Pos *este** ne:n tiki:xmattok ne: yo:n xiwtsí:n ata no: kikuih pahti para ne:n para teihsá: se: kokolis te:ahsi. Yo:n kiliah tsope:likxiwit. Ke:mah. Ne:, ne: ka..., katí:n ne:, katí:n pahti tikmati. tehwa:tsi:n, ke:ní:w ne: mono:tsa, ke:ní:w, ke:ní:w toni n' kipahtia. *Pues** neh nikmati pané: ke:meh yo:n ke:man se:, se: *casi** se: mokokowa de kone:tsí:n wa:n ke:man i:ksá: ata mahyá: *como que** eliwis te:kokoh se: ipox. Entó:s yehwa yo:n, se: k..., te:maniliah wa:n se: tai. Yehwa yo:n neh nikmati para yo:n xiwtsi:ni ne:n pahti. Wa:n a:mo teihsá: *más** pahti tikmatililia de yehwa yo:n xiwtsí:n. *Pues** a:mo, pero neh n'mati pané: no: kihtowah no: *pues** no: kichi:wah ne: n..., de yo:n kilwiah ne: a:xokoato:l, no: ki..., de yo:n no: kikuiah, no: ki..., no: *serv..., bueno** no: kualtia para yo:n xiwtsí:n. Ke:mah. Ke:m..., pero ne: *mismo**, ne: mah nikihto de panti *porque** yo:n kwi:ka miak taman pahtsí:n. Ke:mah. Kwi:ka miak taman ne: no: i..., iwi:kal, toni ne:n toni m' pahyotsi:n tikuis para yehwa yo:n. Yo:n ke:meh, tehwa:tsi:n tikihtowa te:maniliah yo:n xiwtsí:n. Ke:mah, te:maniliah, pero, pero *al ratito** ne: kite:makah, i:ksá: komo yo:n ti..., tik..., mitskui *fuerte** n' kokolis de paratani. Pos *a veces** de, de kualia[kualtia] para ne:, para ne:n kalanemi:lis, no: semi pahti ika. Mah te:manili:ka:n, wa:n mah te:tai:lti:kan, mah, mah, ke:meh eskia mah tsokowa:ki, mah tsokowa:ki wa:n ke:mah ne: te:maniliah wa:n se:..., te:makah ya. mah se: tai. Wa:n de se:, se: tami tai, ke:mah ne: komo se: kimachilia tamati:ya ya se: iihtik *o** komo tamati:yak a moihtik, neli mitsna:miki a. Pero komo a:mo tamati:ya pos a:mo mitsna:mikis. Pero niman sepa kichi:wah, kichi:wah achi miak ya, wa:n sepa kitewa:tsah wa:n de kitewa:tsah pos ne: ke:meh eskia kit..., kitsokomanah n' tikihtowah. Yehwa yo:n wa:n ke:mah ki... kimak..., ke:meh eskia kite:makah ya para mah se: motai:lti. *O** ta:ká:n mitskuik ne: ne:n siwa:..., siwa:kokolis *más**, *de a veces** moyo:kolia sah, motsikowa, tikihtowah motsikowa toihtik tehwa:n tisiwa:meh, entó:s yo:n kuali no: kikuih para se:, se: pahtsí:n. Tik..., kimanah wa:n te:makah. Wa:n pe:wa te:pahpachowah tepitsi:n mahyá:, mahyá: *como que** kiyema:niah n' topoxtsi:n, para ne: i:ksá: no: ika motsakuilia. Ke:mah, yehwa yo:n neh no: nikmattok de yo:n xiwtsí:n neli para *pues** para yo:ni se: kitatekiwtia *porque** *pues** ne: ke:meh i:n, *pues** neli i:n tisiwa:meh ne: *pues** ne: i:ksá: ke:meh i:n *pues** neli, ma:ski tikihtowah tipahtih ya, pero i:ksá: a:mo poliwi toni ika se: motanawia wa:n *pues** neli yehwa yo:n xiwtsí:n i:ksá: neli n' te:maniliah wa:n i:ksá: yehwa ya n' te:na:miki. Te:na:miki a. Te:na:miki a. Ta: nika:n ne:, nika:n ti..., pos tiwa:lahkeh pero, Ke:mah. Yehwa yo:n. Pos seki *que**, mah *medio** tikpi:na:wmatih tikihtowah, pero pos tikpi:na:wmatih a:mo ke:man kuali *porque**, ke:meh yehwa:ntsitsi:n nika:n tokni:wa:n, no: kinekih kimatiskeh tohtoni n' tehwa:n toma:se:walpah. *Solamente** ne: koyo:ko pos ompa no: ta:man pahtsí:n, pero nika:n i:n ma:se:walmeh no: kinekih kimatiskeh toni n' tikuih, topahtsí:n tehwa:n nika:n ika timopahtiah. Pos nika:n neli tehwa:n tikuih yehwa yo:n xiwtsí:n. Tikmanah se:, se: kuali, sake:ra ka:n e:yi, na:wi taktso:n wa:n tikpa:kah wa:n tikmanah ya wa:n *que** timo..., tepitsi:n motokotsowa ya n' a:tsí:n pos titaih ya. Wa:n komo te:chna:miki pos semi no: timowelitah ya. Ke:mah *porque** pos neli ihkó:n yehwa sah ne:n timomakah *porque pues** neli ke:meh i:n i:ksá: ne: tiowih iwa:n ne:n koyo:tapahtihkeh *pues** ne:n i:ksá: ne: *pues** ne: a:mo no: te:chna:miki ne: niman ne:n ompa ne: te:chakah m' pahti ta:, A:..., i:ksá: yehwa ya ne:n te:chna:miki tein nikahkuí:n ne: timo..., tehwa:n sah nika:hkuí:n timote:moliah tein onkak nika:wí:n xiwtsitsí:n. Ke:mah, ke:mah ne: komo neli komo te:chna:miki pos semi *más** tik..., tikte:mowah ok *más de que...**, para sepa titai:skeh komohkó:n tikitah ke:ní:w te:chna:mik tepitsi:n ya n' tein ttai:keh. entó:s tikte:mowah *más* ok para ne: ti..., sepa timomaniliah wa:n sepa timotai:ltiah. Entó:s de yo:n timotai:ltiah, i:ksá: kualtsi:n iwki se: moka:wa ya. Kualtsi:n se: pahti a. Wa:n de se: pahti a pos no: *hasta** ne:n tok..., tokalyetowa:nimeh no: mowelitah ya *porque** pos te:ka:wa yo:n kokolis. *Porque** i:n tisiwa:meh a:mo ke:meh se: *señortsi:n** moskaltia, tehwa:n ti..., ti..., tikpiah kokolis, semi, semi fieroh sah. Kualtsi:n tihkakeh wa:n kualtsi:n timoketsah, kualtsi:n timonohno:tsah pero n' tokokolis tehwa:n oksé:, a:mo ke:meh se:, se: ta:katsí:n. Ta:katsí:n yeh ke:meh kitane:xtia n' *dios** ihkó:n sepa tio:taki. Pero tehwa:n a:mo, tehwa:n oksé: kokolis tikpiah. Pos *más, más tidelicados** n' tehwa:n. Ke:mah, tehwa:n oksé:, Ke:mah. *más tidelicados** ne: timo..., Timo..., tikpiah tokokolis tehwa:n no: taman, a:mo ke:meh se: ta:katsí:n. Ihkó:n pos. Yehwa sah neji:ni tak ne:n ti..., timonohno:tskeh, a:mo oksé: tikpiah *más** oksé: ok, *sino que**, Pos... pos de te:n tikmatih, yehwa sah neji:ni de n' xiwtsí:n de n' tsope:likxiwit. Ke:mah, yehwa sah yo:ni ne: tikmatih neli wa:n *a veces** ke:meh yo:n i:ksá: timotanawiah tikihtowah, pos ne: timokowiliah ne:n nekaxa:n wa:n, nekaxa:n tikmanah no:, wa:n no: timotai:ltiah *o** ika timoa:ltiah. Entó:s ika yo:n te:chna:miki a nochi a. Pos n..., pos n..., pos ke:meh eskia, *más** xiwtsí:n pero mosempale:wia ya. A:mo wel tikihto:skeh *que** a:mo ne:, a:mo..., tipahtih ya, *siempre** ti..., te:..., komo tikitah *que** te:chna:miki a, pos iwki, no: iwki timoka:wah ya. Ke:mah ihko:ni a. E:mah ihkó:n. Pos yehwa sah ne:n neli n' timo..., tikte:mowah xiwtsitsí:n para ihkó:n pos neli yehwa i:ksá: tana:miki a. Tana:miki. I:ksá: tana:miki, te:chna:miki a wa:n neli pos a:mo no: tik..., a:mo no: timo..., *más** timotomi:wiah *porque** ne: neli ne: koyo:ko *más** pati:yoh m' pahtsí:n. Onkak pero pati:yoh. Pos moneki mah se: kwi:ka miak n' tomi:n. Ne:... E:mah, achi miaktsi:n ompa mah se: ki..., mah se: kinechiko para no: se: motokihtia:s ompa ya. Pero nika:n i:n, ika i:n ma:se:walpahtsí:n pos neli ne: ika tepitsi:n wa:n se:..., tepitsi:n se: ye:ktamati a. Ke:mah. E:mah. Neh nimono:tsa ne: María Ocotlán. Niwia..., niwi:tsa de Xaltipan. Neh nimono:tsa María Juárez Salgado. Niwi:tsa de San Miguel Tzinacapan.