Pos a:man ya:ki nika:n tietokeh na:no, sepa timonohno:tsatih de i:n ne:n, tsapot, yo:n kiliah ne: tsontsapot. A:, yehwa yo:ni. Yo:n t'nekih timitstahtani:skeh ox no: tiki:xmattok, ke:ní:w, ke:ní:w mochi:wa, ox wehkapantik, ox motoma:wa n' kuowit *o** ke:ní:w n' ta:ki, ke:niwki n' ima:xiwyo. Pos neh no: niki:xmattok ta:to ta: we:ikowit mota:ki:ltia, wehkapan, yo:n telwehkapania ne:n kowtsí:n, neli mo sepa wa:le:w neli te:koko:s ne:n ita:kilotsi:n *cuando** ta:ki *porque** We:ikowit. *Ajá**. *mo que** telwe:ikowit wa:n yehwaltik ne:n moketsa, *mo que** we:i mahyá: tema:skal. Entó:s ne:, yo:n iteyotsi:n no: pahti n' kihtowah komohkó:n se:, mopoxkokowa *o** ne:, mah se: tai kit. Ke:mah. E:mah, no: kualtiya. No: kit, no: pahti. Ke:mah, pahti neli. Se: kipanehke:wa. Ke:mah. wa:n se: kikua ne:n i..., se: kipipi:na ne:n ipachyo, *mo que** se: kipantetexowa no: oso se: kiehehke:wa nochi, nochi kualtia ne:n se: kipanxi:pe:wa eskia, se: kipipi:na n' i..., n' i..., n' ipachyotsi:n ya. Ke:mah, yehwa yo:n no: niki:xmattok yo:n tsapotsí:n. Tiki:xmattok pos. ¿Wa:n ke:meh ton *tiempo** ne:wí:n mochi:wa namehwa:n? Pos mochi:wa ta: tak xa: ka:mpa ta:kik xa: *mo que** onkati a i:n julio itamia:mpa, i:n agosto onkati a. Ke:mah. Onkati a. E:mah. Wa:n ixo:chio ka:n ke:man tikita ke:niwki ne:n... ¿Kanah? Ke:mah. Yeh yo:n a:mo ke:man nikmati ke:niwki xo:chiowa, no: ka:n chi:wa *cuenta porque**, ompa ne: *novecinoko** n' kipiah, a:mo, neh a:mo tei ne:n kal..., kal..., *como que** tota:lpan a:mo teh ihkatok. A:mo onkak. A:mo onkak, ta: ne: Ke:mah. kipihpiah n' kanah ika pero ompa ne: *novecinoko** kipiah. Kipiah. Pos nika:n tehwa:n kowtah no: onkak ne:n yo:n tsapot, Kipiyah. ne:, neli mochi:wa wehkapantik wa:n tohtomawak n' imetskowyo yo:n kowit wa:n... Ke:mah, wa:n we:i, we:ikowit mochi:wa wa:n nikita ne: ka:mpa kite:mpe:wah, no: *kisierrawiah**. Tein wehweikowit melaktsí:n, tak ke:mah eski. Kichi:wah, kichi:wa, kichi:wah no: wapal. Ke:mah, eski. E:mah, takua:wak no: n' kowtsí:n. Takua:wak wa:n teleti:k. Etiktik, e:mah pos nejo:n, Takua:wak. Eti:k, eti:k, ke:mah neh yehwa yo:n niki:xmattok no:. Ke:mah, wa:n nika:n no: *cuando** mochi:wa ne: yo:n tsapot ne:, nik..., Eti:k. kemah, nika:n chika:waya ke:meh i:n il..., ilwitampa n' tikiliah n' tehwa:n, ka:mpa to..., san miguelilwit. Ke:mah, ta: i:n on..., onkati ne:n ta:..., ta:kilo:tsí:n. Ihwa:k, ihwa:k mochi:wa nika:n tehwa:n, chika:waya. Ke:mah. E:mah. Onkak n' kowtsapot[tsontsapot] ihwa:k wa:n nejo:n xo:chiowa ke:meh, ke:meh mayo xo:chiowa yo:n kowtet. Nen koh... Xo:chiowa wa:n ixo:chio tepitsi:n a:kostik. A:h, n' iwki yo:ni, teh tiki:xmattok. A:h, m' pos neli, ta: neh, Ke:mah, e:ka:kostik tepitsi:n. E:mah, niki:xmattok neh ke:meh yo:n tip..., wa:n ne: tipanowah ohtipan wa:n ke:masá: poso:ntok. Ke:mah, ne:... No: semi kipipi:nah yo:n pisi:lnekmeh. Ta: yehwa ne: mote:mah ompa no: neli ne: kik..., yehwa no: ka motekipanowah n' okuiltsitsí:n ta:, ihkuí:n... Ke:mah, no: ta:k ika ne: no: mocha:ntiah, no: n' kihto:snekih. E:mah, kipipi:nah semi. Ke:mah. Kkui:liah n' ia:yotsi:n para kwi:kah ka:mpa ne: mo..., kalyetokeh. Ke:mah, ke:mah wa:n nejon... Ke:mah. E:mah, neh yehwa yo:n no: niki:xmattok n' tsontsapotsí:n. Wa:n onkak seki telwehwei, seki nohne:lmeh ata. E:mah. Ke:mah, wehwei seki. Ta: pisi:ltik seki n' onkak wa:n seki telwehwei. Pero yo:n tein pisi:ltik a:mo no: weikowit mot..., mochi:wa, sano nio:n no: toma:waya, sano achi pitsa:wak n' kowit mochi:wa wa:n tein yo:n telwehwei, Wehkapania n' kowit, wehkapania. weh..., we:ikowit mochi:wa wehkapan wa:n *este** ne: toma:wak ke:meh i:pa yo:n mochi:wa no: ke:meh yo:n, tikiliah tehwa:n ne: *cedrokowit** no:, we:ikowit. Ke:mah. We:ikowit. Wehweikowit mochi:wa. Pos yehwa sah ne:n tik..., timitstahtania:yah wa:n nika:n tehwa:n neli. E:mah. no: mochi:wa yo:n kowtet wa:n kowtampa nika:n mochi:wa kie:kkuah pe:sohmeh n' tehwa:n tikilwiah. E:mah. Kikuah no: semi m' pe:sohmeh, komo ka:mpa, ka:mpa onkak yo:n kowtet Ke:mah, ta: ne: nochi moto:..., nochi ika motekipanowah n' okuiltsitsí:n. E:mah. kikuah pe:sohmeh oso yo:n [...] nika:n tehwa:n nemi n' kowtu:san *porque** ne: ka:mpa ika ttekitih ne:, moohtiah n' okuilimeh wa:n nie:ktachiak takah kowtu:san takuahtoya, yo:n, yo:n kie:kkua ne:n kowtu:san ne:. Ke:mah, porin A:, pos neli. Ke:mah, n' ta: no: kihto:sneki ika mo..., mo... mot..., *moserbirowa** ya, *mo que** ta:, kwe:lilia. Ke:mah, kwe:lilia. Ne: kwe:lilia, no: yehwa ya ne:n itakual, ka:n teh *más** onkak ne:n, no: n' itakualtsi:n, de a:mo kahsi yo:n sintsí:n pos no:, Ke:mah. Yehwa ya no: mok..., ika motekipanowa, yehwa ya. Yehwa ya. Yehwa ya. Pos yehwa sah na:no ika ne: nimitstatsi:ntokih ox tiki:xmattok Ke:mah. *Bueno** pos ne:, ka:n teihsá: no: niki:xmattok ta:to, tasohka:matik de nika:n timoitakeh wa:n nika:n timotahtaniah ne:n, tanemili:l ke:ní:w ne:n ta:k..., ta:kilo:meh. E:mah. Ke:mah mah se: mo..., mah se: kimati ke:ní:w *porque** seki a:mo tikmatih yo:n, ton ta:kilo:[t] onkak nikahkuí:n wa:n ke:..., ke:maniá:n mochi:wa, Ye:k ne[li]. Ye:k ne:li ta:to, ke:mah, ta: ne:, Ke:mah. neli mah se: kimatilili no:. Pos mah se: motapowi para se: kimatis ke:ní:w ke:ní:w n' ich..., nim..., n' ta:ki wa:n para toni se: kineki yo:n. Ke:mah, ta: ne:... Wa:n nejo:n, neli ke:meh tikihtowa ne: ke:man..., iteyotsi:n, tein iteyo ya *mero** kikuih para, para pahti, para pahti kichi:wah. Para pahti wa:n *este** ne: yehwa yo:n *serbi:rowa** wa:n neli telkualtsi:n no: n' tekoloh yo:n no: n' kowtsí:n mohkó:n se: ika se: motixilia ne: tikote:noh. A:h, yo:n semi takua:wakkowit no:. Ika se: motamaniya. Takua:wakkowit. E:mah. Pos yehwa sah ne: nimitstahtania:ya wa:n tne:chili:s moto:ka:y. *Bueno** ta:to, ka:n teihsá:. Neh nimono:tsa niMaría de Jesús Tecuaco. E:mah. Neh niwi:tse de Yohualichan. A:h, a: pos neli pos ta: i:n ke:meh ta:taman ticha:nchi:wah, ta:taman s..., ta:taman *tolugar** mono:tsa. Yohualichan. Pos neh nimono:tsa niErnesto Vázquez wa:n niwi:tsa San Miguel Tzinacapan. Ke:mah. Neli pero. A:, ke:mah, ta:taman. Tasohka:matik ke:mah. Ka:n teihsá: ta:to.