Nika:n sepa timonohno:tsatih kuali tine:chili:s yo:n tsapokoro:nah ox tiki:xmati. Pos n' tsapokoro:nah niki:xmati, yo:n, tiko:nkuiah, yo:n tikiliah tsapokoro:nah *porque** nejo:n wehwei mochi:wa. Nochi wehwei *medio** i:i:xtapalweyak wa:n pantsihtsitsikiltik. Pantsihtsitsikiltik ke:meh yo:n, pané:n panwihwitsyoh ke:meh yo:n *chirimoya** ata seki te..., ka:mpa itsi:ntah ya *chirimoya** n' ita:kka *medio** wihwitstik yehwa yo:n kipia pané: ta:tatehtek, mahyá: tso:pehtik. A:. Yehwa n' tikiliah tsapokoro:nah wa:n, wa:n nochi a:mo semi tsope:k, tepitsi:n xoko:k. Tepitsi:n xoko:k a:mo teltsope:k ke:meh *chirimoya**, yeh *este** tsope:k wa:n i:n tsapokoro:nah xoko:k tepitsi:n. Xo:xoko:k. E:mah, yehwa yo:n. ¿Wa:n yo:n no: xo:chiowa? Xo:chiowa no:, xo:chiowa pero a:mo ke..., a:mo ke:man nikta:lia *cuidado** n' ixo:chio ke:niwki. Wa:ki... A:mo tiki:xmati ki:ní:n ixiwyo, n' ixo:chiyo, ox chi:chi:ltik oso ista:k. A:mo, a:..., a:mo x'mati n' ixo:..., ixo:chio a:mo niki:xmati pero n' ixiwyo pos yeh te:..., a:mo niki:xmati. A:mo niki:xmati ke:niwki n' ixo:chio pero nikitani kowtet ke:meh, ke:ní:w mochi:wa wa:n ke:ní:w motami wa:n ke:ní:w n' oksi wa:n ke:ní:w we:lik. Wa:n wehkapania. W..., wehkapania s..., ka:n semi sanke:, tepitsi:n sah m..., ke:meh yo:n kano:nes de wehkapan sah mochi:wa. ¿Wa:n ke:meh to:n we:lik n' i..., n' i..., n' ita:kilo n' taihtik. Wa:n..., N' ita:kilo pos ki:... A:mo *igual** ke:meh *chirimoya** no: taman we:lik *porque** yeh ne: achi xo:xoko:k. Wa:n i..., inakayo mahyá: takua:wak tepitsi:n. Wa:n iteyo se: kitamo:ta. Iteyo se: kitamo:ta, se: kitamo:ta, i..., no: kipia n' iteyo no:. Pero se: kitamo:ta, a:mo se: kikua n' iteyo wa:n nejo:n, ta..., ipachyo takua:wak, takua:wak n' ipachyo. Yehwa yo:n neh niki:xmattok n' tsapokoro:nah wa:n ima..., ima:xiwyo tepitsi:n ma:we:weyak, ma:..., ma:ahalaxtik. Ke:mah. Pos nehwa no: nik..., nikitaka nika:n Tozán ne:n kipiayah, pos neh nik..., nikitak pero a:mo ke:man nikekoh kox, kox we:lik. Kox tsope:k oso xoko:k. A:, se: a:..., ki..., ke:mah weyak n' tsapot. Wihwitstik. Pero n' ipaniá:n ihkuí:n de weya..., we:weyak wa:n mopampihpilowa wa:n kualtsi:n ike:span ne:n pané: kipia ne: witstsitsí:n. Pané: tso:..., tso:tso:pehtik. Ihkó:n *mero**. Wa:n neh a:mo ke:man nikita n' ixo:chiyo *Ajá**. ki:niwki, nikitaya sayoh n' i..., n' iteyo. Iteyo ya. Wa:n iteyo nijo:n tsikitsitsi:n ihkuí:n tihti:ltik. Ke:mih *chirimoya** n' iteyo. Ompa nikitaka ne: ke:man ke:meh ompa ne: tinemiah, pos nochi nikitaya ne:n tein *semillitas** i:n ta:kilo:t de n..., de nijó:n. Ta:kilo:t tein mochi:wa. Ke:mah. Ke:mah, pos neh niki..., Pos ompa ne:, pos no: mochi:wa ok, pero kintsi:n, ke:meh ekintsi:n a:mo niahtok a:mo, a:mo, a:mo nikmati kox onkas. Ke:mah ka:sá: ika kite:ntekih n' kowit, kite:ntekih. Kite:ntekih wa:n poliwi a. Ke:mah, de a:mo... Ke:meh yo:n a:mo, a:mo itsmoli:ni pané:. A:mo itsmoli:ni, a:mo itsmoli:ni. A:mo itsmoli:ni, seki wa:ki. Wa:ki a, de n... Yehwa yo:n nikitaka wa:n ne:ch..., ne:chne:xtilihka no:pá:n. pero ne: ke:mah ya. Yehwa yo:n pero, *siempre** yo:n nochi ne:n yehwa sah yo:n nikmattok *pero demás** a:mo nikmati ne:n ki:ní:n Ke:mah. N' ixo:chyo ki:niwki ista:k oso chi:chi:ltik *o** kohkostik. Pos neh no: iwki, ke:mah, neh a:mo niki:xmati n' ixo:chio, nikitani, nikita n' kowtet pero a:mo ki..., a:mo ke:man nikita n' ixo:chio. Wa:n yehwa yo:n ne:n, Ke:mah. Pos neh a:mo nikmati *más bien** neh a:mo a:mo nikitani, nikita s..., nikita sayoh ne:n i..., n' ita:kka. Ta:..., n' ita:kka ya. Ta: kiliah tsapokoro:nah. Ke:mah. *Corona porque** pané: yo:n yewaltik ihkui:kuí:n de we:yak, pero hkó:n, ihkó:n chik..., tsihtsikiltik. Wa:n tsihtsitsikiltik mahyá:. Ke:mah, yehwa yo:n. Yehwa sah yo:n neh nik..., nikmati. Pos yehwa sah no: niki:xmati neh. Yehwa niki:xmati, a:mo n'mati n' ixo:chio ke:niwki, pero niki:tani n' ta:kilo:t pero a:mo n'mati n' ixo:chio ke:niwki, yehwa sah neh. *Bueno**, pos kuali tine:chili:s moto:ka:y ke:ní:w w..., Pos neh noto:ka:y niErnesto Vázquez. De San Miguel Tzinacapan. Ka:n tiwa:le:w. A:, pos neh noto:ka:y Anastacio Nicolás Damián, no: de xola:l, no: niwa:le:w San Miguel Tzinacapan. A:, *bueno**.