Pos a:man nikneki nikneki nikmatis se o..., ne: techtapowi, ne: iwki ..., n' ka:ni..., yo:n tikihtoh ne: ... we:noh tikihtowah ke onkak ne:n pesma ne: tapacho:lpesma wa:n xo:kihya:kpesma, ke:ní:w teh tiki:xmati wa:n ka:ni mochi:wa. Ox ka:sá: kahbe:ntah, mi:lah, ixta:wat oso ka:sá: ka:mpa taxiti:ni sah, ompa ne:paka sah mochi:wa pané:. A: yo:n xo:k..., xo:kihya:kpesma, yo:n ne:wi:n no: mochi:wa ne: ka:mpa taxiti:ni ompa onkak pero a:mo semi wehkapanKa:KAkkkk Mm, ka:mpa taxiti:ni. Mm. Yo:n se: ki..., se: kita ka:mpa se: koli:nia wa:n se: kihnekui ye:kxo:kihya:k, *por eso** kiliah xo:kihya:kpesma, pos yo:n a:mo wehkapantia Mm. semi wehkapan ihkui:ni mochi:wa, a:mo wehkapantia wa:n i:n okseki no:, no: *igual** pero i:n a:mo, a:mo xo:kihya:k. Ke:mah. Tapacho:lpesma, yo:n onkak ne:wi:n no:, ka:sá: ika se: kita ne:wi:n kowtah ihko:ni Mm. nejó:n pero a:mo no: semi telwe:i mochi:wa. Mm, ke:mah. Tsikitsi:n Ke:mah wa:n i:n se: tapacho:lpesma kiliah *porque** ... we:noh xo:kihya:kpesma Mm. *porque** ne:s[i] ye:k xo:kihya:k. Ke:mah. Xa: ka:sá: ika no: tikita timokui:ltia wa:n ... Ke..., ke:mah semi tsohya:k wa:n neli komohkó:n neh nikitani yehwa yo:n pesma [tikihtowa] wa:n imets, ne: kohkostik imetswa:n, ahalaxtik yo:n imetskowyo. wa:n nejó:n pero semi tsohya:k, pero yo:n seki yo:n ki..., yo:n tikiliah ne: tapacho:lpesma *o** xo:kihya:kpe..., xo:kihya:kpesma, xo:kihya:kpesma yo:n, porin xo:kihya:k. xo:kihya:kpesma. Wa:n yo:n tikiliah tapacho:lpesma, yehwa, yehwa sah yo:n sentaman sah. Wa:n a:mo nikihto:s semi telwehkatan motohto:ka, ta: paniá:n. Paniá:n se: kita nahnalwayoh. Pania:n sah yetok ata. Paniá:n sah. Paniá:n sah itats..., itaktsoyo yetok, ompa sah ne: selia. Moma:itia wa:n sepa ompa sah a..., a:mo mos..., a:mo kipia ikowyo, ompa sah ne:n ... Ke:mah no: we..., i:pa ima:ko..., ima:kowyo. Pero a:mo kipia ke:meh yo:n seki pesma para kalikxit, a:mo, ompa sah mochi:wa, ima:xiwyo sah panki:sa. Ke:mah, panki:sa, panki:sa ima:kowyo. Ke:mah, wa:ki sepa. Om..., ompa sayoh moskaltia ihkó:n ke:meskia ..., a:mo, ta: i:n a:mo, a:mo kikuih para kalikxit ihkó:n, i:pa sayoh xo:kihya:kpesma, sayoh ki..., ompa moskaltia wa:n seki tak wa:ki ihkó:n, moka:wa sayoh ihkó:n ne:n, ke:meskia kowte:n. Ke:mah wa:n yo:n a:mo takua:wak, de: wa:ki a:mo takua:wak, ata ihtikohkoyoktik, kahkakawtik i..., i..., ke:mah, ihtikakaw[tik], yehwa yo:n tikiliah tehwa:n tapacho:lpesma wa:n xo:kihya:kpesma. Ke:mah, yehwa yo:n, ke:mah. Ihtikohkoyoktik de, de wa:ki. De n' o:me taman, nochi yehwa ne:n xo:kihya:kpesma, tapacho:lpesma. Pos yehwa yo:n ... Pos yo:n nochi ne:wi:n ka:mpa taxiti:ni sah onkak. Ompa, ompa mochi:wa. Ka:sá: ika se: kitas ihkó:n a:mo kachi tei, Ka:n kachi mochi:wa kanah, a:mo kachi mochi:wa. Panián sah yetok, panián sah, ke:mah. a:mo kachi tei, ke:masá: seki *hasta** wiwiwti *porque** paniá:n yetok, yo:n paniá:n sah mota:lia ne:n nalwatsí:n wa:n seki de wa:ki, moka:wa ke:meskia yo:n a:mo kipia iyo:lo. Ke:mah ihtikakawtik ata moka:wa, [y]emaxtsi:n moka:wa ne:n ima:kowyo, ipa se: taksa xaxawakatiw, mm, yehwa yo:n. Pa:ti niman, pa:ti. Ompa moka:wa, ihtikakawtik, yemaxtsi:n wa:n xaxawakatiw, ompa ne: se: ki..., paniá:n se: tahtaksa yo:n se: koli:nia pos yehwa yo:n pa:ti. Wa:n yehwa yo:n kiliah ne: ... ka:sá: ika se: ki..., se: kita wa:n se: koli:nia, ye:kxo:kihya:k. Ke:mah, *cuando** xohxowik xo:kihya:k, ke:mah, mm. Xo:kihya:k, *por eso** kiliah xo:kihya:kpesma. Yeh..., pos yehwa sah yo:n n'nekia nimitstahtani:s *porque** neli a:mo tikye:kmatih nochi, seki taman tikto:ka:itiah wa:n seki tikto:ka:itiah ke:meh tehwa:n tikiliah. Yeh ika tikiliah tapacho:lpesma, seki kiliah ne: xo:kihya:kpesma pero ne: se:, se: taman sah yo:n. Yeh..., yehwa sah, ke:mah, yehwa sah, ke:mah. Ke:mah. Se: taman, sayoh ke no: kuali a ke nika:n ti..., timahsih, timoahsikeh wa:n timona:mikkeh pos timotahtaniah ke:ní:w, ox se: kita, ka:ni onkak Mm. wa:n kualtsi:n no: timo..., timokuikeh, ekintsi:n timolihkeh pos ne: ompa ne:n xo:kihya:kpesma, *igual** ne:n tapacho:lpesma, *mismo** yehwa. Ke:mah. Ke:mah yehwa, yehwa, *mismo** yehwa. Sa[yoh] ekintsi:n pos no:..., nochi ti..., tiki:xmattok no: wa:n neh no: niki:xmattok. *Mismo** yehwa, ke:mah pos timomakah kue:ntah no: toni wa:n yehwa sah yo:n nimitstahtania:ya wa:n sioh ne:chilwi ke:ní:w timono:tsa wa:n ne: ka:mpa ... ka:ni tiwa:le:wa:k. Pos neh nimono:tsa Anastacio Nicolás Damián, niwa:le:w ne: San Miguel Tzinacapan. Pos neh no: nimono:tsa niErnesto Vázquez wa:n niwa:le:w San Miguel Tzinacapan. A:, we:noh.