*Bueno** pos na:no, nika:n sepa timoahsih, t'nekih timitstahtani:skeh *que** ox no: tiki:xmattok yo:n, kiliah kuowtsapot. No: niki:xmattok ta:to, ta: ne:, nejo:n de chika:waya ata ne: pe:wa ya marzo, enero. chika:waya n' tein ka:mpa achtoti no:. *Ajá**. Ke:mah. Nejo:n tine:..., monamaka ya yo:n tech enero, febrero, chika:wak a. Ke:mah. wa:n *hasta** ne:, pe:wa ya *hasta** marzo ya *más** chika:waya. Ke:mah. Wa:n *este** ne: ika no: timopa:le:wiah tepitsi:n ke:man tiknamakah *porque** pos ne:nke:n kixta:wah ne:n *maleta**. Pos tein taeka:na niki:xehekowa kachi, kachi kixta:wah tepitsi:n, tein taeka:na wa:n a:mo okuiloh. Ke:mah. E:mah, tepitsi:n ne:nke:n *mo *que** pati:yoh. Kanah, ta: kuahkuali nokta ok. Wa:n ne:, yo:n iteyotsi:n ata komo se: kikuah wa:n se: kie:wa, ne: se: kito:nalte:ma *como que** mahyá: ne:, kualtsi:n we:lik, mah se: k..., ki..., e:..., kimana, e:xpa ne: se: kia:yohpata wa:n se: kipa:pa:ka wa:n se: kimolo:ntia kualtsi:n, wa:n se: kito:nalte:ma, no: we:lik ika se: tamahse:wa ya no:. A:, pos no: we:lik. mah se: kimo:lta *chilito** wa:n we:lik i:pa tesa:joh We:lik pos neli. We:lik. Ke:mah, te:... Ke:mah. Kinami:ki ika se: motatekiwia, no: *mo que** we:lik kualtsi:n. Tehwa:n nika:n a:mo kachi tik... Ke:meh ne: wehka:w ata katka n' tote:iskaltihka:wa:n kichihchi:wayah yo:n tipah. Ehe. Ompa kwa:tsayah. Ke:mah. wa:n ompa ki:xte:mayah mah wa:ki kit, mah ompa ne: ompa m..., mah wa:ki komo a:mo to:na, wa:n ke:mah kko:koma:ltemah ya ne: *cuando** takua:tih kistama:nelowa:yah neh nikitaya wa:n mahyá: te:tesa:joh ya n' ahwiya:k. A:, pos iwki n' kichi:wah. A:h. Ke:mah, de a:mo se: kimati se: ka:wilo:s, nika:n tehwa:n tikpi:xowah n' iteyo. Ka:n ta: ne: tiki..., tika:wilowah sah ne:n t..., ta:kilo:tsi:n ne:n tik..., tik..., tikwa:ntih ya ne: Tika:wilowah. Inakayotsi:n ne: wa:n ne: nejo:n te:n ne:, iteyotsi:n tiktamo:tah ya. Inakayotsi:n sah, i..., iteyo tiktamo:tah ya. Ke:mah. E:, n' ta: ne: nochi kualtia, nikilia neh we:liya. Ke:mah, we:lik, we:lik pero de a:mo se: kimati neli se: ka:wilchi:wa sah n' iteyotsi:n, se: ka:wilowa sah. Ke:mah, pos ne: nejo:n niki:xmati yo:n kowtsapot wa:n We:lik. Ne: se: kia:wilowa sah, e:mah, se: ka:wilowa sah. Pos ne:... Mochi:wa wehkapantik yo:n kowit, Ta: ne:... mehmela:wak seki, ka:mpa kow..., kowihtik mochi:wa mehmela:wak yo:n ikowyo. Ke:mah wa:n nejo:n... No: kualtia kowtati:l. Kualtsi:n ne: mahmaxaleh wa:n kualtsi:n mota:ki:ltia wa:n neli os *telselbi:rowa** ne: no: kowtati:ltsí:n, kualtsi:n takua:wa:kkowit mochi:wa, sayoh achi mahyá: a:mo a:mo ye:kweltapa:ni ata. Ke:mah, ma:tehtetsi:ltik wa:n no:... Tetsi:ltik wa:n *este** ne:, semi takuawa:k no: wa:n a:mo no: ihsiw wa:ki. Yo:n, a:mo porin a:yoh, a:yoh semi. Yeh cho:kiloh, ista:k ata n' icho:kilo, ista:k ke:meh... A:yoh, a:yoh, cho:kiloh n' kowtsí:n. A:, neh..., e:mah ista:k wa:n *este** ne: ma:we:weyak ata ne:n ixiwyotsí:n, ahalaxtik no:. Ma:we:weyak. Ma:we:weyak, neli ne: ka:mpa mochi:wa, *mo que** a:mo no: *ta:labono**, mahyá: ta:lwa:ktah. Ma:we:weyak wa:n ih... I..., e:mah. E:mah, ne: iwki n' tehwa:n tiki:xmatih n' ompa ne: Yohualichan, ompa ne: n' tehwa:n tikonkaltiah. Ke:mah wa:n ata n' ixo:chio ne:, Kohkostik, a:kostik, a:kostik wa:n Achi a:kostik tepitsi:n. E:mah, a:kostik tepitsi:n. Yeh nejo:n teh... Ke:mah, ta: kualtsitsi:n mahyá: ko:ko:mit. E:mah, ta: porin ne: tehte:nkopi:ni a pos ne: paxi:i:ni a, paxi:i:ni a. Yo:n pané: yo:n ko:ko:ntsitsí:n ne:n pan..., pantepe:wi n' ixo:chiotsi:n ata, pané: ko:ntsitsí:n. Ke:mah, pané: ko:ko:mit. Paxi:i:ni a xo:chitsí:n, ke:mah, ihkó:n yo:n neli. Ke:mah, nejo:n pos no: tiki:xmattokeh nika:n tehwa:n no:, no: onkak ne: kowtahpa ne:n kowtsapot. Onkak yo:n, Pos ne: yehwa yo:n niki:xmati, a:it n' tehwa:tsi:n ox no: iwki n' tiki:xmati. Ke:mah ta: ne: ka:mpa ka teh... kowtsapot ne:n chi:chi:ltik wa:n onkak yo:n a:chi:petik sah a:ista:k wa:n onkak n' kostikkowtsapot. E:mah, ke:mah. Achi a:ista:k, a:chi a:is..., e:mah, a:ista:k. E:mah, ta: miak taman ne:n onkaktikah pero ne:, Yeh yo:n neli a:mo semi kikowah n' tein achi a:kostik *porque** ka:n chika:wak ta: ne: *mo que** kokoxkeh semi. Ka:n kwelitah yo:n. Yo:n a:kostik yehwa yo:n, Ye:kkostik onkak ne:, ne: ka:m..., nikpia ne: kowtah neh yo:n tsapot iihtik semi telkostik, kostik ke:meh sempowalxo:chit n' iihtik. A:, n... Ke:mah, ta: no: taman wa:n i:pa kostik, mahyá: kostiktsapot mochi:wa. E:mah. Kostiktsapot, kowtsapotsí:n. I:pa kostik ata. E:, ihkó:n *merito** ke:meh kostiktsapot pero kowtsapot. Yo:n nikpia *semilla** de yo:n, nikuito nika:n tanikua:kopa ne:n nikuito, nikpehpen ne:n i..., kowtet wa:n nikitak ye:kostik [...], nikwelitak, nik... Ke:mah. Ta: no: tsope:k, sayoh *que** ne: no: taman, pero nejo:n te:..., a:mo ki..., a:mo kinekih te:kowili:skeh, ta: kwelitah tein telchi:chi:ltik. E:mah, ta: ne:, Ye:ktsope:k, soh *que** n' itapalo taman. Ka:n kwe:litah n' kostik, kitekih chi:chi:ltik. E:mah, yehwa n' kwelitah. Neh nikpia ne: kowtah ne:, nikonkaltia ne:... A:, no: tikonkaltia, ne: tehwa:n ompaka ne:wí:n ka:mpa ka tehwa:n tinemih neli ne: tikitstinemih pané: a:mo tei. Kanah, nepa ne: nikto:kak, pero nikuito ne:, neh nitanehneki, ninentinemi kowtah wa:n nikahsik yo:n kowtet, e:... Telwehwei. Tikuito oks... Ke:mah, ta: yo:n tsapotsí:n telmiak taman ata ne:wí:n tani tak nika:n *por** Tecpantzingo ata no: taman, telwehwei ta:ki. Telwehwei. Ke:mah, weh..., E:mah, ta: telwehwei nono, tak se: tak a:mo no: se: kie:ktami:snekis ta: telwehwei, ke:mah. Wehwe:lik. Ke:mah, ne:pa nikpia ne: kowtah yo:n kowtsapot nejo:n ta:ki se: se: *kilo** n' kipia n' tsapot, telwehwei. Ka:n se: kitamia neli wa:n ye:ktsope:k yo:n kowtet no:, ye:ktsope:k. We:lik ta: ke:meh i:n *cuando** yekinika pe:wa pos mahyá: telkualtsitsi:n, *mo que**, Ke:mah. Seki ata onkak telkahkamohtik wa:n onkak seki aha:tik, aha:tik. Kahkamohtik ta: ne: *o** miak taman no: n' onkak. Ke:mah, neh n'pia seki n' kow..., ne:n kowtsapot ye:kkahkamohtik, pané: mohmoloxtsitsi:n. Wa:n seki ata n..., ne:n tsapot pané: aha:tik. Aha:tik, aha:tik, ta: neli ne: miak taman ne:n, miak... Aha:tik. E:mah. Miak taman. Wa:n yehwa ata yo:n, yo:n ti:ltsapot no: onkak n' kahkamohtik no: ata. Acha ne: ti:ltsapot no: taman *mo que** ne:, no: taman we:lik wa:n Ti:ltsapot no: kahkamohtik, ke:mah. Ke:mah, no: kualtsi:n. Neli ne: seki kualtsitsi:n wa:n seki yo:n ahatoltik, ahatoltik ta: ne:, E:mah, i:kahatatstik, e:mah. Tak no: x'mati yo:n ke:yeh, ox ta:lchi:ka:wpan ka:mpa onkak oso x..., *Este**... I:pa iwki xina:ch. I:pa iwki xina:ch. E:mah wa:n ikowyo no: tein mehmela:wak kualtia para kikuih yo:n i:pa itekiw a no:, e:mah, iwki a eski. kitehtekih para kalkowit ke:meh yo:n kilwiah, kiliah *viga**, ke:mah, ki..., ki..., *kisierrawiah** wa:n ki..., Ke:mah, noch..., nochi, nochi kualtiya, nochi kualtiya ne:n ikowyotsi:n. I..., para kalkowit kikuih. Tein, tein no: toma:wak mochi:wa pos no: k..., *serbirowa**. Ke:mah, k..., kualtia. Ke:mah. *Selbirowa** kualtia wapal oso teihsá: kichihchi:wah kowtsí:n. Ke:mah, kualtia yo:n kowit nochi. E:mah. Ta: takua:wak no:, ta:kua:wak wa:n no: semi kualtsi:n tata mohkó:n wa:kik. E:mah, takua:wak, takua:wak. A:, ke:mah, yo:n semi kuali tata, ke:mah. E:mah, kualtsi:n ika se: motekipanowa no: tikiliah, ika timotixiliah. Neli pero. Ke:mah. Ke:mah, pos yehwa sah ne:n... I:n tein tikote:noh tehwa:n tikuih pos yehwa ne:n tikitstokeh telkualtsi:n ne:n x..., xo:ta. Ke:mah, kualtsi:n xo:ta, kualtsi:n xo:ta. Kualtsi:n xo:ta wa:n tekolowa. Tekoloh semi no:, tekoloh ke:meh a:wa:t, iwki a no:. E:mah, iwki tekoloh neli, takua:wakkowtsí:n. Tekoloh. Ke:mah, iwki neli ta: takua:wakkowtsí:n. *Pues** yehwa sah na:no ika timi..., nimitstahtania *porque** neli, Pos neli ne:, Ne:, *cada** xola:l ta:taman tiki:xmatih i:n ta:kilo:t. Ke:mah, ta:taman. Neli pero. Ta: ta:taman ne:, ta:taman tiki:xmattokeh, neli ne:, a:ki nika:wí:n timoitakeh pos neli ne:, Ta:taman tikmatih ne:n kowta:kilo:meh. E:mah. Neli ta:taman, ta:taman yeh. Pos yehwa sah neh ni..., nijo:n Pos ne:, no:, neh nimono:tsa ne:, niErnesto Vázquez wa:n niwa:le:w ne: xola:l San Miguel Tzinacapan. Ke:mah. Pos... A:, pos neli, ta: neh ne: niwa:le:w ne:ka Yohualichan, ne: niMaría de Jesús Tecuaco nimono:tsa. A:, ke:mah, tasohka:matik ke:mah. E:mah. Ka:n teihsá: ta:to, ne: tasohka:matik nika:wí:n timoitakeh wa:n nika:wí:n timotahtaniliah ke:ní:w ne:n Ne:... Niji... Ne:... ta:kilo:meh mochi:wa. Neli pero, neli yeh. A:mo teihsá:. E:mah, sohka:matik miak ke:mah. Nika:wí:n mah tia:ka:n. *Bueno, bueno**.