*Bueno** pos a:man no: nika:n timoahsih, no: n'neki nimitstahtani:s, ke:ní:w n' ti..., ke:ní:w ox tiki:xmattok yo:n kiliah ne: chi:lkowit. Chi:lkowit. Chi:lkowit. E:mah, ka:ni, ka:ni mochi:wa, ke:ní:w de wehkapan moskaltia, ox motoma:wa oso, ke:niwki n' iteyo, ke:niwki n' ixo:chio, ke:niwki n' ima:y. Ke:ní:w moma:ytia nochi, *porque** nochi n' kuomeh ta:taman mochi:wa, ta:taman moma:ytia wa:n ta:taman ineketsalis. Pos nehwa niki:xmattok no: yo:n, a:mo semi wehkapania wa:n no: kualtia momahma:yo:tia, kualtsi:n ne:n ma:pihpitsa:wak wa:n ahalaxtik no: n' i..., ima:xiwyo, wa:n sayoh n' iteyotsitsi:n ihko:kó:n. Wa:n pos yo:n no:, no: kualtia ne:n, para ne:n kali, sayoh *que** semi no: teltakua:wak. Takua:wak no:. No: takua:wak wa:n pos yo:n, n' ima:yo no:, no: kualtia para kowtati:l, yo:n semi no: takua:wak. A:, yo:n no: kua..., no: kuali tata. No: kuali tata, yo:n semi kualtsi:n tata. Wa:n No: kuali tata. E:mah, kualtsi:n tata no:. pos yehwa yo:n ka:ns ika se: kita ne:wí:n, ka:s ika kowtah ne: yetok, Pero yo:n a:mo semi telwehwei mochi:wa, ta: yo:n achi pihpitsa:wak wa:n moye:kmahma:yo:tia. Nohne:lmeh sah. Nohne:lmeh sah. Moma:yo:tia wa:n pos yehwa neh a:mo ke:man nikita n' iteyo kox kikuah ne: chiktehtsitsi:n. Pero nikita sayoh hko:ni, hko:ni yetok, pero a:mo ke:man nikita. Ke:mah. Wan i..., n' i..., n' ima:yo no: ye:ktakua:wak n' i..., n' ixiwyo. E:mah. Ixiwyo. Wa:n yo:n kualtsi:n no: taihtik, de se: kitahtapa:na, kualtsi:n kipia ne: ihkó:n, ke:meh eskia n' i..., i:xtapal ne:n *ra:rayitas** se: kilia, kipia ihkó:n ne:n, Ke:mah, kipia. Kipia ata. Meh eskia yo:n me:yo:t kipia taihtik, no:, no: kualtsi:n. Ke:mah. Ke:mah. Seki ne:n, pos yehwa yo:n de se: kisohso ika ne:n ihko:ni, a:mo moto:ka. Ata kanah. A:ah. M..., moto:ka tak mah, mah xoxowik, pero mohkó:n, Mah xoxowik. wa:kik a:mo, a:mo moto:ka. A:mo moto:ka wa:n yeh ke:masá: *hasta** kikehkepa ne:n *machete** ihkó:n se: ki..., A:mo moto:ka. ne:n tateki:lo:ni se: kitehteki, Ke:mah. Ke:mah. nijo:n ke:masá: kikehkepa no:. E:mah, takua:wak wa:n Ke:mah, *de, de que** takua:wak n' kowtsí:n, takua:wak. Yo:n ke:masá: no:, no:, komo a:mo te:neh ne:n tateki:lo:ni xahxama:ni. Wehweliwi. Wehweliwi, xahxama:ni yo:n. E..., wehweliwi. ma:sá: se: kititilatsa ne:wí:n wa:n kua:..., kua:tapa:ni. Ke:mah. E:mah, tapa:ni wa:n kua:xama:ni. Tapa:ni no:. E:mah. *Por eso** ke:masá: nijo:n, no: kualtia para ne:n, taihtiyo:t *o para** ihkó:n kale:waltsi:n, Kale:wal, ka:le:waltsitsí:n. Seki no: mehmela:wak. Mehmelaktsitsí:n mochi:wa yo:n kowit, melaktsitsí:n. No: mehmela:wak, sayoh *que** a:mo moto:ka. Ke:mah. A:mo moto:ka de se: kisohso, *solamente** mah se: kilpi. *Solamente** iwki. Mah se: kilpi, yo:n no: kualtia. E:mah. Pos *más** tikuih ne: no: tiktahtapa:nah wa:n yo:n no: eti:k *siempre**. No: eti:k. No: eti:k wa:n nochi n' ima:yo nochi kualtsi:n tata. No: eti:k. Yo:n ke:mah, kualtsi:n no:. Tata wa:n yo:n, yo:n kowit achi nextik. Ke:mah. Achi nextik yo:n kuowit. E:mah. Ke:masá: no: de paniá:n ixwa ne:, wiwiti. Ke:mah. Ka:s ika se: kita wetstok. A:, paniá:n. Yo:n ka:n semi monalwayo:tia wehkatan, no: ke:m..., yo:n ke:meh *pimienta** mos..., mosowa sah ta:li:xko ne:n [i]nalwayo. Mosowa sah wa:n E:mah. yehwa yo:n ka:s ika se: kita tata:mpa nijo:n yetok ne:n *matitas** ihko:kó:n, ixwa. E:mah. Ixwa ata. Ixwa wa:n yo:n ne:, xa: no:, yo:n ne: pané: a:mo nikmatik ox kitohto:kah. Yo:n ixwa sah no:, mochi:wa sah yo:n, mochi:wa sah yo:n x..., kowtsitsí:n. Yo:n ixwa sah, mochi:wa sah. Yo:n tak... Iteyo. Ka:ns ik..., ka:ns ika wehka se: kita ne:wí:n, okseko, yo:n tak kwi:ka chiktehtsi:n oso xa: pat... No:. Ke:mah. Ta: no: kikua n' chiktehtsi:n *de, de que** oski, no: tihti:ltik n' iteyotsi:n, tih..., tihti:ltik. Wa:n yo:n a:chá: pata:ni ne:n de taeheka. Soh *que** yo:n... Chik..., chikteh kwi:ka wa:n de kikalawia ne:hkuí:n pos ompa ixwa. A:mo pa:ti, tak de ihko:ni sah ki..., kitolowa wa:n ihkó:n ki..., mokala:nwia wa:n Ka:n... ka:n kipa:tah nochi, ka:... Ke:mah. pos nijo:n hkó:n kitamo:ta ka:ns ika wa:n ixwa. Ke:mah. Ke:mah, *que** onkak miak taman kowtet, *porque**, yo:n, yehwa yo:n tikihtowah chi:lkowit iteyo. ke:meh ololtik sah, a:mo, a:mo pata:ni, a:mo..., mo..., chika:waya, powetsi ompa ta:lpan sah wa:n ompa ixwa. Pata:ni ke:meh yo:n, yo:n ah..., yo:n ke:n tikiliah yo:n, a:yakachkowit wa:n tio:kowit wa:n yehwa ya yo:n..., i:n..., ke:n tikiliah seki kowit, mono:tsa ne:n Yon se.... wa..., pata:ni tein yo:n pa..., pata:wak n' i..., i..., i..., mahyá: iahtapal. *cuando** taeheka, kipata:naltia, yeh kimoya:wa ne:n xi..., xina:ch. Yo:n a..., tein a:mo kikuah chiktehmeh kipata:naltia ehekat. Kipata:naltia wehka wetsiti. Wa:n tein kikuah chiktehmeh yo:n kowtet, ke:meh ololtik, kimoya:wah chiktehtsitsi:n. Ke:mah, *porque n' todios** tats..., kuali tanemilihtok ke:ní:w m' para momoya:was ne:n xina:chmeh de n' komeh, kita:lia ne:n tein ika pata:ni, ne: *cuando** wi:tsa ehekat kipoto:nia wa:n pata:ni wehka ya ne:n..., momoya:wa yo:n kowtet. Momoya:wa ya, ne:wí:n ixwa ya. Moya:..., [mo]moya:wa ya xina:ch wa:n yo:n seki tein ololtik pawetsi pos... Kimoya:wa chiktehtsi:n, pero ye..., yehwa n' kixina:chowa nehkuí:n. Yehwa ya ne:wí:n kwi:ka, tak a:chá: te:naktiw. Tihti:ltik n' it..., wa:n yo:n a:chá: tsope:k eski. Yehwa n' kixina:chowa. Ke:mah. Ke:mah, yo:n kikuah n' chiktehmeh yehwa yo:n i..., iteyo, pero tihti:ltik n' iteyo n' *cuando** oski, tihti:ltik, kikuah n' chiktehtsitsi:n. Tak tsope:k, *por eso** kwi:..., kikuah, kikuah wa:n Tsope:k. Nejo:n neli ka:mpa yo:n moma:ytia, ka:mpa ki:sa se: imaxal, ki:sa ompa nochi, ompa sah *mismo** ki:sa ne: seko mahyá:, mahyá: tehwa:n toma:wa:n, ke:meh nika:n toma:y, nika:n ki:sa n' toma:y se: wa:n *igual** no: ne: ko..., ne:n kowit moma:ytia, *siquiera** e:yi ima:y mochi:wa n' imaxal, Ni:nipaka. pero yo:n me..., mota:lilia ne: mela:wak, *mo que** mo..., mosowa ihkuí:n ima:y. no: taman moma:ytia, ke:meh i:n tepe:chi:l no: taman yeh moahkokehketsa, y..., yeh ki:sa n' ima:y, imaxal wa:n panki:sa ahko wa:n i:n a:mo, ne: i:n se: yeh tep..., yo:n chi:lkowit, N..., yeh no:, yeh mokehketsa. ki:sa n' ima:y wa:n moi:xtapalta:lia ihkuí:n wa:n sepa se: ki:sa n' ihkuí:n. wa:n iwki panki:stiw ihkó:n moma:ytia *hasta** panki:sa, *hasta** we:wehti, iwki sepa ne:, ompa ke:mah de ta:ki a wa:n de chika:waya wa:ki sepa n' kowtsí:n ise:lti yo:n. Wa:ki. Wa:ki, komo a:mo a:kin kite:ntek para teihsá: kitatekiwtih pos ompa wa:ki, Wa:ki, ka:s ika se: kita ne:n ihkatok wa:kik a. Wa:n yo:n no: ki:sa n' ie:wayo. kkuitih para kowtati:l ya. Ke:mah, wa:ki ata yo:n kowtsí:n. No:. No: ki:sa. Yo:n moka:wa n' kowtsí:n alaxtsí:n ya n' ike:span, tein, tein kuali wa:kik a no: ki:sa yo:n ie:wayo. Alaxtsí:n ya wa:n, wa:n yo:n no: de, de wa:ki a wa:n de panowa ya, no: pané: no: teiktia. Teiktia no: ata, teiktia, teiktia wa:n... Ke:mah, wa:n no:..., wa:n a:mo no: taxi:kowa n..., a:chichi:na niman no:. Teiktia. Ka:ns ika se: kima:posteki no: wa:n se: kitila:na, postektiki:sa. A:chichi:na, a:chichi:na wa:n *siempre** takua:wak de wa:kik. A:chichi:na, e:mah, a:chichi:na. De wa:kik ke:mah takua:wak. No: etiktik. Wa:n yo:n no: se: kitahtapa:na no:, no: semi eti:k. No: eti:k. No: eti:k. Se: kitahtapa:na wa:n pos no: ista:k ne:n kowtsí:n de tatapa:n. A:, ke:mah. Pero a:mo no: miak se: kixi:kowa, ta: se: taki:tskil sah wa:n se: kwi:katok ya. Ka:n miak. Ke:mah. Ke:meh i:n... Yeh..., yehwa yo:n ne:n tiki:xmattokeh ne:n chi:lkowit. wa:n seki tepe:chi:lkowit a:t ke:ní:w, de kowtah mochi:wa yo:n, we:ikotah mochi:wa, nika:n de kowtahpa yo:n, yo:n chi:lkowit a:mo mochi:wa ne:wí:n kowtah, a:mo kanah se: kitas, sayoh se: kita ka:mpa pahpaniá:n, ka:mpa yo:n, ihixta:wat, xiwka:wal yehwa n' onkak yo:n chi:lkowit, pero ka:mpa kowihtik a:mo onkak yo:n. A:mo se: kita. A:mo onkak, a:mo onkak. *Sólo** i:n okseki ne:n se: kita ne:wí:n kowtah. I:n seki i:n tepe:chi:lkowit, onkak kowtah wa:n ixta:wat a:mo ok se: kita yo:n. Ka:ns ika se: kita aha:tawyoh. Ke:mah, pero, pero n' ixta:wat a:mo se: kita mochi:wa yo:ni. A:mo se: kita. N' tepe:chi:l a:mo mochi:wa. Yeh mochi:wa kowtah wa:n no: yetok sah n' ka:mpa mochi:wa, ma:ski kowtah pero a:mo nochi kowtah onkak. Etok sah n' ka:mpa mochi:wa, yo:n kwelita ka:mpa *lohlomatipan**. Wa:n yo:n tak kwi:kah chiktehtsitsi:n wa:n wehka kwi:kah kowtah wa:n kimoya:wah. Yehwa:n kimoya:wah pero a:it ke:ní:w, pero tawelita ka:mpa *lomahtipan, porque** tawa:kal a:mo se: kita yo:n tepe:chi:l. Nikita nika:n i:n *loma**, i:n Ta:lchi:chi:l nochi onkak *hasta** ne:, ne: ka:mpa n' Alvarezmeh inta:lpan *hasta** nika:n i:n, ka:mpa tipanowah Ta:lchi:chi:l nochi onkak yo:n, yo:n kowit. Wa:n sepa ne: tani nochi yo:n *tepe:loma** ata nochi tepe:chi:lkowit ompa etok, n' ompa Nochi yehwa. onkak. Nochi yehwa ompaka ne:wí:n. Pero ka:mpa tamaya:n *o** tawakal a:mo onkak yo:n tepe:chi:l. A:t ke:yeh, tak a:mo, a:mo tawelita. A:mo onkak. *Es que** kwelita ne: ka:mpa *lomatipan** etos. E:mah. Wa:n yehwa yo:n ne:n, nochi moneki mah se:, mah se: moli wa:n de n' tikitstinemih pos kintsi:n nochi tik..., Ke:mah. tikmatia:tih nochi ki:ní:n yetok ne:n kowtsitsí:n, ki:ní:n moskaltiah. Pos ke:meh tein tikowtahnemih, tiki:xmattokeh e..., tohtoni n' kuomeh onkak wa:n kahka:ni mochi:wa, ka:ni icha:yohka:n, ka:ni mocha:mati *porque** ke:meh yo:n nochi n' kowit, nochi yetok sah ka:ni mocha:mati. Seki a:mo kwelita n' tawakal wa:n seki kwelita mah eto *lomatipan para** niman kima: n' to:nal, yehwa n' kwelita yo:n. Yehwa yo:n nochi, ma:ski kow..., kowtsí:n, pero no: yetok ki:ní:n para moskalti:s. E:mah, miak... Yetok sah ka:ni mocha:matis, yetok sah. Wa:n yehwa yo:n iteyo, neh a:mo nikmati kox kikuah ne:n kowtahokuilimeh. A:mo kikuah, yo:n a:mo, pos ne:n, ne:n chi:lkowit kikuah *hasta** chiktehtsitsi:n nikita neh *porque** A:mo kikuah. Chiktehtsitsi:n. Ke:mah, ke:meh yo:n nohne:lmeh n' iteyo ke:meh yo:n wa:wkowtet. Wa:wkowtet. Iwki sah mochi:wa n' iteyotsi:n, sayoh wa:wkowtet yeh n' iteyo chi:chi:ltik wa:n ne:n tepe:chi:l yeh, ne: ti:le:wi n' iteyo ke:meh yo:n, kapolin *cuando** wa:l oksi tihti:ltik, iwki mochi:wa n' iteyotsi:n. Pos neh nikitstoya no: seki kualtia takua:wak, para ke:meh i:n se: tame:wa, nochi se: kikui no: para se: kitila:ntiw xiwtsí:n. No: kualtia, no: kualtia. No: kualtia *porque** takua:wak. Takua:wak wa:n seki a se: kikui tato:kalo:ni. Kualtia para tato:kalo:ni, semi kualtia. Tato:kalo:ni oso ika se: kipetsxi:ma. Ke:mah. wa:n ika no:, no:, no: kualtia ika se: kichi:wa ne: sah..., se: kichi:wa ne: tekoch. Ka:mpa se: kito:ka kahfe:ntsi:n se: kita:lia n' tekoch, se: kichi:wa n' tekoch, kualtsi:n ika yo:n. Yo:n no: kualtsi:n wa:n ke:meh i:n *cuando** tiahsitih ne:n, Se: kite:mpata:wka:xi:ma wa:n kualtia se: ki..., tahtachkua ika. i:n t'ta:liah *matitas para** ne:n totakualtsi:n pos tik..., tiktekitih, sayoh *que** semi eti:k. Etiktik, pero yo:n kachi kualtsi:n eti:k, tako:wtamach para se: tachkuas. Eti:k. Pero yo:n, takua:wak a:mo xihxipochtia, yo:n a:mo xixipochtia nió:n no: tapa:ni. Takua:wak wa:n N..., a:mo, a:mo xixipochtia, takua:wak. Ke:mah, a:mo tapa:ni yo:n, takua:wak n' kowtsí:n, takua:wak. Pos yehwa yo:n ke:meh yo:n se: tahtachkua, se: kichi:wa ne:n tekoch ihkó:n, pos yo:n no: semi kualtia. Kualtsi:n no: n' kowit, sayoh *que**, Kualtsi:n yo:n kowit, kualtsi:n. pos eti:k. Eti:k, pero yo:n tako:wtamach para tahtachkuas, yo:n semi tako:wtamach. Ke:mah, mah se: kipets..., se: kixihxi:ma nijo:n patachtik Ke:mah. Ke:mah. Ke:mah. wa:n kualtia. Kualtia se: tachkua, kualtia ika. Oso se: tato:kkowit se: kikui wa:n yo:n moneki a:mo no: semi telweyak para tato:kkowit. Ka:n ta: eti:k, komo weyak eti:k. Weyak, de weyak, nijo:n wehkapa:ntik ne:n eti:k. Yo:n tsik..., tsikitsitsi:n. E..., e..., eti:k. A, n' ta: moneki ti..., ke:meh..., ke:mah, ke:meh kuali se: kima:xi:ko:s. Se: kima:xi:ko:s oso komo a:mo mah se: kiki:xtili n' ie:wayo. Ke:mah. Ke:mah, no: kualtia, ke:mah. Ka..., yehwa n' eti:k. N' ie:wayo mah se: kiki:xtili a:mo semi..., ta: eti:k n' ie:wayo. Wa:n i:n ke:meh eskia no: a:..., a:..., a:yoh. A:yoh, a:yoh. A:yoh wa:n pos yehwa ne:n i..., n' ima:yo eti:k. Yehwa. Ke:mah, yehwa ne:n ima:yo eti:k wa:n *casi** n' i..., n' ie:wayo. Yo:n ima:... Ke:mah. Wa:n yehwa yo:n nimitsilia, ta: nochi se:, yo:n nochi *serbirowa** yo:n kowit. Neli n' *hijuemala**. A:, ke:mah, kualtia. para kowtati:l, Pos yehwa i:n ika se: tachipa:wa, se: kitila:na kuopahsol. Masá: se: kiteki wa:n se: kitila:na a:mo, a:mo, a:mo kantsaya:ni. Kanah. A:mo kantsaya:ni, ta: taxi:kowa, takua:wak wa:n E..., ta: t..., takua:wak n' kowtsí:n, takua:wak. pos teihsá: hkó:n se: ki..., se: kita:lia yo:n, se: ki..., se: kiteki ihkó:n wa:n kualtia para ika se: ta..., tahtachkua nochi. Kualtia. E:mah *o** se:, se: kichi:wa ihkó:n se: ohtsí:n se: ki..., kichkuatiw ka:mpa se: mohtia, pos yo:n, Kualtia. ke:masá: *hasta** kikohkoto:na ne:n nalwat. Ta: takua:wak. Takua:wak. Komo ye:kate:neh, yo:n se: kie:kate:ntia, se: kixihxi:ma, se: kipetska:teki, Takua:wak n' *hijuemala**. nijo:n wa:n ika se: tachkuatiw no: taxi:kowa. Taxi:kowa. Taxi:kowa. Taxi:kowa ata. Yehwa ne:n tikuiah ne:n *antes de** n... E:mah. Chika:wakkowit pos no: taxi:kowa, a:mo semi posteki. Pos achto a:mo onkaya teposmeh, ekintsi:n se: tachkua ika miak, miak taman teposmeh ne:siko. Ekintsi:n nochi teposmeh n' tikuih, pero achto tikuiah yo:n kowitso:k yehwa yo:n chi:lkowit *o** kahfe:nkowit ye:ktakua:wak yo:n, yo:n kowit iwki. No: ke:masá:, ke:meh kintsi:n se: kita:lia yo:n, E:mah. tepos se:..., nijo:n se: kita:lia, no: se: ki..., ki..., kita:lia wa:n ika se: taxakualowa. Ke:mah. No: kualtia. E:mah. Sayoh komo se..., telweyak se: kiteki pos wa:n no: eti:k ne:n tepos pos ye:keti:ya. Eti:ya. Eti:ya wa:n a:mo se: kima:xi:ko:sneki, yehwa yo:n *que** de tio:taki te:kokohkeh se: ima:wa:n ya. Eti:ya. Ke:mah, ka:n, ka:n... Te:..., te:siowtih. Tesiowtih, te:siowtih wa:n Tesiowtih ya. Ke:mah. pos yehwa yo:n nochi ne:n yo:n kowit no: nochi *serbirowa**. Ke:mah. Nochi tikuih. Ke:mah. Nochi tikuih para kowtati:l, para kaltsí:n, nochi n' kalyekawiltsi:n nochi tikchi:wah, nochi ne:n, yehwa yo:n no: nochi para se: kitahtapa:na, no: semi *serbirowa** ne:n kowtsitsí:n. Ke:mah, kualtia para t'tikowakiah ya para kowtati:l. Wa:n yo:n, pos yehwa yo:n *antes** ne:n tikuiah wa:n pos onkak ne:wí:n. Yo:n. ka:mpa yema:nik n' ta:ltsí:n ni..., wiwiti. Wiwiti. Wiwiti. Wiwiti. Wiwiti, paniá:n moka:wa wa:n no: komo a:mo niman se: kitehteki, E:mah. Pala:ni, pala:ni de kimaga ne:n a:t. Niman pala:ni, niman pala:ni. Ke:mah, ihko:ni yo:n. N' a:tsí:n wa:n pos yo:n no:, no: taxi:kowa pero mah mah a:mo, ma:h a:mo *kitocaro** ne:n a:tsí:n. Ke:mah, ihko:ni. Sepa kit nijo:n a:pali:wi, pos ne:nke:n kokotoka. Ne:nke:n pala:ni, ne:nke:n pala:ni. Pala:n wa:n yo:n a:mo no: nikmati ne:n xa: tikmattos kox no: kualtia para tapala:n ke:meh i:n se: kite:te:milia ne: kahfentsi:n *o** teihsá: ihkó:n. teihsá: *matita** ihkó:n se: kita:lilia, kox no:, xa:, xa: no: tapala:n eski. Kualtia, ta: pos ompa moa:wilowa ya pos ne: mochi:wa tapala:n, kualtia nochi. Nochi n' tein pala:ni tehsá:, nochi kipale:wia n' ta:lmanik ma:s teihsá: se:, se: tato:k se: kita:lilia. Nochi tak, mosema:nelowa ya. Nochi. Ke:mah, mosenelowa ya, moseyo:lchika:wa nochi n' tahsol, pala:ni nochi kipale:wia n' ta:lmanik a. Nochi, pos yo:n ka:ns ika se: kita ihkó:n paniá:n te:ntok, nijo:n, Ke:mah. a:mo se: kimati ka..., katí:n to:nal ne:, *bueno** ka:nachi to:nal kichi:wa para pala:ni. Neh nikitstinemi ka:ns ika miak te:ntok ihkó:n pero, nijo:n a:mo nikmati katí:n, ki:ní:n mochi:wa ne:n tapala:n. Ke:mah, ka:n se: kit..., ka:n se: kichi:wa *cuenta**. A:mo se: kichi:wa *cuenta**, Ka:n se: kichi:wa *cuenta**, e:mah. pero yo:n kihtowah pos no:, no:, nochi, nochi kualtia. Ke:mah. Nochi kualtia para n..., *te:serbirowa** nochi *parejo para** se: ki..., se: mosempale:wia. Ke:mah, ihko:ni. Ke:meh i:n t..., tietokeh ihko:ni tinemih pos ti..., tikitstinemih wa:n nochi tik..., timopale:wiah ika. Ke:mah, ihko:ni. Ke:mah. Ke:mah, pos yehwa sah nika:n nimitstahtania:ya *porque**, neli ta:taman tiki:xmatih n' kowit, ta:taman t'to:ka:ytiah wa:n ta:taman t'tatekiwtiah seki pero nochi iwki sah tiktekiti:ltiah ke:meh teh tikmati wa:n no: nikmati nehwa. Ke:mah, nika:wí:n ti..., Ke:mah, ihko:ni sah yo:ni. ya:ki nika:n timoahsih, Ke:mah. pos nika:n timo..., makah *cuenta**, timoliah, *de cada** tise:meh ti..., tikiliah, *bueno** timoliah ki:ní:n a..., tiki:xmattokeh yo:n kowit, pos kualtsi:n no: se: moyo:lmela:wa para ehko to:nal niman se: kihtowa, xa: tiki:xmati i:n kowit. Niman kihto:s, niki:xmati yehwa i:n, tik..., tikte:mo:tih. Wa:n yehwa ya yo:n nochi se: mo..., molia. Ke:mah. Se: kineltoka *porque** se: kimattok ki:ní:..., ki:nihki yo:n kowit. T'mattok ka:n..., ke:mah wa:n ka:ni n' onkak. Ka:ni onkak wa:n *qué tal** wehka nochi yo:n kowit kox E:mah. Ke:mah. kowtah *o** ixta:wat *o** ki:ní:n. Pos yehwa kintsi:n nochi ti..., ti..., timolihkeh ya. Ke:mah. E:mah, sayoh, neh yehwa sah yo:n de nikmati. Ke:mah, pos no: iw..., iwki neh, yehwa sah no: niki:xmati wa:n nehwa nimono:tsa niErnesto Vázquez wa:n niwa:le:w nika:n San Miguel Tzinacapan. A:, neh ni..., nimono:tsa Anastacio Nicolás Damián, nehwa:n no: niwa:le:w ne: xola:l de San Miguel Tzinacapan. A:, *bueno**.