<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<!DOCTYPE Trans SYSTEM "trans-14.dtd">
<Trans scribe="USUARIO" audio_filename="Tzina_Botan_AND308-JVC313_texokomekat-xokomekat-Vitaceae_2011-07-13-d" version="1" version_date="120229">
<Speakers>
<Speaker id="spk1" name="José Ernesto Vázquez Chanico" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
<Speaker id="spk2" name="Anastacio Nicolás Damián" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
</Speakers>
<Episode>
<Section type="report" startTime="0" endTime="318.482666667">
<Turn startTime="0" endTime="8.283" speaker="spk1">
<Sync time="0"/>
*Bueno** s..., n'neki no: nimitstahtani:s *compadrito** ox tiki:xmati yo:n
<Sync time="6.399"/>
kiliah texokomekat.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="8.283" endTime="12.308">
<Sync time="8.283"/>
<Who nb="1"/>
Texokomekat nijo:n, a: tikneki tikmatis. 
<Who nb="2"/>
Ke:mah.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="12.308" endTime="16.138">
<Sync time="12.308"/>
Pos neh no: tepitsi:n nikmati, nijo:n,
<Sync time="14.568"/>
pos komekat yo:n toma:wak.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="16.138" endTime="19.808">
<Sync time="16.138"/>
<Who nb="1"/>
Xokomekat. Xokomekat. 
<Who nb="2"/>
Xokomekat yo:n, yo:n toma:wak.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="19.808" endTime="33.065">
<Sync time="19.808"/>
Yo:n nijo:n ka:mpa
<Sync time="21.678"/>
se: nentinemi newí:n kowtah wa:n
<Sync time="24.038"/>
taxiwtata wa:n a:mo tei n' a:tsí:n, kasá: ika tim[o]ahsi a:mo tei n' a:tsí:n,
<Sync time="27.925"/>
pos tiktso:ntekih.
<Comment desc="Aquí se alarga la vocal &quot;o&quot; pero la mayoría de hablantes no hace eso"/>

<Sync time="29.815"/>
Wa:n ki..., se: kichi:wa ihkó:n nika:n mimilowi n' a:tsí:n.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="33.065" endTime="44.21">
<Sync time="33.065"/>
<Who nb="1"/>
Entó:s se: kikui wa:n se: tai. 
<Who nb="2"/>
Se: tai.
<Sync time="35.243"/>
<Who nb="1"/>
Yo:n tai..., achi xo:xokok ne:n a:tsí:n. Pero xo:xokok n' a:tsí:n *porque** ne:n itech n' i..., n' ikowyo ihkó:n mochi:wa yo:n.
<Who nb="2"/>
Tepitsi:n. Ke:mah, ke:mah.
<Sync time="42.133"/>
<Who nb="1"/>
Ihkui:kuí:n de tohtoma:wa..., tohtoma:wak.
<Who nb="2"/>
Ke:mah.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="44.21" endTime="46.2">
<Sync time="44.21"/>
Wa:n okseki,
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="46.2" endTime="49.985">
<Sync time="46.2"/>
<Who nb="1"/>
Yo:n, ¿ke:niw? Chika ti..., nikelka:w. Texokomekat, 
<Who nb="2"/>
Texokomekat.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="49.985" endTime="56.391">
<Sync time="49.985"/>
yo:n mowi:wila:na sah ihkó:n,
<Sync time="52.025"/>
ihkó:n, pihpitsa:wak ihkuí:n mochi:wa.
<Sync time="54.375"/>
Wa:n chi:chi:ltik no: n' ixo:chiyo.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="56.391" endTime="58.021">
<Sync time="56.391"/>
<Who nb="1"/>
No: chi:chi:ltik. 
<Who nb="2"/>
Wa:n ne:n,
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="58.021" endTime="60.129">
<Sync time="58.021"/>
n' ima:yo ke:meh yo:n xo:me:t.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="60.129" endTime="62.289">
<Sync time="60.129"/>
<Who nb="1"/>
No *igualito** ihkó:n mochi:wa, 
<Who nb="2"/>
No: iwki.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="62.289" endTime="66.009">
<Sync time="62.289"/>
ihkó:n yowi *siquiera** ma:kui:l n' i..., n' ima:xiwyo nika:n mochi:wa.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="66.009" endTime="70.669">
<Sync time="66.009"/>
<Who nb="1"/>
De yo:n neh nkita newí:n nochi mowi:wila:na [i]tech kowtsitsí:n ihkó:n, ihkó:n. 
<Who nb="2"/>
Ke:mah.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="70.669" endTime="71.277">
<Sync time="70.669"/>
Wa:n
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="71.277" endTime="78.318">
<Sync time="71.277"/>
<Who nb="1"/>

Kasá: ika itech tepe:t ihkó:n wa:le:wtok yo:n de se: teki para se: tai a:tsí:n, itech tepe:t ke:masá: mowi:wila:na ihkó:n, 
<Who nb="2"/>
Ke:mah.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="78.318" endTime="88.538">
<Sync time="78.318"/>
ihkó:n yo:yowi ihkó:n.
<Sync time="79.708"/>
Pero ihkui:kuí:n de tohtoma:wak.
<Sync time="81.708"/>
Entó:s ki:sa no: n' a:tsí:n se: kiteki ihkó:n, se: kitehteki,
<Sync time="85.088"/>
wa:n se: ktsonikapilowa ihkó:n, ompa ya ki:sa n' a:tsí:n wa:n se: tai.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="88.538" endTime="91.908">
<Sync time="88.538"/>
<Who nb="1"/>
Ke:mah. Xo:xoko:k tepitsi:n. 
<Who nb="2"/>
Se: tai achi xo:xoko:k n' a:tsí:n.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="91.908" endTime="97.58">
<Sync time="91.908"/>
<Who nb="1"/>
Pero n' oksé: de, n' oksé: sayoh mowi:wila:na pero yo:n a:mo teh kipia a:t. Yo:n achi wa:kik sah.
<Who nb="2"/>
A:mo, a:mo a:yoh.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="97.58" endTime="100.872">
<Sync time="97.58"/>
<Who nb="1"/>
Yo:n wa:kkatik wa:n takua:wak. Takua:wak yo:n.

<Who nb="2"/>
Wa:kka..., takua:wak.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="100.872" endTime="103.03">
<Sync time="100.872"/>
Wa:n ne:, ata kipia ima:wa:n mahyá: witsti.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="103.03" endTime="107.346">
<Sync time="103.03"/>
<Who nb="1"/>

ite:ntson kiliah mopi..., mote:tekuinowa ihkó:n yo:n no:. Ke:mah mote:tetsi:lowa ihkó:n. 
<Who nb="2"/>
M..., mote:tetsi:lowa.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="107.346" endTime="124.037">
<Sync time="107.346"/>
<Who nb="1"/>
mote:tetsi:lowa wa:n kikui itech ne:n xiwtsí:n, ompa *fuerte** 'ki:tskia ihkó:n, 'ki:tskia ihkó:n
<Who nb="2"/>
Ompa, ompa mopilowa. Ke:mah.
<Sync time="112.927"/>
<Who nb="1"/>
'ki:tskia wa:n a:mo kkahka:wasneki.
<Who nb="2"/>
Iwki yo:n. Kanah.
<Sync time="115.459"/>
<Who nb="1"/>
Ma:ski se: kitila:na [i]hkó:n mopihpilowa, mopihpilowa. *Ajá**, mopihpilowa.

<Who nb="2"/>
Mopilowa, pero yehwa n' kiliah texokomekat. Wa:n i:n seki i:n a:mo, i:n a:mo kih..., kipia ima:wa:n [i]ka mopilo:s s[a]noke
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="124.037" endTime="125.877">
<Sync time="124.037"/>
yeh mo..., nehnemi sah ihkó:n kuoma:pan.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="125.877" endTime="143.787">
<Sync time="125.877"/>
<Who nb="1"/>
Ke:mah ne:nemi. I:n komo se: kineki se: kitekis,
<Who nb="2"/>
Ke:mah, yo:n,
<Sync time="129.027"/>
<Who nb="1"/>
ahko yetok ne: wa:n kuali se: kitila:na.
<Who nb="2"/>
se: kitila:na kuali.
<Sync time="132.213"/>
<Who nb="1"/>
Se: kitila:na wa:n wi:tsa ya.
<Who nb="2"/>
[K]e:mah. Ke:mah.
<Sync time="134.423"/>
<Who nb="1"/>
Wi:tsa ya, ne: moka:wa ne: ke:nsé:[ka:sá:] ki[ika] newí:n i..., ima:yo,
<Who nb="2"/>
Ke:mah.
<Sync time="138.239"/>
<Who nb="1"/>
Wa:n wi:tsa ya wa:n se: kitehtektiw wa:n se: tai a n' a:t. Entó:s se:, se: ix..., se: ixwi,
<Who nb="2"/>
Komo se: kineki se: tai:s.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="143.787" endTime="145.757">
<Sync time="143.787"/>
<Who nb="1"/>
Ke:mah. Ke:mah.
<Who nb="2"/>
se: ixwi ika yo:n a:tsí:n.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="145.757" endTime="148.807">
<Sync time="145.757"/>
Yo:n miak, miak no: ki..., kitah ihkó:n *de que**,
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="148.807" endTime="151.237">
<Sync time="148.807"/>
<Who nb="1"/>
nejó:n we:lik ne:n ia:yotsi:n. 
<Who nb="2"/>
Ke:mah.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="151.237" endTime="164.082">
<Sync time="151.237"/>
<Who nb="1"/>
Ke:meh ka:mpa a:mo teh a:t nehkuí:n a:na:lpa ttekitih ne:hkuí:n

<Who nb="2"/>
N' ia:yotsi:n
<Sync time="154.308"/>
<Who nb="1"/>
pos ne: yehwa n' kikuih para tmoa:mikse:wiah
<Comment desc="Aquí hay dos frases posibles: &quot;kikuih para moa:mikse:wiah&quot; o &quot;tikuih para tmoa:mikse:wiah&quot;"/>
 pero
<Who nb="2"/>
pos...
<Sync time="157.074"/>
<Who nb="1"/>
nikawí:n tehwa:n i:n kowtah pos onkak a:me:yaltsí:n a:mo no: tchi:wah kue:ntah yo:n komekat. Ka:t chi:wah kue:ntah.

<Who nb="2"/>
A:mo, wa:n [ke:]masá: newí:n titekititih
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="164.082" endTime="166.454">
<Sync time="164.082"/>
pos se: kitas n' komekatsí:n ne: yetok,
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="166.454" endTime="176.736">
<Sync time="166.454"/>
<Who nb="1"/>
[nikih]to:s niktekiti, niktekiti. Niman seki ne:chiliah, ¿ox ne: ne: kipias a:t? Ke:mah. 
<Who nb="2"/>
Ke:mah.
<Sync time="171.244"/>
<Who nb="1"/>
Nikmattok ke kipia n' a:tsí:n. A: pos nie:ka:miki, nimikisneki ika n' a:mik.

<Who nb="2"/>
Ke:mah. Ke:mah.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="176.736" endTime="179.332">
<Sync time="176.736"/>
Pos tiktila:nah wa:n tiktekih ya wa:n titaih,
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="179.332" endTime="184.022">
<Sync time="179.332"/>
<Who nb="1"/>
No:, no: kineltokayah ya ne:n tokni:wa:n, kihtowah takah *de veras**.
<Who nb="2"/>
Ka:n kineltokah, ke:meh ekintsi:n achi mokoyo:wi:kah, *importa** mah,
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="184.022" endTime="186.262">
<Sync time="184.022"/>
<Who nb="1"/>
mah kkowa:ka:n a:t yo:n *botellahko** kipiah.
<Who nb="2"/>
*Ajá** wa:n,
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="186.262" endTime="188.912">
<Sync time="186.262"/>
Wa:n tehwa:n titaih de, ke:meh yo:n ttaih. Ne: kowtah de onkak a:t pos ti...,
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="188.912" endTime="192.884">
<Sync time="188.912"/>
<Who nb="1"/>
Kipia a:tsí:n chipa:wak kachi. Ke:mah chipa:wak. 

<Who nb="2"/>
Chipa:wa:k n' a:tsí:n *porque** wi:tsa ne:n taihtik
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="192.884" endTime="195.592">
<Sync time="192.884"/>
<Who nb="1"/>
de ne:n, ne:n xokomekat,
<Who nb="2"/>
Iihtik n' kuomekat. Ke:mah.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="195.592" endTime="197.412">
<Sync time="195.592"/>
wi:tsa n' taihtik nika:n,
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="197.412" endTime="206.122">
<Sync time="197.412"/>
<Who nb="1"/>
wa:n nijo:n pos yo:n achi yek..., se: ktso:nteki kualtsí:n kipia *rayitas** ihkó:n. 
<Who nb="2"/>
Ke:mah, kip...
<Sync time="202.082"/>
<Who nb="1"/>
ka:mpa se: kiteki ihkó:n kipia ke:meh eskia *venitas, ra:rayitas**
<Who nb="2"/>
Ke:mah, ihko:ni.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="206.122" endTime="208.604">
<Sync time="206.122"/>
<Who nb="1"/>
Ke:mah, ke:... Ke:mah.
<Who nb="2"/>
Ompa ya wi:tsa ya n' a:tsí:n.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="208.604" endTime="211.984">
<Sync time="208.604"/>
Ompa ya wi:tsa ya. Wa:n okseki, yo:n okseki,
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="211.984" endTime="215.414">
<Sync time="211.984"/>
<Who nb="1"/>
semi teltakua:wak. 
<Who nb="2"/>
Yo:n seki takua:w[ak]. Komo se: kiteki mota *que** kowit wa:n
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="215.414" endTime="220.584">
<Sync time="215.414"/>
mota *que** nochi kowit n' kipia n' iyo:lo, am..., a:mo. Wa:n yo:n seki ke:mih tikihtowa pané:,
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="220.584" endTime="233.503">
<Sync time="220.584"/>
<Who nb="1"/>
pané: te[i]hsá: ilpitok ke:meh yo:n owapach. Ihtiowapachtik yo:n komekat yo:n. 
<Who nb="2"/>
I:lpitok ke:meh ow..., ke:meh eskia
<Sync time="226.234"/>
<Who nb="1"/>
[K]e:mah, yehwa yo:n [a]ta.
<Who nb="2"/>
ke:meh owapach wa:n i:n seki mochi:wa seki achi pahpatachtik,
<Sync time="229.644"/>
<Who nb="1"/>
Ke:mah.
<Who nb="2"/>
i:n tein kipia n' a:t.
<Sync time="231.414"/>
<Who nb="1"/>
Ke:mah.
<Who nb="2"/>
Wa:n de ne:n okseki 
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="233.503" endTime="237.776">
<Sync time="233.503"/>
<Who nb="1"/>

o..., pihpitsa:wak wa:n mih..., mih..., mihmilik..., *bueno**,
<Who nb="2"/>
Mihmililtik yeh. Mihmimiltik.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="237.776" endTime="243.964">
<Sync time="237.776"/>
ihkó:n, ihkó:n mochi:wa wa:n [i]hkó:n yowi, ihkó:n yowi *hasta**,
<Sync time="241.104"/>
*hasta** ka:mpa ne: mota:li:ti a ihkó:n.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="243.964" endTime="247.303">
<Sync time="243.964"/>
<Who nb="1"/>
Ke:mah. Ke:mah. 


<Who nb="2"/>
Ke:meh eski se:
<Comment desc="para la mayoría de hablantes, esta vocal es corta"/>
 ne:nemi itech n' *ramitas**, itech n' kowit.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="247.303" endTime="248.084">
<Sync time="247.303"/>
[K]e:mah.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="248.084" endTime="252.456">
<Sync time="248.084"/>
Wa:n yo:n i..., pero yo:n se: *viaje** no: nik..., niktekik ihkó:n,
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="252.456" endTime="254.586">
<Sync time="252.456"/>
<Who nb="1"/>
a:mo teh kipia a:t, takuaktik. 
<Who nb="2"/>
Yo:n a:mo kipia a:t.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="254.586" endTime="261.286">
<Sync time="254.586"/>
<Who nb="1"/>
A:mo kipia a:t, wa:n takua:wak ka:n ki:sa n' a:t.
<Who nb="2"/>
Wa:n se: *vez** nik...,
<Sync time="256.826"/>
<Who nb="1"/>
takua:wak. Wa:n i:n seki yema:nik wa:n ichkatik sah *por eso** ki:sa n' a:t. Ke:mah.
<Who nb="2"/>
nik... Ki:sa n' a:t.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="261.286" endTime="264.906">
<Sync time="261.286"/>
Wa:n se: *vez** wa:kik ne: niktekik, ye:ktakua:wak.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="264.906" endTime="268.466">
<Sync time="264.906"/>
<Who nb="1"/>
Takua:wak. A:, yo:n ke:mah. Yo:n ke:mah.
<Who nb="2"/>
Wa:n yo:n no: kualtia para tokow..., tokow..., tokowtati:l.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="268.466" endTime="270.826">
<Sync time="268.466"/>
pihpitsa:wak pero no: kual[tia], takua:wak.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="270.826" endTime="273.506">
<Sync time="270.826"/>
<Who nb="1"/>
Yo:n takua:wak *compadrito**, no: kualtia para n' kowtati:l. 
<Who nb="2"/>
A:mo kineki kitekis mache:teh.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="273.506" endTime="276.026">
<Sync time="273.506"/>
<Who nb="1"/>
Wa:n yehwa yo:n,
<Who nb="2"/>
Pero i:n seki nikita i:n xokomekat,
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="276.026" endTime="287.526">
<Sync time="276.026"/>
<Who nb="1"/>
ke:meh, ke:meh mahyá: ichkatik, yeh a..., para xo:tas, a:mo xo:ta no:. A:mo xo:ta *porque** ne:,
<Who nb="2"/>
A:mo xo:ta *porque** achi ich..., ichkatik.
<Sync time="282.176"/>
<Who nb="1"/>
ichkatik am..., ke:meh yo:n xo:nokowit, a:m..., a:mo xo:ta yo:n nikitak neh. *Porque** nikwa:lkuia seki kow..., kowtah wa:kik ompa ne: ka:mpa ttekitih.
<Who nb="2"/>
Ke:mah, achi ichkatik.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="287.526" endTime="290.766">
<Sync time="287.526"/>
Nikwelitak ke:meh wa:kik, tsa:tsaya:ntok ni..., n' kowtsí:n, komekat.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="290.766" endTime="297.081">
<Sync time="290.766"/>
<Who nb="1"/>
Nikwa:l[ku]ik wa:n a:mo wel se: kiteki yo:n, ompa nikowtitechkawih para niktehtek kowtati:l. Nikwal[w]ik wa:n n'tikota:lih, a:mo xo:ta chichinowi sah.
<Who nb="2"/>
A:, takua:wak.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="297.081" endTime="303.363">
<Sync time="297.081"/>
<Who nb="1"/>
A:..., a:mo, ke:meh eskia,
<Who nb="2"/>
Yo:n chichinowi sah.
<Sync time="298.656"/>
<Who nb="1"/>
mahokui sah, mahokui sah, mahokui sah de a:mo kiteki ne:n mache:teh.
<Who nb="2"/>
Ke:mah, chichinowi sah nikitak neh, ka:n, ka:n xo:ta.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="303.363" endTime="304.15">
<Sync time="303.363"/>
Ke:mah.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="304.15" endTime="309.103">
<Sync time="304.15"/>
Pos yehwa y[e]kintsi:n, nehwa[yehwa] ne:n
<Sync time="306.303"/>
pos ekintsi:n tik..., tik[its]tokeh de yehwa ne:n,
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="309.103" endTime="312.273">
<Sync time="309.103"/>
<Who nb="1"/>
n' a:tsí:n ki:sa ne:n kuomekat. [K]e:mah. 
<Who nb="2"/>
Yehwa yo:n kipia a:tsí:n kuomekatsí:n.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="312.273" endTime="318.482666667">
<Sync time="312.273"/>
<Who nb="1"/>
Ke:mah. Pos yehwa sah yo:n *compadrito** nimitstahtania. Yehwa sah *compadrito**. Tasohka:matik ke:mah *compadrito**.
<Who nb="2"/>
Pos no: *igual** teh *compadrito**.
</Turn>
</Section>
</Episode>
</Trans>
