Ekintsi:n na:no xte:chnohno:tsa i:n xiwit ke:ní:w t'to:ka:ytia. Yo:n teha:n tiki:xmatih *como que** ne: chapolistit. Ne: kualtiya para ne:, ne: yo:n to:chtik, ne:n, to:chtik te:kokoh. Kuali se: tai. Wa:n komo a:mo wel se: tai mah se: kichihchi:wa ne:, mah miaktsi:n se: kite:mo ne: xiwtsí:n wa:n mah se: kita:li itech se: *botellita**, wa:n mah se: kita:lili rehfi:noh. Mah kichi:wa sake:ra o:me to:nal, mah oksi ne: xiwtsí:n, wa:n ke:mah mah ika se: kipahpacho n' tokni:w tein kikokowa n' iihtik, komo a:mo wel tai. *Porque** onkak a:mo wel taih, kikui m..., kikui *[co]mo que** mihso:tah porin chichi:k. Pero n' tein a:mo wel tai, ika se: kipahpachowa sah wa:n pahti a. Ne:, se: iihtik te:kokoh tikihtowa, i:pa se: iihtik sah *o** teihsá: kokolis semi Pos ne:, kihtowah ke:meh i:n teihsá:, kikuah wa:n a:mo kinih..., kinihtina:miki oso ne: teltaih a:tsí:n wa:n sese:ya n' inihtik entó:s yeh ika kinkokowa. Oso tehsá: kikuah, wa:n pano:k a n' *tiempo** de se: kkua:skiya, ta:ká: tapalo:l, *o** ta:ká:n yowi de xokoyati a wa:n ne:, iwki kikuah. Entó:s ika yo:n ne:n pe:wa kinkokowa n' inihtik. Pero para a:mo k..., wehka:wa kimachilihtoskeh, yeha ne:n mah se: kimolo:nti wa:n mah tai m' *persona** komohkó:n kuali tai. Wa:n komo a:mo wel tai ne:, yeha ya yo:n mah se: kokxiti ika rehfi:nohtsi:n xiwtsí:n wa:n mah ika se: kipahpacho. Wa:n, yehwa ne:n i:n xiwit, ¿ka:ni mochi:wa? Kahfe:ntah sah no:. Kahfe:ntah mochi:wa. Kanah ika ohte:noh, kanah ika ne:, i:pa sah ihkó:n moskaltia sah. A:mo tato:kal. Ke:meh wehka:wkayo:meh tota:towa:n pos ne:, ¿Ke:ní:w...? nochi nika:wí:n sah kite:mowa:yah tein ika mopahtia:yah, wa:n teha:n timoskalti:koh pos tiki:xmattiahkeh kati:ni ne:n kualtiya, entó:s yeh ka *hasta** a:man a:mo tikelka:wah. Ihkó:n *tikseguirowah. Porque** neh i:n nankitah, neh a:mo kachi ke:man niow iwa:n koyo:tapahtihkeh. A:m..., pan..., pano:s xiwmeh, a:mo ke:man niow se:, se: tapahtiloniya:n mah, mah ne:chmakaka:n se: pahtsí:n. Iwki sah i:pa nimonentihtok sah. ¿I:n xiwit no: xo:chiowa? Xo:chiowa, ista:k n' ixo:chiotsi:n. Wa:n tak no: teyowa. No: teyowa, pero n' iteyotsitsi:n semi pisi:ltik. ¿Wa:n yeh ke:niwki n' iteyo, xoxoktik, ti:ltik oso ke:ni:wki? Pos xoxoktik, xoxoktik n' iteyotsi:n. I:n i:pa sentaman kokolis pos kipahtia. Ne:, Yehwa yo:n sah neh n'mattok *que** ika kipahtiah, a:mo n'mati seki:n ke:ní:w kimattokeh. *Bueno** pos *este** pané: nochi a na:no ne: tte:chnohno:ts i:n xiwit mono:tsa chapolisit, tasohka:matik. Moto:ka:y wa:n moxola:l *Este** Cristina Vázquez Hernández, de Xalpantzingo.