A:, pos *que** nika:n sepa ne: timoitah, ne:, nikneki nimitstahtani:s ox no: tiki:xmattok yo:n xiwit kiliah ahtsomia:s, ke:n kitatekiwtiah, pos *serbi:rowa** oso, oso wehwehkapania oso oso, *o** ta:lpantsi:n sah mochi:wa, xa: tiki:xmattos no:. Pos kualtsi:n no: nika:n timona:mikih wa:n tine:chtahtania kox kox no: tiki:xmattok yo:n ah..., ahtsomia:s. Yo:n kualtsi:n no: *de que** yo:n a:mo semi wehkapania wa:n kostik n' ixo:chiyo, wa:n a:mo nikihto:s *de que** tik..., tikuitih para ne:n kowtati:l, yo:n semi, ihko:ni sah ke:masá: se: ki..., se: kita, a:mo, a:mo kualtia para t..., kowtati:l *o** teihsá: ihkó:n, yo:n *solamente** ki..., kikuih nijó:n ta..., pero a:mo nikmati neh kox no:, no: kua..., xa: no: kualtia para pahti. Kihtowah *que** no: kualtia para pahti wa:n... Pos kihtowah ki..., para pahti kikuih, pero ka:n se: kimati, neh ka:n..., a:mo tikmatih ke:ní:w yo:n Pos... pero seki kihtowah *que** pahti, *por eso** ki..., kionkaltiah ka:sá: ika. Pos kihtowah ika ne:n mopahtiah no:. Ke:mah. Wa:n pos a:mo nikihto:ti *de que** mo..., se: kikui para teihsá: ne:n kalkowit *o** teihsá: ihkó:n de se: kkuiti, yo:n tsikitsitsi:n, a:mo semi wehkapania. Tsikitsitsi:n moskaltia soh *que**..., ke:mah tsikitsitsi:n. Tsikitsi:n moskaltia wa:n hkó:n mo..., mota:lia moolo:chowa wa:n sayoh kostik n' ixo:chiyo. Kostik ata. Kostik n' ixo:chiyo wa:n ima:yo ne: no:, no: kualtsitsi:n. Ke:mah. No: n' ima:yo ahalaxtik. Ma:..., achi ma:we:weyak tepitsi:n, ma:we:weyak. Achi ma:we:weyak wa:n pos no:, hkó:n se: kita wa:n a:mo nikmati xa: kachi tiki:xmattos nijó:n ahtsomia:s wa:n pos pos onkak kuowtah, ne:wí:n kuowtah oso ka:ns ika k..., paniá:n *o** ka:s ika ohte:noh. Pos neh nikita *solamente** ka:ns ika kaltsi:ntan ne:n onkak. Ke:mah. Ka:ns ika kaltsi:nta:n nikita. A:, pos yo:n yo:n xiwit a:mo onkak kowtah, yo:n mochi:wa ka:mpa kito:kah. Ka:mpa kito:kah. Ne:n tikitah seki tokni:wa:n kita:liah ne:n i..., ima:y wa:n selia. Yo:n onkaltiah, pero kowtah a:mo, yo:n a:mo mochi:wa sah yo:n xiwtsí:n, yo:n mochi:wa de kito:kah. ¿Wa:n yo:n kito:kah n' iteyo oso ne:n kowtsí:n? E:mah, kito:kah yo:n kowtsí:n wa:n selia, ke:meh yo:n *salia** kito:kah ima:kowyo wa:n selia. Tein Selia. tein ma:selia, onkak tokni:wa:n a:mo ma:seliah. A:mo se: ma:selia, pos a:mo se: konkaltia tein eski xo:chit. Wa:ki, xokoya. Yo:n am... Wa:ki sah, pero yo:n tak kito:kah *por eso** kionkaltiah n' kowts..., yo:n xiwtsí:n. Niman ya pero... Ke:mah, pero... Pos ompa ne:wí:n kaltsi:ntan se: kita kito:kah wa:n ki..., kime:wah. Ke:mah. *Después** ki..., kwiwitah ne:n no:, no: wa:ki seki wa:n seki a:mo no: wa:ki, itsmoli:ni. Ke:mah. Yehwa yo:n, pero neli n' kowtah a:mo mochi:wa, mochi:wa kahkaltsi:ntan ka:mpa ki..., ka:mpa kinehnekih kita:li:skeh m..., mochi:wa. Pero ka:n no:ya:n kipiah ne: xola:lpan *porque** ka:n nochi ttanehnekih n' tehwa:n tikta:li:skeh, A:mo nochi ttanehnekih, seki tik..., tikitah *o** seki a:mo tiki:xmatih yoh ahtsomia:s, ne:wí:n E:mah, kanah, ka:n ttanehnekih. Ke:mah, ka:n se:..., ka:n se: kimati. Ne:wí:n kowtah se: kihto:s se: kite:mo:tiw, a:mo se: kahsis, a:mo se: kahsis nijó:n ahtsomia:s, pos A:mo se: kahsi, a:mo se: kahsi. mochi:wa ompa n' ampo:wi:ni sah. Ke:meh xola:lpan mochi:wa, ka:mpa kito:kah ompa sah mochi:wa. Xola:lpan oso ka:ns ika okseko ne: xol..., okseki xola:lmeh. Ke:mah. Kipiaskeh no: ka:ltsi:ntan de n' ki:xmattokeh, kito:kah. Kipiah, yo:n kipiah semi nika:n..., mochi:wa semi nikahkuí:n ahkokopa ne: ki..., ki..., semi konkaltiah. Ne:wí:n, ne:wí:n ahko semi ompa ki..., kipiaskeh ompakawí:n. E:mah. Ke:man. Konkaltiah. wa:n de nika:wí:n pos a:mo se: kimati ka:ni wa:le:w ka:ni kkuito nijó:n *matitas para** ki..., kito:kkeh. Ke:mah, ka:n se: kimati. Ke:mah. Wa:n yo:n a:mo se: kimati ne:n kox no: ke:masá: kito:kayah n' iteyo, *o** i:pa n' ikowyo sah kito:kayah para itsmoli:ninia. A:, nimolwia xa: ikowyo kito:kah *porque** nejo:n xa: selia n' ikowyo nimolia, ka:..., ka:n ke:man tikyehekowah pero xa: eski n' ikowyo nimolia ke:meh *salia**. Pos se: kita ke:masá: mo..., xi:i:ni pos ik... E:mah. itsmoli:ni wa:n eski yehwa ne:n selia ya. Ke:mah, yehwa eski. Yehwa. Selia ya, a:mo, pané: a:mo ke:man nikita *más** n' i..., n' iteyo. Ke:mah, ka:n no: ke:man nikita neh, nikita xo:chiowa ne:n..., xo:chiowa pero a:mo nikita n' iteyo ke:niwki. A:mo ke:man tikita n' iteyo xa: mopihpilowa oso n' ike:span mota:lia Ke:mah, *cas...** Ka:n, e:mah ka:n, ka:n semi t'ta:liah *cuidado** no: xiwtsí:n, tikihtowah ka:n ka:n, ka:n se: kichi:wa *cuenta**. *o** n' imahma:te:mpan xa: mopihpilowa. ¿A:mo no: ke:man tikita ne:n ki:niwki nijó:n iteyo? E:mah. Ka:n se: kichi:wa *cuenta**, ka:n ke:man nikita, a:mo, a:mo ke:man nikita, nikita *cuando** xo:chiowa, ke:masá: kostik n' ixo:chio, pero yehwa sah, *pero demás** n' iteyo a:mo ke:man nikita. Wa:n yo:n a:mo tikmatih ke:maniá:n no: tikitah ne: katí:n me:tsti ne: xo:chiowa *o** kit..., i:n neh... Ke:mah. Ka:n se: kimati. A:mo se: kimati, se:n..., neh no: ke:masá: nikita xo:chiohtok, Ka:n se: kimati. pero a:mo se: ki..., a:mo se: kimati katí:n to:nal, katí:n to:nal xo:chiowa, katí:n me:tsti. Ke:mah, ka:n se: kimati. A:mo se: kimati. Ke:mah. Pos, [...], ti... *Bueno**, pos yehwa sah yo:n. nimitstahtania:ya neli wa:n ne:chili moto:ka:y wa:n ka:n tiwa:le:wa. Pos semi kualtsi:n ke:meh i:n timona:mikih wa:n timotapowiah, *siempre** timona:miktinemih, katí:n ne: xiwtsí:n tiki:xmatih. Ke:mah. Pos no: ni..., ke:meh ekintsi:n tine:chtahtania katí:n ne:n ahtsomia:s, pos no: niki:xmattok. Ke:mah. Wa:n nijó:n kualtsi:n timomati:ltiah pos nijo:n ne:wí:n tikitah nijó:n *plantitas** nochi kualtsi:n ne: se:..., mah se: ki:xmattiw. E:mah. Pos nehwa ni..., ni..., Ke:mah, ihko:ni. nimono:tsa ne:n Anastacio Nicolás Damián. Niwa:le:w ne: San Miguel Tzinacapan. A:, *bueno**. Neh no: nimono:tsa niErnesto Vázquez wa:n niwa:le:w no: San Miguel Tzinacapan. A:, *bueno**.