*Bueno** pos na:no n' ekintsi:n sepa timonohno:tsatih ika i:n seki kowtet kiliah olo:pio, ox no: nanki:xmattokeh namehwa:n nehkuí:n. Pos tehwa:n no: tiki:xmattokeh, ihkatoya ne: tota:lpan se: *mata** wa:n no: timoka:wilihtokeh n' ompa no: *mo que** tik..., tikuah ta: we:lik, tsope:k wa:n *este** ne: ma:ahalaxtik n' ixiwyotsi:n, n' tein kuahkuali ne: mota:ki:ltia no:, *mo que** ahalaxtik n' ixiwyo wa:n tein no: yo:n, tein yo:n *este** ne:n ka:n kuahkuali ta:ki, *mo..., mo que** ke:skohkoyowa ne: *este** yeh no: ta:ki *mo que** mahyá: n' ixiwyotsi:n ata mahyá: no: ma:..., ma:kohkokoti no: n' ixiwyotsi:n, a:mo ahalaxtik. E:mah. Kich..., e:mah, mahyá: iwki no: n' i..., i..., A:h; yehwa yo:n pos iwki no: ki..., mahyá: kichi:lia iwki, kitawelia mahyá:. kokolisyoh. A:h, ke:mah. n' ixiwyotsi:n wa:n kkokoliskui:lia *como que** iwki yo:ni tak. E:mah, yehwa yo:n no: niki:xmattok neh olo:pio ta:to mohkó:n no: tiki:xmattok n' teh. Pos neh no: niki:xmattok, nikahkuí:n tehwa:n no: mochi:wa pero achi mone:neki nika:n tehwa:n we:lik, we:lik, pero neli pampi:xowi achi kohkokoyoh wa:n seki pampi:..., s..., pampi:xowi mahyá: cha:wisyoh, xohxoxoktik n' tah..., tahko wa:n a:mo ye:kwe:lik [...] Ke:mah, selikxi:i:ni *de que** miak ta:ki. Ke:mah, ka:n chika:waya kualtsi:n. Ke:mah, ta: ne: iwki tepe:wi no: selik mahyá: selikxi:i:ni n' tikilwiah, selikxi:i:ni *como que** mahyá: telta:ki wa:n mahyá: tepe:wi a ompa i..., ta:lpan, ka:mpa itampa. Ka:nah, pero ne: tein ta:ki pos no: *cuando** ne: chika:waya pos no: kualtsi:n ne:n ta:lpan te:ntok, sa: takose:wtok. Ta: ne: we:lik, we:lik. Ke:mah, kualtsi:n neli wa:n ah..., ahwiya:k yo:n, yo:n olo:piotsi:n. Ah..., ahwiya:k, we:lik no:, we:lik no: n' *hijuemala** wa:n yo:n telwehkapania, telwehkapan mochi:wa, ke:meh se:, telwehkapan, telwehkapan se:, chikuase:n *metro** de wehkapan, ka..., wehkapan a:mo *ma:...**, a:mo kachi yowi, mo..., malakachtik mahyá: yo:n, Ke:mah, ta: ne: kualtsi:n ne: molakachowa ne:n ikowyotsi:n. xino:lahmeh mokua:tsakuah ika yo:n a..., yo:n, yo:n tilmah ata ki..., metswe:weyak, ihko:ni kualtsi:n mo... E:mah, ma..., malakachtik sah. Ke:mah. Ke:mah, iwki ne:n kualtsi:n momalakachowa ne:n, ne:n ta..., moketsa ne:n kowtsí:n. Yehwa yo:n kowtet. E:mah, wa:n ikowyo *pues** semi kualtia para kowtati:l, mohkó:n, soh teleti:k ata. Yo:n takua:wak wa:n ye:keti:k, eti:k. Neh no: niki:xmattok ta:to neh yo:n ne:, kowtsí:n. Kualtsi:n no: n' tapa:ni wa:n neh te..., achi *mo que** teltakua:wakkowit, yo:n takua:wak, eti:k. Pero i:pa yehwa sah, a:mo *serbirowa para** tokalikxitsi:n. A:mo, para se: kkuiti:w teleti:k, a:mo se: kixi:kowa. A:, yo:n ke:mah, yo:n ke:mah. Yo:n, yo:n taxi:kowa neli, e:mah, taxi:kowa. Kanah. Pero kualtia ke:meh yo:n *molino** ata tiketsah tehwa:n yo:n *de mano** pos ne:n ika tike..., tike..., tikuih kalikxit no: *kserbirowa**. Tapale:wia no: n' kowtsí:n. E:mah. Ke:mah, nejo:n, nika:n tehwa:n no: mochi:wa neli, pero a:mo kachi kie:kneki, mone:neki porin tasese:ya nika:n tehwa:n. Kanah, yo:n mochi:wa ka:mpa, ka:mpa takawa:ni. Ka:n kie:kneki, ka:n kie:kneki, e:mah. Pos yeh kineki ka:mpa n..., ka:mpa paniá:n. Ka:n ta: ne:, mahyá: ne: ka:n, ka:n kineki mochi:was pero ne: ka:mpa neh, neh..., ne: wa:n ka:mpa no: tamanis no: n' kineki mah mochi:wa, *porque** ka:mpa yo:n take:s a:mo no: kineki ta:k..., ta:ki. E:mah, ta: ne: no: ta:taman kowtsí:n moke:tsa n' ka:mpa mochi:wa, kineki mah paniá:n. E:mah. E:mah, paniá:n wa:n ka:mpa taka:wani, para... Nikahkuí:n tehwa:n ne:n i:n ta:lmanik semi, E:mah, iwki. nochi a:ta:l semi *por eso** a:mo kwelita yo:n kowtet. E:mah, ka:n mochi:wa. E:mah. Wa:n yo:n, Ke:mah, yehwa ika ne:n ka:n mochi:wa, ka:n mochi:wa. Yo:n a:mo kito:kah kowit, yo:n ixwa iteyo, ata pampi:xowi, yehwa n' ixwa, yo:n ixwa. E:mah. Iteyotsi:n ne: yehwa ne: mochi:wa wa:n mohkó:n ne: se: kineki pos, mah se: kiihkuani a, mah se: kiah..., mah se: kito:kati seko ya ka:mpa ne: paniá:n para no: mota:kilowas. E:mah. Wa:n pos komo a:mo ne:, Ke:mah, ihkó:n neli. E:mah, yehwa yo:n. tamela:wa ihkatok sah wa:n se: sepa iwki wa:ki a. Iwki wa:ki a. Iwki wa:ki a. Pos yehwa sah ne:n ika nimitstahtania ox no: tiki:xmattok. A:, *bueno** pos ne:, yo:n, Pos ke:mah ta:to, ne:, i:n niki:xmattok no: n' ko..., yo:n kowtsí:n. pos yehwa yo:n neh nimitstahtan... Wa:n no: timitstahtani:snekih ke:ní:w yo:n kowtet, ox mochi:wa ompa ne: kowtah wa:n m..., ompa nankikuah sah namehwa:n sah oso nan..., nanki..., nankinamakah para ika te..., tepitsi:n se: mopale:wia. Pos mohkó:n telmiak, mohkó:n telmiak te:..., ta:ki pos no:, monamaka *por reja**. monamaka yo:n. A:h. Monamaka. Katka, no: *valerowa este**, ne:, *cuarenta pesos reja** A:, ke:mah, ke:mah. oso *cincuenta**. E:mah, ta: kuali monamaka wa:n neli ne: ta:ki ke:meh i:n ne:n enero tak n' chika:waya, ox ere..., enero, febrero. Ka:n no: nikelna:miki pero, chika:waya ne:, ihkua:kkopa oso x..., Pos ta:taman *porque** nika:n tehwa:n kowtahpa, ne:m..., de nika:n de San Miguel para ne:paka, no: mochi:wa, pero ompa xo:chiowa ke:meh, ke:meh a:man i:n julio ikalakia xo:chiowa, wa:n ixo:chio ne:, ista:k, *medio** a:kostik tepitsi:n pero, pero ista:k kachi wa:n nejo:n, Ista:k n' ixo:chiotsi:n. mochi:wa ihkó:n ika m..., ika taolo:ch, Ke:mah, ta: momiak..., momiakilia ne:, mopampihpilowa pos ne:, wa:n..., ke:mah miak wa:n *cuando** ta:ki mopihpilowa ne:n kowtet. miak mopanchaya:wa. Ke:mah, teh..., tehwa:n nika:n xo:chiowa ke:meh a:man i:n *tiempo**, i:n, i:n julio ikalakia. *Ajá**. *Ajá**, para nika:n tehwa:n ne: San Miguelilwit onkak yo:n kowtet. A:, n' iwki yo:ni, ta: tak xa: ihkua:kkopa ya no:, n' ka:n no: nike:kmati pero no: ihkua:kkopa ne:n taposo:ni wa:n... Ke:mah, ta: ne: mochi:wa, i:n tiowih octubrekopa itamia:mpa. Onkak. Ke:mah, onkak nika:n tehwa:n. Ew..., wela:man ne:n onkatok. Ke:mah, wa:n no: ke:meh i:n kowtah nika:n tehwa:n pos de kowtah ya, kikuah yo:n okuilimeh ne:n, komo a:mo se: kahokuito, a:mo se: kitekito, pos yo:..., seki on..., yo:n, yo:n ne:nke:n pampi:xowi, se: kitsetselowa wa:n pampi:xowi n' tein chika:wak ata. E:mah, pampi:xowi. *Carrera** ne:n tepe:wi wa:n panowa sah semi no: n' ta:ki, Yo:n ye:kihsiwka, yo:n ke:meh xi:tomat, ihko:ni yo:n wa:n ta:k..., ta:kilo:tsi:n. E:mah, iwki neli. Nika:n tehwa:n semi kikuah okuilimeh, yo:n, Kik... ke:meh yo:n papa:meh kikuah, te:na:ka:lmeh kikuah, Ke:mah, ta: yehwa:n ne:n mokualtia, neli no: ika kihto:snekih ika no: motekipanowah n' okuiltsitsí:n. E:mah, de a:mo t..., yehwa ya ne: mo..., Ke:mah. Ika motekipanowah, de a:mo teh intakual pos moahxiliah kikuah. Wa:n nika:n te:hwa:n moyo:l..., Ika motamakah. Ke:mah, n' okuilimeh onkakeh yo:n pe:sohmeh tikiliah, no: kie:kkuah ne: yo:n kowtet. Ke:mah, ta: no: kihto:snekih motate:moliah. Kie:kkuah. Ke:mah wa:n chechelo:meh no: kie:kkuah semi. No: mok..., mo..., momakah n' ta: pos ne: nochi yehwa ya ne: kimahse:wah, ka:n teh, ka:n teh *más** onkak tei para kkua:skeh. E:mah. Ke:mah. Ka:n tei wa:n neli we:lik, yo:n kowtet we:lik kualtsi:n. A:, n' ta: tsope:k, tsope:k. Ke:meh, We:lik, tsope:k, tsope:k. Ke:mah, pos nejo:n, Ne:, yehwa sah pos ne: n' timitstahtania:yah. Ke:mah. *Bueno** tasohka:matik ta:to, a:ki nika:wí:n timoitakeh. Neli pero. Neli pero. wa:n nejo:n tasohka:matik tine:chilwih i:n ta:kilo:meh tiki:xmati no:. Pos moneki mah se: motatsi:ntoki, mah se: motapowi *que** n..., *que cada** toxola:l, ta:taman ta:kilo:meh onkak wa:n wa:n ka:sá: ika mochi:wa achto ok, ka:sá: ika sate:pan ya. Ke:mah, ihko:ni. Ye:kneli n' iwki, ta: i:n no: sa:te:panti seki. Ke:mah. Pos yehwa sah yo:n, E:mah. ne:chili..., ne:chilisah mo..., moto:ka:y wa:n moxola:l. Neh nimono:tsa niMaría de Jesús Tecuaco. *Ajá**. żWa:n moxola:l? Yohualichan. Pos, Yohualichan, Yohualichan. pos neh nimono:tsa niErnesto Vázquez wa:n niwa:le:w nika:n Sa:n Miguel Tzinacapan. A:, pos neli. A:, *bueno**. Ke:mah. Ke:mah, ta: ta:taman ticha:nchi:wah, ta:taman *lugar**. Neli. Ta:taman, ta:taman.