Ka:n nik..., neh a:mo nikye:ki:mxati na:no ne:n de i:n xo:chit tikelna:miktokeh de, neh niki:mxattok *chachalacaxo:chit**. A:, n' iw... Neh niki:xmati *este** ne: mono:tsa estambrexo:chitsí:n**. ¿Wa:n ke:ní:w tikilia n' teh? A:, n' *estambrexo:chit**. Wa:n yo:n *estambrexo:chit** E:mah. *este**, ¿ke:niwkitik ne:n xo:chit? Kualtsitsi:n chihchi:chi:ltik wa:n *este** no: pahtsí:n para para tataxis, mah se: kimol..., mah se: kimolo:nti sake:ra se: xi:kal wa:n se: kite:mo miak wa:n A:, m' pahti para tataxis. mah se: kitekiti n' ka:mpa telonkak wa:n *este** mah se: kimana. Pero yo:n ne: ke:man telonkaya yeha yo:n tikiliah teh *estambrexo:chit**. Neh niki:xmati *por chachalacahxo:chit. *Ajá**. Pero telkualtsi:n ahwiya:k xiwtsí:n wa:n *este...** A:, no: pahti. Neh i:p... Tehwa tiki:xmati pero neh iwki niki:xmati kit ne:n... Kualtsi:n we:lik, we:lik wa:n no: pahti kit para kalanemi:lis n' ixiwyotsi:n. No: pahti kit mah se: kimolo:nti. Neh i:pa nikih..., nik..., nik..., n'mattok neh ika kimolo:ntiah wa:n taih yo:n tel..., seki n' tatahsih n' tokni:wa:n. Ke:mah, ta: m' pahtsí:n no: kichi:wa *remedio**, mah se: mopah..., mah, mah se: mopahti ika. *Pero este**, ¿no: *igual** n' tiki:xmati n' teh tein kipia ne:, kohkostik xo:chit wa:n chihchi:chi:ltik. Ke:mah, niki:xmati wa:n *este** n' ita:kilotsi:n no: semi pahti mah no: se: kipipi:na mohkó:n se: teltatasi. A:; pero yeh ne:n tein ne:n, tein iteyo ya ke:meh eskia ne: iwkitik pané: yo:n Oksi. pané: yo:n *este, chaquira** nikilia neh ohololtik wa:n pehpechtik, peh..., pehpechtik. E:mah. Ke:mah, olo:chtik. Ke:mah, iwkitik ne:n chi:wtok. Ne:, pané: yo:n s..., pané: yo:n to:toltsi:nkone:tsitsi:n pero semi teltsikitsitsi:n. Ke:mah, tsikitsitsi:n iteyotsitsi:n. Wa:n ke:man oksi ata yo:n iteyo no: mahyá: tihti:ltik. Tihti:ltik ata n' oksi, tihti:ltik n' oksi. Pero no: nejo:n tak yeha ya n' komo ixwa sepa *de cuando** sepa ixwa n' ke:man... Ke:mah, ta ne: de xi:i:ni n' iteyotsi:n, sepa yehwa ya *mosemillarowa**. E:mah. Pero ka:mpa teltata:l..., ta:..., kualtsi:n tata:lmati telmiak ne: Miak moch..., miak mochi:wa. Miak onkak. Wa:n ke:man mochi:wa, no: uhki niki:xmati ke:man mochi:wa ya, *este** ne: telwehwei *mata** mochi:wa. Ta: mo..., wehwei po..., poso:ni, *poro we:imata** mota:lia ta: pos motah..., motas..., motahson..., motaktsonta:lia kualtsi:n. Moso:sowa, moti:titilatsa. Entó:s neli no yeha ya neh niki:..., n' tein teh tiki:xmattok wa:n neh niki:xmati. No:. Ke:mah, ta:... Ke:mah, chi:chiko n' *inombre** tikta:liliah. Ke:mah. Sayoh *porque** chi:chiko ne:, ne:..., tikta:lilihtokeh de tiki:xmatih n' ito:ka:y. Iwki neli, ta: ne: mahyá: ka:n tikye:kmahmatih n' ito:ka:ytsi:n pero Teh tikilia *estambrexo:chit** wa:n neh niki:..., niki:xmati *por chachalacaxo:chit. Ajá**. Neli yeh. Neh *estambrexo:chitsí:n** niki:xmati. E:mah, teh iwki n' tiki:xmati. E:mah, ta: ne: chi:chiko n' ti..., tikelna:mikih n' *inombre** ne: xo:chitsí:n. Ke:mah, yeh ka no: iwki tikahkokte:wah ya. Ke:meh te:chne:xtiliah n' taskaltia:nimeh. No: uhki tikitkih ya ke:meh eskia de n..., ito:ka:y ya no: ke:meh tikinkakih n' tota:twa:n kihtowah. Ke:mah. ke:ní:w ito:ka:y eski de n' *cada** xo:chitsí:n pos teha:n iwtok ne:n tik..., tikinilihtokeh ya *lo mismo, que..., mismo inombre** ke:meh eskia tikitikih, ito:ka:y. Ke:mah acha ne: iwki t'mattokeh ya no:. A:, *bueno** os yeha sah yo:n nimits..., nimits..., nimitstahtania:ya, ika ka:n ke:masá: no: niketsa wa:n wa:n ke:meh i:n tikita ya de a:man tataxis telsenka ya ne:n Ta: ne: mochi:wtok neli wa:n kichi:wa *remedio** neli mah se: motekili:ti n' ka:mpa onkak wa:n mah se: kimolo:ntili. yahtok. Mochi:wtok telmiak tataxis n' tokni:wa:n. Ke:mah, ka:mpa telonkak pero n' ta: no: i..., a:man a:mo no: we:ionkak por yo:n tapahwiah *we:ro** telsenka kipolowah nochi ne:n *planta**. A:mo we:itei ne:, ta: yehwa ne: poliwi wa:n neli seki kinkuala:ntia kihichkuah n' ikamohyo. Ta: ne:, nochi, nochi, nochi kitkisnekih. Motak..., motaktsonta:lia n' ka:mpa mochi:wa. Motaktsonta:liya. ¿*A poco** no: kipia ikamohyo. Motaktsonta:liya. Tak ke:mah n' ta: ka:n ke:man poliwi n' ka:mpa mo..., nkak, ta: kihichkuah no: ne: ixta:wat neh nikitani kihichkuah. Neh a:mo ke:man nikahxilia n' ikamohyo, nikita..., kanah ka:y..., nikita i:pa onkak pero a:mo n'mati ox kipia no: n' kamoh. A:, ¿n' kanah? *We:imata...** *o** xa: sayoh nalwayohtok. Kanah ta: *we:imata** mota:lia wa:n ne: ka:mpa ta:l...., ta:l..., telta:lwelita no: tak takaxa:ntok ke:ní:w n' kimati no: n' tato:ktsí:n ne:, Neli we:i mota:lia wa:n a:mo poliwilani ma:ski kitehtekih. Ompa itsmoli:ntiw sah entó:s ke:meh kinekih mah mochi:wa ke:meh i:n ka:mpa ixta:wat m' *pasto** pos ne: A:, neli os, mochi:wtok nochipa. nejo:n tikichkuah ya. A:, neli os. Para mah..., kiwa:tsah. Ke:mah, kiwa:tsah ya. Ta: seki kipitsoitah wa:n teha:n tikte:mohtokeh. Ta: tehwa:n tikwelitah *porque** te:..., ika timopahtiyah. Ke:mah acha. Entó:s na:no tasohka:matik miak sepa timoh..., sepa timotahtani:skeh m' pahti ke:man sepa timoi..., Pos ka:n ta:... ta: i:pa ih..., i:pa iwki pero neli ne: ka:mpa *dios** te:chpixtok, timona:mikiskeh, ka:nikawí:n timoa:..., timona:mikiskeh. *Bueno** tasohka:matik. Ka:n teihsá:, tasohka:matik de tehwa:tsi:n.