*Bueno** Rubén ekintsi:n a:man xte:chtapowi i:n kowit ye:kwitsyoh kiliah texokowits, ke:niwki, ka:ni mochi:wa, ke:niwki n' ixiwyo, ixo:chio, iteyo. Yo:n kiliah texokowits, kito:ka:y..., kito:ka:ytiah es...,texokowits porin telwitsyoh N' ixiwyo, ixiwyo *igual** ke:meh tekowit, ke:meh yo:n tekowit, yo:n kiliah ma:pisi:ltekowit, sayoh ne: kiliah porin tex..., *bueno** texokowits porin witsyoh. Yo:n onkak nika:wí:n ka:mpa ika neh ni..., ka:mpa ika neh nicha:nchi:wa. Etok se: kowtsí:n ne: ka:mpa nokaltsi:ntan wa:n ompa n' ka:mpa tehwa:n tikitah, *que** pos kualtsi:n moskaltia sayoh tel a:mo tiknehnekih porin witsyoh. Wa:n iwitsyo tel..., mah tikihto:ka:n tehwa:n iwitsyo telpitsaktsí:n, telpitsa:wak wa:n telema:nik. Komo se: moma:kalakilih nima:n posteki wa:n te:techmoka:wa niman iwitsyotsi:n. Ke:mah wa:n *este** yo:n pos tehwa:n sayoh tikpiah n' ompa ne: *porque** tikwelitah n' kowtsí:n. Chiktehtsitsi:n *a veces** ompa ika motekipanowah pero para tikihto:skeh mah tik..., tikihto:ka:n tikuitih, para kowtati:l *o** tikuitih para mah ihkó:n teihsá: ika timopale:wi:tih yo:n a:mo. Soh tikwelitah tehwa:n tikpiah, neh nikpia nikwelita nikilia neh, a:mo t'te:ntekih *porque** tikwelitah ke:meh i:n chiktehmeh, mah ika mote:ntekipano:ka:n ne:n *cuando** onkak, teyowa pos kikuah n' okuiltsitsí:n wa:n yehwa yo:n tehwa:n tikwelitah. Ke:mah. ¿Ke:niwki ne:n ita:kka wa:n ixo:chio? *Pues** n' ixo:chio, ixo:chio *este** n..., *medio mohmoraditos** n' ixo:chio. wa:n ita:kka, ita:kka pisi:ltik ke:meh yo:n, a:mo n'mati kox tiki:xmati yo:n kiliah *este**, ne:n tekap..., teka..., ma:pisi:ltekapolin. Ihkó:n tamati n' iteyo, pisi:ltik wa:n tihti:ltik, yehwa n' iteyo. Wa:n yehwa nimitsilia neh, semi kwelitah n' chiktehmeh. Wa:n ikowyo, pos n' ikowyo pos senki:s, senki:s witsyoh *desde** tani *hasta** n' i..., n' ima:x..., n' ima:x..., n' ima:xiwyo, n..., *bueno** n' imaxalwa:n, nochi witsti. Pero yehwa neh name:chilwia no:, yo:n iwitsyo no: kikuih para pahti. *Cuando** kichi:wah ke:meh yo:n name:chtapowia neh kichi:wah yo:n xiwtanechiko:l ompa no: kipanta:liah. pero no: po:wtok sah kati:yeh n' iwitsyo. A:mo no:, a:mo no: *cualquier sin...** mah tikihto:ka:n kikoto:natih n' iwitsyo wa:n kipanta:liah wa:n iwki a. Tein *mero** pahti no: yetok sah. Kipia *que** kipias chiko:me, chiko:me, chiko:me nexelo:l. Mah tikihto:ka:n se: wi:tsti n' taeka:ntok wa:n kipias, kipia, kipias n' iwitsyo ni:nipaka. Mahyá: imah..., mahyá: imahmaxal no:. Wa:n x'powa, komo kipia chiko:me, seki kipia *hasta** chikna:wi, yehwa yo:n para pahti. Wa:n onkak kipia o:me *o** e:yi sah, wa:n onkak ke..., ompaka..., onkak tein kipia miak. Te:tekpa:ntok n' iwitsyo *desde** n' i..., *desde** n' *ip...**, nika:n ka:mpa ikua:pantantok a, te:tekpa:ntok n' ike:span, yehwa yo:n para pahti, 'powa, komo kipia chiko:me, entó:s yo:n kuali para pahti. Komo a:mo yehwa mah kipanta:li:kan itech xiwtanechiko:l ompa wa:n mah iwa:n molo:ni a ne:n, mah iwa:n molo:ni a n' okseki, n' okseki, n' okseki xiwit. Entó:s n' ompa yo:n, yehwa yo:n kikuih para ehekapah. Ke:meh i:n tein, seki tein moehekawiah, wa:n seki tik..., ke:meh i:n *a veces** tikihtowah tehwa:n tikpiah kokolis wa:n a:mo teh te:chna:miki ok. Entó:s mah te:chili:ka:n mah ika tima:lti:ka:n yo:n, mah ika se: ma:lti, *porque a veces** tehwa:n tikihtowah pos seki tikpiah ye:kkokolis, seki tikpiah ehekakokolis *o** a:mo poliwi ke:ni:w, yehwa yo:n ika semi kuali para se: ma:ltia. Ke:mah. Pero name:chilia no: etok sah n' tein, tein kikuih para pahti. A:mo kikuih, a:mo kikuih tein se: sah *o de** o:me witsti sah, sanoke kikuih tein kipia de chikuase:n *o** chiko:me witsti. De se: witstsí:n kipia chiko:me, chiko:me imaxalwa:n mah tikihto:ka:n, seki kipia *hasta** chikue:yi *o** chikna:wi maxal kipia n' iwitsyo. Yehwa yo:n para pahti kikuih. ¿N' ikowyo a:mo kualtia kowtati:l? N' ikowyo no: kualtia para kowtati:l, ta: no: teltakua:wak. teltakua:wak wa:n kualtsi:n xo:ta. Pero ke:meh neh nimitsilwia *este** a:mo no: semi we:i moskaltia sanke: mah semi telwe:i, se: m..., se: taktson de yo:n kowit, a:mo ki:sas, a:mo ki:sas *siquiera** o:me tama:mal, tekit ki:sas ta:ká:n ki:sa se: tama:maltsi:n sah. *porque** a:mo semi we:i moskaltia. Neh ne: kalihtik nikpia se:, se: taktso:n kowit, semi kipias ke:meh, ke:meh ma:kui:l, chikuase:n xiwit a yo:n kowtsí:n. Wa:n a:mo *más** moskaltih, moskaltih tekit tel wehkapan ke:meh se:, ke:meh se: na:wi me:troh sah de wehkapan wa:n a:mo nikihto:s sanké: momahmaxalo. Mah mosowa n' imaxalyo, sanoke moskaltia, momahmaxaltia pero tsikitsitsi:n n' imaxalwa:n, a:mo sanké: we:i kowit moskaltia. Wa:n a:mo *más** moskalti:s *porque** niki:xehekowa neh mahyá: yo:n ma:tehtesontia ya, *casi** ka:n..., mah, mah tikihto:ka:n ompa neskaltilistami a n' kowtsí:n *porque** se: kowtsí:n tein, tein kualtsi:n moahcholiskaltia wa:n tein wehkapania niman xkita. Moskaltihtiw, moahoktiw wa:n xoxoktik. Wa:n ne: a:mo, ne: moskaltih, moskaltih ya wa:n ompa ka:mpa tamito ya mahyá: tsitsimoltia ya. Pos yehwa yo:n kihto:sneki n' kowtsí:n a:mo *más** wehkapaniati ok. Ompa ka:mpa tamito, ompa tamito ya. Ke:mah. *Porque** n..., ihkó:n nikita neh, *cada** xiwit ta:ki, *cada** xiwit teyowa, wa:n a:mo *más** moskaltia. Sanoke ompa ka:mpa i:pa tantok, ompa tantok sah. Ke:mah. Yehwa yo:n nimitsilia neh. ¿Moto:ka:y? Rubén Macario, Neh ni..., nich..., nocha:yohka:n nika:n Chi:lkowtah, cerca nika:n, nika:n sem..., nika:n powi de San Miguel. Ke:mah.