A:man ta:tah nika:n no: sepa nimitsahsi, ne: ton tona:l niknemilihtok nimitstatsi:ntoki:s, ne: xa: tikmati toni ne:n pahti ne:, ke:mah se: tokni:w mikie:..., kipia i:n mikia:nalis *o** mikia:naliskui. Nejo:n, teh tikneki tikmatis yo:n toni n' kina:mikiskia. Ke:mah. Nejo:n de yo:n komohkó:n tik..., tikneki ne:, onkak seki pahti mono:tsa para nejyó:n, pos seki kamoh mono:tsa nejo:n onkak, nika:hkuí:n onkak no: de yo:n, yo:n, de yo:n *remedio**, mono:tsa *jenjibre**, nejo:n xa: tiki:xmati tehwa no:, mono:tsa *jenjibre**, yo:n para se: ki..., se: k..., se: n' ikamohyo se: ki..., se: kkue:chowa wa:n de ompa ke:mah mah se:..., wa:n mah se: kima:nelo n' iwa:n ne:n *refino**, oso komo a:mo tei *refino, alcohol** iwa:n se: kima:nelowa wa:n mah mah s..., ika se: ki..., mah se: kita:lili ne:n imets ne:n a:kin kikokowa ne: ka:mmpa n..., ka:mpa kikui semi mikia:nalis ompa kikui ne:n, ne:, ne:n, ne:n nejyo:n *calambre fuerte** itech yo:n i:n, yo:n, yo:n imetswa:n, mah se: kinta:lili wa:n mah wa:n mah ika kochi wa:n *después**, nejo:n kuali ki..., komo..., yo:n mah nimitsilwi nejo:n kuali no: kima:nelowa ika ne:n, *después** komo a:mo nejo:n yo:n no: kuali se: kima:nelowa n' iwa:n ne:n, no: kuali se: kipepechowilia n' iwa:n yo:n nejyó:n *tabaco, pero** x..., mah se: kipa..., mah se: ki:xpata:wa nejyó:n *tabaco**, tein pata:wak, wa:n ika se: kimetstetsi:lowa n' tokni:w tein yo:n *calambrehti**. Pero n' iwa:n yo:n yeh mono:tsa ne:n yo:n pah..., yo:n *remedio** mono:tsa *jenjibre**. *Jenjibre** nejyó:n ika ikamohyotsi:n, se: kamoh, yo:n kamoh *medio** ista:k se: ki..., se: ki..., ki..., kiichkuati ka:mpa onkak pero, nejo:n mah se: k..., mah, sake:ra se: e:yi, e:yi kamoh mah kkue:cho:ka:n, E:yi ikamohyo mah kkue:cho:ka:n wa:n para ki..., para ki..., para kita:lili:skeh ne:n imetsko ne:n ka:mpa kkokowa ne:n *persona**. Pero mah kualtsi:n kitetsi:lo:ka:n, para mah ika kochi. kom..., komo a:mo nejo:n yo:n kahsih yo:n, a:mo, a:mo ahsi n' ikamohyo pos kualtia ne:n ixiw..., ixiwyo mah ki..., mah kia:pacho:ka:n ika ne:n i:n *alcohol** wa:n mah yehwa kita:lili:ka:n. Pero me..., mah, mah taka..., mah takawa:nti:l kita:lili:ka:n, mah a:mo ne:, mah a:mo nejo:n sese:k *refino** wa:n mah kualtsi:n mah kikawa:..., mah ki..., mah ki:to:ni:ka:n ne:n *refino**. Yehwa yo:n mah kita:lili:ka:n. Wa:n de yo:n de tane:si mah a:mo mometspahpa:..., mah a:mo mopahpa:ka ika sese:ka:t, ika ne:n ika a:t tein, tein, tein, a:t tein ne:n mah k..., mah kkawa:nti:ka:n ik..., ika..., mah kkawa:nti:ka:n itech ne:n tit. Mah kkawa:nti:ka:n pero m..., para a:mo momets..., sepa yeh *mismo** mometswehwelo:s, sepa mah mah nejo:n, mah sepa nejo:n *igual** sah para mah..., para mah mets..., para mah metspahti pero mah a:mo, mah a:mo, para mah a:mo eliwis ki:stinemi. Mah tepitsi:n mah mo..., mopia tepitsi:n para mah tamati:ya n' imets ka:mpa kkokowa. Yehwa yo:ni. E:mah. Wa:n i:pa yehwa sah i:n tikihtowa kamoh oso ixiwyo sah kina:miki oso onkak oksé: taman xiwit. Nejo:n s..., seki no: nejo:n s..., seki nejo:n xiwit onkak, nejo:n ne:n, no: onkak nejo:n seki xiwit, xiwit pero no:, no: *mismo de** yo:n, tehwa:n tikihtowah xiwit pero a:mo xiwit, *de mismo** yehwa yo:n no: nejo:n, de yo:n de no:, de yehwa ne: yo:n ke:ní:w kiliah ne:n i:n..., *mismo** ne:n, *mismo** de n..., *mis..., mismo de n' tabaco**, t..., *pero ci..., cigarro mismo, de...,** komo se: kineki *mejor cigarro** se: kikui, pero nejo:n yo:n *cigarro** mah nochi mah tatewa:ts, mah seko sah se: kitewa:tsa wa:n mah mah kuali mah eto sake:ra se:, se:, se:, se:, se: *cuatro días** n' it..., itech ne:n n' *alcohol** mah kuali, mah kuali *mofuertearo** wa:n ke:mah, yehwa sepa se: kita:lilia ne:n s..., mah sepa kitalili:ka:n yo:n imets, yo:n, yo:n imets ne:n a:kin mokokowa, a:kin mokokowa sepa kita:lili:ka:n yo:n, mah kualtsi:n kimetstetsi:lo:ka:n ika se: tilmah. para a:mo nejo:n..., para a:mo moehekapi:tsaltia n' imets, yehwa yo:ni, e:mah. Yehwa sah yo:n. I:pa yehwa sah i:n o:me taman ne:n kipahtia mikia:nalis. Pos tel miak tasohka:matik tine:chyo:lmela:w, ne:..., A:mo teihsá:. ne:chilwi sepa moto:ka:y. Fidel Juárez Galván, niwi:tsa Tetsijtsilin, Tecolapan, Tzinacapan.