*Bueno** ekintsi:n timohno:tsatih sepa ika i:n towehka:wkayo:takualis de n..., kiltsitsí:n, ox tiki:xmattok yo:n soyokilit. Ke:mah, niki:xmattok, niki:xmattok. Tiki:xmattok, no: tikua:ni. Ke:mah, no: nikua:ni. Ke:mah, pos neh nejo:n niki:xmattok yehwa yo:ni n' so:yokiltsí:n iwa:n tikua:yah ne:n tehtsonkilxo:chit. A:, yehwa. Ika..., ikapotsitsi:n, tein yo:n *bolitas apenas**, aya:mo ya xo:chiowa semi. *Apenas** kapotsitsí:n iwa:n kinelowa:ya no:má:n, kimanaya kualtsi:n. *Ajá**. wa:n yehwa ya n' se: *bolita de** tixti kima:nelowa:ya iwa:n wa:n echi..., et. ¿Wa:n yo:n et kati:yeh, yo:n ti:ltiket os...? A:, nochi, nochi n... Ti:ltiket oso exo:yema:n, tein ya ne:sik etsí:n, nochi iwa:n ne:n kichihchi:waya wa:n ke:mah titakua:yah. ¿Wa:n yo:n ka:ni mochi:wa yo:n soyokilit? Itech ne:..., no: onkak sah *lugar** ke:meh i:n Tasa:lo:lpampa mochi:wa yo:n kiltsí:n. A:, mochi:wa no:, wa:n no:, no: nejo:n, yo:n mochi:wa wehwei no:. Mochi:wa no:. Pos nejo:n *regular**, ka:n semi telwehwei. niu:n semi teltsikitsitsi:n. O:me taman onkak, seki we:yak, ma:we:weyak, komo eliwis we:weyak sah. ¿Wa:n yo:n i:pa sentaman sah n' teh n' tiki:xmattok? A:, n' o:me. Wa:n seki kualtsi:n yehyewaltsí:n onkak ne:n soyokilit, ke:meh no: yo:lotsi:n, se: iyo:lotsi:n ya kit chihchi:wtok. *Ajá**. ¿Wa:n yo:n yehwa no:, no: kuali se: kikua? Ne:n tein ista:k kuali se: kikua, pero tein yehwa yo:n ma:we:weyak a:mo se: kikua. A:, n' a:mo. Tel..., tel..., *telfuerte** n' e..., ke:mah. Tel..., teltsohya:k, teltsohya:k, tel... ke:mah, *telfuerte** n' i... Pos neh no: yehwa yo:n neh n..., neh nim..., neh nimitsili:ti kit neli tein note:iskaltihka:w neh ne:chne:xtilih neli no:, yeh neli i:pa ko:nkuia neli no: tikua:yah, pero nejo:n pos neli ke:meh i:n nikilia neh ta:taman se: mo..., mochi:wilia se: itakual. E:mah. Neh nejo:n, neh nikchi:waya no:, ko:nkuia neli ne: nejo:n note:iskaltihka:w ke:meh yo:n kihto:s nikuiti nejo:n tikmanas. Nikili:s, *bueno**, xkuiti. Neli yo:n niktikoketsa ya yo:n et, yeh nejo:n achto nik..., nika:yo:tia n' ika n' ko:mit. Nikpahpa:ka wa:n nika:yo:tia wa:n ke:mah niktikoketsa ya wa:n nikpanta:lilia ya yo:n tenexistat. wa:n nikpante:ma ya ne:n nejo:n et. Pan..., nikpante:ma ya n' et. N' kil... wa:n ompa *cuando** yo:n nikmachilia oksiti a n' etsí:n, ihwa:k a ne:n nikpan..., nikpanta:lia ya ne:n, yehwa ya ne:n soyokilit, yehwa yo:n tein tikilia tein ista:k neli yehwa we:lik. ke:mah, yehwa we:lik, yehwa yo:n kualtsi:n kikuiti a, yo:n kehkoltia ya ne:n note:iskaltihka:w wa:n ke:mah, Tein ista:k ke:mah we:lik. nikokototsa ya kualtsi:n ihkó:n nikokototsa wa:n ke:mah nikpante:ma ya Ke:mah. wa:n ke:mah nikma:nelowa ya para mah pa:ti kualtsi:n, wa:n ompa yo:n niktamipante:ma ya ke:mah n'pante:milia ya yo:n nejo:n, yo:n metstsonkilit. Metstsonkilit no: iwa:n we:lik, tein ya eski kiltsí:n nochi we:lik iwa:n, pero no: kinelowah iwa:n tixtsí:n, Metstsonki..., ke:mah, ke:mah, metstsonkilit *siquiera** ka:n, ka:n, Ke:mah, sake:ra ka:n nejo:n chikua:se:n yo:n metstsonkilit tein yo:n pa:pata:wak nejo:n ke:ktia wa:n ke:mah no: nikpanta:lia ya. Wa:n ompa yo:n kihto:s nikwa:lkuik iwa:n..., kwa:lkuia iwa:n ihkó:n *siquiera** o:me ikech tixtsí:n. Iwa:n we:lia ya. yo:n, yo:n xo:xokoyo:lin, yo:n *esquinado**. *Ajá**. yo:n iselotsi:n, nikwa:lkuik kihtowa nejo:n iwa:n x..., Ke:mah. iwa:n x'panta:li kihtowa para sa xo:xoko:k kihtowa tikua:skeh. Nikili:s, *bueno**. Yehwa yo:n iwa:n n'pa:nte:ma wa:n i:ksá:, i:ksá: komo kahsia tsiktsi:n yo:n ayohkilit ikechyo no:, no: iwa:n t'panta:liah ya. ke:mah, yehwa yo:n, Ayohkilit semi no: we:lik iwa:n kualtsi:n se: kinelowa. E:mah, yehwa yo:n nikpan..., nikpanta:lia ya nochi yo:n, nochi nik..., nik..., nikpante:n ya nochi n' kilit, ke:mah ihwa:k a yo:n niki:xpaya:na, neli ihkui:meh nextamaltsitsí:n, ihkui:ntsi:n ke:meh se: tilatsí:n ahsi, ke:mah niki:xpaya:na ya wa:n ke:mah nikalaxowa kualtsi:n, wa:n ke:mah nikpa:ta ya. Ke:mah, ke:meh se: tilatsi:n. Nikpa:ta ya yo:n tixtsí:n *cuando** yo:n nikita ye:kpa:tik a, ke:mah nikpante:kilia ya, nikpanta:lilia ya yo:n tixtsi:ni, n'pante:kilia ya wa:n ke:mah molo:ni wa:n ke:mah niki:xtia ya, sa ololtik mochi:wa. ke:mah. Se: kipanta:lilia ya. Sa ololtik wa:n ke:mah yehwa ya yo:n chi:lwehwei kitikoixkah wa:n ke:mah yehwa ya se: ki..., kikua iwa:n. Ke:mah, wa:n komo a:mo... *[Por]que, [por]que** seki se: kimo:lta wa:n seki sayoh se:..., ompa se: kitsaya:ntiw yo:n chi:ltsí:n Ke:mah, a:mo, tehwa:n tikua:yah i..., ke:mah neli ta: yehwa ne:n tein nikilia neh nejo:n koko:k *más** se: kwe:lilia, yehwa yo:n neli no: neli nikixkaya neli no: yehwa wa:n ke:mah nejo:n nikmo:lta, *para más** ika se: te:we:lia. Tehwa:n tikuiah yo:n kiliah nejo:n chi:lpitsa. Yehwa n' tehwa:n tikuih nejo:n nikmo:lta ya neli wa:n ke:mah nejo:n tik..., Chi:lpitsa. *cuando** titakua pos nejo:n tik..., tikpanta:lilihtiwih ya, ke:mah, pos kualtsi:n nejo:n, kualtsi:n koko:k a neli se: ki... Ke:mah we:lik kualtsi:n, ke:mah nejo:n... A:, neh iwki yo:ni neli no: nikua iwa:n neli yehwa yo:n nimitsilia neh nejo:n nik..., niknelowa neli wa:n ke:mah tikuah ya ihko:ni, neli, ke:mah, sa... Se: kipante:kilia wa:n iwa:n se: kikua ya. Yehwa ya n' komo chi:ltekpin no: we:lik kualtsi:n iwa:n tein telkoko:k. Pos yehwa ya ne:n totapalo:l katka *porque** a:man nikilia neh m' pi:..., pi:pil tein moskaltiah a:mo, seki a:mo kikuah ok yo:n kiltsí:n. A:mo kikuah ok. Ke:mah t..., ke:mah, telahwiya:k nikilia neh. ¿Wa:n yo:n ixo:chio nochi iwki sah n' ixo:chio? A:mo, *porque** kiteltsohya:kmatih kit, kiteltsohya:kmatih wa:n... Nochi iwki sah, nochi iwki sah, se: *color** sah. Motelpa:pacha:nia ye:k..., ye:wehwei xo:..., ne: xiwtsí:n mochi:wa wa:n yehwa ya se: ki..., Nochi iwki sah wa:n nochi mochi:wa ata ma:ski, ma:..., kachi ka:mpa itech se: kowit ke:meh ne: kohkowyoh moye:kpa:pacha:nia. Ke:mah wa:n..., wa:n y..., ke:mah wa:n neli ye:kpa:pata:wak. se: i..., motekilia ya wa:n se: ki..., Pero yehwa sah yo:n ima:xiwyotsitsi:n se: kiteki, ata ke:mah, yehwa sah, ke:mah, yehwa... Ima:xiwyo, ima:xiwyo se: kiteki, tein no:, *Porque** no: onkak a n' tein telchihchika:wak wa:n onkak n' tein selik mochi:wtiw, yehwa ya n' te: se: kikui, yehwa n' kualtsi:n pa:ti, kualtsi:n pa:ti. Tein achi selik, ke:mah wa:n tein achi selik kualtsi:n nikilia neh yehwa yo:n... ke:mah. Ke:mah, yehwa yo:ni neh neli no: iwki ne: nejo:n tikua:nih neli ne:n, neli ko:nkuia note:iskaltihka:w neli ihkó:n neli tik..., tikmanayah neli wa:n tikua:yah no: iwki, pero neli pos ta:taman se:, se: kichi:wa. Ta:taman, ta:taman, ta: neli nejo:n... Ta:taman neli, tehwa:n tikua:yah neli iwa:n ti:ltiket. Ti:ltiket wa:n exo:ema:n no: we:lik iwa:n, exo:eman no: we:lik pero yo:n a:mo ke:man tikuahkeh nejo:n a:ko:loh. Yehwa. Ke:mah, no: we:lik iwa:n, no: we:lik iwa:n pero neh nochipa nik... A:, kanah no:. Neh no: iwki neli, de a:ko:loh neli a:mo no: ke:man. A:ah, yo:n a:mo, yo:n sayoh yehwa n' tixtsí:n t'panta:liliah yehwa ya tak n' a:a:ko:ltsi:n kilwia:yah, pero ne:n... A:ah, ka:n ke:man. Tak no: ta:taman neli n' kinine:xtilihkah tote:iskaltihka:wa:n ke:ní:w n' takua:skeh. Ke:mah, tein ti..., tikmatih ok, tein a:man pi:pil neli moskaltiah niu:n no: Pos, pos ta:taman nikilia neh ne: ke:m..., ke:mah to..., towe:ita:tahwa:n nikilia neh kikua:yah ta:taman pos iwki, iwki, *hasta** iwki no: te:chne:xtilihte:wkeh n' tehwa:n ne:n tein... kimanah ok yo:n kiltsí:n. Kimanah okseki kiltsitsí:n. Ta:taman ya. Yehwa ya, yehwa ya pero neli nejí:n... A:mo kima... Pos ta:taman ya nikilia neh nochi tein ne: ke:..., ne: ka:mpa ne: mo..., nejo:n motanamaka ya nikilia neh ompa ya se: kkowati wa:n yehwa ya n' kikuah n' a:man pi:pil, pero n' tein tehwa:n tikuah a:man nikilia neh yehwa:n ka:n kinekih ok. Ke:mah, ka:n kinekih ok. Ko... Ka:n kinekih ok. Pos pané:, pané: yehwa sah katka, kit neh ihko:ni nikmati, a:mo, a:mo t..., a:mo teh *más** nikmati ok, tasohka:matik miak *que** tine:chilwih ke:ní:w n' teh tikua. Yehwa sah yo:n. Pos... Pos a:mo teihsá:, ta:... E:mah, neh nimono:tsa niMaría Salazar Osollo. *Siquiera** ti... *Ajá**, pos neh no: iwki neh nimono:tsa niCelina González, ompa no: San Miguel niwa:le:w wa:n neli tik... Niwi:tsa de San Miguel. yehwa sah *más** timonohno:tskeh kit.