Takahtih na:no. Nika:n timoitstokeh na:no ne: ke:ní:w n' teh t'chihchi:wa n' tikiliah tehwa:n nika:n mono:tsa teko:seh, tikpiah ne: tehwa:n ne: Yohualichan tikonkaltihtokeh wa:n Neki:ltia. ma:yehyewaltik ata n' ixiwyotsi:n wa:n achi ma:nehnextik. Wa:n mochi:wa ma:ski itech ta:ltsí:n sah se: k..., *mo que** mochi:wa, ompa ixwa ne:n i..., *isemillayotsi:n** tak ne:n pos..., poso:ni wa:n ompa poto:ni, *rohrosatik** n' ixo:chiotsi:n. A:it, tak pané: a:mo n' mal..., a:mo n'to:ka:ymati yo:n tne:chilwihtok *pero este**, E:mah. A:h. a:xá: yeha ya no: neh no: nik..., nik..., niki:xmattok teha, neh nikilwia *tekeski:kirijo:n, tekeski:kirijo:n** niki:xmati *porque**, A:, n' iwki n' teh tikno:tsa wa:n tehwa:n tein seki ne:n, seki, seki tikiliah xokoyo:lin pos yeh ne:, xokoyo:lin neli wa:n i:n teha:n no: mahyá: xo:xokoyo:ltik pero E:mah. iwkitik ke:meh xokoyo:lin pero ito:ka:y *tekeski:kirijo:n** tikilwiah *porque** mot..., mot..., *mo que** ixwa ma:ske, ma:ske A:, n' iwki nameh... sik..., ma:s tetsi:ntan oso ma:s teke:span, Ma:ski kite:mah moch..., mochi:wa. mochi:wa oso ka:mpa ta:ltsí:n. Mochi:wa kualtsi:n oso ka:mpa ne: onkak no: nakastekilit no: ompa mochi:wa iwa:n ya wa:n ompa tiktekih ya n' tehwa:n, ompa ne: tehwa:n tikpiah nakastekilit, ne:, no: ewtok itech tehtepehxike:s wa:n *Ajá**. entó:s yehwa yo:n x..., yo:n xokoyo:ltsí:n no: onkak, n' ompa ne: tak ita:lpan ne:n ke:ní:w mochi:wa pero ke:man tehwa:n tikua:snekih pos tiowih timotekili:tih wa:n nejo:n ti..., timochihchi:wiliah, tikmanah ika n' kuahnexa:tsí:n wa:n tikpihpixkah, tiaxtokeh, *bueno** tiketsah n' toemo:ltsi:n mah molo:nto ya wa:n i:pa tikpixkah ya n' toxokoyo:lin[xokoyo:lin], ompa no: t'molo:ntiah, ompa t'pante:miliah, tikpa:kah sah wa:n tikue:chowah ya n' *ajoltsi:n**. A:, *mo que** no:, no: anki..., a:mo ankimolo:ntia i..., ika teihsá: ika. Ika ne: ko:mit tikmolo:ntiah oso... Kuahnexa:t. żPero toni nankita:liliyah? A:, n' kuahnexa:t. A:, *ajá**. Kuahnexa:tsí:n ne: tiktsetselowah ika *xora:soh para** a:mo ompa ki:sas kuah..., iwa:n tekol. Antó:s no: uhki a n' ke:meh neh nikchihchi:wa. A:, no: iwki tak n' timochihchi:... E:..., no: uhki nikchihchi:wa *porque** neh nikmolo:ntia *primero** n' kuahnexa:t wa:n nik..., nik..., ni..., kalampa ya nik..., nikpante:milia ya wa:n ke:mah ne:n nik..., nikte:ntsakua mah ne:nke:n x..., xoko:..., xoko:kki:sa Keh... Mah ki:sa n' ixo:ko:k..., xoko:kki:sa. wa:n ke:mah nikpa:ka ya. E:mah, cha ta: ke:mah mokak... Nikpa:ka wa:n ke:mah molo:ntok a ne: tapalo:l wa:n entó:s ompa nikpeh... Tikpante:miliah ya. ompa n'pante:milia ya para mah a:mo pa:ti *porque** mo..., mohkó:n se: kitelmana telpa:ti. Pero tak *cuando** yo:n xo:chiowa tak ihwa:k a n' xi:i:ni n' iteyo n' ta... T'pante:miliah ya, kanah cha no: telpa:ti wa:n..., telpa:ti, ka:n no: xikye:kkua ok, *como que** tetsa:waya sah n' emo:ltsí:n. Ihwa:k a ne:n mochi:wa ya ne:n kahfe:ntah. Ne: ixo:chio ata pané: *rohrosatik**. komohkó:n tikihtowa n' teh yeha n' teko:skat, neh n..., a:xá: yeha ya nikilia neh *tekeski:kirijo:n**, pero... Yehwa eski. kualtsi:n ne: mahyá: *rohrosatik** wa:n ma:te:mpantsihtsitsikiltik ne: xiwit wa:n no:, no: mahyá: ye:kapi:leh nikilia neh n' ixiwyotsi:n. Wa:n ne:n itech ne: xokoyo:lkowit pané: ke:meh yo:n chihchi:chi:ltik, pané:, Ke:mah, *rosatik** n' ixo:chio. E:mah, no: kualtsi:n ne:n ixiwyotsi:n. Ke:mah, ta: mahyá: yo:n no: ye:kxokoyo:lin ma:tamatisneki sayoh *que** ne: achi ma:pisi:ltik. E:mah, chihchi:chi:ltik n' ka:mpa kuahkua:tantok. pané: yo:n nikilia neh pané: pa:pantohmiyoh ne: xokoyo:lin pero chi:chi:ltik kipia n' i..., ipa:pantapalo. *Ajá**. E:mah, iwki ne:n chi:wtok. Chi:chi:ltik ne:n ik..., ka:mpa kua:yehyetok ne:n ixiwyotsi:n. N..., yeha ya neli yeh no: niki:xmattok mohkó:n tikihtowa n' teh ne: teko:skat pero neh nikihtowa ne:, ne: teha:n tikiliah *tekes:ki:kirijo:n**. E:mah. Yehwa ya. Ke:mah, yehwa. A:, pos neli n' ta: *cada quien** tiki:xmatih neli no: n' i..., *inombre**. Ta: chi:chiko tiki:xmatih *cada, cada** to... Chi:chiko ne:n tiki:xmatih n' totato:kwa:n. Ke:meh te:chne:xtilihtiowih n' taskaltia:ni:meh no: tiki:xmatih. Neli. Ta: i:pa iwki, pero ne: iwki no: n' tiki:xmatih ne:n totapalo:lwa:n ke:ní:w timochihchi:wili:skeh. *Pero este**, ta: yo:n eski ma:ski xokoyo:lin yo:n seki pero, yeh xoko:k, x..., xoko:kxokoyo:lin, żtiki:xmattok n' teh? Ke:mah. No: niki:xmattok pero nejo:n ne: te..., telpa:ti ata komo se: kimolo:ntih. Ke:mah. A:mo ye:kkualtiasneki wa:n se: sepa achi chichi:k se: moahxilia wa:n *este** ne:, Pos kineki, yo:n ke:mah kineki mah ke:meh yo:n teltsikitsitsi:n mah se: ki..., mah se: kkokototsa wa:n Mah tel..., mah... E:mah. mah se: no: se: kke..., kkuahnexa:..., kkuahnexa:tahtati sah ke:meh eskia, x'molo:nti n' kuahnexa:t wa:n no: x'ta:lili. Ih..., iwki sah wa:n neli mah se: ki:xpa:ka ya para mah a:mo no: semi kitelchichi:na neli n' kuahnex wa:n se: ka:ketsa tepitsi:n para se: kipante:milia ya no: se: iemo:ltsi:n. No: uhki n' telpa:ti, telpa:ti. Ke:mah. No: telpa:ti, pa:ti. Entó:s no:, no: mahyá: no: uhki a n' tein ke:meh neh niki:xmati i:n ta... i:n tapalo:l, n' ta: i:n, ta: yeha i:n totapalo:l teha:n. Neli. Pero este** ka..., xa: kachi kuali a ne:n N' ta: i:n yehwa ya no: n' tikuitokeh neli ne: ika timotapa..., tmotapalo:lpatah ya. No: t'patah ne:n tikihto:snekih t'tsoyo:ni:skeh n' toemo:ltsi:n pos yehwa ya no: ika tko:mpatah. Nochi se: kimahse:wa pero nejo:n ke:meh yo:n *ajolí, porque** komohkó:n nochi *manteca** a:chá: no: te:chi:wili:s *mal**. Ke:mah, te:chi:wilih *dańo**. *Ajá**. Pos... Ta: yeha n' toma:se:walemo:l ne:n, *Más** kuali a ne:n se: mochihchi:wilia ma:se:walemo:ltsi:n. Yehwa ya. tikiliah n' teha:n *ajolí** kwi:ka. żWa:n no: ankita:liliah n' tekilit? Ke:mah, cha yehwa neli n... Tikta:liliah ta: ompa ne: tehwa:n tikpiah nakastekiltsí:n, onkak we:ro tehteke:span. A:, neli os. E:mah. Entó:s kuali etok mohkó:n nikilia neh *siquiera** tne:chtapowih, tne:chyo:lmela:wak ka ta:ká:n a:mo yeha ne:n Ke:mah, ta:... tein n' teh tiki:xmattok wa:n tein neh niki:xmattok, ta:ká:n no:, chi:chiko ne:n i..., n' i..., n' ito:ka:ywa:n xiwtsitsí:n, ta: no: mahyá: xiwtsí:n sah pané: pero, Neli pero n' iwki *dios**, ta: mahyá: ne:, ta:taman tikto:ka:yi:xmatih. Tat..., ta:taman tikmatililiah n' *inombre**. żWa:n no: ankikuah os? Ta: tel..., tel..., mahyá: telwe:lik. żNo: taman ahwiya:k *que** xokoyo:lin? No: tamantik. No: tikmahse:wah, no: tikmahse:wah ta: neli ne: mahyá: telahwiya:k yo:n tehwa:n tikilwiyah, no: taman ta: ne:n tein Kuesala:n monamaka no: mahyá: no: taman, no: taman. Entó:s i:n, i:n, uhki no: nikahsika:mati n' teh tein tikmattok. Ke:mah acha wa:n mahyá: telwe:lik ki:sa n' tapalo:l. Ke:mah, ta: de o:me taman *inombre**. A:, ts..., a: *bueno**. Se: motahtaniliya. E:mah acha, neli ne:, iwki a, tasohka:matik ne:, Yeha n' tikilia n' teh teko:skat wa:n neh nikilia *tekeski:kirijo:n. Ajá**. Wa:n yeha sah na:no yo:n nimitstahtania ta: nimolia neh ta:ká:n ke:masá: se: ke:meh i:n se: kimattok kahka:ni onkak, [...] oso sepa ta:ká:n se: kite:mowa. Neli. *Ajá**. Entó:s *este**... timohno:tskeh. Ka:n teihsá:. Timoka:wah uhki. Mah niow. *Bueno** s..., *bueno hasta** mo:sta.