*Bueno** pos nika:n mah sepa nimitstahtani de yo:n, tato:k..., tato:kmeh de yo:n chamakih, kowtahchamakih. Nejo:n semi onkak para tachihchi:wah ika ne:n ilwitsitsí:n. Mochi:wa. Ke:mah. Ox tiki:xmattok no: nochi. Ke:mah, niki:xmattok, niki:xmattok yo:n nochi n' tein kiliah tato:kchamakih wa:n seki kiliah kowtahchamakih. Kowtahchamakih ata nikilia neh semi mochi:wa itech i:n, itech i:n nejo:n mayo, junio, e:mah, nochi ye:konkak nochi *hasta** i:n julio onkak ok. De mayo, junio, mochi:wa semi. Onkak ok semi. E:mah, *porque** ihwa:k yo:ni nejo:n nikilia neh semi, semi nejo:n mochi:wa *porque** tehwa:n ne: kahfe:ntah, *cuando** ihwa:k i:n, itech i:n junio te..., *hasta** pané: ika motachihchi:wtok, ompa tehwa:n tel onkak, tel onkak. Ke:mah, *porque** yo:n nikilia neh nejo:n tel... Telonkak n' xo:tsitsí:n. telkualtsi:n nikilia neh, tel wehwei motami ata. Yo:n telwehwei motami *porque** iwki n' tehwa:n ne: kaltsi:ntan se: *mata** etoya no: yo:n ista:k. Ke:mah, telwehwei. Ista:k. Ista:k pero neli nejo:n motami ye:kwe:weyakaxtik. Wa:n onkak ata pané: *medio color de rositas**, seki, tel *fuerte** n' *color**. Pero yeh yehwa ya n' tein, tein tato:k. Wa:n i:n tein kowtahchamakih nikihtowa yeh, yeh no: taman, yeh tel..., yeh telwe:weyak ata ihkuí:n mochi:wa, telwe:weyakaxtik. [Ke:]mah telwe:weyakaxtik. E:mah, wa:n yo:n tein yo:n iwki tikilia yeh tein tato:k ya yo:n, tato:k yo:n tein yehwa ya yo:n kostik seki Tein tato:k ya. wa:n seki, seki no:, no: nejo:n, a:mo chi:chi:ltik mahyá: n..., mahyá: *na:na..., naranjaditos** onkak, ke:mah. wa:n seki mahyá: *rositas**, seki... Seki mahyá: *ros...** wa:n seki n' ten..., seki n' onkak ne: mahyá: kualtsi:n chi:chi:ltik. Ke:mah, miak taman onkak, de yo:n xo:chitsí:n nikilia neh ye:k miak taman onkak *porque** nikita ne: tehwa:n ne: kahfe:ntah yo:n nota:tahtsi:n nochi kito:kak. Te... E:mah onkak no: n ... Miak taman onkak. Kit..., kito:kak seki neli yehwa ke:meh yo:n kiliah *rositas**, seki yo:n, seki yehwa yo:n, yo:n ihista:k. Ihista:k, a:mo, yehwa n' kostik wa:n seki yo:n neli n' chi:chi:ltik. Ke:mah, kostiktsi:n. Wa:n seki ata yo:n pané: *medio**, mahyá: nejo:n *ra:rayado** ika ista:k. Ke:mah, yehwa yo:n. E:mah, nochi, nochi nejo:n, nochi no: onkak, pero neli yo:n kito:kah ya. A:mo n'mati ke:ní:w... Yehwa yo:n. Kito:kah ya. Wa:n yehwa yo:n, tein yo:n nikilia neh kowtahchamakih pos yeh, yeh i:pa mochi:wa sah ompa ne: tak ne: kowtah, a:mo, a:mo n'mati yo:n ox no: kito:kah *porque** tehwa:n ompa ne: kahfe:ntah tel nochi yehwa. Ke:mah, i:n a:man onkaya *hasta** kite:xi:n seki ne: nejo:n nota:tahtsi:n *porque** kihtowa kie:ktampawia kihtowa kahfe:n Nochi yehwa. Seki kite:xi:n ya *porque** tel onkak kihtowa. Ke:mah, tel nochi yehwa wa:n neli nejo:n ihwa:k nikilia neh nejo:n *cuando** yo:n ye:k onkak pos Tel nochi yehwa mochi:wa ya. ihwa:k nikilia neh neli n' tein ke:meh i:n ompa ne: i..., titatekiah tehwa:n i:n nika:n, ompa te:chpanawiah, wa:n ihsiwitih sah ne:n ta:tahmeh kikuitih nikilia ne: kkuitoh nikilia ompa i:n tani. Ompa sah kihtowa kkuitoh, ta: yo:n ke:man kihtowa ompa nikinahsito seki:n kihtowa. Nikilia, a: pos neli nikilia. Kihtowa ke:mah ta: porin ye:k onkak kihtowa. Nikilia neh tak, Ke:mah, ta:... tak mah kkuika:n nikilia, ka:n teihsá: nikilia, n' ka:n para tehwa:n nikilia, ta: *para todios** nikilia. E:mah, para nejo:n yehwa nikilia, pos Pos para n..., para yehwa ne:n... mah kitekika:n nikilia, yo:n nikilia a:mo tasohtalo:ni nikilia pero, sayoh nik..., sayoh kihtowah mah nejo:n kitek..., kitekih kihtowa, pero ye:k ahko sah kihtowa n' kitekih, a:mo, a:mo nejo:n kite:xi:mah kihtowa *hasta** tani kihtowa, iwki kwa:lka:wte:wah kihtowa wa:n neh, neh nikte:xima kihtowa m... *Ajá**, neh n'te:xi:ma kihtowa *pero parejo** kihtowa nikpaya:na kihtowa para mah nejo:n pos mah mochi:wa *abono** ya kihtowa yo:ni kihtowa *porque** nejo:n mah... E:mah, mah pala:ni kihtowa ompa n' iiswayotsi:n wa:n ikowyo kihtowa, pero tein kitekiki sah kihtowa ye:k ahko kihtowa n' kite:xi:mah kihtowa wa:n E:mah. Iwki ompa mah ihka ne:n ikowte:n[ikowte:yo]. Ke:mah, e:mah, ta: yo:n neli *abono** nochi no: mochi:wa. kwa:lka:wte:wah. Kimohka:tekih, tak moliah nikilia neh xa: se: kinahwas, pero kanah nikilia, ta: pos neli nikilia n' ka:n para tehwa:n nikilia, ta: pos ne: i:pa Iwki kwa:lka:wte:wa, n' ta: tak pos no: kimohka:tekih, de a:mo ina:xkakopa. Pos para yehwa ya ne:n... i:pa *dios** kika:w nikilia para yehwa, nikilia pos mah sepa yeh itech powi nikilia. E:mah wa:n neli nejo:n Sepa yehwa yeh itech powiti. pos neli yo:n mochi:wa neli *wehweimata**, no: tiki:xmattok tak, tiki:xmattok. Ke:mah, ke:mah, yehwa ne:n... xo:tsitsí:n se: ki:xmattok. Ke:man ke:meh i:n nia:ya kowtah ne:n nejo:n tiktekiah, niktekia pero n'mohka:tekia *porque** kihtowah mokalakia okuilin ne:n tatsa:la:n. Ke:mah, ta: neli n' kihtowah, ta: tak porin neh nikilia porin yo:n ma:..., ata ima:ko *cuando** kiowi mote:ka a:t. E:mah, se: kimohka:teki. E:mah. wa:n komo a:mo ata nikilia no: ompa mokahkalakiah yo:n kiliah ka:la:meh. Ke:mah wa:n yehwa yo:n te:mowtiah. E:mah. No: kie:kkuih, e:mah, kuihkuitapi:lehkeh. E:mah. wa:n ye:ktsahtsih wa:n se: kimowilia oso yo:n, ata yo:n ihkochimeh no: kie:kkuih, no: tiki:itani ata yo:n ihkochimeh yo:n ihkui:ntsitsi:n ata pané:... *Ajá**, yehwa yo:ni no: ompa moye:kchi:wah itech yo:n nejo:n chamakih. Ye:k... Nochi yehwa na:lkihki:saki[h]. E:mah. *Porque cuando** yo:n kitapa:nah ya ata nikilia neh seki *hasta** sa ihkó:n sa ne:nemih n' okuilimeh. Yehwa yo:n xo:tsitsí:n kionkaltia yo:n okuilimeh. Ke:mah, ta: neli nikilia neh pos yehwa ke:meh yo:n e..., ke:mah wa:n kihtowah *que** tein yo:n, tein yo:n tato:k kihtowah yeh telpitsa:wak kit n' ikowyotsi:n, ox no: tikmattok. Ke:mah. Wa:n de kihtowah *que**... E:mah. Wa:n kihtowah *que** komo tein yo:n telpitsa:wak kihtowah *hasta** i:n ta:kameh kit seki:n ka:n no: wel kitapa:nah ma:ski ta:kameh wa:n onkak nikilia neh kuali xo:chitapa:nah ma:ski siwa:meh. Teh xa: tiweli. Wa:n no: iwki xo:chitsí:n, no achi *medio** pihpitsa:wak wa:n... Ke:mah. A:mo niweli, weli nosiwa:pil, *porque** yeh nochi no: ke:meh i:n teihsá: mok..., mokalakiah iwa:n yo:n ne:, yo:n Eva ya n' kiliah, A:, weli yeh. Ke:mah, ta: neli... *hasta** weli tachihchi:wa ke:meh i:n para n' *artal** yeh kichihchi:wa. A:, yeh kichihchi:wa. Wa:n yehwa ya no: n' kimachtih. Ta: xmomachti kilia ke:ní:w ttachihchi:was kilia, i:pa ka:n t'pia mota:tahtsi:n kilia, titahtani xo:chit kilia, komo a:mo tikpia kilia tikowa wa:n tiki:xtapa:na kilia wa:n xtachihchi:wa tehwa kilia, a:mo moneki ta:kat kilia nejo:n tikpias. E:mah, seki welih. Ke:mah. Kuali kitapa:nah. ¿A: no: weli? Ke:mah, ta: neli seki welih, pero neli nejo:n neh neli a:mo ke:man niktapa:na neh yo:n xo:chit pero neli ihkó:n niki:itani seki i:n tosiwa:ikni:wa:n neli kuali kitapa:nah, *porque** neh yo:n nokni:w Cris no: kuali kitapa:na. Yo:n no: weli n' kitapa:na, e:mah pero neli nikilia neh ka:n niweli nikilia, neh nikilia i:pa kitapa:na nikilia yehwa nikilia ne: nejo:n nota:tahtsi:n, nikilia, a:mo nik... Ke:mah, ta:... a:mo n'tapa:na nehwa nikilia. Pos neli ke:meh i:n *cuando** kinemili:s, i:n tiwa:lpano:keh neli ihwa:k i:n mayohkopa nikihtowa neh ye:konkak, kihtowa nejo:n, nikwalkuik kihtowa xo:chit. Nikilia, ¿tikwa:lkuik? Kihtowa, ke:mah. Niktapa:nati kihtowa wa:n ntachihchi:wati. Nikilia, *bueno**. Neli yo:n ehko kitapa:na wa:n tachihchi:wa wa:n ke:mah nejo:n ne:chilihtok, kihtowa tekolah. Nikili:s, kanah. Tatoki kihtowa wa:n nejo:n tiketsatih popo:ch. Nikili:s *bueno**. Yehwa ya yo:n pos tamitachihchi:wa wa:n ke:mah ttapopo:chwiah ya. Wa:n se: tapopo:chwia. N' ta: no: iwki ne: kalihtik ke:man ttachihchi:wayah, Ke:meh i:n *tiempo de** teihsá: ilwitsitsi:n, yo:n *pobre** nomonta:t ke:meh i:n, yowi a n' kualka:n, kichi:wtok neh niow ya n' kowtah. Ehko ya ne:n, yowi a n' kowtah wa:n de ehko ya yo:n tio:tak, kwa:lkui a n' ixo:tsitsi:n. A:, n' kwa:lkui a. Kwa:lkui a, mo:stika ke:mah kitapa:na ya. *Ajá**. Kitapa:na ya wa:n ke:mah ki..., tachihchi:wah ya wa:n ke:mah kichi:wtok, ¿onkak n' tekoltsí:n? Nikili:s, ke:mah. Wa:n ke:mah kiki:xtia ya wa:n kualtsi:n tapopochwia. Ke:mah, neli, ta neli nikilia neh i:pa ihko:ni nikilia neh se: kichi:wa wa:n neli n... Tapopo:chwia. Pero neli ne: nikihtowa *que** i:n neli ika *tiempo** sah n' onkak, yo:n xo:chitsí:n tel onkak ika *tiempo** sah *porque** ke:meh i:n neli *cuando**, E:mah. Ke:mah, ika *tiempo** sah ta:... Ke:meh yo:n ne: totiotsi:n ata nikilia neh nejo:n no: kit kilwi..., kitalwichi:wiliah ya itech i:n junio no: tikmattok. *Ajá**, ke:mah. Ata pos seki kiliah *Corphus, pero** neh ka:n nikmati, *porque** neh i:pa nika:kakilia:ya note:iskaltihka:w te:ilia:ya neh miakpa ne:chilia:ya *que** kiliah yehwa:tsi:n. De i:n *Corphus, Corphus**, ke:mah. ¿Yehwa:tsi:n? A:mo, neh i:pa *lo más** nikmati sayoh *que** ilwiti *Santísimotsi:n**. A:mo n'mati n' teh ox no: tikmattok. ¿A:mo tikmati? Ke:mah, pero nejo:n neh nika:kakilia:ya note:iskaltihka:w, ne:chilia ta: ne: kiliah kihtowa yehwa:tsi:n kihtowa. E:mah, *Santísimotsi:n**. *Porque** ata *cuando** yo:n nejo:n nikilia neh ye..., *cerca** ya n' talwiki:xti:tih. Wa:n pos ta yo:n ata mochi:wa ne: nejo:n *bueno** ne: ke:man *más** mochi:waya ne:n i:pa ne: nejo:n yehwa ya n' ke:meh yo:n ne:n *misitas** nikilia neh mochi:waya ata e:xpa. E:mah, e:xpa. A:man kie:kpatakeh, sayoh sepa mochi:wa. E:xpa wa:n i:n a:man pané: a:mo iwki ok mochi:w. Ata neli. Sayoh sepa, ke:mah. Ta: yehwa nikilia neh nejo:n, Sayoh sepa. ihwa:n yo:n wa:n neli ke:meh yo:n *cuando** kki:xtia:ya *limosnita**, yehwa yo:n kihto:s ne: nejo:n note:iskaltihka:w, kihtowa, ta:, ta: ne: nentok kihtowa yehwa kihtowa n' tein kiliah kihtowa yehwa:tsi:n. Wa:n ne: nikilia pos para ke:maniá:n. Pos ta: ne: kihtowa yehwa:n ya kihtowa tein ompa tapale:wiah kihtowa ne:n ta:tahmeh, yehwa:n kihtowa ne: kki:xtiah, kihtowa *pero cuando** pe:wte:wati kihtowa yehwa:n ya kihtowa n..., yehwa:n kixta:wah kihtowah. Yehwa:n kihtowa n' kixta:wah. E:mah, yehwa:n kixta:wah. Ohpa n' kixta:wah. Ke:mah. Ke:man domingo *kitocaroti** yehwa ya *mayordomo** kixta:wa. Ata neli yehwa ya. Ke:mah, *porque** pos ne:n... E:mah, e:mah. Pero a:man i:n sayoh sepa mochi:w, i:pa *mayordomo** sah n' *kitocaroh**. I:n a:man, ke:mah neli sayoh se: *viaje** n' kihtowah mochi:w. Ka:n, tak ka:n kinekik ok ne:n tio:pixka:tsí:n nikilia neh para wa:wa:lahtos. E:mah, yehwa:n ya n' kipatah. E:mah. Yehwa sah ne:n... Ka:n mochi:w n... Yehwa:n ya i:n kipatah, yehwa:n ya i:n kipatah. E:mah. A:, yehwa yo:n neli n'mattok *que** ihwa:k neli yo:n tel onkak neli yo:n xo:chitsí:n nochi neli katí:n eski nikilia neh yehwa n' tein tato:k wa:n tein kowtahchamakih, nochi ihwa:k moye:kchi:wa. E:mah, nochi mochi:wa ihwa:k yo:ni wa:n nikilia neh pero... No: ihwa:k semi mochi:wa, no: ihwa:k semi mochi:wa wa:n, wa:n no: kipia n' iteyotsi:n taihtik. ¿Katí:n? Yehwa n' chamakih. Ke:mah, no: kipia, no: kipia. E:mah, no: kipia wa:n yo:n ka:mpa wetsi yehwa ya sepa ixwa. Ke:mah, ta: tak no: ixwa sepa, ke:meh yo:n nikilia neh seki ompa, ompa chika:waya ka:n akah kiteki pos sepa no: teyowa ompa. Wa:n komo a:mo *mismo** yehwa m..., *mismo** yehwa mokopi:ntiw mahyá: itesyo panki:stiw ata nikilia neh itesyotsi:n no: wa:n ka:mpa kipia ya n' iselotsi:n no: panki:sa ya. Panki:sa ya *porque** yehwa ya i:n nikihtowa neh tehwa:n ne: kaltsi:ntan t'to:..., ne:, *bueno** tak kito:kkah ne: ke:man ya nikilia neh, a:mo n'mati *porque** pos ke:meh Yehwa ya n' ixwa, ixwa ne:n... Sepa ompa ne: teyowa. Ke:mah. Mahyá: ne:n... Panki:sa ya, ompa ya sepa ne: moselo:tihtiw. *cuando** neh nikinahsiko ompa i:pa onkak yo:n chamakih. Wa:n neli tel onkaya pero ekintsi:n poliwtok a *porque** porin tapialmeh kkuahkeh. I:pa onkak. Ke:mah. Porin tapialmeh kie:kkuah. E:mah, pero neli panki:stiw neli yo:n nikilia neh tsitsikitsi:n ihkuí:n panki:stiw wa:n kikuahtiwih. E:mah, ke:meh moka:wa n' itesyotsi:n m..., nejo:n pos no: iwki panki:stiw sepa ne: nejo:n tein itsmoltsi:n, Kie:kkuah, ta: pos... Kitokatiki:sah kikuah. pero yehwa yo:ni pos komo... E:mah, komohkó:n nejo:n onkaskia nikilia neh iwki miakixtiw, *pero de que** kina:miktiwih sah n' tapialmeh pos ka:n... Ke:mah, ka:n kualtia ok nikilia neh *porque** no:, tak no: te:ntoto:nkeh n' tapialmeh nikilia neh *por eso**. N' ta: yehwa ya n' kikuah, ka:n kika:wah. Pos ka:n kika:wah mah mochi:wa ok. A:mo kualtia ok. Pos x'mati ke:ní:w yo:n no: n' ki... tapialtsitsí:n *porque** neli teihsá: tato:k kikuah, wa:ki. Ke:mah, wa:ki. Wa:n neh nikilia ata tein ox no: tiki:ita yehwa n' tein kiliah kowtahchamakih nikilia neh yeh telwehkapan moskaltia, telweh..., telwehwei mochi:wa wa:n i:n... *Ajá** wa:n... Wa:ki teihsá: tato:k kikuah. E:mah, yeh telwehwei mochi:wa wa:n ne: no: *igual** n' chamakih telwe:wehkapantik, ika e:yi chamakih, Ahsi a nikilia neh ika tachihchi:wah ya wa:n yo:n okseki nikilia neh ata a:mo *tanto** tel..., a:mo *tanto** telwe:wehkapania pero neh nikita *porque** ne: n' ompa ne: kahfe:ntah ya nejo:n nikihtowa kito:ktokeh, Tachihchi:wah ya. E:mah. A:mo, ta: yeh... wa:n seki a:mo, a:mo telwehkapan moskaltia wa:n yo:n okseki telwehkapan moskaltia. N..., e:mah *porque** ni..., Tsi:tsikitsitsi:n. Seki telwehwei:n. *hasta** n' iswayo nikilia neh telwe:weyakaxtik. Wa:n i:n seki nikilia neh a:mo iwki semi telwe:weyak mochi:wa, ta: *más** moskaltia yehwa yo:n tein kowtahchamakih. Ke:mah, *porque** nejo:n... E:mah, tel we:weyak mochi:wa. E:mah, yeh ke:man motel..., telwe:wehkapania. Ke:mah, nochi iwki nikilia neh mochi:wa wa:n... Ke:mah, ahsi a, ke:mah. Ika oho:me n' tahtanakastan kita:liah wa:n ahko no: o:me, ahsik a ne:n tachihchi:wah wa:n i:n okseki a:mo, kikui *siquiera** ehe:yi oso nahna:wi Ke:mah, ta: nejo:n neli nikilia neh tel..., telwehwei mochi:wa wa:n yehwa neli yo:n okseki neh nikilia a:mo, pané: a:mo *más** nehnemi ne: nikihto:s mah we:i takui *porque** E:mah. nejo:n tehwa:n ompa ne: to:ktok ka:n, ka:n ya kanah *más** wehka nehnemi. Ka:nah. *Más** nejo:n telmowehweichi:wa. Wa:n yo:n okseki *más, más** nejo:n, *más** we:i mochi:wa, we:i, we:i *mata** motami yehwa yo:n tein kiliah kowtahchamakih nikilia neh tak ke:meh i:pa kiliah kowtahchamakih nimolia neh pos *más** nejo:n tawelita n' ka:mpa onkak, *más** wehwei *mata** mochi:wa. Ke:mah, tel wehwei mochi:wa. Wa:n a:man ata onkak yo:n chamakih, yo:n seki yo:n, yo:n tel pisi:ltik. Pero yo:n tein, tein yo:n i:pa kinamakah ya. E:mah, yo:n, yo:n neli no: onkak n' a:man no: niki:ita pero yo:n, yo:n nikilia neh ta:ki no: taman ata. E:mah, tein kinamakah. No:... E:mah. *Porque** yeh motsohtsonikapilowa. Wa:n i:n okseki n' tein nika:n tehwa:n nikilia neh i:pa onkak a:mo iwki. E:mah, yo:n, yo:n tak 'mati ka:ni yo:ni nikilia neh wa:le:wa yo:ni, pero neli n..., neli se: kita yo:n no: ye:kkualtsitsi:n. Motsohtsonikapilowa. A:mo ya, ta: yeh kualtsi:n momela:wka... 'Mati ka:ni yo:ni Telkualtsitsi:n no:. E:mah, *mismo n' color**, e:mah. Wa:n yo:n onkak nikilia neh nejo:n neli no: kostik wa:n no: i:n chi:chi:ltik, *pero mismo** kipia ompa n' *color**. Ke:mah, pero neli yo:n nikilia neh..., wa:n yo:n kihtowah ka:n kitapa:nah. A:mo, yo:n iwki sah ika tachihchi:wah *porque** komo kitapa:nkeh tak a:mo kualtias, tahtapa:n..., *este** kokotokas, kokotokas *porque** nejo:n telpihpitsaktsitsi:n. E:mah, yo:n kit iwki ika tachihchi:wah. E:mah, a:mo nejo:n... Tak iwki neli, kihtowah *que** ka:n kitapa:nah, kihtowah *que** iwki neli kit *porque** yo:n ke:man, ne:, e:mah, ne: seko ti..., tikalpano:toh wa:n nejo:n, ompa tikitakeh neli yehwa n' ika tachihchi:wkeh. Wa:n neli nikilia neh yo:n nota:tahtsi:n, ye:kkualtsi:n nikilia ne:, no: t'to:kaskiah. Yehwa, yehwa neli. Kihtowa pero i:pa ka:n te:chka:wili:skeh mah t'to:kaka:n kihtowa, ta: ne: kihtowa nejo:n poliwis kihtowa komo ne: kowtah t'to:kah, *solamente**... Ke:mah, mone:neki. A:, no:. Wa:n te:mone:nekilia, ta: t'to:kkah ya n' tehwa:n, t'to:kkah ya wa:n a:mo mochi:wa. Pero mochi:wa n' ka:sá: ika, ata yo:n ne: ka:mpa Lencho Juárez katka ata onkak. Mochchi:wa. Ompa n' kalte:noh ye:kkualtsi:n tsohtsonikapilkak wa:n i:n ka:mpa n' ta:tah Antonio Salgado, yo:n i:n oksé: ikali[icha:n], no: onkak, no: mopampihpilowa ihkui:ni. E:mah, kualtsitsi:n [mo]chi:wa. Pos i:n, A:, no: onkak. Ke:mah, neli ta: kualtsitsi:n. *Santiagotsi:n** ilwitik nikitak n' tio:pani:xkua:ko yehwa n' ika tachihchi:wkeh. A:, yehwa. Yehwa. Wa:n yehwa ya n' tein okseki chamakih pos yehwa ya n' ke:meh i:n tahtanakastan kita:lihkeh wa:n ihkó:n. Pero n' ahko kita:lihkeh se: *cruztsi:n** yehwa ya ne:n, yehwa ya n' tato:k. Ke:mah. A:; yehwa yo:n okseki. Ke:mah, pero neli yo:ni, sayoh *que** neli mone:neki nika:wí:n tehwa:n, ke:mah, a:mo mochi:wa, pero Moye:kne:neki. Ka:n mochi:wa ok. tak mochi:was neli nikilia neh pero mah nejo:n mah neli se: *kkorralti para** a:mo kkua:skeh tapialmeh. A:, ka:n te:ka:wiliah i:n kaltsi:ntan, ta: kka:wah nikilia neh *solamente** kowtah, neli pero pos ompa nikilia neh Ke:mah, pero i:n tapialtsitsi:n yetokeh a:mo te:ka:wilia[h] mah moskalti ok. se: kka:wati:w pero neli kihtowa yo:n nota:tahtsi:n kihtowa i:pa t'polo:skeh sah kihtowa. E:mah, poliwis kihtowa *solamente** i:n okseki kihtowa pos i:pa kitekih kihtowa, *porque** pos yeh kihtowa i:pa onkak. Ka:n te:ka:wiliah, ta poliwi, poliwi, ke:meh niman kikuitih n' tokni:wa:ntsitsi:n. E:mah, pero i:n seki neli a:mo te:ka:wili:skeh. A:mo, ta:... kihtowa. Kanah, ka:n te:ka:wilia. E:mah wa:n neli nikilia neh pos nejo:n ta:taman xo:chitsí:n onkak. Ta:taman, ta:taman neli yeh. Pos yehwa sah. Ta:taman, e:mah, tein tiki:xmatih nikilia neh pos nejo:n ti..., i:pa tikitanih. Ke:mah, yehwa yo:n nejo:n Ke:mah, nikilia neh, ta: neli pos nejo:n miak taman onkak xo:chitsi:ni, sayoh nikilia neh mah onka sah wa:n mah ika se: tachihchi:wa. Ke:mah. mah s..., ika se: tachihchi:wa, pero i:n a:mo no: tikuitih ok, pos a:mo no: t'matih ok kati:ni ne:n Ke:mah, pos nikilia neh nejo:n pos komo se: kkuiti nikilia neh no: kualtsi:n motaka:wa nikilia neh *hasta** ka:mpa se: *ixa:ntohi:pan porque** kualtsi:n nikilia neh no:, no: taposo:ntok. Nejo:n... Ke:mah, ke:mah, kualtsi:n se: tachihchi:wa pero... Nejo:n de a:mo se: tachichi:wa nikilia neh pané: sa tatayo:kolya:n. Takualne:xtia no: n' taselo:tsi:n. E:mah. Ke:mah, weh neli, ta: no: kwalne:xtia. Takualne:xtia nikilia neh. Ke:mah, ta: yehwa ok nikilia neh, neli pos, komo a:mo yeh ka:n no: tikalyetoskeh *porque** yehwa yo:ni nikilia neh komo se: kalyetok pos i:pa *siempre** se:, se: kita:lia *siquiera**, ma:ski a:mo semi, semi nikilia neh *cada** chikue:i, *pero siempre siquiera, siquiera** se: *ca..., cada, cada quince días** se: kita:li:s. *Pero siempre, siempre**... *Siquiera** ke:meh i:n ke:man teihsá: *imagen** ilwiti ihwa:k kita:liah. E:mah, semi... Ke:mah, ihwa:k ke:mah, pos ihwa:k yo:n i:pa *siempre** se: tachichi:wa nikilia neh *porque** pos neli se: kimattok *que** yehwa ihwa:k i:n nejo:n se: *todiostsi:n** ilwititi. Ke:mah. Ke:mah. Ke:mah, yehwa yo:ni ne:n ika tachihchi:wah. Pos yehwa sah i:n niknekik nimitstahtani:s Pos ka:n teihsá: no: tein timotapowihkeh. Nejo:n, miak tasohka:matik kit tein tine:chilwih, tein tiki:xmati no:. wa:n miak tasohka:matik. Neh nimono:tsa niMaría Salazar Osollo, niwi:tsa de San Miguel. Wa:n neh no: ompa niwa:le:w San Miguel, nimono:tsa niCelina González Nazario. Tasohka:matik miak.