Pos yo:n no: tikelna:mikkeh *compadrito** taxkaliswat, no: tiknekih timitstahtani:skeh *o** nimitstahtani:sneki, ox tiki:xmattok n' taxkaliswat, ke:ni:wki n' ineketsalis, kehke:niwki n' ima:xiwyo, wa:n para toni yo:n, ox teihsá: *serbirowa**. A:, ¿tikneki tikmatis *compadrito**? Ke:mah, para nika:n mo..., t'matiskeh nika:n i:n ta:ka:meh ke:ní:w ne:n tiki:xmattokeh yo:n xiwit para toni. Pos yo:n taxkalis..., iswat kikuih *porque** *casi** kihtowa de taxkaliswat *porque** yo:n kikuitih... A:mo semi wehkapania, ma:yehyewaltik, wa:n kualtsi:n ne: kahkana:wak. Entó:s yo:n kikuih wa:n kita:taxkalowah, para kihtowah *de que** yo:n siwa:pi:pil *o** siwa:meh kita:taxkalowah para, para ki:sas kana:wak n' intaxkal. Entó:s yo:n ki..., miak ihkó:n kichi:chi:wah kita:taxkalowah para, para ki:sas ihkó:n komo..., yo:n i:pa a:mo nikihto:s *de que** te:manili:tih se: kikua:s, yo:n i:pa para, kiliah taxkaliswat, I:pa ito:ka:y iwki ika ki..., ika sayoh ki..., motaweliah ika siwa:pi:pil. Nejo:n ki..., ki... ki... Sayoh ika ne:n kihtowah *que** motawelia para ihkó:n weliskeh ne:n siwa:pi:pil oso ihkó:n siwa:meh para kinin[ke:ní:w] n' tisiskeh yehyewaltik Para tisiskeh. oso kana:wak. Wa:n yehwa yo:n tikikuitih yo:n taxkaliswat, E:mah. Pos a:mo semi nikihto:s telwehwei, yohyowaltik. Yohyowaltik wa:n achi kana:wak wa:n a:mo semi wehkapania. Ka:n wehkapania. Yehwa yo:n neh nikmattok, yo:n a:mo nikihto:s *que** tikuitih wa:n kimanatih para teihsá: te:ch..., Para se: kikua:s, a:mo. para se: kikua:s *o** para teihsá: ihkó:n pahti. E:mah. Yo:n i:pa para ne:n taxkal, yo:n para mah kintaweli ne:n siwa:pi:pil oso siwa:meh ke:ni:n para Yehwa sah yo:n. Ke:mah. ke:n, para kita:li:skeh ne:n taxkal. *Porque** seki kita:liah teltihtila:wak, Tihtila:wak. Wa:n seki, seki kualtsi:n kita:liah kahkana:wak. Ke:mah. *Por eso** kiliah taxkaliswat. Taxkaliswat yo:n para mah kintaweli, Ke:mah. para ihkó:n ne:n, ka:sá: ika ya:skeh *o** ka:sá: ika tapale:wi:ti:weh pos kimattokeh ya kini:n Ke:n tisiskeh. Ke:mah. Ke:mah. kita:li:skeh n' taxkal, ki:ni:n tisiskeh. Kini:n kikuiskeh, ke..., Ke:mah. *qué tanto de** miak n' tixti. Entó:s nochi kimattokeh ya para ki..., kita:liah itech nijó:n i[ni]ma:ko, para kitaxkalowah ya ki:sa kana:wak. Ke:mah. Wa:n onkak seki tisih pos teltihtila:wak, chi:chikowe:weyak, wa:n i:n para nijo:n ki..., mah kinta:weli, para achi ki:sas yohyowaltik *compadrito**. Kualtsitsi:n ki:sa. Kualtsitsi:n ki:sa n' taxkaltsí:n. Ke:mah. Entó:s no: *hasta** se: ki..., *cuando** se: ki..., kimahse:wati ya, se: kkua:ti a n' taxkaltsí:n no: *hasta** yehyema:nik n' taxkaltsí:n. Se: te:we:lia no: *porque** Wa:n *hasta** se:, *hasta** se:, *hasta** se: te:we:lia komo sa kualtsitsi:n taxkal. niman se: kihtowa, a:, ne: siwa:pil momachtih ya kuali a weli a ki..., Ye:kkualtsi:n tisi. kitawelih i:n taxkaliswat. Entó:s pos yehwa yo:n miak Ke:mah. niman kihtowa, ki:ní:w, ki:ní:w kita:lih *cuidado** i:n mosiwa:pil, *no**, pos nikuito ne: taxkaliswat wa:n kitak wa:n tak kitawelih, ekintsi:n ye:nkualtsitsi:n tisi. E:mah. Pero neh nosiwa:pil a:mo wel tisi, ye:kchi:chikowe:weyak wa:n ye:ktihtila:wak wa:n x..., xaxakachtik kita:lia. Pos yehwa i:n mah kkuitih i:n taxkaliswat para kitaweli:s para ki..., E:mah. no: mah kita:taxkalo para nijo:n, kuali ki:sas n' taxkaltsí:n, kana:wak ki:sas wa:n yohyowaltik. Ke:mah. Ke:mah. Pos yehwa yo:n neh nikmati *compadrito**, yehwa sah yo:n. *A ver** teh xa: kachi tikmatis nijó:n taxkaliswat. Ke:mah. Pos no: iwki sah no: nte:kakilia neh *que** i:pa sayoh, *noremedio** pero ika i:n kintaweliah siwa:pi:pil te:..., para tisiskeh. Pero nejo:n yehwa sah yo:n neli ki..., ika tikiliah taxkaliswat *porque** ma:yehyewaltik wa:n kahkana:wak wa:n wa:n kahkaltik yo:n, yo:n iswat pero kahkanaktsitsí:n, mahyá: *esmalte** kakalaka yo:n. Kanaktsitsí:n pero nejo:n yehwa yo:n ika kitaweliah ne:n ne:n tisinih ke:meh i:n siwa:pi:pil kita:taxkalowah yo:n xiwit wa:n wa:n ika, ika motaweliah. Pero komo a:mo, se: siwa:pil a:mo kitawelihkeh a:mo, a:mo kichi:was kuali n' taxkaltsí:n neli, ki:sa ihilakatstik *o**, *o** tihtila:wak. Seki i:xtapalweyak ki:sa n' taxkaltsí:n *porque** n' a:mo, *porque** n' a:mo, a:mo kitaweliah. Ma:s... E:mah, pero yo:n tein ki..., tapahti:l se: siwa:pil, ye:kkualtsi:n ti..., ki:sa n' taxkal, ye:kualtsi:n tisi. *Senpa:parejo** ki:sa n' taxkal. No: kimattok a *que** n' tixti ki..., kikuiti:w pero kimattok a ton *tanto**sah mochi:was n' taxkal de pata:wak wa:n, wa:n ki:sa *igualitos** ki:sa n' taxkaltsí:n kichi:wa. Pero neli ne: komo a:mo tapahti:l a:mo iwki ki:sa. *Casi** mopolohtiweh no:. Ye:k, ke:meh, ke:meh ya weli n' taxkaltsí:n kita:liah. Pos yehwa yo:n nochi ne:n tikmattokeh *de que** ki:ní:w n' *cada** se: Ke:mah. tosiwa:pil oso a:ksá: ka:sá: ika ihkó:n, Ke:mah. tapale:wi:tih wa:n de kimattokeh ya no: pos *que tanto** n' tixtsí:n kikuih para ki:sa kana:wak. Ke:mah. *Porque** yo:n seki telmiak kihtowah kikuih nijo:n wa:n de n' a:mo kimpahtiah ika yo:n xiwtsí:n taxkaliswat, pos yehwa yo:n telmiak kikuih ne:n tixtsí:n, wa:n kitaxkalowah pos tila:wak ki:sa n' taxkal. Tila:wak ki:sa. Tila:wak. Wa:n sepa neh nikmattok pero, yeh ika nimitstahtani *compadrito** ox we:lik se: kimana *o** i:pa sayoh para ne:n taxkal, *porque** neh nikmattok, i:pa para yo:n mo..., momakah ihko:ni oso mota:tene:wtiah para kita:taxkalowah yo:n taxkaliswat, para mah ki:sa yo:n ke:meh eskia no: se: pahti. Ke:mah, pahti no:. Pahti para ika, ika, ika kintaweliah n' tisinih. No: para se: pahti ihkó:n. Kitaweliah *de que** yehwa yo:n ne:n ki..., E:mah. kihtowah para mah kitaweli ne: nosiwa:pil mah kualtsi:n tisi. Pos no: *de que**, ika e:wah seki n' kone:meh, kita:taxkalowah nijó:n, pos *después hasta cuando** welitih ya, pos kualtsi:n kichi:wah ya n' intaxkal kahkana:wak wa:n yohyowaltik nochi wa:n Kualtsi:n tisih. E:mah, kualtsi:n tisih. a:mo te:we:weyak, seki chi:chikopa:pata:wak, wa:n nejo:n semi tihtixwa n' taxkaltsí:n. Ke:mah. Wa:n seki pos ne: kualtsi:n tisih. Kualtsi:n kita:liah. Yehwa yo:n kintawelia ne:n ne:n xiwtsí:n. Kuali xiwtsí:n, yo:n a:mo nikihto:s para ika timopahti:tih, yo:n sayoh para n' i..., i:pa ne:n Ke:mah, ki..., neli ki..., ne:n siwa:pi:pil oso ihkó:n na:nahmeh. Yehwa sah. Yehwa sah. E:mah. Yehwa neli. Yehwa sah pero yo:n niki:xmattok neh *compadrito** de yo:n xiwit. Ke:mah, yehwa sah. Tasohka:matik *compadrito**. A:, yehwa sah. *Bueno** tasohka:matik. Pos a:man *compadrito** tik..., timonohno:tskeh ya de i:n taxkaliswat, ke:ní:w n' tiki:xmatih para toni, timonohno:tskeh ya, no: tiknekih para moka:was nika:n a:konimeh n' kihtoh[keh], a:koni n..., ki:xmati nejí:n xiwit. T'nekih no: xte:chili moto:ka:y ke:ní:w wa:n de ka:ni n' tiwa:le:wa *compadrito**. Neh niwa:le:w nijo:n, de nika:n San Miguel Tzinacapan, ompa neh niwa:le:w. Neh nimono:tsa Anastacio Nicolás Damián. E:mah wa:n pos neh no: komo Neh *compadrito** no: *igual compadrito** no:, no: *mismo** San Miguel, Ne:n, nimono:tsa niErnesto Vázquez Chanico. Yehwa sah *compadrito**, tasohka:matik *compadrito**.