A:man xte:chnohno:tsa de n' istama:ma:ni. A:, de n' istama:ma:ni. Pos ne:, nijo:n, *por lo mismo, de que**, niahka nika:n kuowtah. Niahka yowi:pta wa:n ne:, *casi** o:me t..., o:me to:nal nikchi:wak. Niknemik [ninemik] nikte:mo:to i:n okuiltsitsí:n. Wa:n nik..., nika:hsik ne:paka de n' a:t, seko ka:mpa seki kuopalak yetoya, Entó:s ompa niow, nikita ompa ne:ne:ntok nijí:n, tatampa de se: kowit ni i:n, istama:ma:ni. Wa:n de, a:to..., nikye:kita niji:n ke:ni:wki. Nikita takah xoxoktik. Nikitak ompa ne:. Entó:s ompa ne: yetok, Ne:paka oksé: yetok, oksé: yowi, takah paniá:n de n' kowit yowi. Pos nijo:n, ompa nikita ne: yahtok ihkó:n sepa se: ne:, de yehwa i:n. A:mo n'matik ox ni..., te:momá:n *o** te:popá:n, ma:..., a:mo nikmati pero todos nik..., nikilia ne:, *bueno**, nikilia se: nokni:w iwa:n niahka ompa ne:. Nikilia nika:n yowi se: istama:ma:ni de n..., Kihtowa ke:ni:wki. Nikilia nijo:n pané: alaxtik, nikilia pané: yo:n achi nextik. A:, kihtowa pero i:n, se: kita pané: yo:n, nijo:n tahtamati ke:meh kahfe:n. Nikilia a:mo ta: nextik nikilia *porque** nochi i:n ima:wa:n nikilia. A:, kihto:s żka:nika yowi? Entó:s yahtoya paniá:n se: kowit wa:n ne:paka ihkó:n mota:lih, wa:n *que** niki:tskia. Ihkó:n motetekuinoh, ihkó:n mochihkoloh. Entó:s yo:li:k nikuik wa:n nik..., nikta:lih itech ne:n tapalkat. Entó:s ompa nik..., nikta:lih, pos a:mo choloh. Ta de i:n a:mo cholowah. I:n nijo:n sayoh se: kinimowtia wa:n ihkó:n tepitsi:n mochihkolowah, ihkó:n se: k..., se: kinkui a pero mo..., motetekuinowah ihkó:n mo..., mochihkolowah, *casi** motetekuinowah. Mochi:wa se: yowal..., yowaltik ke:meh ihkui:ni. Emah, se: yowaltik ke:meh yo:n ke:masá: se: kiewalowa teihsá: ihkó:n *de que**, tikyewalowah teihsá: ihkó:n mochi:wa de se: kki:tskia ihkó:n. Wa:n oksé: no: ya:ya, yeh no:, yo:n no: cholowa:ya, pero yeh ihko:ni kichi:wak tepitsi:n, ihko:ni, Wa:n *después** niki:tskih *mismo** ika ne:n i..., ima:wa:n ne:n milpih, ompa ne: molpih ihkó:n. Entó:s ompa, ompa ya niki:tskih wa:n sepa nikpankalakih itech ne:n tapalkat de ne:. Ompa ke:mah nikuik ne:n ite:ntsakka, wa:n niktapachowilih wa:n nik..., nik..., nikte:ntsakuak. Wa:n ompa ke:mah ni..., niwa:lah ya nika:mpa se: nik..., nikitak kachi we:i, ihkó:n we:i. Ompa yo:n, ista:k, Ista:k pero a:mo wel nikuik. A:mo wel nikuik yo:n, istamama:ni yeh, yeh nochi ista:k *hasta** n' iahtapalwa:n nochi *parejito**, nochi n' i..., n' ima:wa:n nochi de yo:n tsikitsitsi:n nochi, nochi nijo:n ista:k. Pos ompa nijo:n *cerca** etok se:, se: tet, se: tet ompa ita:mpa nijo:n kalakik. Ke:meh eskia tak n' ioh etoya ihkó:n, ompa kalakito. A:mo wel nikuik, ne:n, pos a:mo mohka:t, a:mo wel nikuih pos tata:mpa. Pos iwki niwa:lah. Nijo:n, iwki niwa:lah, *mejor** nikine:wak a i:n o:men wa:n niwa:lah. Sa..., ta:..., pos nimolia ka:n, yehwa i:n nikinahsik wa:n sepa *después** pos ompa ya nik..., nikahsik yehwa i:n, niji:n tikiliah ne:n, i:n, yo:n tikiliah kuo..., kuomaxal, tikiliah *tijerilla**. Seki okuiltsitsí:n ihkó:n kuitapi:lehkeh, mahmaxaltikeh. E:mah. Entó:s ompa nikinahsik no: *cerca**. *Este**, tikihtowah n' teh *que**, onkak e:..., ista:k wa:n ne:n tein *este** n' istama:ma:ni. ista:k. żKa:nachi tamameh n' tikini:xmattok? Xte:chilia ka:nachi tamameh n' tikini:xmattok. A:, n' ista:keh. Nochi ista:k wa:n tein tiki:xmattok, ka:nachi tamameh onkakeh n' istama:ma:nimeh. Pos neh nikini:xmattok na:wi:n. De na:wi taman. E:mah, de na:wi taman. Pos xte:chili seh se yahka: ke:niwkeh. A:, *bueno** se: yehwa ya ne: xoxoktik. Wa:n se: i:n achi nextik wa:n se: ke:meh, yo:n kiliah pané: *café**. Achi, achi po:ktik wa:n se: yehwa ya n' ista:k. N' ista:k *parejo** ista:k. Achi tepitsi:n ihkó:n tepitsi:n toma:wak wa:n ihkó:n tepitsi:n de weyak. E:mah, weyak wa:n i:n seki:n nejo:n we:weyakeh wa:n, pos n' oksé: a:..., yo:n ista:k a:mo semi a:mo mosentete..., se: kiki:tskia wa:n ihkó:n tepitsi:n melaktik mochi:wa. E:mah, a:mo motetekuinowa. I:n seki:n ke:mah. E:mah, na:wi nikini:xmattok, na:wi:n ne:n istama:ma:nimeh. E:mah. A:mo tikmati toni n' kikuah. Pos yo:n a:mo nikmati toni kikuah, ta: nemih ihkó:n. Neh nikita ihkó:n nentinemih, pero a:mo nikita toni ..., a:mo nikita toni kikuah. E:mah, a:mo nikmati. żNochipa itech kuopalak nemih? Pos ke:masá: neh nikita ta:lpan. Ke:masá: itech kuopalak ki:sah, wa:n yuweh ihkó:n ta:lpan nentí:nemih. Ke:masá: no: se: kita itech n' ohti ihkó:n pano:tiki:sah, yuwih. E:mah, pero, pero *más**, a:mo nikmati to:ni kikuah. E:mah, yehwa yo:n a:mo nikmati toni kikuah, ta: pos yeh nikita ne:nemih, pero a:mo nikita toni kikuah. E:mah. Neh niki:xehekowa xa:, xa: ki:sah itech n' kuopalak. Ita:mpa de n' kuopalak xa:.., ke:meh yo:n pala:ni a, ne:n ekintsi:n pos ompa ne: xa: ompa ki:sah. E:mah, ompa ki:sah. I:n a:mo te:kuah. A: i:n a:mo. I:n a:mo te:kuah. I:n, i:n a:mo te:kuah i:n okuiltsitsí:n. A:mo no: se: kinkua. A:mo, i:n a:mo. I:n a:mo se: kinkua. E:mah i:n sayoh nentinemih ihko:ni. żXa: tikmati ke:yeh mono:tsa istama:ma:ni? Pos kihtowah ne:n ihkó:n mono:tsa *porque**, ke:meh eskia yo:n, yo:n tikiliah tehwa:n ne:n, istat, ki..., kima:mahtiw. De yo:n, de yo:n ista:keh se: kita pané: nextik, *por eso** kiliah ne:n istama:ma:ni. *Porque** n' istat yeh nijo:n ista:k. E:mah. *Este** a:mo tikpia teihsá: *más** ok tite:chtapowi:s de i:n istama:ma:ni. A:, i:n a:mo. żNochi a? Nochi a. *Bueno** xte:chili moto:ka:y. Neh nimono:tsa Anastacio Nicolás. Nehwa ni..., ninemi nika:n, Tozán, entó:s nimitsilia nika:n Jonotla. Tozán, Jonotla pero pos ekintsi:n ika ni..., ninemi nika:n Xo:pana:ko, San Miguel Tzinacapan. Pos ne:n... żKa:nchi xiwit tikpia? Nikpia *sesenta y tres ańos. *nicumplirohya** pero pos, niahtok para *sesenta y cuatro**. Pero pos *sesenta y tres** xta:li:ka:n.