Pos ekintsi:n na:no xte:chtapowi ke:ní:w ne:n mono:tsa i:n xiwit, ka:nachi taman onkak wa:n toni n' kipahtia. *Este** i:n niki:xmati neh xa:lkowxiwit. I:n para nexwitil, tein moxwitiah pilimeh *o** ma:s wehwei:n. Yeha i:n iwa:n se: kimolo:ntiya pero iwa:n ne: tepitsi:n tekixkit, wa:n tepitsi:n *carbonato**. Wa:n komohkó:n taxkaltsí:n ika moxwitih ne: tokni:w, de, komo taxkaltsí:n, wa:n ta:ká:n nakat, nakatsí:n iwa:nti. Wa:n ta:ká:n ne: *pantsi:n**, no: iwa:nti. Pero yeh yo:n nakatsí:n *o** taxkaltsí:n oso ne:n *pantsi:n**, komo yeha n' ika moxwitih, entó:s ne: nochi mah se: kitikota:li, mah tata. Mah kualtsi:n tata, tata, tata kualtsi:n, ke:mah se: kkue:cho, wa:n i:n tikmolo:ntihtokeh a i:n. Entó:s ne: i:ni, i:n tein tikue:cho:tih, tikpante:mili:tih nika:n. Ke:meh eskia yo:n tokahfe:n *tikpolvohwiyah**. Wa:n tai:s ne:n tein, tein moxwitihtok. Iwki yo:n se: ki...., se: kininpahtiya ne:n ma:s wehwei:n oso ma:s pilimeh. ¿I, i:n kowit oso, we:i, we:i mochi:wa? We:ihtsi:n, a:mo semi tsikitsi:n, we:ihtsi:n. ¿Wa:n ixo:chio ke:ni:wki? I:n kipixtok, 'kita sah. Ke:meh i:n ixo:chiotsi:n. Ihista:k. Ta: i:n... E:mah, ihi:sta:k, i:n ixo:chio. Pero mochi:wa *más** we:weyaktsitsi:n, i:n *como que** selik ok. ¿Wa:n ka:nachi taman tiki:xmattok ne:n xa:lkowit? Ne:, ne:, pos ne:, neh niki:xmattok, n' tein pahti, *como que** se: taman sah. Se: taman sah n' tein pahti, pero i:n, mochi:wa sanipa we:ikowtsí:n. A:mo semi, semi, ke:meh i:n, seki kowimeh pero sanipa we:i moskaltia. Wa:n tein, tein a:mo pahti, ¿onkak seki taman xa:lkowit? A:mo nikmati. ¿I:pa i:ni sah n' teh tiki:xmati xa:lkowit? E:mah, de niki:xmattok xa:lkowit yehwa i:n, pero de seki a:mo nikmati. Wa:n ikowyo no: kuali se: kitatia? Weli, weli ta: no: wehwei, ihkó:n toma:wak n' kowtsí:n. ¿Wa:n i:n se: kito:ka oso mochi:wa sah? Mochi:wa sah ne: kowtah. Kowtah *o** kanah ika ohte:noh, onkak sah. *Bueno**, pos komohkó:n nochi a ne: i:n, xiwit i:n mono:tsa xa:lkowit, ne: ne:chili... Ne: mocha:nkopa tel onkak ohohte:noh. Nikit..., nikitani ke:meh i:n nia:yow *hasta** ne:wí:n, newí:n To:n..., To:nalixkopa nia:..., nte:temowa:ni ke:masá:, nikita onkak. *Bueno** komohkó:n nochi a ne: i:n xa:lkowit, ne:chili moto:ka:y wa:n moxola:l. Neh nimono:tsa ne: Cristina Vázquez Hernández, de Xalpantzingo.