Pos kuali tine:chili:s *compadrito, de que** katí:n chi:chi:lawakat tiki:xmattok. Ox tiki:xmati, kox wehkapan moskaltia, *qué tanto** toma:wak wa:n para toni yo:n kikuih. Pos neh niki:xmattok *compadrito** yo:n chi:chi:lawakat, niki:xmattok ne: Kuali tine:ch... *más** wehka:w ya, *cuando** tehwa:n timoskaltihkeh, tipi:pilkone:meh tia:yah kowtah wa:n i:n, Tatampa, nika:n ka:mpa n' *difunto** Gutiérrez ita:lpan, ihkatoya ne: o:me:n kuomeh, se: *más** we:i katka wa:n se: tsikitsi:n katka. Wa:n nejo:n i:n, i:n *cuando** momikilih ya pos yeh a:mo, yeh *kcuidarowa:ya** n' kowmeh n' ta:tahtsi:n, a:mo ki..., a:mo ki..., teh kichi:wilia:ya, kitasohtaya n' kowit. Pero ki:sako n' imontika:w yeh kit.., kinamakak yo:n kowit, kitekkeh *tablas**, ye:kkualtsi:n ki:sak, iwki sah, ye:kwe:i katka, ke:meh e:yi tana:wal katka n' kowit, ohtipan ihkatoya. Wa:n yo:n, yo:n kuowit mochi:wa we:i. We:i mochi:wa ke:meh se: tio:kowit de we:i. We:i. Tomaktik mochi:wa wa:n wa:n ima:xiwyo ma:we:weyak ne: yo:n chi:chi:lawakat, ma:we:weyak, wa:n ma:kahkaltik semi yo:n ima:xiwyo. Wa:n nejo:n wehkapania semi, wehkapania ke:meh tio:kowit de wehkapan mochi:wa. Wa:n ikowyo semi kualtsi:n chi:chi:ltik wa:n ye:kkua:ltsi:n chi:chi:ltik komohkó:n kki:xtihkeh wapalmeh, yo:n 'ki:xtiah *solamente** wapal para kipia *vista** ke:man kichihchi:wah *mesahmeh o puertas**, kie:k..., kie:kixta:wah kuali n' koyo:meh, kualtsi:n yo:n, ye:kchi:chi:ltik n' kowit wa:n *finito**, kualtsi:n kalaxowah ki..., kalaxowah kualtsi:n, ye:kkualtsi:n moka:wa *mesitas**. Wa:n kipia kualtsi:n *vista** para kinamakaskeh yo:n kuowit. Wa:n yo:n kowit n' ipanko nejo:n, ipa:nko ne: ke:meh yo:n, mahyá: pan..., ke:meh tio:kowit tein we:itio:kowit, pantetextik, pantetextik ih..., ihkó:n ne:n tio:kowit mochi:wa tein we:wet a, ke:mah ihkó:n pané: pan..., A:, pan..., pantetextik. N' ie:wayo. pantehtextik mochi:wa. Iwki yo:n wa:n ie:wayo ye:ktilaktik yo:n, yo:n kowit *compadrito**, e:ktilaktik. A:, tilaktik n' ie:wayo. Ye:ktilaktik n' ie:wayo, nejo:n, Ne: ih..., kiki:xtia n' e:wat, *cuando** kite:ntekih pos ki:xtapa:nah ika..., kki:xtiah *costera**, wa:n kiki:xtiah n' *tablitas**, Pero telkualtsitsi:n ki:sa ye:kchi:chi:ltik yo:n kowit *compadrito** ye:kualtsitsi:n ki:sa yo:n. Chi:chi:ltik. Ye:k..., para kichihchi:wah teihsá: *puerta o** ke:meh i:n *mesita**, kie:kwelitah n' koyomeh *porque** ye:kkualtsi:n *vista** kipia, ye:kchi:chi:ltik n' itapalo yo:n. E:mah. Yehwa yo:n kowit niki:xmattok neh *compadrito** wa:n a:mo, a:mo teh *serbirowa para** teihsá: we:lik, Tehwa tiki:x... wa:n it..., ita:kka no:, iwkia, ye:kiwkia ne:n koma:it, ye:kiwkia n' ta:ki, ika *racimito** mokehketsa, Tsikitsitsi:n. Wa:n ne: i..., ka:mpa n' itsi:n..., itsi:nkaxyo, itsi:nkowyo ne:n iteyo, ne: pané: xoxoktik ne:n kowtsitsí:n, itsi:n..., itsi:nkowyo n' *racimo** wa:n mota:lia mahyá: tekolkaxit ke:meh a:wa:tet, ompa paniá:n mochi:wa n' iteyotsi:n wa:n tihti:ltik n' iteyo *cuando** chika:wak. Wa:n pawetsi iteyo, momoyawa para sepa ixwah ne:n kone:meh. Yehwa yo:n kiliah yo:n kowit nimitsilia. Ne:, chi:chi:lawakat. Chi:chi:lawakat. Yehwa yo:n, pero neh niki:xmati neh wa:n wa:n no: kasá: ika ne:wí:n kowtahpa onkak n' chi:chi:lawakat. Onkak, soh *que** a:mo tiki:xmatih pos a:mo t'matih ton kowyo. Pero tein tiki:xmattokeh pos se: ki..., te:chi:liah n' tota:tahwa:n que i:n chi:chi:lawakat, i:n ye:kkuali kowit, kualtsi:n chi:chi:ltik n' i..., n' ikowyo. Tikakiliah wa:n neli kualtsi:n, kualtsi:n yo:n kowtsí:n. Kualtsi:n. Kualtsi:n. E:mah, yehwa sah *compadrito** niki:xmattok ne:n chi:chi:lawakat, se: taman sah, a:mo onkak o:me taman. A:, nehwa no: niki:xmati no:, no: se: taman sah de yo:n chi:chi:lawakat. I:pa se:, se: taman sah *compadrito** yo:n. Ke:mah, se: taman sah *compadrito**. Pos yo:n toma:wak mochi:wa no:, wehwei, *de veras** ke:meh tikihtowa, wa:n seki kualtsi:n mela:wak wa:n seki kipia n' iitsmol ike:span. Ke:mah. Nijó:n no: kualtia ne:n itsi:ntayo pos yehwa ya para kale:walmeh, *o** para yehwa ya ne:n ihkó:n ne:n wapalmeh, no: kualtia, sayoh ke:masá: no:, no: tapa:ni. Tapa:ni no:. Tapa:ni, tsi:ke:wi wa:n tapa:ni. Tapa:ni no:. Pero nijó:n kualtsi:n yo:n chi:chi:ltik kowit, *o para mesa** imets no:, no: kualtia. Kualtsi:n chi:chi:ltik. Kualtsi:n chi:chi:ltik kichihchi:wa se: ihkó:n se:, ke:meh i:n *sillita**, kita:liah ni:nipaka, kualtsi:n ne:si, nochi chi:chi:le:wtok. Yo:n chi:chi:le:wtok wa:n seki ka:mpa kipia n' iitsmol ihkó:n pané: achi *rarayado** ihkó:n ne: i:i:xtapal, ke:meh eskia yo:n kui:kuiltik. Ke:mah. Wa:n yo:n kualtsi:n yo:n kowit *más** kikuelitah[kiwelitah] *porque** yo:n pané: i..., kualtsi:n pané: petaktik. Yehwa kualtsi:n yo:n. De kitekih kualtsi:n, de mo...., kualtsi:n kitekih ika n' *sierra**, pos kualtsi:n ne: ki..., kualtia para ne: yehwa yo:n kalkowit. Kualtia. Kale:walmeh no:, a:mo nikmati kox kualtia para ne:n *cinta** ihkó:n para n' kaltsí:n. Kualtias tak. Ke:mah, kikuih no:. Pero para ne:n kale:walmeh ke:mah. wa:n yehwa yo:n wapaltsitsí:n. Kikuih kale:walmeh. Pero yo:n i..., n' iteyo yo:n pané: tsikitsitsi:n. Tsikitsi:n iteyo. Ke:mah. Tsikitsitsi:n wa:n no: de n' seki moskaltia *hasta** ahko, ke:masá: moyo:kolia ma:wahwa:ki. Yo:n ke:mah ata. Mawa:k..., ma:wahwa:ki *porque** tak no: de chika:waya ya. Ma:wa:ki. De we:wehti n' kowit. E:mah. De we:wehti no:. Wa:n yehwa yo:n takua:wak ki:sa. Takua:wak. E:mah. Takua:wak ki:sa wa:n no: sasaltik n' ie:wayo. Ke:mah, no:. N' ie:wayo *hasta** ihkuí:n de tila:wak. Tilaktik wa:n Ye:ktilaktik *compadrito** neli, tilaktik. kualtsi:n ne:n, kualtsi:n kow..., kowtsí:n. Kki:xtiliah ne:n de kipia ne:n *costeras** kiliah, kitekih oh..., ohka:n, wa:n tatahko moka:wa ya ne:n kowit para kitektiuwih, kitektiuweh, Ke:mah. *hasta** ma:tamih. Yehwa yo:n neh nikmattok ne:n, n' i..., n' ikakawyo *de veras** ne:, tila:wak wa:n ye:ksasaltik. Ke:mah. Sasaltik wa:n yehwa yo:n *solamente para** yo:n kikuih nejó:n kowit, pero yo:n, yo:n semi kualtsi:n kowit yo:n chi:chi:lawakatsitsi:n yo:n kualtsi:n. Kualtsi:n kowit wa:n a:mo no: okuilowa n' kihtowah *porque** porin tsohya:k. A:ah. E:mah. Tsohya:k *que** a:mo, a:mo okuilowa. A:mo okuilowa, ta: yo:n taxi:kowa. Ta: a:mo okuilowa. Ke:mah, taxi:kowa. Kualtsi:n kowtsí:n sayoh *que** pos a:mo se: kimati sah *compadrito**. Kualtsi:n kowit *compadrito**, kualtsi:n. Ke:mah, ka:n se: kimati pero neli kitehtekih kualtsi:n moka:wa. Kualtsi:n moka:wa wa:n no:, no: kualtia para kowtati:l. Kualtsi:n moka:wa. Kualtias tak no:, pero De wa:ki no: tata. Kualtia tak no: tak eski, ke:mah. No: tata wa:n oso se: kitahtapa:na ihkui:ntsitsi:n, no: tahtapa:ni. Tapa:ni kualtsi:n. Tahtapa:ni no: kualtsi:n wa:n pos yehwa yo:n ika ti..., tikitakeh ne: ke:man tota:tahwa:n de kitekiah seki oso ka:sá: ika tehwa:n kintsi:n tikitstiuweh, Ke:mah. Se: kowtsí:n niman se: kita, pos i:n, chi:chi:lawakat i:ni, i:n a:mo, Ke:mah. i:n kualtia para teihsá:. kowtsí:n yo:n semi kualtsi:n yo:n kowit. Ke:mah, semi kuali kowit. Ke:mah n' itapalo. Ke:mah. Se..., semi kuali kowit porin, porin, porin itapalo chi:chi:ltik kualtsi:n, yeh ika kwelitah, e:mah, yehwa yo:n. Pos pané: yehwa sah. Pos yehwa sah *compadrito** yo:n nimitstahtania ox no: tiki:xmattok wa:n yehwa sah, tasohka:matik ke:mah *compadrito** wa:n sayoh 'te:chili moto:ka:y ke:ní:w wa:n Pos para t'matiskeh no:. nehwa nimono:tsa Anastacio Nicolás Damián. nehwa niwa:le:w de San Miguel Tzinacapan. Wa:n neh pos niErnesto Vázquez Chanico, de San Miguel Tzinacapan. A:, *bueno** tasohka:matik *compadrito**. Yehwa sah *compadrito** yo:n, tasohka:matik *compadrito**.