<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<!DOCTYPE Trans SYSTEM "trans-14.dtd">
<Trans scribe="TEPOXMANANIJ" audio_filename="Tzinacapan_Ethnography_Andres-Martin-Juarez_kichiiwa-paneelah_2010-07-13-l" version="6" version_date="110928">
<Speakers>
<Speaker id="spk1" name="Amelia Domínguez Alcántara" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
<Speaker id="spk2" name="Andrés Martín Juárez" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
<Speaker id="spk3" name="" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
</Speakers>
<Episode>
<Section type="report" startTime="0" endTime="1237.332">
<Turn startTime="0" endTime="12.36" speaker="spk1">
<Sync time="0"/>
A:xka:n ' te:chpawi tikihtowa ke ne: wehka:w tehwa:tsi:n tikchihchi:waya *panela**
<Sync time="5.797"/>
xite:chtapowi ox, we:noh o:x no: tikitak oso tiweli tikchihchi:wa ne:n, tikchihchi:w..., tikchihchi:waya iksá: ne:n *horno**
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="12.36" endTime="25.266">
<Sync time="12.36"/>
<Who nb="1"/>
mm
<Who nb="2"/>
E, ke:ni:w kichi:wah, kitekih achto owat, kipa:tskah, nochi ke:ni:w kichi:wah para mah kualtsi:n ki:sa *panela**
<Sync time="19.172"/>
<Who nb="1"/>
aha, 
<Who nb="2"/>
wa:n toni kichi:wilia:yah tein ki..., ke:man, ke:man oksi a ya *panela** toni kichi:wilia:yah.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="25.266" endTime="827.43">
<Sync time="25.266"/>
We:noh, *pues** ekintsi:n sepa name:chtapowi:ti *este** de *panela**
<Sync time="30.985"/>
de pe:was *hasta** tami, *este, lo primero** yo:n tein kinemilia:ya kichi:was *panela**
<Sync time="38.953"/>
*pues** achto kito:kaya owat, kitachihchi:wia ya wa:n de ompa kite:mowa:ya kowit para *trapiche**
<Sync time="48.078"/>
wa:n kiyo:le:waya a:kin kuali, weli *trapiche**
<Sync time="52.86"/>
ento:s ya:ya wa:n kitekiah nohjó:n kowit, tikte:ntekiah we:i, mono:tsa tapala:wa:t, koma:mo yehwa ne:n kakatekowit tein we:i
<Sync time="62.641"/>
wa:n tikte:ntekiah, titayo:le:wayah ika ma:noh iwa:n to..., totasohikni:wa:n
<Sync time="70.516"/>
tik..., tikxi:kowa:yah nohjó:n kowit semi eti:k, timahtaktio:na:wi:n tikahkokuiah para wel tiktokia:yah
<Sync time="77.469"/>
wa:n komo kua:kuehmeh kininta..., kinin, kininwila:naltia:yah, o:me:n
<Sync time="83.734"/>
e:mah, *hasta** ka:mpa, *hasta** ka:mpa kikuiskeh, ompa kita:li:tih
<Sync time="89.344"/>
*lo primero** yehwa kikuitih, *después** tein kilwiah *trapichehkonemeh**
<Sync time="95.516"/>
tein ni:nipaka, *porque** tein me:ro we:i kilwiah *trapichehte:na:n**.
<Sync time="100.985"/>
We:noh yo:n kintamiolo:chowah kikuitih kalikximeh, 
<Sync time="108.094"/>
de kalikximeh kikuitih ne:n kilwiah *banco** ka:mpa kintsi:nketsah ya ne:n *trapiches**
<Sync time="114.063"/>
de ompa ke:man ompa kinta:liah ya seko sah ka:mpa kitehtekis a ne:n tein kichihchi:was, kino:tsatih ya
<Sync time="122.922"/>
yowia pero yeh yowia kiwi:ka ya ni..., tein ika kichihchi:was, ki..., ompa ne: ahsi kita:tamachi:wa wa:n kiwi:ka *iregla**
<Sync time="135.297"/>
wa:n a:mo kui:ka *metro, puro** xo:no:t, kita:tamachi:wa wa:n ke:mah kita:lia *este señas** ika *lápiz**
<Sync time="144.219"/>
ompa pe:wa kitehteki a, *hasta** ahsi ne:n tamachi:w *qué tanto** de we:i wehka:wa para kikualtilia nohjó:n nochi yo:n, nohjó:n *trapiches, veinte dias**, para nochi ki..., kichihchi:wa kuali a.
<Sync time="159.61"/>
ento:s de yo:n ma:tami a nochi, sepa tayo:le:wah para ki..., kisa:lwah ya, sepa ika tokni:wa:ntsitsi:n
<Sync time="169.704"/>
ento:s kua:nto kisa:lowah nochi yo:n, *me:ro hora** kikuitih se: kowit mono:tsa *espeque** 
<Sync time="177.954"/>
yo:n tein ika kit..., kiwila:nah kua:kuehmeh para kipa:tskah owat
<Sync time="182.985"/>
ento:s ki..., kiketsah ya nohjó:n *trapaiche**, nochi, nochi kualtsi:n kichihchi:wa tein *trapiche:roh**
<Sync time="191.813"/>
wa:n nohjó:n *trapi:chehte:na:n** kikoyo:nia, sempanowa ikua:pan ka:mpa panowa nohjó:n *espeque** tein ika kuila:na kua:kuehmeh
<Sync time="198.954"/>
wa:n *después** kualtsi:n nochi kiye:kta:lia, ke:mah para ki..., kitah ox kualtia
<Sync time="207.469"/>
kitekitih se: *rollo** owat wa:n *mismo gente** mopihpilwah wa:n yehwa:n kitope:wtiowih, seki kiwila:nah ika *lazo** wa:n kiki..., kine:ska:yo:tiah ya ox kualtias, ox a:mo kualtias
<Sync time="220.266"/>
ke:mah, de ompa kichiah nohjó:n nekkua:t, i..., nekkua:t tikilwiah n' ia:yo owat kisentiliah
<Sync time="229.797"/>
wa:n ke:mah *parejo** taih wa:n seki:n iwa:n kima:nelowah ne:n *aguardiente**, taih, kiekowah
<Sync time="237.282"/>
sayoh yehwa yo:n tepitsi:n kipa:tskah, *después**, moka:wa ya iwki wa:n monawatiah wa:n *después** mo:stika, wiptika kitekih ya owat tein ia:xka *trapiche**
<Sync time="247.985"/>
wa:n ke:mah kichi:wah ya, kitekiti:ltia ya *trapiche**, koma:mo kipia ne:n kua:kuehmeh, kintane:wi
<Sync time="255.625"/>
*porque** ne: ke:man a:mo teh katka *delicado**, kuali tiktane:wiah kua:kueh, tikkuiah, tikonkuiah wehka *o** tikol...tikilpia:yah wehka
<Sync time="265.329"/>
*porque** a:mo piliwiah, a:mo ke:meh a:xka:n 
<Sync time="268.72"/>
de ompa yo:n *este**, tikinokuiah kua:kuehmeh te:ch..., te:chilwia:ya *dueño, como** tiktane:wih, ¿Ka:nachi to:nal tikneki? 
<Sync time="277.923"/>
nikneki para *ocho dias**, seki tahtaniah para *veinte dias**, komo taxi:koh, mah kikui kua:kueh, *veinte dias** mah kitapa:tskalti
<Sync time="286.923"/>
titapa:tskayah, titapa:tskah se: *ocho dias, quince dias**, tiksentiliah *panela** tika:watih, tiknemi:lti:tih ka:sá:
<Sync time="297.658"/>
*por** Ecatlán, *o** nika:n Cuetzalan o Jonotla
<Sync time="301.783"/>
iwki ke:meh nika:n kihtowa *señora vale:rowa a cuarenta centavos**, se: *pan...**, se: *mancuerna**
<Sync time="308.673"/>
ento:s de yo:n tikchi..., tikchi:wa yah pero *lo primeritito, primeritito** ne: pos yehwa *horno**
<Sync time="318.454"/>
tiktachihchi:wia yah no: **horno**, kualtsi:n tiksaka yah no:, *este** xa:ltet no:
<Sync time="327.47"/>
*cualquiera** tet a:mo kualtia *porque** tapa:ni ika tit, ke:mah
<Sync time="332.595"/>
ento:s tikchi:wa se: *metro** de wehkapan wa:n de ihtik pos ke:meh, ke:meh akis *paila**, kuika *medida** de *paila**
<Sync time="341.204"/>
*porque paila** no: panki:stos tepitsi:n wa:n tatampa tikta:lia ya no: ka:mpa kal..., kalakis kowit, ka:mpa no: *ipuertita**
<Sync time="350.485"/>
wa:n de ompa tikta:lia:yah *este** tatsompalmeh, tikilwia:yah xa:ltet
<Sync time="355.376"/>
ka:mpa kowit mota:li:s ke:meh i:n wa:n tatampa tit para kike:mis a tit, tatas a wa:n ahko *paila** ya
<Sync time="364.016"/>
pe:wa molo:nia nekkua:t, yehwa yo:n kichihchi:wayah ne:n *horno**, no:, no: tikchi:wayah tehwa:n, se:, se: *tiempecito** tikchi:wkeh no: *horno**, pero *demás** titapa:tskakeh wehka:wak
<Sync time="375.094"/>
ento:s yo:n tik..., tikchi:wayah *horno** wa:n ke:mah ke:meh name:chilwia tik..., titapa:tskayah tiksentilia:yah owat
<Sync time="383.719"/>
tiksa:sakayah *hasta** ka:mpa tikchi:wayah *rueda** tikilwiah 
<Sync time="389.372"/>
wa:n nehjo:n pos, ompa ne: a:mo, pos ne: ke:man ya a:mo teh *respeto** katka, ma:ski kiowtok te:kuetaxwia:yah tota:tahtawa:n, ma:ski tokni:wa:n 
<Sync time="400.812"/>
*a fuerza** xikuiti owat, mah ahsi, mo:sta sepa t' kchi:waske
<Sync time="404.53"/>
ento:n tiksakayah iwki, pa:ts..., tikpa:tskah kualka:n tipe:wah, de nohjó:n *rueda** tikininkuitih kua:kuehmeh, tikinilpiah
<Sync time="415.468"/>
ika yo:n *yubo** kiliah, de o:me *cadena** ika *mismo** kuetax de yehwa:n tikinkua:ilpia:yah
<Sync time="421.827"/>
wa:n tatahko tikinta:lia:yah se: *lazo** tein toma:wak, sake:ra i:xna:wi, *o i:xseis**
<Sync time="427.249"/>
wa:n tikilpia:yah itech *espeque** de ompa ke:mah wa:n nika:n kalihtikkopa tikte:mpilowa:yah oksé: kua:kueh para a:mo yowi kalampa
<Sync time="435.499"/>
wa:n o:me:n moka:wah itsi:ntan *trapiche** wa:n se: tein kininpe:was ne:n kua:kuehmeh
<Sync time="442.866"/>
ento:s tipe:wa yah ya nohjo:n ne:n titapa:tskayah ya, tik..., titekitih ya ompa ne: *rueda** yowak
<Sync time="450.725"/>
iksá: *la una** iksá *las dos, hasta las ocho** tamia owat *porque** miak wa:n ne: ka:mpa ahsitok
<Sync time="458.21"/>
pos oksé: ne:n yetok ki..., kichia, kisentilia wa:n kimolo:ntia, kitatokilia wa:n kipahyo:tia, ki:xte:ka, ompa ne: axtok
<Sync time="469.444"/>
*hasta** ima:ko kualtias, ento:s yo:n tein tikchi:wtokeh ne:n, ompa ne: itsi:ntan ne: *trapiche**
<Sync time="476.705"/>
tie:yi:n, pos ompa ne: *tiksufriro:wah** eski kiawtos, eski tasese:ya oso ke:ni:w, ompa ne: tietokeh, *hasta** tami nohjó:n owat
<Sync time="487.123"/>
de tima:tamih, ti..., tikinka:wah ne:n kua:kuehmeh, tikintomah, tikinka:watih ne: ixta:wat
<Sync time="495.091"/>
sepa tik..., te:chilwiah, tekiti owat *o** x' sakatiw owat, koma:mo xikuiti kowit, poliwi kowit
<Sync time="503.873"/>
tein ne: kitaxo:ltaltili:s yehwa sah ima:ko mah kualtia, koma:mo se:sah, o:me
<Sync time="509.263"/>
pero no: kimolo:nti:s nohjó:n ne:n owat ia:yo, a:mo iwki sah
<Sync time="517.482"/>
kita:lili:s tepitsi:n kownex wa:n kixte:kas wa:n yehwa ya tein molo:ntias, pahyoh ya
<Sync time="525.763"/>
e:mah, de ompa yo:n molo:ni, molo:ni, mo:molo:ni, kitatokilihtiw ompa kitstok, a:mo wel mahchi:was
<Sync time="535.419"/>
*este** mahchi:was pero *hasta que** a:mo kualtias, *sea** kualka:n *o sea** yowak
<Sync time="543.169"/>
pero komo no: kimatilia ne:n kiki:xti:s *este, punto** de ke:meh *panela** mochi:was a wa:n koma:mo tein weli kino:tsaskeh
<Sync time="553.544"/>
*porque** yo:n ki..., kiekowah, semi tsiktsi:n sah, semi tsiktsi:n sah, *un poco menos** a:mo sake:ra achi se: kapoltsi:n de *pimienta**
<Sync time="563.981"/>
tein *prueba** mahyá:, ox *de punto** ya, ke:meh se: *arrocito** sah, se: *granito de arroz** sayoh, 
<Sync time="572.573"/>
ika se: kow..., se: *astillita** kite:mowah ika ki..., kikuih ika ne:n tikilwiah tahmolo tein ika kima:nelowah 
<Sync time="580.638"/>
wa:n ihkó:n kikuih wa:n kiekowah, tsiktsi:n komo iwki a, ki:xtiah wa:n komohkó:n kipolowa ok, semi ompa yetos a:kin nohjó:n kiitas yo:n *punto**
<Sync time="592.216"/>
*hasta** ahsi *punto** wa:n kiki:xtiah ya 
<Sync time="595.141"/>
wa:n de ki:xtiah *este** ki..., komo kinekih mah kualtsi:n ki:sa yo:n *panela**, mah pochiktik, kite:miliah *carbonato**
<Sync time="608.685"/>
se:, se:, se: *puño de carbonato cerca** kite:miliah 
<Sync time="613.653"/>
niman kipata *color**, niman, niman kipata *color**, ento:s ki:sa pochiktik nohjó:n *panela**
<Sync time="619.856"/>
pero no: de *punto** sah nochi nohjó:n kita:liah *después** kichiah kima:manelowah *hasta** se:wi, kichiah nochi, 
<Sync time="628.243"/>
se:wi kualtsi:n wa:n kix..., kitah kuali ke, se: kita kuali ox kuali se: kipano:lti:s a itech *molde**
<Sync time="636.075"/>
pos ompa se: kite:kaya wa:n se: kinketstiw seko wa:n de se: kinketstiw seko komo ho:rah ok de nohjó:n tami a 
<Sync time="644.972"/>
*pues** tio:tak se: kichia komo hora pos sepa se: kixtia *panela** wa:n sepa se: kipi:ki
<Sync time="652.356"/>
para mo:stika sepa seki se: kichi:wa wa:n koma:mo ho:rah ok pos mo:stika ya mosentilia ya tekit
<Sync time="658.153"/>
tikihki:xti:s ok *panela**, tikpihpi:kis wa:n i:pa tik..., tiktekiti:w ok owat, tiksakas, miak taman
<Sync time="665.075"/>
yo:n a:mo soh se: tokni:w kineki mah ompa tekiti, mah se: miakeh
<Sync time="670.513"/>
pero no: name:chilwia:ya ne:n *trapiche** tohto:ka:yeh nochi ne:n ke:meh *moforma:rowa**
<Sync time="677.169"/>
*lo primero** namechilwia *este** yehwa *trapichehte:na:n**, de ompa, *trapichehkone:meh**
<Sync time="686.341"/>
de ompa ne:n kalikximeh, de kalikximeh *banco**, de *banco** kilwiah ne: *cadenas**
<Sync time="695.528"/>
de ompa seki kowmeh kich..., se: kichihchi:wa we:weyak, nehjó:n kipia *cabezas**, kilwiah *este llaves**, o:me no:
<Sync time="705.028"/>
wa:n o:me *cuñas** wa:n ni:nipaka keptok, kipia *puntales** kalikxit
<Sync time="711.325"/>
yehwa sah yo:n nochi *kiforma:rowah** wa:n kuali moka:wa ya wa:n komo no: kitasohta akin ia:xka *trapiche** kuali kicha:ntia:yah
<Sync time="722.45"/>
wa:n no: kicha:ntia:yah ke:meh no: ye:wa name:chilwia:ya *este** ne:n kichihchi:wilia:yah yehwa owasakat icha:n ahko *o** yehwa *cartón** de amat
<Sync time="734.856"/>
kitilpilia:yah 
<Comment desc="quiso decir kiilpilia:yah"/>
na:wi kowit ne:n ikua:ko ne:n *trapichehte:na:n** komo ke no: ta:nka:yo:t
<Sync time="742.418"/>
wa:n i:xtapal no: o:me, a:mo ta: no: na:wi, ke:meh eskia no: taihti:yo:t
<Sync time="750.371"/>
wa:n tate:noh kipia *plancha** wa:n no: kipia *este** kale:waltsitsi:n wa:n no: kipia *cintas**
<Sync time="759.809"/>
wa:n ke:mah kisohsolia:yah ya yo:n *cintas**, kualtsi:n wa:n paniá:n kita:lia:yah ne:n yehwa ne:n owasakat *o palma, o** yehwa ne:n *cartón**
<Sync time="772.981"/>
wa:n kua:nto titekitiah pos yo:n a:mo kiki:xtilia:yah, iwa:n, iwa:n ta:tayewalowa:ya ne:n i..., icha:n ne:n *trapiche, porque seguro** ompa yetok
<Sync time="783.825"/>
ma:ski kiowtok pero ompa tatampa se: etok
<Sync time="787.106"/>
ihkó:n no: tekitiah *abuelos** wa:n tein titekitikeh ika ok, pos tein tikmattokeh ok etok se: komo 
<Sync time="795.403"/>
se: *recuerdo** para *toabuelos** tein ika motekipanohkeh, tahyowi:lis semi pero
<Sync time="801.805"/>
pos semi kualtsi:n katka, a:xka:n a:mo kanah tikitah ok, *porque** ke:yeh pos, kiowihitakkeh ya wa:n neli owih a:mo, a:mo soh se: kihtowa
<Sync time="811.93"/>
yowal se: tekitil 
<Comment desc="quiso decir tekitis"/>
 wa:n se: tekitis wa:n to:nal wa:n a:mo timose:wis semi 
<Sync time="818.258"/>
*por eso** ika nohjó:n koto:nik yo:n tekit *porque** semi, semi *tarea**, ke:mah
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="827.43" endTime="840.008">
<Sync time="827.43"/>
Ne: ihkó:n ke:meh kipa:tskayah ne:n owat, tikihtowa kite:milia:yah kownex, i:pa sayoh kownex *porque** neh iksá: nikakini kihtowa ke mahyá: owapachyo owa:t 
<Comment desc="aqui es panela, por erros se dijo owat"/>
 ki:sa
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="840.008" endTime="845.008">
<Sync time="840.008"/>
*Por eso** name:chilwia *este** ki..., name:chilwih ya *este** kixte:ktiowih
</Turn>
<Turn startTime="845.008" endTime="847.462" speaker="spk1 spk2">
<Sync time="845.008"/>
<Who nb="1"/>
Ah, ki:xte:kah sah, a:mo kitsetselowah
<Who nb="2"/>
ke:mah
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="847.462" endTime="865.856">
<Sync time="847.462"/>
Koma:mo se: kilpilia kosta:l ne:n ka:mpa wi:tsa tein ki:stiw, ka:mpa **kana:r**, mah mochi:xtiw, ne:pa ki:stia:s chipa:wak a
<Sync time="856.497"/>
ento:s koma:mo tikta:lilih ne:pa tiki..., tiki:xte:kas a ika teisá sepa para chipa:wak a molo:nis, ke:mah,ihko:ni, mm
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="865.856" endTime="873.053">
<Sync time="865.856"/>
Wa:n ne:n owato:kayah, kichipa:wayah no: owat oso sayoh ompa kito:katih wa:n sioh *cad...** nochipa ke:man kitekih sah ne:n
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="873.053" endTime="879.028">
<Sync time="873.053"/>
<Who nb="1"/>
Pues
<Who nb="2"/>
Kiki:xtihtiowih tein chika:wak oso no: iksá, etok to:nal ke:maniá:n owami..., owame:wah
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="879.028" endTime="966.762">
<Sync time="879.028"/>
*Este** tikto:kayah nohjó:n owat mes de marzo, abril, mayo
<Sync time="883.512"/>
wa:n nohjó:n tikto:kah *pues** tein ne:, niman selia, nohjó:n owat a:mo mone:neki, tikme:wah septiembre
<Sync time="891.247"/>
tsikitsitsi:n itsmoltsitsi:n ihko:kó:n, seki ihkó:n, de septiembre tikme:wah 
<Sync time="897.543"/>
tikto:kayah de we:wehka *a tres varas o a dos varas y medio de** we:wehka
<Sync time="907.481"/>
wa:n de ompa yo:n tikchiah para mayo sepa tiahsih
<Sync time="913.621"/>
onkak *este** sepa, onkak a tein we:weyak a, kilia:yah owapoloko n' ta:tahmeh 
<Sync time="919.825"/>
kuali tiktekih ya, tik..., tiki:xtilihtinemih ya yo:n tein we:weyak, tikihitahyah para tein wi:tsa kualtsi:n ne:n itsmol
<Sync time="927.746"/>
kuahkuali, yehwa ya xo:chiowati sepa sep..., septiembre, octubre, yehwa ya onkati sepa mayo, para *dos años casi**
<Sync time="935.856"/>
*este** kuahkuali owat a, kuahkuali owat pero tikme:wayah *por** pa:nti tayo:le:wayah, a:mo, a:mo sayoh se:sah kime:waya
<Sync time="945.465"/>
tikchipa:wayah kualtsi:n moka:wtia:ya kualtsi:n *surcado** ne:n owat, nochi tachipa:w
<Sync time="951.7"/>
te:chchi:waltia:yah *porque** pos yehwa ika mopano:ltia:yah *abuelos** a:mo teh *más** onkaya, onkaya miak tatok, nepale:wi:l pero pos *más** kitohtokayah *panela**
<Sync time="963.809"/>
ke:mah, ihkó:n nohjó:n.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="966.762" endTime="970.583">
<Sync time="966.762"/>
*Panela este** kinamakayah oso nochi taya:yah sah
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="970.583" endTime="1052.642">
<Sync time="970.583"/>
A:mo, kinamakayah, seki kichi:wayah *marquetas** seki kichi:wayah yehwa *piloncillos**
<Sync time="977.121"/>
kui:kayah wehka *porque** no: nia:ya neh wa:n tia:yah Ecatlán, tia:yah Jonotla, seki nika:n t' kua:lkuiah
<Sync time="983.043"/>
t' namakayah *por, por costal**, seki Zacapoaxtla tikonka:wayah pero i:pa yetoyaya ne:n *este carretera** pos ompa t' ta:lia:yah
<Sync time="992.058"/>
pero neli *vale:rowa:ya a cincuenta centavos, hasta** pe:wak panki:sa *a sesenta**
<Sync time="996.87"/>
pos tehwa:n tikihtohtokeh *este diferente** ya tahto:l *porque** ihwa:k kihtowa:yah na:wi tomi:n, e:yi powal
<Sync time="1003.214"/>
e:yi powal wa:n kaxto:l kihtowah pati:yowak *panela**, na:wi powal *más** pati:yowak a, 
<Sync time="1010.591"/>
pos *más** pe:wak kito:kah, miak onkaya owatsi:n pero *después** a:mo, a:mo t' taxi:ko:koh ok, moka:wak iwki a
<Sync time="1020.167"/>
e:mah, tika:wayah ka:sá: *por ciento, de a media ciento o** ka:sá: ka:mpa ya o:me *o** e:yi, iwki, iwki wa:n iwki *hasta** tamia
<Sync time="1030.011"/>
e:mah, pero titekitiah *por semana**, a:mo sah se: *paila**
<Sync time="1035.948"/>
*semana** mosentilia:ya sake:ra *seiscientos, setecientos mancuernas**
<Sync time="1042.048"/>
no: semi tomi:n katka, a:xka:n komo *tiksegui:ro:skiah** yo:n yetoskia se:, se: *algo** de nepale:wi:l, pero a:mo *mosegui:roh** ok, ke:mah
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1052.642" endTime="1060.432">
<Sync time="1052.642"/>
Ne: ye:wa tite:chtapowia:ya ke ne:n *trapiche** no:..., nankichihchi:wayah nochi de, de *kowit
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="1060.432" endTime="1061.007">
<Sync time="1060.432"/>
Ke:mah
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1061.007" endTime="1065.867">
<Sync time="1061.007"/>
Ne: pos, neh ka:sá: ika nikitani onkak seki *trapiches** no: mah..., pero tepos a
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="1065.867" endTime="1134.254">
<Sync time="1065.867"/>
A: pos yo:n oksé: taman, i:pa onkak, yo:n i:pa onkak de *antes**, de tepos a i:pa onkak pero semi o:me, e:yi sah kikuiah
<Sync time="1073.679"/>
*más** tikuiah de kowit, ke:mah *porque** ne:chilwia:yah ta:tahmeh ke de kowit
<Sync time="1080.507"/>
*más** ahwiak *panela** ne:n ki:sa kahfe wa:n a:mo de n' tepos, 
<Sync time="1084.726"/>
a:mo nikmati ox mela:w, ox ke:mah, e:mah, pero tehwa:n tikuiah loké:s kowit
<Sync time="1092.242"/>
wa:n nohjó:n *kowtrapiche** wehweliwia, sepa kuali ki..., kichipa:wayah, sepa kita:lilia:yah se: *medida**, sepa moka:waya yankuik
<Sync time="1104.508"/>
sepa kuehkuelo..., tikuehwelowa:ya wa:n sepa tiktali:s, sa:lowa:ya ne:n *trapicheroh**, yeh ikue:ntah
<Sync time="1109.883"/>
wa:n komo *siempre** tekitiah, e:mah, mm, 
<Sync time="1115.849"/>
wa:n nohjó:n *panela** wa:nto 
<Comment desc="quiso decir cuando, en nahuat seria ihwa:k"/>
 ki:saya, pos *importa** tio:men tikahokuiskeh itech *horno**
<Sync time="1120.711"/>
koma:mo tina:win koma:mo t' kxi:kohkeh, *porque delicado, porque** toto:nik, e:mah
<Sync time="1127.055"/>
ihkó:n nohjó:n ompa sah tiketsayah, ompa ne: se:wi wa:n ompa ne: tikchi:wah nochi, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1134.254" endTime="1138.765">
<Sync time="1134.254"/>
Aken weli sah we..., ne:n kichihchi:waya *trapiche o** etoyah sah no: aksá: ke welia.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="1138.765" endTime="1139.649">
<Sync time="1138.765"/>
<Who nb="1"/>
*o** nochi weliah
<Who nb="2"/>
*pues.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="1139.649" endTime="1221.335">
<Sync time="1139.649"/>
A:mo nochi weliah, yetoya sah, 
<Sync time="1142.728"/>
se: kilia:yah nika:n Ayotzinapan nemia se: *nopariente** kilia:yah Vega Vázquez wa:n iwa:n *imuchacho** kilia:yah Milio katka
<Sync time="1152.401"/>
yehwa:n yo:n semi tekitiah ne:pa ka:mpa ni..., ninemi wa:n seki, okseki nipawi:n nochi yehwa kihtowah ki...,kio:le:wayah
<Sync time="1160.385"/>
semi welia ta:tahtsi:n, e:mah, a:mo, a:mo *kifalla:rowa:ya**, pero
<Sync time="1167.541"/>
pos ka:mpa ki..., nehnemia *trapiche**, semi keptok sah kita:lia:ya ne:n tikilwia:yah itan 
<Sync time="1174.522"/>
*puro** ika xo:no:t *este** ki..., kitehtekia ihko:ko:n kitamachi:waya, ait ke:ni:w a, ihkó:n kitso:tsonkepa, ihkó:n, ihkó:n kitso:tsokeptiw wa:n ompa kita:lihtiw *puntos**
<Sync time="1185.46"/>
wa:n ompa kichkuaya ne:n ka:mpa itan kalakis wa:n ke:keptok
<Sync time="1191.46"/>
wa:n kimatia *porque kiforma:rowa:ya** wa:n momahcha:naya *mismo** kowit sah, a:mo moka:waya nio:n se:
<Sync time="1198.194"/>
ta: *parejo** momalakachowa:ya, yehwa nohjó:n kikuitiah itan, nochi mo..., mo..., mona:miktia:ya
<Sync time="1204.663"/>
a:it ke:ni:w nohjó:n *abuelo** kichi:waya
<Sync time="1207.898"/>
*solo** yehwa nohjó:n kipiaya tekit yehwa *itrabajo** katka
<Sync time="1211.194"/>
pero a:mo nemi ok, momikilih ya ke:meh *seis años** a
<Sync time="1216.929"/>
e:mah, yehwa sah nohjó:n.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1221.335" endTime="1225.429">
<Sync time="1221.335"/>
Sepa tite:chtapowi:s ke:ni:w moto:ka:y?, ¿Ka:ni tiwa:le:wa wa:n ka:nachi xiwit tikpia?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="1225.429" endTime="1237.332">
<Sync time="1225.429"/>
Pos nehwa ni..., ninemia ne: Xaltepec pero axka:n n' nemi San Miguel Tzinacapan wa:n neh nikpia cincuenta y nueve años
<Sync time="1232.585"/>
e:mah, noto:ka:y Andrés Martín Juárez
</Turn>
</Section>
</Episode>
</Trans>
