Ekintsi:n xte:chnohno:tsa de i:n xiwit *este**, a:mo, tak a:mo xiwit, kowit *porque** achi we:i mochi:wa ne:, okma. Ke:mah, niki:xmattok n' okmakowit, niki:xmattok. Ne:, no: moskaltia wehwei, wehweikowit. We:wehkapantik mochi:wa sake:ra se: na:wi *metro de** wehkapan yowi n' tein wehweikowit a wa:n no: kualtia para kowtati:l. Yo:n semi tekoloh ke:meh a:wa:t, e:mah, ye:ktekoloh. Wa:n nejo:n yo:n no: ih..., ihti..., ihtikoyoktik no: ne:, ihti..., ihtiichkatik, kipia n' iyo:lo no: yo:n okmakowit. Wa:n nejo:n ima:y ma:we:weyak tepitsi:n wa:n no: xo:chiowa, ista:k n' ixo:chio, mota:lia ikechtan *cuando** yo:n mochi:wa itech *tiempo** mayo n' ixo:chio, poso:ntok ihwa:k wa:n ye:kahwiya:k n' ixo:chio. E:mah, yehwa yo:n okma, soh telet..., teleti:k, komo xoxowik teletiktik mah se: kkuiti, etiktik semi. Pero no: kualtsi:n tapa:ni, ika n' *hacha** kualtsi:n tapa:ni. Ke:mah. ¿Wa:n i:n ixo:chio a:mo teh, a:mo teh *este**, oso ixiwyo a:mo se: kikui pahti? Ixiwyo ke:mah. Tein selik i..., iselo yehwa n' iwa:n se: ki..., iwa:n se: tai para ke:meh i:n kalanemi:lis te:kui wa:n se: mopahti:sneki pos yehwa se: kikui i:n se: kikui ne:n okmaselo:t, i:n ise..., iselotsi:n wa:n yehwa ne:n komohkó:n se: kinelowa iwa:n ne:n, yo:n nimitsilia xa:lkowit, ma:we:weyakxa:lkowit, seki kiliah ista:kxa:lkowit pero tehwa:n tikiliah ma:we:weyakxa:lkowit. Wa:n nejo:n yehwa n' iwa:n se: kinelowa, se: kima:xakualowa, xoxo..., ika xoxowika:t, se: ki..., se: kima:xakualowa, ompa se: kipante:ma xiwit wa:n se: kima:xakualowa wa:n ke:mah nejo:n, yo:n para kalanemi:lis kualtia ne:n yo:n okmaselo:t. Wa:n se: kipan..., se: kipanta:..., se: kitikote:ma n' *tejatapalkat** sake:ra ka:n mahtak, wa:n se: kki:xtia, ke:mah kuali se: kki:xtia ika se: tikowit, se: kki:xtia, *bueno** nika:n a:mo tiki:xmatih yo:n *pinzas**, tehwa:n tiki:xtiah ika t..., tikuowit nimits.., tiki:xtiah ne:n tapalkat *o** s..., tika:isawi:tih ika t'ma:xakualohkeh yo:n, yo:n, yo:n ne:n nimitsilia ne: xa:lkowit ma:we:weyak ompa se: kipante:ma ya wa:n iwa:n okmaselo:t ompa yetok a. t'pankahka:wa wa:n sepa se: wa:n ke:mah *hasta, hasta** molo:ni ne: de, mahtak *pedacitos de** *de teja, hasta** molo:ni a n' a:tsí:n ka:mpa se: kketstok wa:n ke:mah poposoka, para mochi:wati pahti olo:chposo:ni yo:n. Niman se: kimati komo mochi:wati, [mochi:]wati pahti, kina:mikiti n' kokoxkeh poso:ni wa:n ke:mah ne: se: ki:xte:ka ya itech se:, se:, komo a:mo teh se:, ika se: xola:soh, yo:n *coladera** n' kiliah koyo:meh, ompa se: kite:ka ya mah, mah, mah, mah nejo:n, moi:xte:ka ya *porque** tasoloh, ke:meh se: kixakualowa xiwit moka:wa miak xiwpach ne:, se: ki:xteka ika yo:n xola:soh ya wa:n tai a ne:n a:kin yo:n mokokowa kal..., kalanemili:s, te:wa:n pahti iwa:n okmaselo:t, no:, no: pahti iwa:n. E:mah, yehwa yo:n nimitsilia no:, no: pahti n' iselo, pero tein selik, tein chika:wak a:mo pahti. E:mah. Wa:n yehwa ne: i:n kowit a:..., *este** n' ikowyo a:mo kualtia nikihto:s *este** ika se: tatsakua oso kalkowit. A:, a:mo kualtia para kalkowit *porque** a:mo wehwei mochi:wa, a:mo we:weyak. Wa:n niman momaxalowa, kualtia para kowtati:l, pero semi kuali tata wa:n ye:ktekoloh. Para kowtati:l kualtia pero para kalkowit a:mo a:kin kikui kalkowit *porque** a:mo we:weyak. Tsikitsi:n moch..., mochi:wa, tohtoma:wak wa:n momaxalowa nimantsi:n. Yehwa yo:n, ika a:mo wel se: kikui kalkowit. Pero taxi:ko:s..., taxi:ko:skia tak *porque** mela:wak mochi:wa seki. pero a:mo we:weyak, niman momaxalowa wa:n se: kikui n' kalkowit tepitsi:n we:weyak. E:mah. Wa:n yehwa ne:n yo:n okma, ¿ka:ni ne:n okachi mochi:wa? Pos onkak nikahkuí:n kowtahpa, nika:n Tahchikteko, nika:n A:tpoliwi, ka:sá: ixta:wat, ka:mpa ixta:wat onkak n' okma. Soh a:mo wehweia *porque** kite:xi:mah ke:meh ixta:wat. Miak mo..., [...] tatsmol, kite:xi:mah n' ixta:wat *cuando** ixta:wachi:wah. E:mah, onkak, onkak no:ya:n yo:n okma. Pos pané: nochi a ne:n i:n okma tte:chnohno:ts, soh moto:ka:y wa:n moxola:l. Ke:mah. Pos neh nimono:tsa niErnesto Vázquez wa:n niwa:le:w de San Miguel Tzinacapan.