*Bueno** pos ekintsi:n sepa nika:n timona:mikih no:, nikneki sepa nimitstahtani:s ox tiki:xmattok yo:n xiwit kiliah ne: itskuimpahwits. A:, n' itskuimpahwits no: tikneki tikmatis *que** kintsi:n nik... Itskuimpahwits. Ke:mah. Para toni yo:n *serbi:rowa** ox teihsá: kikuih para pahti oso kanah. Pos no: kualtsi:n ke:meh nika:n tine:chtahtania nijó:n itskuimpahwits ox no: niki:xmati *o** semi kualtsi:n ke:meh kintsi:n timona:miktinemih itech nijí:n ohti, pos no: timonohno:tsah, kox no: niki:xmati yo:n itskuimpahwits, niki:xmattok ne:wí:n nikita ne:wí:n ka:ns ika ohte:noh, ka:ns ika ne:n yetok, pos no: wehkapania. Wa:n yo:n itskuimpahwits seki tak paniá:n yetok, seki wehwetsi. Wehwetsi ne:wí:n wa:n e:wi a ne:n itsmol. N' itsmol moskaltia ya wa:n ompa mochi:wa ya ne:n iteyo. Ke:mah. Yo:n iteyo no: mop..., mopa:mpihpilowa wa:n xoxoktik. Wa:n ke:masá: no: se: kita ke:masá: de chika:waya pané: tihti:le:wi n' iteyo, ne: seki se: kita. Wa:n pos yo:n ma:nehnextik wa:n no: ma:wihwitsyoh, wihwitsyoh n' ixiwyo. Witsyoh no:. No: witsyoh. Wa:n yo:n a:mo para nikihto:s para tey kualtias teihsá: hkó:n de kalkowit *o** teihsá: takuahkowi:l, ta: yo:n semi telwitsyoh. Witsyoh wa:n pos e:..., tako:t sah. Tako:t sah. E:mah. A:mo nikihto:s wehwei toh..., motohtoma:wa, tak seki motohtoma:wa pero a:mo nochi. Ke:mah. Pos yo:n *que** nochi witsyoh *hasta** n' ikowyo. Nochi witsyoh yo:n, nochi witsyoh. Nochi witsyoh. Wa:n yehwa yo:n nochi niki:xmattok nijó:n Nochi witsyoh. itskui:mpahwits wa:n pos neh niki:xmattok se:, se: taman sah nijó:n itskui:mpahwits. Se: taman sah. Ke:mah, yo:n i:pa sayoh se: taman sah n' onkak. A:mo miak taman, i:pa se: taman sah yo:n itskuimpahwits wa:n kihtowah no: kikuih para pahti ke:meh yo:n kiliah tanechiko:lxiwit, tanechikowah ika nochi miak taman witsti para ika ma:ltiah ke:meh yo:n mokokowah. Pero, pero a:mo soh se:..., yehwa sah n' itskuimpahwits sanoke miak taman chi..., nochi tanechiko:l, miak taman witsti kisentiliah para ik..., kikuih pahti, kimanah wa:n ma:ltiah ika n' tein mokokowah. E:mah, yehwa yo:n no: nte:kakilia *que** pahti. Pero a:mo se: taman sah kikuih, sanoke miak taman, mosempale:wia nochi miak witsmeh. Ke:mah, nijó:n no: k..., no: kikuih para teihsá: pahti wa:n Ke:mah. nochi ki..., kitekitih, n' iyo:lselo wa:n kwi:kah ika, ihkó:n kilpiah ika teihsá: i..., kuomekat para a:mo moma:wihwitswi:skeh *porque** yo:n semi witsyoh. Ke:mah, witsyoh semi. Kwi:kah wa:n kita:liah, nijo:n ki..., teihsá: ko..., hkó:n teihsá: te:ahsi pos ki..., kikuitih wa:n kitekitih kinechikowah nochi wa:n *después** kiliah tanechiko:lxiwit. E:mah, pero miak, miak nijó:n witstsitsí:n de n..., Tan..., tanechiko:lxiwit neli, tanechiko:lwitsti ti..., de miak taman wi..., t..., witsti a. kisentiliah achto, E:mah. wa:n kise:manah. Ke:mah. Yo:n no: kuali para ne:n teihsá: pahti ihkó:n ki..., kanah ika te:..., kina:ltiah kone:meh *o** hkó:n pos..., pero no:, Ke:mah. ki..., kikuih. E:mah. Pero para se: teihsá: nikihto:s mah tikuitih kowtati:l oso teihsá: kowit ihkó:n mah *serbi:ro**, a:mo. Kanah, a:mo t..., a:mo teh kualtia *porque** witsyoh n' ikowyo wa:n pihpitsa:wak, a:mo teh kualtia senka ya. Ke:mah. Wa:n no: nochi witsyoh ne:n ikowyo. Pihpitsa:wak wa:n seki tak paniá:n yetok, Wihwile:wi, yo:n tak keti:lia ne:n i..., n' iteyo. Ke:mah, e:mah, wile:wi ata. Yo:n i..., ke:meh ka:n semi nalwayoh, paniá:n sah mosowa nalwat, ika yo:n wile:wi. Wa:n ka:s ika se: kita seki no: ma:xi:i:ni. Ke:mah. Tak de chika:waya ya. De chika:waya ya. Chika:waya ya. Wa:n xiwit no: we:wehka moka:wa, sayoh ne:n it..., n' iteyo. Ke:mah, ihkó:n. Nijó:n iteyo neh nikita *siempre** tak de tsikitsitsi:n kualtsi:n pané: pihpi:ktok ok. wa:n sepa moskaltihtiw ompa mopa:mpihpilowa, wehweya. Wehweya n' iteyo, n' iteyo e:mah wehweya. Wa:n i:..., n' iteyo xohxoxoktik. E:mah. Xoxoktik pero xa: kachi tikita teh, x..., x..., xoxoktik *o** xa:, A:mo, ta: no: *igual** sah nikita neh, *que*... Ke:mah. Tihti:le:wi, Ke:mah, ka:n, ka:n teh *más** onkak miak taman, sanoke i:pa se: taman sah yo:n itskuimpahwits. Pos yehwa yo:n. Se: taman sah, se: taman ne:wí:n tik..., tikitah ne:wí:n itech Se: taman sah. Ke:mah. ka:ns ika kaltsi:ntan, ka:ns ika ne:n ohti ihkó:n tikitah ne: yetok n' itskuimpahwits, Ke:mah. pos no: ke:n se:..., ke:masá: se: kmowilia ompa se: pano:s ke:man se:..., se:..., te:kui, Ke:mah. Te:witswih, te:witswih yo:n. Ke:mah. se: mahxi:ltia no: te:...,. te:kokoh, te:witswih, ke:masá: *hasta** no: se: eski:sa. Ke:mah ata. *Por eso** ka:ns ika seki:n kite:nxi:mah. Seki kite:xi:mah wa:n seki kkowitah[kwiwitah]. E:mah. Yo:n a:mo semi no: t..., ne: telwehkatan mo..., moto:ka, yo:n paniá:n sah. Paniá:n sah yetok. Paniá:n yetok, *por eso** seki ka:s ika ka:mpa hkó:n de yema:nik n' ta:ltsí:n, pos wiwiti. Ke:mah, wile:wi. Wiwiti wa:n wehwetsi a. E:mah, wile:wi. Yo:n a:mo se: kimati kox semi ita:kilka de n' iteyo, kit..., keti:lia oso i:pa moyo:kolia wehwetsi. Xa: ipa sah, *porque** neli ke:meh a:mo moto:ka wehkatan i..., yema:nik, niman, niman wetsi ika tepitsi:n wa:n pero a:mo *porque** wetsi wa:kik a, sanoke itsmoli:ni sepa. Wetsi. Itsmoli:ni. E:mah. Wa:n a:mo n'mati ne:n i..., iselo pané: a:mo semi chi:chi:..., pané: nextik no: nochi de moskaltia ikua:pan. Ke:mah. Ke:mah, no: iwki sah, nehnextik tepitsi:n. Nextik. Nehnextik. Ke:mah. Pos yehwa sah yo:n nimitstahtania, neli nimomakak *cuenta** ke:ní:w wa:n seki ne: kualtia para pahti n...., n' xiwtsí:n wa:n se: ka:wilchi:wa sah, moneki mah se: motapowi para a:mo se: ka:wilchi:was yo:n xiwtsí:n. Pos kualtsi:n no: nika:n timona:mikih wa:n nochi timoliah, de ki:ní:n nijó:n xiwtsí:n itskuimpahwits pos no: niki:xmati wa:n kualtsi:n no: tine:chtahtania pos no: ti..., timo..., ke:meh tehwa no: tikmattok *igual** neh nik..., Ke:mah. *ya** ekintsi:n nochi tikitstokeh *que** katí:n te:nna:miki kuali tikuih para topah, *o** kuali tikuih para teihsá: ihkó:n, pero ke:meh yo:n tikmattokeh a:mo teh kualtia para ne:n kowtati:l, tikuih *solamente para** yehwa ne:n pahti. Para yehwa sah. Ke:mah, sayoh tiknechikowah ihkó:n iwa:n okseki xiwtsitsí:n, Yehwa sah. pos nijo:n no: tikmattiuweh kati:ni ne:n kokolis de n' te:chkui. Ke:mah, ihko:ni. E:mah. Pos yehwa sah nimitstahtania:ya wa:n sayoh xne:chili moto:ka:y wa:n de ka:ni n' tiwa:le:wak. Pos neh nimono:tsa Anastacio Nicolás Damián, niwa:le:w ne: San Miguel Tzinacapan. Pos neh no: nimono:tsa niErnesto Vázquez wa:n niwa:le:w no: San Miguel Tzinacapan. A:, *bueno**.