We:noh pos sepa nika:kui:n timona:mikih, nikneki nimitstahtani:s ox no: tiki:xmati yo:n kiliah *santa cruz** xo:chit, tak mochi:wa kowke:span, ka:sá: ika *o** itech kahben *o** itech chalawih, itech yehwa yo:n kowit mochi:wa. Ox tiki:xmattok ka:nika yo:n achi, achi mochi:wa *o** para toni servi:rowa yo:n, ox kuali se: kia:ketsa. Pos no: niki:xmattok nehjó:n xo:chit, kuali a ke nika:n ti..., timona:mikih itech i:n ohti wa:n *siempre** tikitstinemih ke:meh i:n tikowtahnehmih pos tik..., tikitah ne:n xo:chitsi:n. *Santa cruz** xo:chit mo..., mo..., we:noh mo..., mokehketsa ike:span kowit, a:mo ... Yo:n a:mo ta:lpan se: kita, ike:span de se: we:ikowit oso itech se: kahfe:nkowit, ompa ne: moketsa pero yo:n kihtowah ke no: kikuih para ka:ketsah, pero a:mo se: kimati. Ke:mah. No: kualtsitsi:n xo:chitsi:n *por eso** kiliah ne:n *santa cruz** xo:chit pos ne: a:mo se: kimati, xa: *cuando mero** ne: ilwiti ne: ne:n *san.., santa cruz** ihwa:k xa: xo:chiowa. Ke:mah, mm. Pero ka:sá: ika se: kita ihkó:n de ke pos seki kihtowah kitekih para kia..., kia::ketsah, ta: yo:n no: kualtsi:n. Kualtsi:n no:. No: kualtsi:n pero ike:span de n' kowit nehjó:n mochi:wa. Ke:mah. Ike:span wa:n no: momahmaxalowa wa:n pos ompa miak, miak kitah no: wa:n pos ke:meh i:n tinemih ne:wi:n kowtah pos no: tikitstinemih wa:n pos no: kuali a ke timomati:ltiah, nika:wi:n timona:mikih pos semi kualtsi:n. Ke:mah. Nohjó:n kualtsi:n xo:chitsí:n, yo:n kilia, *por eso** kiliah *santa cruz** xo:chit. Kualtsi:n neli. Ke:mah. Kualtsi:n. Wa:n teh xa: kachi tiki:xmati, ta: ke:meh i:n no: *más** tinentinemi ne:wi:n kowtah pos ti..., no: tikita. Se: kita. Pos no: niki:xmattok yo:n xo:chitsi:n ne:n nikita mochi:wa ka:sá: itech kow..., kowke:span itech chalawih wa:n, wa:n mochi:wa we:itaktson mochi:wa yo:n, m..., miak, miak. *Cuando, cuando** we:itaktso:n ya ye:kmiak xo:chit poso:ni. Ye:kmiak mopahpampilowa ihkó:n ma..., wa:n mochi:wa xo:chit mahyá: pesma ima:i ne: mo..., mochi:wa ata ne: ixo:chiotsí:n momahma:i..., momahma:itia wa:n ompa motekpa:na ya xo:chitsi:n mahyá: pesma. Momahmaxalowa. Pero ne: ixo:chio kostikkui:kuiltik. Kui:kuiltik wa:n kipia iteyo no:. A:mo n'mati ox teyowa, a:mo, neli, ne..., Ox iteyo tsikitsitsi:n, a:mo se: kimati oso xa: ixo:chio. Nikitani sayoh ne: xo:chit sah, pampi:xowi wa:n moka:wa kowit a, iwki wiso:ntok, de powetsi a xo:chitsi:n, moka:wa kowit sah. Xo:chit eski n' ikuitapi:l ne: mopihpilowa pero a:mo teyowa. Ke:mah wa:n pero a:mo teyowa nikita, a:mo, a:mo teyowa *porque** nikita neh, ampó:n nikitak ne: ke:mania:ntika, nikitak ne:n kowit, kowit sah wihwiso:ntok wa:n a:mo teh xo:chit ok. Pero a:mo teh kipia ita:kka nio:n tei, yo:n a:mo ta:ki. A:mo ta:ki. Ixo:chio no: iwki kualtsitsi:n no:. Ne: ke:mah, nikita ke a:mo, a:mo, a:mo momiakilia itech ... Ke:mah, kualtsitsi:n no: wa:n yehwa no:, wa:n nika:n tanikua:kopa motelchi:wa ka:mpa toto:nikta:lpan, nika:n Buena Vista, se: kita se: yowi, ke:masá: senkarrete:rahte:n. Nochi yehwa n' ohte:n itech *poste** kitahta:liah wa:n telnochi yehwa. Wa:n kualtsi:n mo..., ompa, ompa, ompa sah yo:n mopepechowa itech kowit, ompa monalwayo:tia wa:n ompa ne: moskaltia ya. Wa:n yo:n kitahta:liah wa:n ompa ne: mopihpilowa ya, ompa ne: moskaltia ya. Wa:n ne: ye:kkualtsi:n mota xo:chit poso:ntok. Pos ompa a:mo kitekih, kwe..., kwelitah sah mah tachihchi:wto ika n' ohte:n, ye:kkualtsi:n mota. Ke:mah pero ompa ne: ... Yo:n no: kitekih, kit..., ke:meskia kito:kah. Kuelitah, kualtsi:n no: ike:span de kowimeh. A:, san jose:. Ke:mah, san josé ta..., tamiposo:ntoya. Wa:n nika:kui:n tehwa:n poso:ni itech, itech mayo ya. Itech mayo *cuando** ne: *santa cruz**. Itech mayo poso:ni, ke:mah *porque** nika:n ahkokopa tasse:ya wa:n ne:pa takawa:ni. Pos no: kualtsi:n ke:meh i:n se: kitstinemi, ke:meh i:n no: tiki:stinemi ne:wi:n wehka pos no: tikita. Ke:mah. Se: kita. Neh nika:wi:n kowtah pos no: nikitstinemi, ke:meh i:n mayo. Se: kita. Ke:mah. Tiowih ne:wi:n tikowtahnemitih oso titekititih pos tikitah ike:span yetok nehjó:n xo:chitsi:n, *santa cruz** xo:chit pos no: kualtsi:n. Kualtsi:n mota. Kualtsi:n wa:n yehwa yo:n tik..., ke:masá: se: kita ne:n wetstok nehjó:n, a:mo, a:mo pero ixo:chio, yo:n a:mo se: kita ke:ní:w ox teyowa. Ke:mah, ka:n ... Ke:mah, a:mo teyowa yo:n, mm. Ka:n teyowa, neh nikitani neh ke ... Soh se: mokaya:wa ne:n ke:masá: se: kita ne:n x..., se: kita ata ne:n iteyo pero a:mo iteyo, a:mo teyowa. De ke poso:ni, pampixo:wi xo:chitsi:n wa:n ke:mah ne: moka:wa kowit sah, ne:n ima:kowyo sah moka:wa, *hasta** ompa wa:ki a wa:n niki:xehekowa miakia *porque** itech nalwat ne:n itsmoli:ni. Nalwat mo..., nalwat momiakilia. A:mo, a:mo teyowa. Itech nalwat, neh a:mo ke:man nikita ne:wi:n mah itech ta:l ihkó:n mah ixwa. A:mo, yo:n a:mo. I..., ike:span kowtsi:n, ike:span wa:n nehjó:n yehwa yo:n ... Neh nochipa nikita ike:span de n' kowit, de n' ompa ne:n mochi:wa, ompa ne: moskaltia ya. Ke:mah. Tak monahnalwayo:tia, mokuihkui a itech ne:n nalwatsi:n de n' kowit. Yo:n kualtsi:n momahma:yo:tia ihkó:n wa:n kualtsi:n ke:meskia yo:n no: tachihchi:wtok, momahma:yo:tia kualtsi:n ne:n ne:si xo:chitsi:n, *por eso** kiliah ne:n *santa cruz** xo:chit. Yo:n no: taman, no: taman. Ke:mah, mopepechowa itech kowit wa:n neli ne: ... Ke:mah, ke:mah. Kualtsi:n mota xo:chitsi:n, kualtsi:n mota. Ke:mah. Wa:n semi kualtsi:n no:. Ke:mah. Kualtsi:n mota, kualtsi:n. Pos yehwa sah yo:n nimitstahtania no: wa:n no: ne:chili mo..., moto:ka:i wa:n de ka:ni tiwa:le:wak. Pos nehwa ni..., nimono:tsa Anastacio Nicolás Damián, niwa:le:w de ne: San Miguel Tzinacapan. Pos neh no: niEr..., niErnesto Vázquez wa:n no: ompa no: niwa:le:w San Miguel Tzinacapan. A: we:noh, tasohka:matik.