We:noh pos, ke sepa nika:n timona:mikih no: sepa n'neki nimitstahtani:s ke semi tiki:xmati miak taman ne:, ne: nika:kui:n mochi:wa ne:n miak taman xiw..., xiwtsitsi:n ke:meh, ke:meh yo:n kowtsitsi:n mochi:wa, tiki:xmattok miak wa:n n'neki nimitstahtani:s ox tiki:xmattok ne:n korpus xo:chit kiliah. Ox neli poso:ni *mero** itech korpus oso, oso poso:ni nochi *tiempo**, a:mo n'mati. Xa: tiki:xmattos teh ke ... Pos neh nehjó:n, ya:ken nika:n timoahsikeh mah nochi timomati:lti:ka:n, itech i:n ohti. Mm. Pos no: niki:xmati yo:n ko..., *korpus** xo:chit pero pos a:mo ke:man nikitas de semi ne:n ke:manián *mero**, ox *mero** to:nal de *korpus** xo:chiowa *o** pos neh ka:sá: ika nikitstinemi ihkó:n xo:chiowa pero neh niki:xmattok sayoh de e:yi taman. Mm. Yo:n de n' ista:k wa:n de yo:n achi *morado** wa:n yo:n ne: ki..., a:chi:petik. Mm. Yehwa sah yo:n niki:xmattok, a:mo ... Sayoh e:yi taman. Mm. Wa:n yo:n a:mo nikmati neh ox kuali no: para se: ... Pahti oso i:pa sayoh yo:n xo:chitsi:n, ox, ki..., tak kihtowah seki kuali no: ika se: kia:ketsa. Kihtowah. Pero a:mo se: kimati wa:n ... Ke:mah no: kua..., no: kuali kia:ketsah yo:n, sayoh ma:tepe:wi niman pero yo:n kualtsi:n no:, kualtsi:n kia:ketsah,seki kitekih wa:n kia..., kia:ketsah, kualtsi:n mota no: xo:chitsi:n, mm. Pero a:mo teh *más**kitatekiwtiah, i:pa sayoh porin xo:chitsi:n sah ki...,kia:ketsah, *demás** a:mo teh kitatekiwtiah nio:n para, para se: kikuis teisá: para pahti a:mo kualtia. Yo:n a:mo, a:mo, a:mo kualtia. A:mo kualtia wa:n ... A:mo tei, a:mo kikuih para pero yo:n ikowyo ata alaxtik wa:n ke:meh pimie:ntahkowit ikowyo. Wa:n yehwa yo:n ne:n Alaxtik ke:meh xa:lxokokowit, iwki a. Ke:meh *pimientahkowit wa:n a:mo semi telwe:i, nikihto:s wehwei mochi:wa. A:mo wehwei mochi:wa yo:n, a:mo wehwei mochi:wa yo:n, ke:mah. A:mo wehwei mochi:wa, ta: tsikitsitsi:n wa:n ... Sioh kualtsitsi:n ne:n xo:chit no, kualtsitsi:n, *moradito** no:. Kualtsi:n no: mochi:wa i...,ikehkechtan mota:lia ne:n xo:chitsi:n. Ikehkechtan, nochi ikehkechtan, a:mo teh nehjó:n nikihto:s ke ima:ko ... Yehwa yo:n neh niki:xmattok de e:yi taman, teh xa: nika:n xola:lpan xa: tiki:xmatis de ka:nachi taman, xa: *más** tiki:xmati. Ke:mah, mm. E:yi taman, ke:mah. Pos no:. A:mo, no: niki:xmati yehwa sah no: niki:xmati *porque** neh no: nikixmattok n' ista:k wa:n yehwa yo:n chi..., chi:chi:ltik wa:n achi a:chipetik. Ke:mah, a:chipetik achi tepitsi:n, *morado** de ... E:yi taman sah ne: niki..., nikitani ne:n, ne:n xo:chitsi:n wa:n pero neli a:mo, a:mo teh *más** se..., servi:rowa para tein, para pahti *solamente** para kia:ketsah sah yo:n, pero yo:n kualtsi:n. Kia:ketsah kualtsi:n no: mo..., motaka:wa, de e:yi taman kita:liah no: kualtsi:n. Ne wa:n yehwa yo:n a:mo, a:mo nikihto:s no: kualtias para teisá: kowtati:l, ta: tak kualtias seki tein pihpitsa:wak pero pitsa:k a:mo kualtia. Ke:mah, kia:ketsah sah, ke:mah. Kualtsi:n mota, kualtsi:n mota. Kanah wa:n ... A:mo, a:mo kite:ntekih eliwis *porque** yo:n xo:chitsi:n wa:n nika:n kachi a:mo, a:mo we:itei, we:wehka sah ka..., ka:mpa kipiah xo:chitsi:n. We:wehka sah tak yo:n no: kito:kah wa:n a:mo se: kimati ke:ní:w, kati:n *tiempo** yo:n kito:kah. We:wehka sah, ke:mah. A:mo. Pos ka:n se: kimati ta: yo:n nimitsilia kowit kito:kah no: ke:meh xo:met. Mm, kowit, kie:witiketsah wa:n ... Yo:n kowit sah ki..., kowit kito:kah. yo:n a:mo teyowa yo:n xo:chitsi:n, a:mo teyowa *porque** a:mo se: kita kanah teyohtok. A:mo teyowa wa:n yo:n kito:kah kowit. Koiwt neh nikitak ne: ka:mpa kito:kah wa:n ompa itsmoli:ni wa:n *después** ompa moskaltia ya. A:mo teyowa. Kowit, kowit, kowit selia, mm. Ke:mah. Ke:mah. Wa:n de moskaltia ya ompa ikua:pa mochi:wa ya ne:n xo:chitsi:n wa:n kiliah *korpus** xo:chit *porque** ah..., wa:n yehwa yo:n a:mo tikmatih ox *mero** ilwit de n' *korpus** nehjó:n xochit mochi:wa oso mochi:wa ma:ski a:mo *korpus**. Yehwa yeh. Ompa mochi:wa xo:chitsi:n ka:mpa i..., i..., ke:mah, mm. Pos ka:n ... Ke:mah iwki sah kito:ka:itiah, iwki sah, iwki sah kito:ka:itiah pero *demás** tak mochi:wa ke:meh i:n *tiempo** ne:n xo:chitsi:n, ta: ekintsi:n poso:ntok, nikitak ne:, ne: ata pilahte:noh ata yetok se:, se: kowit poso:ntok xo:chitsi:n. Soh kiliah yo:n *korpus** xo:chit. Ompa yetok. Ata ka:mpa *pila** ihkui:n sah ata. Mm, yetok. No: poso:ntok nikitak yo:n xo:chitsi:n. Tak wehka:w kito:kkah ta:tahmeh, kito:kkah. Yo:n kito:kkah wa:n ka:mpa yetok yo:n a:mo, a:mo poliwi ok.. Wa:n yo:n kito:kkeh ne:n tak weh..., wehka:w kito:kkeh, kito:kkeh. A:mo poliwi ok, mowe:ita:lia wa:n pos yeh ... A:mo, ta: mo..., mowe:ita:lia. Ke:mah, kite:xima:h pero itsmoli:ni sah. Itsmoli:ni wa:n *después** ompa mochi:wa ya xo:chitsi:n wa:n yehwa yo:n ne:n pos a:mo se: kimati ox *mero korpus** ne:n mochi:wa xo:chit, neh a:mo ke:man nikita, neh nikita ke:masá: ihkó:n, ka:sá: ika se: kita pero a:mo, ma:ski a:mo *korpus** onkak tepitsi:n xo:chitsi:n. Itsmoli:ni sah, ompa mochi:wa ya, mochi:wa xo:chitsi:n, mm. Mm, ke:mah, onkak, onkak ke:meh ekintsi:n onkak. Onkak wa:n yehwa i:n timotahtaniah, ta: sayoh kiliah *korpus** xo:chit pero a:it ke:yeh. Onkak, mm. Ke:mah, i:pa, i:pa iwki sah kito:ka:itiah, i:pa iwki sah kito:ka:itiah x..., Tak i:pa ihkó:n ne:n yo:n taman xo:chitsi:n pero yo:n no: kualtsi:n. Kualtsi:n no:. Ke:mah, nehjó:n se: de ... Kualtsi:n no: pos. Pos yehwa sah neh ika nimitstahtania:ya, pero neli seki:n a:mo tiki:xmatih wa:n seki tikmattokeh toni, para toni tiktatekiwtiah, ke:masá: seki serviro:wa para, para pahti *o** teisá: ihkó:n kichi:waltiah. Ika n'neki nimitstahtani:s ox tiki:xmattok wa:n yehwa sah yo:n nimitstahtania wa:n ..., mm, mm. Pos niki:xmattok pero neh a:mo nikmati no:, no: para, ox para pahti oso para kowtati:l *o** ke:ní:w ma:..., Ke:mah. Motekpa:na ima:xiwyo i..., itech iko..., i..., ima:tako:yo ata. Pos ima:yo pané: achi ma:ahalaxtik, ma:xihxipotstik pero kualtsitsi:n, tsikitsitsi:n ima:yo. Ima:tako:yo. Ma:yohyowaltik wa:n nochi ma:xahxakachtik tepitsi:n. Motekpa:na ke:meh kahbe:nxiwit, soh wehwei kahbe:n, ne: achi ma:yehyewaltik ata xiwtsitsi:n, ma:yehyewaltik. Ke:mah. Yehwa yo:n, pos yehwa sah. Kanah, tsikitsitsi:n ata. Pero a:mo semi telwehwei ne:n ixiwyo Wa:n yehwa yo:n nika:n timotahtaniah, pos kualtsi:n timoliah. Tsikitsitsi:n, tsikitsitsi:n. Ke:mah, mah se: motapowi neli. Yo:n xo:chitsi:n nochi tik..., tiki:xmatih, nika:n timoahsih pos no: ti..., timo..., timoliah wa:n ... Ke:mah.. Cada tise:meh pos no: tik..., tiki:xmatih yo:n xo:chitsi:n. Tiki:xmatih pero mah se: motapowi para toni servi:rowa. Ke:mah. Ke:mah, yehwa yo:n, pos yehwa sah nimitstatsi:ntokia, soh ne:chilwi moto:ka:i wa:n de ka:ni tiwa:le:wak. Pos neh niwa:le:w de n' ... Nehwa nimono:tsa Anastacio Nicolás Damián, niwa:le:w de San Miguel Tziancapan. Pos neh no: nimono:tsa niErnesto Vázquez wa:n no: niwa:le:w ompa ne: San Miguel Tzinacapan. A:, we:noh. Mm.