Pos a:man nika:n n'neki nimitstahtani:s *que** nika:n timoahsih, e..., ox no: niki:xmattok yo:n mohchi, yo:n mowila:na ta:lpan oso ahko itech teihsá: kowit mowila:na, itech kahfe:n mopa:pacha:nia ata. Nejo:n seki tikmattokeh sayoh para a:yakach kikuih wa:n, wa:n achto pos mihto:tia:yah n' kuesaltinih, ki..., kite:mowa:yah tein achi no:nohne:lmeh *o** seki ne:, ne:..., yo:n kikuitih tein chika:wak a, *cuando** chika:waya nehnextia wa:n nehnextia pos kololo:tih ya wa:n kimanah, pero tehwa:n achto tikoyo:nia:yah, *cuando** tik..., yo:n timihto:tia:yah achto tikoyo:nia:yah. para ihtiwtsi kualtsi:n ipachyo, tikoyo:niah achto, tikoyo:niah wa:n ke:mah kiko:nketsah ya, kimanayah wa:n de kuali oksi, kki:xtiah wa:n tikpa:kayah ya mo..., a:mo tikxokoltia:yah, sano *que** niman t'chipa:wayah *porque** oksi ne:n ipachyo wa:n s..., se: kihtiichkua, se: kiki:xtilia ika ne:n ipachyo tein se: kahsi *alambrito** wa:n tikchipa:wah ya. Ke:mah, de yo:n tikchipa:wkeh ya ki:sa kualtsi:n pohpochiktik. Ki:sa kualtsi:n pohpochiktsitsí:n wa:n tikpilowah ya ika teihsá: ya, wa:n tikwa:tsayah yo:n mohchi. Ke:mah, ke:meh i:n nimihto:tia ya pos nikta:lilia n' iteyo ke:meh yo:n yo:n nejo:n, kiliah chi:chikitet, pero yehwa ya nexkihit, yo:n nexkoko:kiswat iteyo. Wa:n seki kita:lilia:yah n' iteyo yehwa ya i:n nexkihitet. Kit..., kita:lilia:yah para nejo:n ki..., kiteyo:tia:yah ne:n yo:n ayakach, para kuesaltinih. A:, pos ki... Ke:mah, yehwa niki:xmattok neh wa:n nejo:n ixo:chio yo:n kuamekat, ne: kostik ata, mahyá: ay..., ayohtsitsí:n, pero n' ayoh chi:chi:ltik n' ixo:chio yeh, chi:chi:ltik. wa:n yehwa ya ne:n mohchi, a:kostik n' ixo:chio. A:kostik. A:kostik wa:n achi nohne:lmeh, a:mo wehwei. Yehwa yo:n ika se: kimati *que** mohchi wa:n wa:n ima:xiwyo ye:kma:wihwitstik, ma:wihwitstik wa:n semi ma:x..., ma:..., te:ma:..., *bueno** de k..., xaxakachtik n' ima:..., ima:kowyo *parejo** xaxakachtik wa:n nochi ne:n ima:..., ima:i:xko ne:n xiwit ye:k..., ye:k pané: wihwitsyoh ne: mohchi. E:mah, wa:n Yehwa nki:xmattok pero, ke:mah, niki:xmattok yehwa yo:n. No: tiki:xmati wa:n pos nijo:n ke:meh ne: a:na:l ninemia no:, ompa no: ka:s ika itech n' a:..., a:te:nte:noh. ompa itech a:tawit ihkó:n mopihpilowa:ya ka:ns ika itech chalawih *o** teihsá: kowtsí:n, ompa mopampihpilowa:ya wa:n pos ompa tiktekiah *o, o** tikololowa:yah seki ta:lpan wetsia wa:n tkoyo:nia:yah ihkó:n *o** *o** ke:masá: kitapa:nayah, *porque** ompa a:mo, a:mo kipa:kayah, yeh *mismo** ki:saya sah ne:n, n' i..., n' ipa:nko, nochi ne:n ipane:wayo, ke:meh eskia xokoyaya. Xokoya. Achto xokoyaya, kololo:tih ne: kech..., ne:n ke:masá: ne:n, a:me:yal pa:nwetsia, ompa kololowa:yah wa:n ke:mah 'koyo:nia:yah ya. 'Koyo:nia:yah ika se:..., de wa:ki a, kika:wayah mah wa:ki, wa:n kikuitih se:..., kilia:yah se: tepos ihkó:n, yo:n *alambre** kilia:yah, *Ajá**. wa:n ika kikoyo:nia:yah mah tata. Kkoyo:nia:yah kualtsi:n ke:meh mochi:w yo:n ke:mah kita:lilia:yah ne:n yo:n, seki ne: ohtat, de seh se: ohtat kita:lia:yah. Wa:n De ompa ke:mah, de n' selik achi, ne:n kitapa:nayah wa:n de n' yo:n kitah ne:n achi selik ok, de n' chichi:k, pero yo:n de n' chika:wak a:mo semi chichi:k tak, entó:s kikuiah wa:n ki..., meh i:n, se: te:momá:n ihkó:n *de que** pos a:mo kineki kika:was ne:n ichi:chih, ka:mpa se: nemi ihkó:n se: chi:chih, pos kineki mah..., kineki kipipi:ntos, entó:s para kika:waya yo:n *porque** de ki..., de wehwei:n no: kinkehtsomayah, kinkehtsomayah wa:n *hasta** ne:sia ne: ka:mpa se: kikehtsomaya ne:n ka:mpa se: mo..., de n' chi:chih, entó:s para kika:wayah nijó:n pos ki..., kohxilia:yah kualtsi:n ikua:ko n' i..., n' ikua:te:mpan nochi ne:n ka:mpa yetok, wa:n mo..., *así que** te:chi:chi:ti a ne:n kone:tsi:n pos nijo:n a:mo..., ni..., nika:n *como q...** Chichi:ya, te:nchichi:ya. moka:waya..., chichi:yaya. Entó:s niman kihto:skeh a:mo..., tsahtsia ya ne:n kone:t. Entó:s a:mo, a:mo kinekia ok chi:chi:s. Entó:s kika:waltia:yah nijó:n, *porque** seki ma:ski wehwei:n, ihkui:kuí:n wehwei:n ya wa:n..., pero seki chi:chih ok *o** kikuitinemih ne:n te:momá:n, a:mo kika:wah, nió:n no: mah takua. Chi:chih ok. Ika yo:n kikuitih yehwa ya ne: mohchi wa:n kitapa:nah ihkó:n wa:n kohxiliah ya ne:pa, kohxiliah, yo:n kuali para ne:n to..., ne:n yehwa ne: kikuiah para ne:n Para pahti. para pahti. Yehwa yo:n nikmattok wa:n wa:n yehwa yo:n ne: kikuiah para yehwa yo:n a:yakachmeh wa:n yehwa yo:n kita:lia:yah, yehwa yo:n exkihit n' it..., n' iteyo. Wa:n yo:n okseki yo:n nexkoko:kiswat n' i..., n' iteyo no:, no: kualtia. E:mah, soh a..., sayoh achi wehwei semi. No: kualtia yeh n' kita:lilia:yah wa:n wehwei, yo:n a:mo no: semi miak kita:lilia:yah, *porque** de telmiak no: eti:yaya. Wehwei. Wa:n ka:n kualtsi:n kakisti ok. A:mo kakisti wa:n i:n de nexkihit pos pisi:ltik wa:n kwa:tsayah nejó:n itech koma:l, wa:n para kualtsi:n kakistia tsihtsili:nia. Tsihtsili:nia, kualtsi:n kakistia ya de se: kitsetselowa:ya kakistia. Ke:mah, tsiliktik. Wa:n pos no: seki kita:lilia:yah yo:n kuomaxal tikiliah, kita:lilia:yah oho:me wa:n seki kita:lilia:yah seh se: sah. Seh se: kowtsí:n wa:n yehwa yo:n kita:lilia:yah. Wa:n *antes** tikilia:yah ika kilpia:yah yo:n *pabilo**, Ke:mah. yo:n *ista:khi..., hilito**, yo:n ki..., kita:lilia:yah ika kikua:ilpia:yah. Wa:n komo a:mo yehwa ne: ika xo:no:t no: kikua:ilpia:yah. Yo:n tepe:xo:no:t kimali:nayah wa:n ika kikua:ilpia:yah ne:n ompa ne: a:na:lpa. Wa:n nika:n kintsi:n nehwa nikitstok ki..., achto kikoyo:niah wa:n ki..., kimanah nijó:n, mohchi, kimanah para ne:nke:n ki:sa n' ie:wayo, *porque** yo:n ie:wayo xoxoktik wa:n Ke:mah, oksi n' taih... de sepa ne: xokoya, ke:meh eskia ne:n tata. entó:s ki:sa kualtsi:n, de ki:sa kualtsi:n wa:n ki..., ke:mah kiki:xtiliah ya n' taihtik ne:n..., yeh ki:sa ya. Kualtsi:n ki:sa, pochiktsí:n ya. E:mah. Kitsetselowah wa:n ki:sa ya yo:n iteyo, yo:n a:mo wel kika:wiliah ne:n taihtik, yo:n kipia *que** kiki:xtiliah para no: kualtsi:n kakistis, entó:s nochi kualtsi:n nochi kihtichipa:wah wa:n yo:n Ke:mah. Kiliah ne: yo:n ki..., [ke:]meh ekintsi:n kwi:kah ne:wí:n, yo:n no: semi kwelitah, kwe:litah ne:n koyo:meh *porque** no: komo kichihchi:wah pos no:, no: kualtsi:n kakisti. Ke:mah. wa:n yo:n no: kikoyo:niah no: ke:meh tamachi:wtok sah hko:ni, meh tamachi:wtok ihkó:n para a:mo xi:i:ni ne:n n' iteyo. Ke:mah. Ta:mo komo, komo nijo:n telwehka kikoyo:niah, pos kitsetselowah, wehka xi:i:niti ne:n iteyo E:mah. *o** wehweli wa:n para a:mo wehweliwis pos no: kualtsi:n kitili:ntiah, wa:n kintsi:n neh nikita kikuih yo:n *hilo**, teihsá: *hilo** kilpiah wa:n..., para mah tili:nto. Wa:n ne: ke:man tikuiah ka:mpa tepitsi:n panowa:ya yo:n tikiliah yo:n *cerita de** yo:n nekmeh, ne:n nekmeh, kikua:pepechowilia:yah. Ke:mah. *Tatsa:wakcera**. Kipepechowilia:yah para a:mo ki:saya ne:n iteyo, *tatsa:wakcera**. Ka:mpa i..., we:ikoyoktik ihkó:n, ka:mpa kikoyo:nia:yah, ompa kipepechowilia:yah nika:n para kitsakuilia:ya, kitsakuilia:ya. wa:n kintsi:n a:mo, kintsi:n ki..., kihilpiah, kitamachi:wtiuweh ka:mpa *qué tal de** wehka ihkó:n para a:mo xi:i:nis ne:n i..., n' iteyo, Yeh ke:mah. Xi:i:ni a. *[por]que** yo:n se: kitsetselowa wa:n xi:i:ni. Wa:n yo:n kintsi:n no:, no: seki nikita kite:mo:tih ne:wí:n kikuih nochi ne:n kowtsitsí:n, no:, no: kihitah sah. Ke:mah, tein... Kiitah n' kowtsí:n de achi kuali mah..., maxaltik. ne: kualtsi:n maxaltik pos no: kualtsi:n kitamachi:wtiuweh, wa:n *hasta** nika:n ne: senahsi *hasta** nika:n i:n wa:n nika:n mota:lia ya, *[por]que komo kita:liah se: toma:wak wa:n se: pitsa:wak pos ahko moka:wa. Ke:mah. Ihkó:n nikita kintsi:n kichi:wah wa:n yehwa n' ke:meh kintsi:n i:n... Wa:n no: iwki pe:watih ne:n tokni:wa:n momachti:tih pos yehwa yo:n 'kuitih. Yehwa ya. Yehwa yo:n 'kuitih ne:n kintsi:n no: pe:watih ki..., kite:motih ya wa:n pos yo:n no: kahsiskeh yo:n, ka:s ika mowiwi:lana kualtsi:n wa:n nikneltoka ne: ke:meh tkihtowa, *que** seki ne:n pané: tohtohmiyoh ne:n ima:yo wa:n yo:n komo se: mahxi:ltih no: te:..., Te:wihwitswia ata, takua:wak n' iwitsyo *siempre**, takua:wak. Ke:mah, chichinaka. Te:wihwitswia, se:..., se: chichinaka. Wa:n yo:n no: ma:pohposteki, no: n' ima:yo: n' im..., no: yema:nik n' ima:yo. Yema:nik wa:n Yema:nik no:, yema:nik. Yo:n ka:ns ika n..., se: kita seki pohpochiktik n' ixo:chio wa:n ihkuí:n de we:weyak n' ixo:chiyo. Ke:mah. Yehwa ihko:ni. Kualtsi:n mot..., motekpa:na. Motekpa:na wa:n no: *igual** ne:n, *cuando** mochi:wa ya de selik, kui:ntsitsi:n. Tsi..., yehwa n' tsikitsitsi:n. Tsikitsitsi:n ke:meh yo:n ayoh, ayohselik. Ke:meh ayohselik de mochi:wtiw Ke:mah, ihkó:n. Ke:mah. wa:n ihkó:n moskaltihtiw. wa:n seki *que de** chika:waya pos wehweia, nehnextia ya. Ke:mah. De nehnextia ya niman se: kimachilia, se: kistekui, wa:n se: kita ne:, entó:s i:n chika:wak ya. Chika:wak ya i:n *porque** se: kiki:xtia ihkó:n, pos nijo:n takua:wak ya. Ke:mah. Wa:n de selik pos se: kichi:wa ihkó:n se: kistekui ika se: iisti, pos koyo:ni, ke:meh eskia mopa:tsowa, kana:wak ok n' ie:wayo. Ke:mah, kana:wak. Tila:waya wa:n... Wa:n de n..., de sepa moskaltihtiw no: tila:waya n' ie:wayo, no: tila:waya. a:mo wehweliwi ok niman kachi. Wa:n yehwa yo:n, ka:s ika no: onkak de o:me taman, ne:n *mismo** se: kita *mismo** yehwa. pero seki mochi:wa semi tsikitsitsi:n, ihko:ntsitsi:n de tsikitsitsi:n. Ke:mah. wa:n seki mochi:wa wehwei, wehwei ihkó:n mochi:wa. Ye:kwehwei ata. De yo:n wehwei pos yehwa yo:n kikuih seh se: sah. E:mah. Wa:n yo:n tsikitsitsi:n yehwa yo:n kikuih oho:me. E:mah. Oho:me, kintsi:n neh nikita kichi:wah seki si..., oho:me wa:n seki tsikitsitsi:n, ma:nel. Ke:mah. Ma:nel kikuih wa:n *antes** tehwa:n ne:n, tota:tahwa:n tikitayah, miak ne:wí:n, ne: a:na:lpa ki..., hkó:n ne:n pihpilkak, kikuitih wa:n kitahkote:tehtekih *o** kitamo:tah, kitamo:tayah, Ka:wilchi:wah, ka:wilchi:wah. Ka:wilchi:wayah ne:wí:n, kihto:s i:n *para qué es** tikuiskeh, ta: i:n ye:kchichi:k. Ye:kchichi:k wa:n pos yo:n de wa:ki wa:n pala:ni ye:kne:nke:n tahtapa:ni. Ke:mah, kualtsi:n. Sayoh kikuiah para yehwa ne:n to..., n..., n' impah de i:n ne:n yehwa:n de na:nahmeh ihkó:n, yehwa yo:n 'kuiah sah. Ke:mah. *Pero después**, de kimatkeh ihkó:n, *de que** kintsi:n kikuih yo:n tama:chihchi:walis nochi, nochi kichi:wah pos kintsi:n nochi kololowah ya. Entsi:n a:mo ma:wilowa ok nijó:n kowtetsí:n, yo:n mohchi, yo:n a:mo nikihto:s *que** tik..., tikua:tih *o** we:lik ihkó:n, Ke:mah. Ekintsi:n a:mo k..., a:mo kika:wah ok ekintsi:n. Yo:n a:mo we:lik, E:mah. yo:n semi chichi:k. Chichi:k semi. E:mah. Yo:n komo tikyekoh tepitsi:n, nochi te:ka:mpa. Te:..., te:pa, te:pa, ye:kchichipahtik. E:mah. Te:pa nochi, nochi se: ite:noh, *después** se: chihcha chichi:k. E:mah. Wa:n yehwa yo:n nochi ne:n, yo:n miak taman, komo, te:ma:kuik nika:n se: kipa:ka ihkó:n, pos nochi se: ima:ko moka:wa, *Hijuemala**. nochi se: ima:ko chichi:ya. E:mah. Yo:n moneki no: kualtsi:n mah se: moma:pahpa:ka para se: takua:s. Te:mapa, komo a:mo timomahtekih wa:n ihkó:n tikchipa:w ne:n mohchi, Ke:mah, para se: takua:s. Te:ma:..., te:ma:pa, e:mah. wa:n komohkó:n titakua:ti a ihkó:n, pos mote:noh moka:was nochi ne:n chichi:k, chichi:ya, se: chihcha nochi chichi:k. Wa:n yehwa yo:n *hasta** se: itoskakko moka:wa ya ne:n chichi:k. Se: te:nchi:chi:ya. E..., chi:ch..., chichi:k. Chichi:k, *hijomala**. Ke:mah. Yehwa yo:n para se: kichipa:was yo:n no: semi miak, miak nijo:n se:..., se: kimati ki:ní:n mah se: kichipa:was, komo a:mo se: kimati pos se: mo..., mochichi:li:s sah. Ke:mah, se: mopahwi:s yo:ni. *Ajá**. Ke:mah. Wa:n yehwa yo:n neh nikmattok sayoh de se: taman para i:n pahti, no: pahti para ne:n kone:meh. Teh xa: kachi tikmatis ne:n para nejó:n ne:n Kanah, kanah i:pa iwki sah no: n'mati neh, te:... tehwa:n tikitah i:pa ne: ke:meh nimihto:tia:ya, soh t'mattoyah mom..., kuali para ne:n, a:yakachmeh sah wa:n neli iwki tikihtowa ne: ki..., kikuih no: ika i..., ke:meh yo:n para kinka:waltiah n' intakual m' pilimeh, ik..., i:pa yo:n tikte:kakiliah, yo:n a:mo te:pahwih, a:mo te:miktih, sayoh chichi:ya sah wa:n wa:n yehwa sah, pero a:mo te:pahwih, yo:n no: sayoh ki..., neli..., ke:meh i:n pilimeh a:mo kika:wasnekih wa:n wi:tsa sepa se: i:kni:w ya wa:n chi:chi ok m' pili, pos para kika:waltiah, ika kite:nkui:liah ika yo:n, kipahwiliah n' ichi:chih. Wa:n iwki pos a:mo, a:mo kichi:chi ok n' imomá:n ne:n pili wa:n kika:wa ya yo:n. Yehwa n'mattok neh wa:n neli wa:n ke:mah pos tehwa:n ti..., *bueno** pos yo:n ke:man timihto:tia:yah semi n..., *ańo, cada** xiwit timihto:tia:yah. Wa:n yeh ika tikte:mowa:yah yo:n a:yakach *porque** wehweliwi, mah yeto *siquiera** o:me oso e:yi n' tikchihchi:wayah. *cuando** se: tapa:ni, sepa se: kikui se:. Pero ekintsi:n neli kite:mowah n' tokni:wa:n pero para monamakiliah ki..., kichihchi:wah a:yakachmeh. Nio:n no: kitapalwiah ok *porque** kinekih ne: ka:mpa koyo:meh kininamaki:ltiah iwki sah. mah pax..., pané: xi:wah sah n' ipanko, a:mo, a:mo kinekih tapaloh. Wa:n tehwa:n tikte:mowa:yah pero tikte:palwi:ltia:yah n' toa:yakachwa:n. Pos tehwa:n no: nik..., nikitak ne:n..., nikneltoka n' ke:meh tikihtowa ne:n, Ke:mah. [ek]intsi:n no: nik..., *Cuando** moskaltihtiw ihkó:n moketsa ne:n i..., n' iteyo ke:meh ayoh, ihkó:n mok..., moketsa, ihkó:n moketsa ihkó:n, E:mah. entó:s ompa ne: xoxoktik ne: mochi:wa wa:n yehwa yo:n ke:meh yo:n tikihtowa ne:n, n'mitse[nimitsilwia], ma:sá: mone:neki se: kone:tsí:n pos yehwa yo:n ika ki..., kita:liliah, pos kika:wa ya. Ika kika:waltiah n' itakual, ke:mah, kika:wa. Ke:mah, te:n..., te:nchichi:yak. Kka:wa ya nimah, ma:s sepa ne: motoki:ti entó:s a:mo, a:mo kineki ok chi:chi:s, ta: ki..., kimachilih *que** n' ite:noh moka:wak yo:n, yo:n chichi:k. E:mah, yehwa yo:n. Wa:n pos yehwa neh nikitaya ne:n *antes** ke:meh no: ni..., mihto:tia:yah ihkó:n de n..., de n' kuesaltinih pos nikta:lilia:ya *siquiera de** na:wi, na:wi taman, na:wi nika:n t'ta:lilia:yah N' itapal. tapa:l, nika:n xoxok[tik], nika:n chi:chi:ltik, nika:n ista:k. Wa:n kintsi:n a:mo, kintsi:n ne:n nikita kikuih nochi ne:n ihko:ni sah. Iwki sah. Iwki sah. E:mah. Wa:n yo:n ne:n, yehwa nijó:n nochi, kualtiaya, *pero antes** nochi tika:wilo:wa:yah, yehwa nimitsilia:ya ne: tika:a:tamo:tayah sah. [...] E:mah. *o** t'ta:tahkotapa:nayah, ne:wí:n tika:wilchi:wayah. Ke:mah. wa:n ke:meh kintsi:n miak ne:sik nochi tama:chihchi:walis, pos kintsi:n tikololowah. Ekintsi:n a:mo moa:wilowa. Kintsi:n nochi ne:wí:n tikte:mo:tih, ne:wí:n *porque** kintsi:n pos kwi:kah ne:wí:n wa:n kualtsi:n kichihchi:wah. Ke:mah. Sayoh kite:mo:tih yo:n kow..., kowmaxalmeh, wa:n kixihxi:mah no: kualtsi:n wa:n kitatekiliah, wa:n ki..., kualtsi:n moka:wa, se: kitsetselowa ye:kkualtsi:n kakisti. Kualtsi:n kakisti a. Ke:mah. Wa:n moneki mah kualtsi:n se: ki:xwa:tsa yehwa yo:n kowtet ne:n..., yehwa sah yo:n kikuih. Mah tawa:ts, mah tawa:ts. Ke:mah. No: kikuih seki yo:n, kihtowah temomox no: kikuih, pero yo:n *más** eti:ya. Ke:mah eski. A:, tehwa:n tikuiah kowtet, ke:meh yo:n mike:mahpiltet t'ta:lilia:yah n' tehwa:n, komo a:mo nexkihit, yo:n chi:chikitet. Pero neh kachi nikwelitaya n'ta:lili:s ne: chi:chi:tet a:mo nikuia, chi:chikitet yehwa yo:n ok..., yo:n ox..., nexkokokiswat n' tikilwiah chi:chikitet. Yehwa. Wa:..., wa:n nejo:n, neh kachi nikuia n'te:mowa:ya yo:n mike:mahpiltet. Mike:ah..., a:, yo:n *pisilitos**. Yo:..., yo:n ta:lpan mochi:wa ata. Onkak mike:mahpil o:me taman. se: ta:man yo:n ista:k mokehketsa yo:n we:weyak n' iteyo pané:, pané:..., pihpitsaktik sah, Yo:n we..., we:weyak. pané: *a:li:liston** mochi:wa mihmimiltik, yehwa yo:n sentaman. Neh nikuia yo:n ta:lpan mochi:wa, pané: kakawat. Yo:n se: ki..., onkak o:me, motapowa:ya wa:n xi:i:nia i:n i..., itey..., n' exo:tsí:n. Kostik n' ixo:chio. Exo:tsitsí:n, exo:tsitsí:n, ne: yo:n pa:né: wa:xtet. Yehwa neh nikuia ne:n i..., kualtsi:n takua:wak yo:n kowtet wa:n kualtsi:n kakisti. Pos yeh yo:n semi pisi:ltik. Pos neh niki:xehekowa kualtsi:n kakisti *porque** pisi:ltik. Kualtsi:n kakisti n' a:yakach, ye:kkualtsi:n kakisti, te:mpitsa:wak. Pisi:ltik, yehwa nikuia neh. Se: ki..., wa:n mah wa:kik ne:n mohchi n' ie:wayo, E:mah. E:mah. pos se: kitsetselowa ihkó:n, wa:n kualtsi:n kakisti, ke:meh es..., ke:meh eskia yo:n tsili:ni. Kualtsi:n kakisti, pero neh a:mo ke:man nikuik yo:n... Ke:mah yo:n tein wehwei tel..., ki:sa telkomoktik, a:mo kualtsi:n tsiliktik wa:n ne: yo:n tein tsiliktik, se: kita:lilia tein pisi:ltik n' iteyo, kualtsi:n k..., kakistia ne:n a:yakach nikchihchi:waya. Pos yo:n de n' achi t..., achi wehwei se: kita:lilia yehwa nexkihit oso n' oksé: ne:n..., Taman sah kakisti, pané: ye:k..., pa:né: ye:k..., ihkó:n *mero** n' kakisti, a:mo kualtsi:n ne:..., a:mo kualtsi:n wa:n tein n' iswat... kakisti pané: yo:n a:paltik ne:n..., a:paltik ne:n mohchi. Ke:meh yo:n nexkihitet no: kualtsi:n pero n..., pero kachi kualtsi:n yo:n seki mochi:wa tein pisi:ltik n' iteyo. Yo:n nikuia noa:yaka... Yo:n de n' tikihtowa *porque más pisili:tos**. noa:yakach wa:n ekintsi:n nik..., nikpia seki ne: xina:ch nikuik ne: tani nikuito, niki..., tawa:ts nikpia ya, nike:wtok se:, se: we:ima:tekoch para nikchihchi:was noa:yakach nikihtoh, E..., kakisti ke:meh nika:n wa:n ne:, ne: kahfe:nte:noh. E:mah, nik... Kual..., kualtsi:n kakisti, kualts..., te:nchika:wak wa:n kualtsi:n kakisti. Te:nchika:wak. E:mah, yehwa:n, yehwa:n yo:n nik..., yehwa yo:n nikta:lilia:ya noa:yakachwa:n yo:n, yo:n para mohchi. A:, pos teh no: tikinchihchi:waya ne:n No: *igual** nimochihchi:wilia:ya noa:yakachwa:n wa:n *hasta** ekintsi:n nikpia, n' a:yakachmeh nikpia, tapaloh ke:meh i:pa kualtsi:n. mohchimeh. Nikpia kalihtik yo:n, para se: ne:ska:yo:t *que** nimihto:tia:ya yo:n ke:man, nikpia n' a:yakach. Pos yehwa yo:n nochi se: molia ki:ní:n ti..., tipano:keh wa:n ki:ní:n tikchi:wayah yo:n, Ke:mah. yo:n tikiliah a:wi:l, pero a:mo a:wil tikmawistiliah ne:n to..., de n' *mero** te:chi:xeka:ntok. Pero nijo:n, pos yehwa yo:n neh yehwa sah yo:n nikmati de yo:n Ke:mah, pos no:, ke:mah no:, yehwa sah ne:n tein timotapowihkeh wa:n mohchi. ka:n tehsá: kachi n'mati ok, yehwa sah yo:n tein t'mati wa:n nikmati no: neh iwki sah. E:mah, pos... E:mah, pos neh nimono:tsa niErnesto Vázquez niwa:le:w San Miguel Tzinacapan. Ke:mah, yehwa sah a:mo teh *más** ne:n..., yehwa sah yo:n. Pos nehwa nimono:tsa Anastacio Nicolás Damián, ni..., niwa:le:w de ne: xola:l de San Miguel Tzinacapan no:. A:, *bueno**.