Na:no *este** nimits..., ni..., nika:n nik..., nikyo:lahsik nimitstahtani:ti i:n, i:n xo:chit ka:mpa i:n ni..., nikahkoitstok, *este** neh nikilwia i:n xo:chit, *este** xi:lo:kapix. A:, n' iwki n' teh tikilwia n' ito:ka:y. Pos tehwa:n ompaka ne:wí:n tikiliah tehwa:n ne: ka:mpa ka ninemi neh, A:mo n'mati teh ke:ní:w n' ti..., nika:n. ne: Yohualichan niwa:le:wa, neh nikilwia xi:lo:xo:chit. A:, n' teh xi:lo:xo:chit n' tikilwia, *ajá** wa:n neh nikilwia xi:lo:kapix. Iwki n' tehwa:n tikilwiah xi:lo:xo:chit, nochi iwki n' ompaka timonohno:tsah. A:, n' os neli. Neh niki:xmati *este**, ke:meh ne:n Zacatipan ne:, i:n nik..., yetoya nowe:ita:t wa:n entó:s *este**, kitelpiaya miak kowmeh ka:mpa ita:lpan katka, Onkaya. wa:n tiktelwelitayah, telkualtsi:n, ke:man mo..., motapowa ya entó:s *este**, mahyá: yo:n se:, mahyá: yo:n se: e:wat sah n' i..., ipane:wayo ne:n xo:chit, wa:n ke:mah m..., kualtsi:n mahyá: mo..., tatapaka, wa:n ke:mah mo..., momahmaka:wa:ltia ya wa:n yo:wi a n' ie:wayo wa:n ke:mah mo..., motsonketsa ya ne: xo:chit wa:n m..., motapowa nochi kualtsi:n mahyá: yo:n kualtsi:n xo:chit pané: yo:n, a:m..., pané: tikihto:s ke:meh yo:n tsonti kualtsi:n. Ip..., *por eso** teha:n ih... Moxehxe:lowa. Entó:s Paxi:x..., moxehxe:lowa. Ke:mah. teha:n tikiliah xi:lo:xkapix. A:, n' iwki n' teh..., namehwa:n nankiliah, tehwa:n tikiliah n' ompa ne: tehwa:n xi:lo:xo:chit. Uhki, uhki tikno:tsah. Nikakia nih... *Ajá**. Wa:n onkak o:me taman xo:chitsí:n. A:, n' o:me taman. Seki onkak ista:k, neli n' kualtsi:n, ka:mpa ne:n kitohto:kah itech *lindero**, Ka:n niki:x... Pero kualtsi:n ya mohkó:n ma:nel kitohto:kkeh, kito:kkeh nika:n chi:chi:ltik wa:n ne: kito:kkeh ista:k, kualtsi:n wa:lposo:ntok. Neh a:mo niki:xmati n' ista:k. A:, n' ik..., kualtsitsi:n ista:k. Neh niki:xmattok... No: ke:meh yo:n tahkuilo:lxo:chitsí:n no: iwki tamati, kualtsi:n ista:k, sa tohtoyaxtik. Neli os. Neh a:mo niki:xmati tein ista:k, niki:xmattok *solamente** yeha n' chi:chi:ltik. Wa:n telkualtsi:n, telkualtsi:n xo:chitsí:n. E:mah. A:, yehwa sah tiki:xmattok. Ke:mah, ta: wa:n... Pero tein neh i:pa nik..., nikakia kilia:ya ne: nowe:ita:t, nowe:itat kilia ika xi:lo:kapixxo:chit. *Ajá**. A:, iwki kilia:ya. Tehwa:n iwki tikiliah ne: xi:lo:xo:chit wa:n no: kualtia para se: kichichinowa, no: ika se: motixilia, ke:meh i:n *tiempo** mayo kualtsi:n wahwa:ki. Ta: ke:man... Wa:n se: kitohto:ka no: *lindero**, kualtsi:n sehselia ya no: mohkó:n se: tama:xi:n, we:ikuowit mota:lia neli, san, san..., *después** neli ka:n, komo a:mo no: niman se: kima:tek, a:mo wel no: x'te:mpe:walani ok ta: yeh *we:imata** mota:lia. Ke:mah, takua:wak. Ta: pipiktik, pipiktik wa:n ne: wehka:wa, ta: toma:waya n' kowit, wehika ne: ihkak. We:i mochi:wa. Pero telkualtsi:n yo:n xo:chitsí:n mohkó:n, teh tiki:xmattok o:me taman, ta: neh niki:xmatik sayoh sentaman. Wa:n ima:y ata ke:meh Neh niki:xmattok, ta: ne: topilwa:ntsitsi:n kualtsi:n kololowah wa:n kia:wiltiah, nikilia neh kia:l... kualtsi:n no: n' ima:y mahyá: pisi:ltik. Ma:ahalaxtik, *ajá**. Maih..., ke:mah, ma:ahalaxtik, ma:ahalaxtik. E:mah, wa:n neli kualtsi:n no: se: kikui kalikxitsí:n mohkó:n neli n' ke:meh i:n *tipobres**, ka:n teh towe:ikalikxiw wa:n neli nochi moko:wtani n' kowtsí:n, pos ne: *te:chserbi:rowa** ya de yo:n o:me tamameh kowtsitsí:n, kualtsi:n takua:wak ki:sa wa:n a:mo ihsik wa:kik a no: Kanah. Wehka *tiempo** selistok, selistok. Selistok, *ajá** ta: pos pané:, pané: ke:meh yo:n a:yoh no: n' kowit. Ke:mah, a:yoh n' kowtsí:n. *Ajá**. Entó:s ne:, sayoh yeha no: n'nekia n'matis n' teh xa:, xa: tikto:ka:ymati okseki ne:n xo:... xo:chit *o** yeha yo:n tikihtowa tik..., os neh nikilia xi:lo:kapix, pero teh tikihtowa o:me taman tiki:xmattok. Ke:mah, o:me taman niki:xmattok. Yehwa ya ne:n, ne:n ista:k wa:n chi:chi:ltik, e:mah. Ti..., ni..., neh a:mo niki:xmati n' o:me taman pero... Neli os. Tak sa nipa ne:..., xa: n.... Ta: ne: ka:mpa ika neh ninemi onkak nochi yo:n o:me tamameh. A:, n' onkak. E:mah, onkak. A:, yeh ka n' tiki:xmati wa:n ne: ka:mpa neh nocha:yohkapa, a:mo tei n' o:me, o:me taman. A:xá: sentahmah. A:mo tei, eski ka:n kito:kah sah, pero mochi:wa de o:me taman. E:mah. I:n o:mpa niki:xmattok sayoh tein chi:chi:ltik. Yehwa sah n' tiki:xmati. E:mah. *Bueno** na:no teltasohka:matik nimits..., nimitstahtanih wa:n no: tepitsi:n tine:chyo:lmela:w. Ka:n teihsá: ne:, ka:n teihsá: no: tasohka:matik a:ki nika:n timoitakeh pos ne: timotahtaniah ne: to:n, to:n, ke:niwki n' xo:chitsí:n tiki:xmatih. Ke:niwkitik xo:chitsí:n. Ta: no: telkualtsi:n neli n' ampó:n ika, se: kia:wiltia telkualtsi:n ki:sa. N' ta: ke:man se: pili, san tein a:mo se: kinemilia. Neli. Kualtsi:n ki:sa se: ki..., xi:lo:xo:chiko:skat san teina:motsitsi:n se: kichi:wa, miak se: kichi:wa. Ye:kneli. Entó:s timotaskeh sepa ya na:no, mah niow ke:mah. *Bueno** no: kuali na:no, *hasta** mo:sta.