Yekintsi:n timonohno:tsatih de yo:n tsohpi:lo:kilit, ox tiki:xmattok n' teh. Ke:mah, niki:xmattok. Yehwa yo:n kihtowah ka:sá: ika kikuah, ke:meh nehkuí:n *por**, ne:, ox Huehuetla ka:ni wa:le:w yo:n na:nah Victoria Núñez, yeh kihtowa *que** kikua. A:, kikua. A:, kikua:ya. Kikua yo:n tsohpikilit, pero nika:n tehwa:n a:mo tikuah *porque** ye:k..., ye:ktsohya:k. Ke:mah, tsohya:k neli se: kiteki sah wa:n ye:ktsohya:k. Ke:mah. Tiktsohya:kmatih. ke:mah. Wa:n ne:n ixo:chiotsi:n ihista:k. A:, n' ihista:k. Ihista:k wa:n i..., iteyotsi:n ya, nejo:n kualtsi:n *bohbolitas, pero** pawihwitsyoh mahyá: yo:n kowach nikahkuí:n onkak. Ke:mah neli, ta: niki:itani no:, pero a:mo ke:man nikita n' iteyo ke:niwki neh. E:mah. A:mo ke:man nikita, pero niki:itani neli yo:n, yo:n neli yo:n ohololtsitsí:n wa:n neli wihwitsyoh. Wihwitsyoh wa:n nejo:n ke:man chika:waya ya kualtsi:n se: kima:toka sah, topo:ni wa:n mi:xkepa n' ie:wayotsi:n. A:, pos neli, yehwa yo:n neh a:mo ke:man nikita ke:ní:w ne:n nejo:n yo:n tikihtowa se:, se: kima:toka wa:n topo:ni, a:mo ke:man nikita *pero demás** niki:xmattok. Ompa mochi:wa. Wa:n yo:n no: mowi:wila:na ata. ¿Wa:n ompa sah ke:meh i:n ka:mpa se: tato:ka *o** mochi:wa ka:nika eski? E:mah wa:n... Neh niki:itani *porque** ke:meh i:n ka:sá: ika ke:meh yo:n nite:tapixkilia:ya wa:n onkak itech ne:n owasin. Motelchi:wa itech n' owasin, ompa mochi:wa. Mowi:wila:na, mowi:wila:na. Mochi:wa, mochi:wa ka:n... ke:mah, mochi:wa, mochi:wa yo:n a:mo se: kito:ka. Mopa:pacha:nia wa:n neli pero a:mo we:lik. Mochi:wa ka:nika eski ata. Ke:mah, ta: niki:ita neli no: neh ke:meh i:n ka:sá: ika ke:meh i:n kohkowtah se: kita moye:kpa:pacha:nia. ke:mah. A:mo we:lik. Ke:mah, ta: se: mokaya:was nikilia neh ke:meh yo:n kiliah ma:kui:lkilit pero a:mo yehwa, ta: a:mo ta: nejo:n yehwa n' tein yo:n Ka:n we:lik. Ka:n yehwa, ka:n yehwa ta: no: taman yeh. kiliah tsohpikilit neli pero neli teltsohya:k. Ke:mah, ta: neli se:, se: kiteki sah nikilia neh wa:n ihkó:n se: kihnekui neli nejo:n..., emah, pos nejo:n Tel *fuerte** n' i... Ye:ktsohya:k, ka:n para se: kihnekuis ne:... Wa:n... Pos tak ka:sá: ika kikuah neli pero neh neli ka:n no: ke:man nikmahse:wa. Neh a:mo no:, a:mo no: ke:man ne:chne:xtilihkeh mah tikua:ka:n, pero neli yo:n na:nahtsi:n, ne: na:nah Victoria de nika:n wa:lah, Kanah no:. wa:n pos ke:meh i:n se: kkalpanowa:ya kihtowa:ya que yeh, yeh kikua n' ompa ne: icha:yohka:n wa:le:w kikua:ya yo:n kilit. N' a:man tak a:mo no: kikua ok. Pos a:man a:t ox ok pero tak nejo:n pos neli ke:meh tehwa:n nika:wí:n nikilia neh a:mo tikuah *porque** ke:meh n' tote:iskaltihka:wa:n nikilia neh ka:n ke:man te:chne:xtilihkeh, ta: tein kiku... ke:mah, tein... Ke:mah se: kikua, pero neli de yehwa yo:n neli a:mo, neh a:mo no: ke:man neli ne:chilwih note:iskaltihka:w ox nejo:n mah se: kikua pero neli i:pa sayoh yo:n nejo:n tia:yah ka:sá: ika wa:n nikili:s, ¿toni i:n? *Porque**... Ka:n ke:man te:chne:xtilihkeh ox we:lik *porque** tein te:ne:xtiliah we:lik pos se: kikua, se: kikua. Kihtowa, ta: i:n kihtowa kiliah kihtowa, kihtowa yehwa kihtowa yo:n tsohpikilit, tein kihtowa teltsohya:k kihtowa. Nikilia, a:, pos neli nikilia wa:n i:n pos nikilia i:pa a:mo se: kikua. Kihtowa kanah kihtowa, ka:n, tak ka:n we:lik kihtowa, ka:n ke:man nikteki kihtowa neh mah tikua:ka:n kihtowa, ka:n ke:man ne:chne:xtilihkeh kihtowa mah tikua:ka:n. Teltsohya:k ka:n para se: kikua:s. Ke:mah, ka:n, ka:n ke:man neli ki..., kitekkeh. Ke:mah, ta: tak yo:n i:pa, i:pa mochi:wa sah, pero neli moye:..., neli moye:kpa:pacha:nia ka:mpa yo:n owihka:n nikilia neh motelpa:pacha:nia. ke:mah, wa:n E:mah, ta: tein... I:pa mochi:wa sah yo:n. Ompa motelpa:pacha:nia wa:n neli *cuando** teyowa ya nejo:n neli nejo:n chika:waya n' iteyo wa:n tohtopo:ni. A:, pos neli, ke:mah. A:, n' ihista:k, ke:mah neli ta: nejo:n niki:itani neli yo:n neli mowi:wila:na pero neli a:mo, a:mo ke:man nikita neh ke:ní:w ne:n iteyotsi:n. E:mah, pero ihista:k n' ixo:chiotsi:n, ihista:k, ihista:k n' ixo:chiotsi:n. Ka:n ke:man tik..., a:, neh ke:mah, ni..., ke:meh i:n pos neli se: Ke:mah. se: mokuahkowi:ti wa:n neli ke:meh i:n pa..., se: panowa n' ka:mpa yo:n owasintah, neli wi:wila:ntok wa:n neli nejo:n kualtsi:n ne:n iteyotsi:n, se: ko:ma:toka sah wa:n topo:ni ise:lti. Ki:sa. ¿Wa:n ompa ki:sa ya n' iteyotsi:n? A:, pos neli. ¿Wa:n iteyo ke:niwki? Tihti:ltik, tihti:ltik, ke:mah wa:n ompa ya sepa momoya:wa sepa yehwa n' ixwa. Ompa mochi:wtiw sah. Ixwa sah. Yehwa sah. Pos yehwa sah i:n nimitstahtani:snekik. A:, tihti:ltik. A:, pos neli. Ke:mah, ta: yehwa ika yo:n nikilia neh ka:mpa yo:n mochi:wa motelpacha:nia *porque** pos ompa, ompa nejo:n mochi:wtiw sah ne:n iteyotsi:n. ke:mah, ompa ixwatiw sah. Ke:mah. nejo:n ox no: tiki:xmati yehwa yo:n. ke:mah, tehwa:n... *Ajá**. Ke:mah niki:xmattok no: pos, pos pané: yehwa sah tein ika timonohno:tskeh, miak tasohka:matik tein tine:chilwih. Neh n..., neh nimono:tsa niMaría Salazar Osollo, niwi:tsa de San Miguel. Ke:mah, pos neh no: yehwa sah no: nimitstahtanih ke:ní:w n' tiki:xmatia yo:n xiwtsí:n. Neh nimono:tsa nejo:n niCelina González Nazario.