Pos nejo:n nika:n sepa timoahsih ne:, sepa n'neki nimitstahtani:s *que** ox no: tiki:xmattok yo:n kuo:wit ne:, kakasakani, nejo:n, ka:ni n' onkak, ox tiki:xmattok no: oso wehkapan moskaltia *o** teihsá: kichi:waltiah de se: chi:walis yo:n kowtsí:n, para kalkowit *o a ver** s..., oso toni. Pos yo:n s..., kowit niki:xmattok no: wa:n pos ne:wín mochi:wa, seki no: mochi:wa wehwei. Wehwei no:. Wa:n no: mochi:wa ne: seki mehmela:wak pero yo:n semi yema:nik. Yema:nik. Yo:n a:mo nikihto:s tak, seki tak kikui para para kaltsí:n, pero a:mo, a:mo, a:mo kualtia ta: kikuih sayoh para ko..., para kowtati:l. A:mo taxi:kowa. Yo:n no: kikuih para kowtati:l *porque** yo:n niman tata, achi poxa:wak, wa:kkatik. Wa:kkatik, wa:kkatik. Wa:n iteyo kualtsi:n ti..., tihti:ltik. Tihti:ltik no:. *De cuando** moskaltia ahko n' i..., ki..., nochi momahma:yo:tia ya wa:n ompa kualtsi:n mopa:pampilowa n' i..., n' i..., n' iteyo. N' iteyo ne:n ma:sá: seki se: kita chihchi:chi:ltik wa:n ke:mah tihti:le:wi de chika:waya. Chi:chi:ltik. E..., *cuando, cuando** selik chi:chi:ltik, e:mah, chi:chi:ltik. Wa:n de sepa chika:waya pos nijo:n ti:le:wi. Ti:le:wi, yo:n no: Ti:ltik n' iteyo. no: semi kikuah n' chiktehtsitsi:n. Kikuah. Kikuah ata. Wa:n yo:n kuitatohtokmeh kikuah. E:mah, kuitatohtokmeh wa:n yo:n, yo:n okseki tak, wi:likiso:meh wa:n Nimolia ne:n tak e:lo:to:to:meh ke:masá: se: kita ahko ne:nentokeh. Ke:mah. Yo:n to:tomo:chchikteh, xa: tiki:xmati yo:n ista:k. Ke:mah, niki:xmattok. Niki:xmattok. Yo:n tsa no: semi kikua. Kikua semi. Wa:n yo:n se: kikui nochi se: kikui, se: kitehteki, kowtako:t, n' ima:toko:yo yo:n semi kualtsi:n tata. Kualtsi:n tata, pero... Ahoktik. Kualtsi:n tata yo:n kowtsí:n, kualtsi:n tata. Wa:n ahoktik *porque** a..., a:mo a:yoh. E:mah. Neh a:mo ke:man nikita semi mah telwe:i kowit mochi:wa. Ka:n semi ata. A:mo kka:wah tak, nejó:n nochi kite:xi:mah *porque** no:, nijó:n a:mo, a:mo nikihto:s ne:n, a:mo se: kimati kox cho:kiloh, neh nochipa nikilia..., nikita wa:k..., wa:kkatik. Ke:mah, pero yo:n a:mo cho:kiloh n' kowit *porque** ne: tehwa:n tokowtah nika:n i:n Ahwach, etok o:m..., o:me, e:yi taktson de yo:n kowit, wehweikowit a mochi:wa, pero ka:n semi telwehwei pero, pero nejo:n wehwei, we:wehkapantik a n' kowtsitsí:n. Wa:n a:mo nejo:n..., yo:n ke:man t'te:xi:nkah pero sepa itsmoli:n. Itsmo:li:n. Yo:n itsmoli:ni, itsmoli:ni. Pos kualtsitsi:n no: mochi:wa, sayoh *que** yema:nik *siempre**. Yema:nik. Wa:n ne:n se: kitahtapa:na kualtsi:n taihtik ne:n, Yo:n kualtsi:n tapa:ni, yo:n kostik. kostik nochi n' taihtik. Kostik. Ke:mah. Pero k..., a:mo kipia n' iyo:lo, ta: sayoh ne:n se: kitapa:na wa:n nochi kostik, ke:meh n' ipane:wayo wa:n ke:meh taihtik, nochi kostik. Yo:n a:mo yo:loh, a:mo yo:loh. Ke:mah, ih... ihtikostik nochi. Wa:n miak kwelitah de se: kki:xtilia ne:n nochi n' ipane:wayo yo:n kostik, moka:wa sayoh n' kowtsí:n, ye:kahoktik moka:wa. Ne:nke:n wa:ki wa:n Yekahoktsí:n, ne:nke:n wa:ki kachi, ne:nke:n wa:ki. pos yehwa yo:n kwelitah onkak nika:wí:n ka:s ika ne:n pahpaniá:n. Ompaka semi mochi:wa ne:wí:n, nochi nika:wí:n, Nika:n Tasa..., Tasa:lo:lpampa semi mochi:wa, semi motelchi:wa. nehkuí:n Tasa:lo:lpan nochi ne:paka ohonkak nijó:n kowit. Ne: Atpo..., ne: A:tpoliwikopa mochi:wa semi. Ka:s ika kite:nxi:matih wa:n kiwa:lkuih wa:n ki..., tepitsi:n tak ki:xwa:tsah wa:n yo:n niman tata. Tata niman. Yo:n a:mo wehka:wa. Kanah, ta: porin a:mo, a:mo, a:mo a:yoh. Wa:n pos yo:n neh nikitani a:mo ke:man nikita mah kikui n..., kikuih para i:n ko..., kaltsí:n de n..., mah kkuika:n ne:n taitiyo:t oso n' i:n, para se: kaltsí:n a:mo ke:man nikita. Ke:mah, *porque** tsikitsitsi:n mochi:wa n' kowtsí:n. Tsikitsitsi:n, tsikitsitsi:n. Tsikitsitsi:n, a:mo semi wehkapania. Ka:n wehkapania. Sayoh moyewalowa no: tepitsi:n. Ke:mah, tepitsi:n sah, pero yo:n a:mo wehkapania n' kowtsí:n wa:n a:mo... Miak wa:n mehmelaktsitsí:n. Sayoh miak kipia n' imahma:yo. Mehmelaktsitsí:n. Wa:n yo:n a:mo semi takua:wak, ne:nke:n se: kitehteki. Melaktsitsí:n. Ke:mah. Ne:nke:n, ata *cuando** se: kima:posteki, sayoh se: kima:toka wa:n se: kiposteki ata. Wa:n neh a:mo nik..., a:mo nikmati no: kox xa: no: kikuah yo:n kowtahokuilimeh, okseki wehweiokuilimeh. Pos a:it ka:n se: kita ox kikuah, pero kikuah tak, tak chihtehmeh, pero yo:n wehweiokuilimeh pané: a:mo. *O**..., o para** pahti, yo:n a:mo ni..., yo:n a:mo nikmati kox kualtia para s..., ke:meh i:n timopahtiah. Ke:mah, pos pané: ka:n..., neh ka:n ke:man nte:kakilia kox pahti yo:n. Pos neh nikita sah i:pa para, para kowtati:l ihkó:n tik..., Nejo:n, para kowtati:l ke:mah kualtsi:n. Se: kitehteki wa:n se: kitahtapa:na komo tohtoma:wak. Ke:mah. Wa:n neh nikitstoya seki t..., kualtsi:n tapa:ni wa:n seki no:, no: a:mo kineki tapa:nis. Tein yo:n ihi:xeh a:mo, a:mo kineki tapa:nis. A:, ki..., nijo:n tsihtsi:ke:wi. Tsi:ke:wi sah. Tsihtsi:ke:wi pero Ke:mah. de tapa:ni ne:n taihtik kualtsi:n nochi kostik. Kualtsi:n ihtikostik n' kowtsí:n. Ihkó:n *mero**. Ke:meh eskia xo:no:tik. Ke:mah. Ke:meh eskia xo:no:tik, pero de sepa ne: ma:ski mochi:wa tapa:ni de wa:ki a pos ni..., kualtsi:n tata ya. Kualtsi:n tata, kualtsi:n tata n' kowtsí:n. Kualtsi:n tata. Yehwa yo:n ne:wí:n nikita kite:ntekitih wa:n kitehtekih ya wa:n E:mah. kwa:lkuih ya wa:n a:mo no: wehka:wa kina:lkalakiah wa:n tata ya. Niman tata, niman tata. Ke:mah. Tata, yo:n ki..., yo:n *más** kwelitah ne: ki..., kitehtekiskeh *cuando** Ke:mah. wa:ki, wa:ki wa:n kualtsi:n tata. Ke:mah. Yehwa yo:n porin a:mo a:yoh, eh ka niman tata n' kowtsí:n. Wa:n wa:kka:tik, wa:kkatik, a:mo, a:mo a:yoh wa:n Wa:kka:tik. Ke:mah. Pos yehwa yo:n neh nik..., nikmati sah wa:n xa: Ke:mah. no: tikmattos *más, de que** ton kikuih, xa: kikuih para ne:n teihsá: kowtsí:n, teihsá: ki..., Pos neh, pos no: yeh..., yehwa no: tiki:xmattok *que**... A:mo, n' ta: i:pa yehwa. Ke:mah, sa no: n' tehwa:n tikitah hkó:n. kikuih *porque** neh nikmattok sayoh para kowtati:l. Ki..., para kowtati:l sah kikuih, kite:xi:mah wa:n iwki xoxowik kitehtekih wa:n kwi:kah nimah, yo:n a:mo kka:wtokeh mah, mah ompa wetsto *porque** komo a:mo a:ksá: kkuiti:w. Kkuiti:weh, ta: yo:n a:mo, ma:ski toma:wak pero a:mo, a:mo eti:k, a:mo eti:k n' kowtsí:n, ta: wa:kka:tik. Ka:n eti:k. Ka:n eti:k n' kowtsí:n, ka:n eti:k. Wa:kkatik. Ke:mah, yehwa sah yo:n n'mattok neh i:pa para kowtati:l sah *para más** a:mo teh kichi:waltiah. A:mo, sayoh para chiktehmeh kikuah n' i..., n' iteyo. Para kalkowit a:mo. Yehwa sah yo:n, yehwa sah yo:n kikuah chiktehtsitsi:n. Yo:n, yehwa yo:n pe:sohchiktehmeh no: kikuah. No: semi kwelitah ata, kwelitah ata, e:mah. *Bueno**, pos... No: kwelitah. Pos yehwa yo:n ne:n..., a:mo *más** nikmati, yehwa sah yo:n. *Bueno** pos, ke:mah, pos yehwa sah. Para kowtati:l sah wa:n a:mo nikihto:s para teihsá:, Ke:mah, yehwa sah neli. Ka:n... timopahti:skeh, ta: i:n i:pa para yeh. Yehwa sah n' kowtati:l wa:n Para se: ki..., kitikoaki:s sah yo:n *serbirowa**. Ke:mah. *Bueno** pos, pos yehwa sah yo:n ika timonohno:tsah wa:n neh nimono:tsa ni..., nika:n niwa:le:w San Miguel Tzinacapan wa:n nimono:tsa Ernesto Vázquez. Neh nimono:tsa Anastacio Nicolás Damián, no: niwa:le:w ne: xola:lpan ne: San Miguel Tzinacapan.