Ne:chtapohpolwi na:nah se:..., timonohno:tsatih tepitsi:n ke:meh ne:ka *tiempo** tipano:tiwa:lahkeh, n'neki nikmatis ka:nachi xiwit tikpia tehwa:tsi:n. A:, nehwa. Neh nikpia o:me powal wa:n mahtaktio:mo:me xiwit. O:me powal wa:n mahtaktio:mo:me xiwit. A:, pos achá: tepitsi:n ni..., tne:cheka:na, neh nikpia, nikpia *este** o:me powal wa:n mahtak..., o:me powal wa:n kaxto:lose neh nikpia. O:me powal wa:n kaxto:lose. Tehwa:n, ke:meh tehwa:n tikihtowah n' koyo:kopa, nikpia *cincuenta y seis**, niow *para cincuenta y siete ańos**. A:, pos neli, pos tine:cheka:na *porque**... E:mah. Ke:mah. Nimitseka:na tepitsi:n. *Porque** neh... Ke:mah tne:cheka:na. Ke:mah, nimitseka:na tepitsi:n. *Este** neh ke:mah eski. *Cuando** teh ti:xpeta:n ne: San Miguel, żke:ní:w n' titachiaya? żOnkaya kalimeh, ox i:pa we:i xola:l ya *o** katka a:mo teh kalimeh? Pos i:pa onkakeh kalmeh ya, pero aya:mo semi katka, a:mo iwki ke:meh ekintsi:n. Ekintsi:n *más** onkakeh kalmeh ya, *porque** ihwa:k a:mo, a:mo teh we:i kali katka, nochi yo:n ka:mpa n' *palacio** yo:n ihkui:ni yetoya nochi *tejakal**. Nochi tatsaktoya kualtsi:n ika wa:wapaltsitsi:ni, ka:mpa n' a:man nemi yo:n Blas Soto. Yo:n ompa nochi *tejakal** katka, nochi, se: na:nahtsi:n niki:xmattok ompa nemia. E:mah, nochi, nochi tatsaktoya nochi ika *tabla** sah, a:mo ke:meh ekintsi:n chihchi:wtok n' kalmeh. *Pues** ke:mah yeski, neh ni:x..., neh n' ompa ni:xpeta:nik *cuando** pe:wak nitamattiw ihkó:n ntachiati, neh niah..., niahka n' *escuela** nikalakka, nikpiaya nikpiaya ma:kui:l xiwit wa:n tahko. Wa:n ihkó:n nitachiaya, neli ke:meh tikihtowa tehwa:tsi:n, weyka:kaliyoh katka. Ap..., semi, semi, semi kalimeh katka yetoya xa: ke:meh, se: mahtaktio:mo:me kaltsitsí:n sah. Wehwehka, wehwehka ihkatoya[ihkatoyah] n' kalimeh. Ke:mah. Ka:mpa yo:n tikihtowa *palacio**, ka:mpa *este** ne:n ka:mpa towe:i..., to..., towe:ixola:l ih..., tikihtowah ya a:xka:n tehwa:n tikihtowah ka:mpa tekitih n' totekiw..., tote:..., totayeka:nka:wa:n parahkotsi:n, *Ajá**. yetoya se: kowxi:lo:kowit. A:mo n'mati kox tikitak ok n' tehwa:tsi:n. Ke:mah. *Ajá**. Ke:mah, yo:n no: nikitaka ok neli. Se: kowxi:lo:kuowit we:i katka, ka:mpa nemia ne:n... No: tikitaka ok. Nikitak ok, pero yeh ompa yo:n parahko ihkui:ni ka:mpa a:man nemi ne:n Alejandro Guzmán, pané: om... *Ajá**, ompa yetoya, yo:n no: nikitak ok. Ihkó:n ikal..., ikali:ka:nkopa. Wa:n neli yo:n kaltsí:n yo:n ompa yetoya nochi, nochi no: *de teja**. Wa:n nochi pané: i:pa yetok a yo:n tepa:mit, pero ihkuí:n sa:sa:liwtoya *tecorral**. Ke:mah. Ompa nemiah no: yo:n nejo:n, se: na:nahtsi:n, ke:n kilia:yah, de yo:n *Guzma:meh**. Xa: no: tiki:xmat ok. Ke:mah, ne:n Antonio Guzmán, *este** m' Pedro Guzmán i..., i..., *imamacita** katka ompa nemia, wa:n ikali:ka:nkopa nemia ne:n Nacho, Nacho Guzmán, *este** Nacho Zamora. Pero yeh *hasta** ne:paka ya. Entós... Ke:mah, ke:mah. O:me kalimeh sah katka n' ompa yo:n moi:xna:miktoyah. Wa:n parahko etoya ka:mpa *Don** Pedro Arrieta, n..., n' x..., ihkó: icha:ntsi:n katka wa:n parahko sayoh ke:meh na:wi kalimeh. A:mo, ke:meh a:xka:n tikitah tehwa:n, nikita a:xka:n nochi mopatak a talna:miki:lis. Ne:ka to:nal n' ompa katka yo:n se: xola:tsí:n, semi, semi we:ikaliyoh katka ke:meh se:, se:mpowal, sempowal kaltsitsí:n ne: ihkatoya, we:hwehka ihkatoya. Ka:mpa a:xka:n talwia Xo:pana:ko ne:wí:n, ompa ka:n teh kalimeh katka. Ka:n teh kali katka nochi, ta: nochi, nochi kowyoh katka, nochi *hasta** ka:mpa ika ne: neh nimoskaltih nochi ka:n, ka:n teh kalimeh katka. Ke:mah. A:mo ihkó:n. Wa:n ekintsi:n nochi etokeh kalmeh ya, ka:n iwki katka ke:meh nejo:n ne: ke:man, ta: ekintsi:n *casi** nochi kalmeh ya n' ompa kichihchi:wkeh. Ke:mah. Ke:mah *porque** ompa de Xo:pana:ko ka:n, ka:n teh kali katka wa:n ekintsi:n nochi kalmeh ya wa:n ompa ya nika:n i:n pos Ka:n teh kali. Nochi, ekintsi:n nochi kinchihchi:wkeh kalmeh ya, nochi yo:n, ka:mpa ne:n ompa ya i:n nikihtowa de n' tio:pan para ihkui:ni pos ompaka no: yetoya se: *tejakal**. Wa:n a:man ompa kichi:wkeh ya no: we:i, we:i kali n' ompa, we:ikaltampa mochi:w ya n' ompa, ompa ya n' a:man mochi:wa teihsá: ke:meh i:n teihsá: kichi:wah ilwit, nochi ompa ya n' ekintsi:n wa:n yo:n ompa nochi *tejakal** katka. Ke:mah, katí:n i:pa kipiaya n' icha:ntsi:n, ikalekawiltsi:n kipiaya *Don** Miguel Gutiérrez wa:n ne:n José García, wa:n *este** yehwa n' Pedro, Pedro Guzmán, wa:n Pedro Arrieta wa:n *don** Nacho López, nejó:n na:wi, na:wi ta:tahmeh katka, tein neh nikini:xmatik, yehwa:n sah yo:n ompa cha:nyetoyah. Pero n' ompa para nika:mpa nochi kowyoh. Ke:mah, kowyoh ok kat... Wa:n ompa yo:n neh nimitsili:s..., nimitstatsi:ntoki:sneki, *bueno** neh nimitstahtania, ke:ní:w n' tikita a:xka:n, ke:meh ne:ka to:nal ox ihkó:n *kis...**, ke:meh i:pa *o** mopata, mopata n' talna:miki:lis ke:meh nikintsi:n nikitstiwi:ts, ke:meh *cuando** tehwa:tsi:n, tehwa:tsi:n titachiaya ihkó:n pos ke:mah, n' ihkó:n *más** niki:xehekowa, niki:xehekohtok neh *porque** teh nimitsyeka:na wehka. Nimitsyeka:na wehka wa:n neh nikneki nikmatis, ke:ní:w n' tik..., ke:ní:w ne:ka *tiempo** teh timos..., ne:ka tona:l teh, tehwa:tsi:n timoskaltih, ox tikitaya *este**, i:n..., ihkó:n ke:meh a:xka:n mo..., mah tikihto:ka:n tehwa:n n' *este** m' pi:pil, pi:pil mo..., mo..., moi:xmatih, *o** a:mo moi:..., moi:xmatiah, ma:ski moi:xmatiah pero neh nikelna:miki ne:ka *tiempo** a:mo monohno:tsayah ke:meh a:xka:n nikita m' pi:pil monohno:tsah, a:xka:n nochi taman mochi:wtok. Ke:meh ne:ka *tiempo** tehwa:n mah tikihto:ka:n timoskaltihkeh, neh nimoskaltih, mahyá: yo:n timomowilia:yah neh nikitaya n..., *tanto** ke:meh n' siwa:pi:pil, *tanto** ke:meh tehwa:n tiokichpi:pil mahyá: tikihtowah tehwa:n timomowilia:yah. żKe:yeh? *Este** tikinmohka:tokayah n' totaskaltia:niwa:n, Neh nik..., nikelna:miki se:, se: siwa:pil kipias ne:n ite:iskaltihka:w n' i..., n' i..., n' ite:iskaltihka:wa:n a:mo kinka:wayah semi mah tanohno:tsaka:n, mah ma:wilti:ka:n iniwa:n okichpi:pil, sanoke ihwa:k yo:n to:nal, *cuando** neh nimoskaltih, okichpi:pil taman ma:wilti:skeh wa:n siwa:pi:pil taman ma:wilti:skeh. *Cuando** neh nimomachtih ne:ch..., ne: niahtoya itech ne: kalnemachti:lo:ya:n, a:mo, a:mo, mahyá: timomowilia:yah neh nikitaya m' pi:pil. Yehwa:n seko kintokotsta:lia:yah wa:n tehwa:n seko n' te:ch..., te:chtokotsta:liah. Tiki:sah ya ne: de tima:wilti:tih ya ne: nepantah, a:mo te:chka:wayah mah tima:wilti:ka:n iwa:n siwa:pi:pil, sanoke siwa:pi:pil seko wa:n seko n' okichpi:pil. Mahyá: tikihtowah tehwa:n timopi:na:wilia:yah. Ke:mah, se: pi:na:waya neli *porque** tote:iskaltihka:wa:n a:mo te:chka:wayah. Yehwa yo:ni. Kihtowa:yah, a:mo xiow kihtowah, *porque** teh tiwe:i a, teh tisiwa:pil kihtowah, a:mo kanah xiow, a:mo xiow mose:lti kihtowah. Tia:s pero timitswi:kaskeh, komo a:mo a:mo xiow. Wa:n neli ka:n se: ya:ya, *porque** se: tamohka:tokaya, kihtowa:yah *que** pos ne: ka:n tia:s *porque** pos yehwa kimati ne:n nejo:n Se: tamohka:tokaya. no:pá:n *o** no:má:n, yehwa kihto:s *que** kanah ka:n tia:s. Tia:s pero mah mitswi:ka ne: mokni:w, a:mo xiow mose:lti. Wa:n komo a:mo mah a:mo se: yowi, yehwa:n yowih *mejor. Mejor** mah neh niow kihtowa:ya *porque** nejo:n Ihko:ni. mose:lti teh a:mo xiow. Wa:n neli ka:n te:ka:wayah. Ka:n te:ka:wayah. Wa:n neli ka:n se: ma:wiltia:ya, *porque** a:mo ke:meh a:man, a:man a:mo iwki, *porque** tikitstokeh pi:pil nochi nehkuí:n monohno:tstoskeh wa:n ma:wiltihtoskeh ne:wí:n ma:wiltihtoskeh iniwa:n okichpi:pil. Wa:n ne: ke:man a:mo iwki katka n' tehwa:n timoskaltihkeh, *porque** a:mo te:chka:wayah, a:mo te:chselia:yah. Wa:n neh nimolia:ya *de que** a:mo te:chselia:yah pos neli ttamohka:tokayah. E:mah *porque** tikihtowa:yah *que** komo niahki i:pa ne:che:kahwaskeh oso ne:chye:kkuetaxwi:tih. Komo niahki wa:n *de que** a:mo nia:ya pos ka:n, ka:n te:chahwayah. *Pues** ke:mah, neh yehwa yo:n neh nikitaya wa:n tak se: sepa no: kuali a *porque** ne:, ne:, ne:ka to:nal *cuando** tehwa:n timoskaltihkeh, mah tikihto:ka:n a:mo onkaya nekuehmolo:lis, a:mo onkaya, a:mo onkaya newehwelo:lis, ke:meh a:xka:n tikitstiwi:tseh, kualtsi:n *cuando** motahtanilia:yah se: toni, mah tikihto:ka:n tehwa:n se: siwa:pil kihtaniah, onkaya miak *este**, miak, miak ne..., miak *este** mo..., mowisyo:t. Ke:mah, *porque** ekintsi:n a:mo iwki ok. Onkaya miak... A:mo ihkó:n ok. Neh nikitaya, ne:ka to:nal *cuando** kinekia se: siwa:pil se: okichpil kinekia kinohno:tsas, achto, achto mah kinohno:tsati n' t..., mah kinohno:tsati n' te:taskaltihkeh, para ya:s kinoh..., para kinohno:tsas siwa:pil, a:mo no: semi kka:waskeh mah kinohno:tsa sanoke ne: ohti, sanoke yeh ya:s kinohno:tsas pero kalihtik, pero a:mo moneki ki:xna:miktos mah tikihto:ka:n, ke:meh a:xka:n tikitah. Wa:n tak yo:n neh nimolia se: sepa no: kualtsi:n, *porque** a:xka:n tikitah tehwa:n onkak miak, miak eliwiska:yo:t a, miak newehwelo:lis, ke:meh siwa:pi:pil, ke:meh okichpi:pil. Seki siwa:pi:pil ininka ma:wiltiah n' okichpi:pil, wa:n yehwa yo:n miak, miak, miak taman mochi:wtiwi:ts, wa:n yeh ika a:xka:n tikitah, tehwa:n *como que** mahyá: tikihtowah tehwa:n *este** tikin..., tikinitah ok *todavía** wa:n tehwa:n tikinilwiah ok n' topi:pilwa:n, seki o:me, e:yi tikinilwiah ok, wa:n s..., seki tein kakih wa:n tein a:mo kkakih, pos yehwa ya yo:n moeliwischi:wah, mowehwelowah ya. Pos semi kualtsi:n tehwa:n, *cuando** tehwa:n timoskaltihkeh *porque** mah tikihto:ka:n onkaya miak, miak mawiska:yo:t. Wa:n neh nikih..., nikihtowa te:ch..., a:mo *te:chmal...**, a:mo te:chwehweloh..., te:chwehwelo:lka:chi:wkeh n' to..., n' tote:iskaltihka:wa:n *sino que** semi kualtsi:n, kualtsi:n para ihkó:n pos tikihtowah tehwa:n a:mo..., onkaya miak mawiska:yo:t wa:n kualtsi:n ke:meh tikihtowah n' tehwa:n onkaya miak tamohka:tokalis. A:mo ke:meh a:xka:n tikitah a:mo teh mohka:yo:t. A:man tikitah m' pi:pil *como que** yehwa:n kimatih toni n' kichi:wah. *Pero cuando** mochi:wa ya se:., se: tayo:kol a, *cuando** mochi:wa ya se: newehwelo:lis a, ihwa:k ke:mah te:i:xahsih ya se: ipi:pilwa:n. Pos ihwa:k ke:mah nikilia neh te:ilwiah ya, pero pos ma:ski se: kinilwia wa:n komo a:mo te:kakih, pero cuando** yo:n iwki *pasa:ro:ki** a pos te:iliah ya *fuerza, porque** kitstokeh *que** a:mo, a:mo no: *o:rah** ok para ke:meh yo:ni nikilia neh. Yehwa yo:ni. E:mah, pero neli pos tehwa:n ttamohka:tokayah neli pero a:man pi:pil nikita neh a:mo a:mo te:kakih. Wa:n se: kita ihko:ni nikilia neh pos ihkó:n ma:wiltihtokeh neli m' pi:pil wa:n komo a:mo ma:ski A:mo te:kakih. ma:ski yo:wak a ne:wí:n yetokeh. Wa:n tehwa:n ne: ke:man ka:n te:chka:wayah mah tietoka:n yowak mah ompa tin..., tia:skeh no: pero neli komo..., Ka:n te:chka:wayah. neli pero mah te:wi:kaka:n, a:mo se: ise:lti. Wa:n a:man pi:pil nikita neh kemeh i:n ma:ski yowak a nehkuí:n yetokeh. Wa:n neli yehwa yo:n. oso..., ke:mah. Wa:n neli ke:meh i:n ekintsi:n..., wa:n neli nochi mopatatiw *porque** pos ekintsi:n..., ihwa:k ne: ke:man ka:n..., ka:n kanah kinamakayah taxkal wa:n a:man nikilia neh ke:meh i:n a:man tosiwa:pi:pilwa:n a:mo no: tisiskeh ok, *porque** pos nochi sanipa kinamakah taxkal a. E:mah. *Para más** wehka:wa a:mo tisiskeh ok neh nimolia *porque** pos nejo:n Wa:n neli, neli, neli. Nochi iwki n' a:man nejo:n kikowah taxkal a. Wa:n ne: ke:man tehwa:n ni:xpeta:nkeh a:mo nejo:n, a:mo tikowayah nejo:n taxkal. Nochi mopatak. Tehwa:n ttapaya:nayah, komohkó:n te:chne:xtili:s..., te:chne:xtilia:yah n' to:..., n' to:ma:wa:n mah titapaya:naka:n pos titapaya:naskeh. Yo:n neli. Wa:n komo a:mo se: kkue:chowa:ya no: ika *molino, pero** ompa kalihtik, a:mo ke:meh a:man nochi se: yowi ne:wí:n se: takue:cho:ti wa:n Yehwa yo:n. nochi iwki katka. Wa:n a:man a:mo iwki ok n' a:man pi:pil, a:man neli Nehkuí:n tikna:mikis se: siwa:pil kwi:ka taxkal. Yo:n neli, neli, neli. E:mah, taxkal, a:mo nikihto:s mah nejo:n tisi *porque**, ne: ke:man tehwa:n nochi neli ihkó:n tikue:chowa:yah, ika ompa kalihtik *mismo** ne:n *molino**, no: ika tikue:chowa:yah pero ika toma:y. Yehwa ya yo:n neli. E:mah wa:n a:man nochi ke:meh i:n mone:xtiliah pi:pil no: mah tisika:n, kita:li:skeh ya pero ika yo:n teihsá: yo:n kowit *o** ika yo:n tepos. A:mo ika inima:y ok kita:liah. Wa:n pos nejo:n ne: ke:man te:chne:xtili:skeh nochi ika yehwa, ika toma:y tikta:lia:yah nejo:n taxkal. Pero a:man a:mo iwki. Neli iw[ki]. E:mah, neli mopatatiw nochi, ka:n iwki katka ke:meh ne: ke:man. Ke:mah. Wa:n oksé:, oksé:, ke:n teh tikita a:xka:n *cuando** tehwa:tsi:n ti:xpeta:nik ihkó:n pe:wak titachia, ox *igual** tata:kia ke:meh a:xka:n tata:ki oso xa: *más** tata:kia ne:ka to:nal *cuando** tehwa:tsi:n pe:wak tikita. *Porque** neh ne:, neh nimi..., ke:meh nikimitsilia neh nimitsyeka:na, nimitsyeka:na se: o:me, e:yi x..., se: o:me, e:yi iwtsitsí:n. Wa:n yo:n neh de nimitsyeka:na neh nikitaya ne:ka to:nal, kahfe:ntsi:n ta:kia ke:meh, ke:meh a:wil. *Pimienta**, a:man tehwa:n tikihtowah *pimienta** n' kowtetsí:n, ta:kia ke:meh a:wil. A:mo nikmati yo:n ke:yeh, xa: porin telta..., teltapala:yo:h katka n' ta:ltsí:n, oso a:mo n'mati a:mo ni..., a:mo nim..., a:mo nimomaka, a:mo nikmati ke:yeh yo:n ihkó:n motachi:wa n' a:man. Wa:n no: *igual** ne:ka to:nal pos tikihtowah motelchi:waya n' tokahfe:ntsi:n, pero n' tokahfe:ntsi:n te:chaha:wilixta:wilia:yah ke:meh weli sah. Kixta:wayah ke:meh yehwa:n kwelitayah n' takowanih, n' *topimienta** nikelna:miki yo:n *tiempo, cuando** yo:n to:nal *cuando** neh ni..., ni.., nipe:wa nikita ihkó:n ni:xpeta:ntiw, pe:wak kikowah, kikowah pero a:mo kkowah ke:meh a:man kikowah, sano kkowayah semi tepitsi:n sah. *Primero** ka:mpa ah..., yekinikatsi:n, yekinikatsi:n motapoh n' takowalis a:mo nikmati kox tikmat..., tte:kakilih tehwa:tsi:n, *primero, este** yekinikatsi:n, yekinikatsi:n motapoh nika:n Tuzamapan wa:n Tetelilla. Ne:chta:tapowia ne: notiska:w, ka:mpa yeh ne:chtapowia *este**, ne:ch..., ne:chi:ilwia:ni, ipopá:n kitekia n' kowtetsí:n, yehwa yo:n *pimienta** wa:n ko:nka:waya Tuzamapan. Kixta:wilia:yah kihtowa, kixta:wilia:yah kihtowa e:yi powal, *o** na:wi tomi:n kiekixta:wilia:yah se: tamachi:w, *como que** tikihto:ka:n tehwa:n a:man tikihtowah se: *kilo**, se: tamachi:w. kihta:wilia:yah na:wi tomi:n, yo:n mowelitstiwi:ts a. Mowelitstiwi:ts a yeh pos ta: kuali kixta:wilihkeh ya. Pero yekinikatsi:n ompa motapoh yo:n takowalis. A: pos neli. Nejó:n nimitsnohno:tstok neh kipias semi, semi kipias se: o:me powal wa:n ma:kui:l, o:me powa:l, o:m..., ke:meh o:me powal wa:n ma:kui:l xiwit a yo:n neh nimitsnohno:tstok. Komo a:mo xa: tepitsi:n, xa: tepitsi:n *este**, *más** tepitsi:n ya, *porque** neh nimitsnohno:tsa de nejó:n nos..., notiska:w kipia, kipia *este**, o:me powal wa:n mahtaktio:se: xiwit. Wa:n ne:chilia *que** yeh *que apenas** i:xta:tattia:ya. I:n nimitsnohno:tstok kipias ke:meh o:me powal wa:n..., o:me powal, ke:meh o:me powal wa:n chikua:se:n xiwit. A:, pos neli. Ke:mah. Ihwa:k yo:n *cuando, cuando** pe:wak ihkó:n kita *que** kikowah yehwa yo:n kowtetsí:n kihtowa. Pe:wak kita ihkó:n kikowah, kikowah ya. *Porque** ne:chtapowia, ne:ka to:nal kihtowa yo:n kowtet, yehwa yo:n *pimienta** kihtowa, a:mo kitekiah, Neh nikelna:miki kihtowa, tehwa:n tikpiayah kihtowa ne: ka:mpa n..., ka:mpa *noabuelitos**, kihtowa nowe:ita:twa:n kihtowa, kipiayah se: kowit, ompa oksia, ompa ta:kia, ompa oksia, ompa moa:wilowa:ya wa:n a:mo ke:man na:kin kita:kachi:waya. Pos ke:mah, *de que** a:mo kkowayah, pos a:mo n'mati *porque** neh pe:wak ni:xpeta:ni, neli i:pa pe:wak nikita kikowah ya. Ke:mah, ke:mah ya, nejo:n i:pa pe:..., de neh i:n i:pa pe:wak nikita kkowah ya m' *pimienta**, Ke:mah. wa:n kahfe:n kkowah ya, pero neli n' ke:meh tikihtowah a:mo *igual** kixta:wayah ke:meh a:man. E:mah, *cuando** neh pe:wak ni:xpeta:ni neh nikelna:miki pané: pe:wak kikowah *pimienta**, kihtowah *que**, *que** tepitsi:n kixta:wah ya, katka nejo:n, katka pané:, pané: o:me *peso** ne:n *kilo**. E:mah. N' kahfe:ntsi:n. N' *pimienta, pimienta** wa:n kahfe:n no:. A:, m' *pimienta**. E:mah, pero neli nejo:n pos ne:, n' achto pos tak neli a:mo kkowayah, a:mo nikmati *porque**, neli *cuando** neh i:n pe:wak ni:xpeta:ni i:pa kkowah ya n' kahfe:ntsi:n, ke:mah i:pa kkowah ya. I:pa kkowah ya. *Bueno** yo:n kahfe:ntsi:n i:pa kikowah i:pa, i:pa kkowah *desde** ne:ka to:nal a. I:n *pimienta** kihtowah kikowah, i:n pe:wkeh i:n *más**, *ma..., este**, sa:te:pan ok. Sa:te:pan ok, *porque más** achto i:pa kikowah n' kahfe:ntsi:n. N' kahfe:ntsi:n i:pa kikowah *des...**, ne:ka to:nal a, kihtowa, ne:chta:tapowia nowe:ita:t. *que** yehwa:n i:pa kinamakayah yo:n kahfe:ntsi:n pero semi tel..., teltsi:nki:stoya n' ipati:w, kinixta:wilia:yah, tekit kinixta:wilia:yah e:yi powal, e:yi powal. E:yi powal. Yehwa ya n' tehwa:n a:man tikihtowah *sesenta centavos**, e:yi powal. E:yi powal kinimakayah se: tamachi:w *como que** se: *kilo**. A:mo no: i:xmatia *kilo** n' ihwa:k sanoke ihwa:k moi:xmatia ata *litros**, komo a:mo *este**, se: litro, komo a:mo tahko almo:n tikihtowa:yah n' tehwa:n. N' ke:man, *porque** ne: ke:man ka:n mokuia *por kilo**, ke:mah ne: ke:man nochi, neli, neli *por litro**. Ke:mah. A:mo mokuia *por kilo**. E:mah. Ke:mah, komo a:mo yehwa ya ke:meh neli pos *por, por** almo:n. *Por** almo:n, yehwa yo:n, yehwa yo:n. Ke:mah *por** almo:n, ke:mah, pero neli nejo:n ne:, pos *cuando** neh ni:xpeta:nik neli i:pa nikitak *que** neli i:pa kkowah ya neli no: n' kahfe:ntsi:n, i:pa kkowah ihko:ni. Ke:mah. Pero neli ihwa:k kitamachi:wayah nochi nejo:n *por** almo:n, a:mo ke:meh i:n a:man. Ke:mah, kialmo:wia:yah. E:mah, a:mo ke:meh i:n a:man kitamachi:wah nochi ika nejo:ntepos ya ihko:ni. E:mah, a:mo, *porque** ne: ke:man kikuiah neli nochi yehwa yo:n almo:n kikuiah. Ika tepostatamachi:walo:ni a, ika tepostatamachi:walo:ni a. Yehwa n' ika kitamachi:wayah. E:mah, pero neli neh ni:xpeta:nik pos neli i:pa kikowah ya n' kahfe:ntsi:n. Ke:mah. E:mah. Oksé: neh no: nimonemilia neh, ke:n tiki:xehekowa n' tehwa:tsi:n, ox i:xtami a n' ta:ltsí:n, *o** tehwa:n tikchi:wilihkeh ya n' ta:ltsí:n *o** a:mo n'mati ke:ní:w pero nikelna:miki ne:, ne:ka to:nal, n' kahfe:n mochi:waya, mochi:waya se:, se:, mah tikihto:ka:n se: taktso:n, se: taktso:n tiki:xtilia:yah *siquiera** se:mpowal *kilo o** kaxto:l *kilo**. Wa:n a:man nikita ne:n kahfe:ntsi:n se: taktson tekit tiki:xtili:skeh, tiki:xtili:skeh se:, se: tamachi:w, o:me tamachi:w sah. Wa:n a:mo nikmati yo:n, ke:ní:w n' tiki:xehekowa n' tehwa:tsi:n, ox ox n' ta:ltsí:n itech yetok *o** kii:xmachtihkeh ke:meh yo:n wa:lahka ata ne: ne:ka *tiempo**, ata ki..., te:chwa:lkuilia:yah miak yo:n tapala:n de n..., koyo:tapala:n mah tikihto:ka:n tehwa:n wa:n kita:lilia:yah neh nimolia xa: yehwa n' te:chwehwelowili:ko n tota:ltsi:n *porque** pos nikitaya ne: ke:man, ne: ke:man neli motel..., moteltachi:waya ok, moteltachi:waya ok. Ke:mah mochi:waya *porque** ne: ke:man ka:n teh kita:lilia:yah ne:n to..., tote:iskaltihka:wa:n ihkó:n mah kita:lilia:nih teihsá: pahti wa:n a:man nochi yehwa kita:liliah *por eso** no: i:xwehweliwi n' ta:lmaniktsi:n, nimolia neh *que** yeh ka ekintsi:n a:mo teh kite:maka ok, *porque mismo** tehwa:n t'chi:wilihtokeh. Wa:n komo a:mo se: kita:lilia yo:ni pos mochi:was sepa pero pos nejo:n neli mah mah iwki yetoya *porque** iwki n' tehwa:n ne: n' ompa ne: tehwa:n titato:kah ne: ke:man ya pe:wak ka:n tikta:liliah nej..., ke:meh se:, ke:meh se: chiko:me xiwit a pe:wak a:mo t'ta:liliah ok de yehwa yo:n seki tein yo:n ne: k..., nejo:n monamaka. Ke:mah. A:mo teh t'ta:liliah ok wa:n mochi:wa *siempre** ne:n totato:ktsi:n. mochi:wa wa:n a:mo t'ta:liah ok neli pero neli se: kwehwelowa ika yo:ni komo se: kita:lilia n' okseki pahti. Se: kwehwelowa. Se: kwehwelowa. E:mah, yehwa yo:ni ne:n kwehwelowa pos se: kita:lilia:ya ne: ke:man de yo:n okseki wa:n se: a:mo teh se: kita:lilia ok mochi:wa sepa. E:mah, mochi:wa *porque** neli tehwa:n neli kipias ke:meh, ke:meh chiko:me xiwit a neli pe:wak ka:n t'ta:liliah ok, wa:n nochi n' ka:mpa tokahfe:n tike:waltihkeh ka:n ke:man teh t'ta:lilihkeh. A:mo ke:man. Ke:mah. Wa:n onkak n' kahfe:n, e:mah onkak wa:n a:mo we:ika nikilia neh pero mochi:wa. E:mah, mochi:wa n' ekintsi:n wa:n neli a:mo ke:man teh t'ta:lilihkeh pero nio:n ke:man. Ke:mah, neh ihkó:n neli nimomaka *cuenta** wa:n ihkó:n nikitstiwi:ts a neli neh no: nikitstok n' a:man tehwa:n timochi:wiliah ke:meh i:n tikihtowah a:xka:n, pos tiknekih tikye:ta:li:skeh ok n' tota:ltsi:n. pero pos neh nikitstok pané: semi owihtitok. Owihtitok *porque** ke:..., ekintsi:n para tikye:kta:li:skeh n' tota:ltsi:n ke:meh, ke:meh ne:ka to:nal *cuando** tehwa:n ti:xpeta:nkeh titachiayah, a:mo, a:mo ihkó:n ok. A:mo ihkó:n ok, *porque** neh nikita ihkó:n neh nimitsilia wa:n nimitstapowia, A:mo iwki ok. *cuando** neh ni:xpeta:nik ne: ka:mpa neh nicha:nchi:wa, ka:mpa neh nicha:nchi:wa nochi kowyoh katka, nochi kowyoh katka, kowyoh katka. A:mo onkaya mah tikihto:ka:n newehwelo:lis ika n' ta:ltikpakmal..., ta:lmaliktsí:n, *sino que** n' onkaya nochi kowyoh wa:n yo:n kowyoh katka pos onkaya miak tapala:n. Ke:mah wa:n ekintsi:n a:mo tei ok. Wa:n neh nikitaya, neh nikitaya, xa:, xa: tiki:xmatik ok ye..., kiliah yo:n alampepe. alampepe ata yo:n onkak seki kuomekat, alampepe. Niki:xmattok. Yo:n ne: ka:mpa n..., ka:mpa axka:n ne:n ki..., xa: a:mo n'mati ox tipa:panowa:ni ka:mpa axka:n yetokeh n' kalimeh ka:mpa axka:n, ka:mpa noa..., nowe:ita:t katka i..., iixta:waw, ka:mpa yo:n mochahcha:ntih..., mochahcha:ntihtokeh n' tokni:wa:n, ka:mpa n' ta..., tanamakakeh i..., tanamakakeh *este** n' ta:ltsitsí:n ka:mpa yo:n ka:mpa n' ohti, we:iohti para ne:paka l..., ne:pakawi:ni, ka:mpa yo:n *este**, ka:mpa *mero** cha:nchi:waya nowei:ta:t. *Ajá**. No... N' ompa yo:n nika:mpa neh nikelna:miki katka ni..., katka nip..., nipili ok, nikpiaya xa: chikuase:n xiwit, niwa:wa:la:ya yetoya se: kowyoh, wa:n nikitaya neli n' ompa teltapala:yoh, yo:n alampepe kilia:yah tel nochi yehwa mocha:chaya:waya n' ahko. Mochi:wa ok ka:sá: ika, mochi:wa ok, mochi:wa ok, ke:mah *porque** nikitani neh i:n nika:n i:n Mochi:wa ok kanah ika pos. Yo:n ke:man tiahkah titakalpano:toh ompa nehkui:ni, ompa i:n Texa:yakatitan onkak ok. Onkak ok. Onkak ok ne: ka:mpa ne: nejo:n Vázquezmeh inta:lpanonkak yo:n alampepe. E:mah neli, wa:n neli tapala:ntok kualtsi:n. Onkak ok. Tapala:ntok. Ke:mah, ta: tapala:ni pero nel..., Eski tikmatis yo:n kuomekatsí:n, tehwa:n tikihto:skeh komohkó:n tikpiaskiah, tikihto:skeh ta..., tawehwelo:ti, pero a:mo tawehwelowa, *sino que** yehwa n' ixiwyo telta..., teltapala:yo:tia. Ke:mah, *porque** miak ixiwyo tepe:wi *hasta** ke:meh yo:n, yo:n seki yo:n mochi:wa, yo:n se: kito:ka no: yo:n kiliah, Yehwa yo:ni, yehwa yo:ni. ka:n n'mati, tak i:pa iwki sah se: kilia *nescafé**. A:, yo:n kowte..., yo:n exo:tsí:n. E:mah. Yo:n... Yo:n exo:tsí:n no: kitelwelitah neli, yo:n ka:mpa telonkak yo:n no: moteltapala:yo:tia. Ke:mah, kualtsi:n mochi:wa n' tato:k, ka:mpa yo:n, komo ye:k miak mochi:wak de yo:ni wa:n yo:n ixiwyo, Teltapala:yo:tia. ompa xikta:li:s se: *mata** ne:n tato:ktsi:ni de..., e:kkualtsi:n mochi:wa, ke:mah *porque** neli miak ki:sa ixiwyotsi:n wa:n nochi kualtsi:n mochi:wa, pala:ni nochi. Kualtsi:n mochi:wa, kualtsi:n mochi:wa. Ke:mah. A:, neh nimitsnohno:tstok i:n tein nimitstapowihtok, kipia semi ke:meh xa: ampo:wí:n o:me powal, ke:meh o:me powal, o:me powal wa:n mahtak x..., mahtakti xiwit i:n nimitsnohno:tstok. A:, pos neli tonto:nal a. Telonkaya neh nikelna:miki, moteltachi:waya ok, moteltachi:waya ok. Neh ne: ke:man nikelna:miki telonkaya no: yo:n kiliah, a:mo n'mati ox tiki:xmattos n' teh yo:n kiliah pi:sihnanakat, Ke:mah, yo:n no: niki:xmattoya. Yo:n, ka:mpa nehwa nimitsnohno:tstok yekintsi:n yo:n kowyoh katka, nikelna:miki tehwa:n tiwa:la:yah tikwa:lkuihkuiah kualka:n, kualka:n sah timopa:panawiah no: iwa:n topi:pilikni:wa:n, ke:meh i:n nik..., tikmatis se: pi:pil pos se: sa tanehnektok neli ka:mpa, a:mo kamana:l se:, we: yowi ka:mpa yeski. *Ésole**. Pos se:, se:, se: yowi wa:n ka:mpa se: kitak onkak pos ompa se: kiteki a. Yo:n neh nikitaya neli onkaya yo:n kilia:yah pi:sihnanakat, seki nanakat *hasta** ihko:kó:n pa:patakaxtik, mochi:waya sa sehseltik, yehwa yo:n tehwa:n semi tiktelwelitayah tiktekiskeh *porque** tikmattokeh *que** semi we:lik no: yo:n para se: kimahse:was, ahwiya:k. Ke:mah, ta: ahwiya:k kualtsi:n. Ke:mah. Wa:n neli motelchi:waya ok, yo:n ista:knanakat, tikelna:miki. *Ajá. Pues** a:kxa:n nikitstok neh, ke:meh nanakat, Ke:mah *porque** pos, ke:mah *porque** ke:mah *porque** pos de tapala:ntoya kualtsi:n wa:n a:xka:n a:mo teh mochi:wa ok *porque** nochi ttapaya:ntiliah *mismo** tehwa:n. *tanto** ke:meh tokowta:kilo:w, a:man nikitstok nochi i:xtantiw a, a:mo teh, a:mo, a:mo teh moye:kchi:wa ok ke:meh ne:ka to:nal motachi:waya. Neli ke:meh nimitsilia neh, a:xka:n nochi mopatatiw a n' tamachi:li:s, *tanto** ke:meh tehwa:n topi:pilwa:n *tanto** ke:meh tokowta:kilo:w, *pues de** nochi a, de nochi a nikitstok ti:xtantiwih ya yekintsi:n, a:mo ke:meh ne:ka to:nal, De nochi. onkaya ke:meh kowta:kilo:meh kualtsi:n tata:kia, ke:meh topi:pilwa:n no: ye:ktakakiah, a:xka:n nikitstok nochi motamachi:wtok, a:mo tikmatih, a:mo tikmatih *más, este**, o:me, e:yi xiwit ke:ní:w tipano:tih, xa: tepitsi:n ok *más**, mocha..., xa: tepitsi:n ok *más** tawehweliwis ke:meh a:xka:n tiahtokeh nikitstok neh, *porque** a:xka:n nikitstok neh, a:xka:n a:mo teh onkak a:mo teh onkak *este** netapohpolwi:lis ke:meh n' tehwa: ti..., ke:meh topi:pilwa:n, ke:meh, ke:meh ihkó:n, ma:ski, tein ma:ski tikihtowah tehwa:n *tosobrinos**, tonehmachwa:n[tomachwa:n] tikihto:ka:n tehwa:n. A:mo onkak netapohpolwi:lis ok n' a:man nikitstok nochi te:i:xna:mikih ya. A:man a:mo, a:man a:mo para teh se: kinilwi:s se: kilwi:s tehsá:, ke:mah, pos se: kinili:s Ka:n para teh se: kinilwi:s ok. ka:n x'ma:toka yo:ni oso a:mo xkuitinemi yo:ni, pos niman te:ilwiah ka:n, teh ka:n tikmati *porque** ka:n tino:má:n. Wa:n yehwa yo.ni nikilia neh pos ka:n kualtia ke:meh yo:ni pero neli nejo:n Yehwa yo:n. a:man nochi wa:n nochi iwki a:man pi:pil ma:ski tsikitsitsi:n. A:man nochi iwkeh, nochi iwkeh. Tsikitsitsi:n nochi iwki nikilia neh, a:mo iwki katka neli ne: ke:man tehwa:n timoskaltihkeh neli ttamohka:tokayah pero a:man a:mo te:chmohka:tokah. *Pues**... A:man nikilia neh nochi iwki m' pi:piltsitsi:n, a:it ke:yeh nikilia neh *porque**, neli *cuando** tehwa:n timoskaltihkeh ka:n iwki katka. Ka:n iwki katka *porque** tehwa:n neli titam..., ti..., titamohka:tokayah A:mo iwki katka. Ka:n iwki katka. *bueno** teihsá: te:chilia:yah n' tote:iskaltihka:wa:n tikakiah. Ke:mah. E:mah, tein te:chilia:yah pos tikakiah, pero a:man a:mo. A:man... Pos n' a:man nikita neli nimitsilia neh tonehmachwa:n ekintsi:n nochi, nochi tai:xna:mikih ya, wa:n ne:ch..., ne:chnohno:tsaya ihkó:n, seki tokni:wa:n, ne:chiliah *que**..., nikilia pero ke:yeh n' ihkó:n a:man ihkó:n mochi:wtiw, pos pos, eski *siempre, si...**, mah tikihto:ka:n tehwa:n tikpiah tahtakol *porque** tikinmakakeh, tikinmakakeh *este** n..., *Desde** tsikitsitsi:n, ke:mah. *desde** tsikitsitsi:n kihtowa a:mo ke:man tikintaka:waltihkeh *hasta** a:xka:n wehweiah pos a:mo weli ok *porque** neli ke:meh se: kihtowa a:mo... Ka:n te:kakih ok, ka:n te:kakih ok. Pos *de más** wehwei:n ya, de kipias se: mahtakti xiwit, mahtaktio:mo:me xiwit, i:pa ka:n te:kakis ok. A:mo. Ta: te:kakih de kipias se: ma:kui:l xiwit, na:wi xiwit pos mah se: kilwihtiw wa:n mah se: kilwihtiw, kikakis. pero komo a:mo teh tikilwihkeh i:pa ka:n te:kakis ok. E:mah, *porque** te:kakiskeh neli pero mah se: kinilwihtiw *desde** neli ke:meh yo:n na:wi xiwit, ma:kui:lxiwkayo:meh. Wa:n neli pero. Pero para cuando kipias se: mahtakti xiwit i:pa ma:ski a:mo teh xkilwi ok *porque** a:mo mitskakis ok. Ke:mah. *Porque, porque** tehwa:n neli totechyetok wa:n komo tikinye:kilwihtiwih pos nimolia neh *que** xa: *siempre** te:kakiskeh pero mah, mah se: kinye:knohno:tstiw. Ke:mah. Ka:n te:kakih ok, ka:n te:kakih. Mah se: kinye:knohno:tstiw a. *Pues** n' a:man nikitstok neli nochi mop..., nochi mopatak ne:n tamachi:lis. Ne:chtapowihtoya se: towa:mpoy, i:n *apenas** ne:chnohno:tstoya i:n o:me, e:yi to:nal tak timonohno:tstoyah i:pa ke:meh i:n timonohno:tstokeh wa:n, wa:n ne:chtapowihtok ke:meh ne: ke:man motachi:waya, a:xka:n a:mo motachi:wa ok, ke:meh kahfe:ntsi:n, ke:meh owat, ke:meh tato:k, to..., totato:ktsi:n ne: toyo:lchika:wka tehwa:n tikihtowah totao:ltsi:n, E:mah. a:mo, a:mo *igual** ok. A:mo, ka:n *igual** neli. A:mo *igual** ok, ke:meh kihtowah a:xka:n tik..., nochi, nochi koyo:tapala:n para mochi:was n' teihsá:. A:xka:n ma:ski tehwa:n tiknekih tikye:kchi:waskeh ya pero a:mo *igual** mochi:wa ke:meh ne:ka *tiempo**, ne:ka to:nal mochi:waya, tikmatis ke:meh se: tok..., ma:s se: taktson kahfe:n tikta:lia:yah, wa:l..., wa:lmos..., wa:lmoskalti:ti neh nikilia mahyá: tomakilit. Ke:mah, kualtsi:n moskaltia:ya. Wa:n a:xka:n se: taktson kahfe:n tikta:li:tiw, moskaltia, weli wa:ki, *o** weli *este** n' ompa, n' ompa tso:yo:aki wa:n tikitas teh a:mo kualtia. xiwki:sah wa:n ompa t..., ompa etos sah. Pos wa:kik a. Ke:mah, *porque** pos *mismo** tehwa:n t'chi:wilihtokeh ne:n ta:lmaniktsí:n nikilia neh tika:..., achto ok tikwa:tsah pos *después** ka:n teh mochi:wa ok neli. Ke:mah, yehwa yo:n, yehwa yo:n, yehwa yo:n. *Pues** yehwa yo:n neli. Ke:mah, ta: moneki *siempre** nikilia neh tak mah mah a:mo iwki se: kichi:wa ok *porque** para mochi:was totato:k, komo a:mo neli ka:n mochi:was ok *porque** pos neli ka:n *igual** ok n' ekintsi:n mochi:wa. E:mah wa:n Ka:n *igual** ok, ka:n *igual** ok. ne: ke:man neli ka:n teh kita:lilia:yah wa:n ta:kia wa:n ke:yeh n' a:man nikilia neh ka:n mochi:wa ok *porque** tehwa:n *mismo** tik..., Ta:kia. iwki tikchi:wkeh ya n' ta:lmaniktsi:ni, tikta:lilia:yah teihsá:. Ke:mah. Yehwa ika ekintsi:n a:mo kual... Ke:mah neh, neh ni..., neh ni:xpeta:n nimitsilia neh katka ni..., nikpiaya ihwa:k *cuando** neh nimosiwa:ta:lih, *cuando** neh nikte:moh no..., nosiwa:w nio:tetatekilia:ya nika:n paratanikua:kopa *por**, nika:n, nika:n *por este** Si:ltepe:kkopa. Nikitaya n' kahfe:n tika:wilowa:yah pero ke:meh ke:meh mahyá: yo:n, mahyá: yo:n tikihtowah tehwa:n se:, se: kapolin tein a:mo ke:man, se: kowta:kilo:t tein a:mo ke:man se: kololo:s. Nikitaya neh tila:wak mote:maya n' kahfe:ntsi:n, wa:n nikilia:ya no..., *hasta** nikilia:ya no..., notiska:w nikilia *hijomala** n' kahfe:n ke:meh ta:kia wa:n neli se: taktso:n tikixtilia:yah *siquiera** sempowal *kilo**. Ke:mah, ta: miak ki:saya neli. A:mo wehka tia:skeh, ihkó:n tia:yah titatekiah *siquiera** s..., o:me, e:yi, o:me, e:yi taktson tiktekiah wa:n ompa ttio:takiah ya. Ke:mah, pos ta: de ta:kia kuali, pero ta:kia kuali, ta: neli ta:kia kuali pero ekintsi:n a:mo, a:mo iwki ok. Ompa ttio:takiah ya. Se: kuowit *pimienta** neh nikelna:miki tiktekiah, *siquiera** o:me to:nal, e:yi to:nal tikwehka:wayah para se: ma:tamia, se: tekit ma:tamia se: kowtsí:n, Wehka:waya. E:mah, wehka:waya. se: taktso:n. Sepa xokot, *igual** xokot nikelna:miki ne:ka to:nal, tiki:xtia:yah *siquiera** se:, Semi a:mo miak tiki:xtia:yah *siquiera** se: mahtakti *ciento**, komo a:mo *más**, ta: tel miak katka, tel miak tata:kia, tata:kia kuali, pero a:xka:n neli nikita no:, a:mo, a:mo teh kineki ok n' totato:ktsi:n. Yehwa ya yo:n. Ke:mah, tata:kia kuali, tata:kia pero ekintsi:n a:mo. Ko..., tepitsi:n ta:kis, kite:makas *siquiera** se: tahko *ciento**, o:me *ciento** wa:n ke:mah yehwa ya wa:n ompa wa:ki a. Yehwa ya yo:n neli, yehwa ya yo:n neli. Pos E:mah, ompa wa:ki a, a:mo teh onkak ok. ke:mah, pos tikitatih mo:sta, wi:pta, *a ver** ke:ní:w n' tipano:tih, *porque** i:n komo tinemih tikitaskeh ok wa:n komo a:mo tinemih pos Pos *a ver, porque**, pos, pos, pos yehwa:n yehwa:n, yehwa:n ya kimatih komo a:mo kichi:wah *cuenta, porque** pos tehwa:m nikilia neh a:mo tsenemiskeh, a:mo, ta: i:n, topilwa:n ya *o** toxwi:wa:n ya, yewha:n ya. A:mo, ta: tehwa:n neli n' ti..., no: *cuando** ehkos n' to:nal nikilia neh pos no: titamiskeh wa:n iwki a. ti..., pos te:n ti..., *más** ..., mah tikihto:ka:n tehwa:n *más** titama:tokotsowah ika ne:n to..., n' toxiwwa:n, ke:mah ta: neli ke:meh tikihtowah tehwa:n *más** ti..., Ke:mah neli. *más** ti..., tichika:wayah. Ke:mah weh. Ke:mah. Pos yehwa sah yo:n ika timonohno:tskeh, neh nikwel..., nikwelita nikiliah neh ke:meh i:n mah se: mosentapowi ke:ní:w ne:ka to:nal tipano:keh, ke:ní:w tehwa:tsi:n tita..., tikitaya kox ihkó:n ke:meh a:xka:n, neh nikita pané: a:xka:n neli no: taman ya. A:mo, ta: no: taman ya, ta: se: kitstok *que** nochi mopatatiw. Tikitaskeh *más, más este**, ke:ní:w, ke:ní:w n' tipano:skeh *porque** neli i:n tikitatih, tikitatih ok *todavía**, komo tinemih tikitaskeh ok, tikitaskeh ok. Pos, pos tikitaskeh ok *mientras que** tinentokeh, pero komo sepa iwki ttayo:lohpachohkeh pos iwki a. Yehwa ya nikilia neh tein moka:wah tachiaskeh. Ke:mah. A:mo teihsá:. Iwki a neli. Yehwa:n ya neli, yehwa:n ya neli. Pos miak tasohka:matik ika timonohno:tskeh *este**, Neh niwi:tsa de nika:n de Chilcuauhta, nipowi nika:n San Miguel, tel miak tasohka:matik. A:mo, ta: kuali a *que** timonohno:tskeh o:n ke:mah, tasohka:matik miak ke:mah no:, neh no: nimono:tsa María Salazar Osollo, niwi:tsa de San Miguel.