Pos a:man ke sepa nika:n timona:mikih no: nikneki nimitstahtani:s ox tiki:xmattok yo:n seki xiwit kiliah ye:k..., kue:tehxiwit, ke:ní:w tikto:ka:itia teh, tehwa:n tiki:xmatih kiliah kue:tehxiwit. Wa:n mochi:wa ata ika taktson, se:se: taolo:ch ka:mpa e:wa wa:n yo:n komo se: kwiwitak ye:ktakua:wak nnalwat wa:n tahtakua:wak yo:n kue:tehxiwit, ihkowyo takua:wak, semi mahyá: kakaltik, komohkó:n se: kitamo:t ta:lpan wa:n se: kitahkotek *o** se: mosokito:kak wa:n se: imetsko kalaki, kalaktiki:sa se: imetsko ata yo:n, yo:n semi takua:wak yo:n ikowyo. Kue:tehxiwit no: kuali ata kihtowah para, para yo:n mikia:nalis, ye:hwa yo:n ika mometspa:pa:kah, ih..., iwki nite:kakilia, a:mo n'mati ox tiki:x..., tiki:xmati ke:ní:w *o** toni yo:n, para toni yo:n seki kikuih. Pos no: nik..., niki:xmattok kuali a de ke nika:n timona:mikih itech nehjí:n ohti. Ke:mah. Ma:ski ke:meh i:n tinentinemih pos no: kualtsi:n timonohno:tsah pos timo..., timoliah kati:n, ox tiki:xmatih yo:n, *cada** tise:meh tiki:x..., tiki:xmatih yo:n kue:tehxiwit. Mm. Mm. Pos neh no: nik..., ke:meh i:n tinentinemi nik..., nikita ne:wi:n nehjó:n kue:tehxiwit onkak ne:wi:n ka:mpa ... Itech n' ohti oso ka:sá: ne:n ixta:wat, ihkó:n mo..., mokehketsa Wa:n yo:n no kuitih para ne:n pahti, yo:n komo se: ki..., te:kokoh se: ihtik no: kihtowah ke te:poxta:liliah. Ne: mikia:nalis te:kui se: ihtik, ke:mah. De mikia:nalis wa:n, i:n mikia:nalis yo:n semi, nochi te:kokoh Wa:n yehwa ya nehjó:n te:..., te:ta:liliah wa:n te:pepechowiliah wa:n seki tikownex kichi:wah wa:n te:poxtal..., te:poxpi:kih entó:s yehwa ya nehjó:n ki..., kikuitih nehjó:n kue:tehxiwit wa:n kikuitih se: ta:ki:tskil ihkó:n wa:n kima:..., kima:xakualowah *o bien** kikuetowah. Mm. Kuetowah wa:n te..., te:ta:liliah. Ke:meh yo:n kue:tehxiwit no: onkak ne:wi:n, ka:mpa no: ... Itsi:ntan we:i mochi:wa *mata** wa:n se: ki..., wa:n se: kite:nteki ye:ktakua:wak. Wa:n sepa itsmoli:ni yo:n, itsmoli:ni, mm. Itsmoli:ni, niman se: kite:nteki nehjó:n wa:n kualtsi:n ihkó:n e:wi nochi itsmol. Oho..., oholo:che:wi. Itsmol wa:n yo:n itsmol yehwa, yehwa ya kikuih ne: para ne:n pahti. Yehwa kikuih. Yo:n no: kuali para pahti, yo:n kiliah kue:tehxiwit *porque** mets..., metswe:weyak tak wa:n a:it ke:yeh ihkó:n kiliah kue:tehxiwit tak porin xa: ki..., pos tak porin wehwei i..., pos yehwa i..., kikuih nehjó:n, se: taolo:ch kikuih nehjó:n kitekih wa:n i..., iselo wa:n yehwa yo:n kikuih para n' pahti te:pepechowiliah ka:mpa yo:n kihtowah mikia:nalis te:kui. Mm. Yo:n se: ihtik nehjó:n motetsi:lowa se:, se: ihtik nika:n, a:it ke:yeh te:..., te:kokoh ke:meskia se: mopoxtetsi:lowa wa:n yehwa yo:n te:pa..., te:ta:liliah se: ipoxko, se: ixi:kko wa:n se: ikuitapan. Mm. Wa:n yo:n ki..., ke:masá: kikawa:ntiah ne: tikotah wa:n ki..., yehwa yo:n te:ta:liliah. Wa:n pos yo:n a:mo, a:mo witsioh nehjó:n kue:tehxiwit, ahalaxtik wa:n momahma:yo:tia wa:n yo:n ahwia:k, yo:n tamati ke:meh yo:n ne:n epaso:t ixiwyo. Ahalaxtik no:, alaxtik wa:n yo:n ahwia:k ixiwyo, ahwia:k, ihkó:n *mero**, ke:mah. Pero yo:n a:mo, a:mo witsioh, a:mo witsioh wa:n a:mo se: kimati ox ne:n chichi:k *o** xa:, xa: no: ahwia:k. Ka:n witsioh. Mm. Wa:n pos yehwa yo:n kikuih para ne:n topah, ne: ke:man nehjó:n ki..., kikuiah ne:n tota:tahwa:n pos yo:n kimattoyah. Mm. *Hasta** ekintsi:n pos no: tikmattiowih ke kuali nehjó:n xiwtsi:n, yo:n kue:tehxiwit. Ke:mah. Yo:n a:mo nikihto:s nehjó:n ka:sá: ika, ka:sá: ika semi telonkak, yo:n no: yetok sah ka:mpa onkak. Ke:mah, yetok sah. Itech ixta:wat oso ke:meh itech ohti. Mm. Oso onkak ihkó:n ka:sá: ika ne:n kahfe:..., no: se: kita pero we:wehkatsitsi:n. A:mo wehkatan mo[ta]chi:wa yo:n. Ke:mah. Pero kachi te..., kachi miak se: kita ka:mpa ixta:wat, ne:n se: taolo:ch ihkó:n mochi:wa wa:n ye:ktakua:wak no: itsi:ntan. Ke:mah, yo:n takua:wak. Pero yo:n a:mo semi wehkatan no: motohto:ka, yo:n paniá:n. Paniá:n sah pero ye:knalwayoh, mm, nalwayoh. Paniá:n, ne: ye:knalwayoh. Nalwayoh ne:n yehwa ne:n mo..., kihi:xto:ka ihkó:n wa:n ki..., yehwa yo:n se: ki..., kwiwita no: ye:ktakua:wak, ta: ... Mm. Takua:wak. Takua:wak, no:, de: se: kitsi:nteki no: *igual** no: takua:wak. Takua:wak, niman se: kiteki ika *machete** takua:wak. Yehwa sah. Wa:n yo:n de ma:xi:ni moka:wa sayoh ne: kowtako:t, tak de, de chika:waya ya. Ke:mah. Wa:n ke:mah nochi e:wi itsi:ntan, itaktson, ihkó:n we:i *mata** wa:n ompa e:wi ne:n itsmolmeh, itsmolmeh wa:n yehwa yo:n se: kiteki kihtowah semi kuali para ne:n, yehwa ne:n tein kichi:wayah ne:n *remedio** wa:n ... Se: ipah kima[x]pa:tsakayah, kima:xakualowa:yah ihkó:n wa:n de te:poxta:lilia:yah, yo:n, yehwa yo:n nochi ne:n te..., ohka:n te:ta:lilia:yah, se: ikuitapan wa:n se: i:xpan para mah kawa:ni tak se: ihtik ta: yo:n mikia:nalis te:kui tak de se: pox..., poxsese:xtok. Ke:mah. Mm, mm. Ke:mah, ke:mah, tak de sese:k. Ke:mah, ihko:ni. Se..., de sese:ya se: ihtik wa:n para mah kawa:nia. Ke:mah. A:, teh xa: tikmatis, neli no: tine:chili:s ke pos ... Pos ke:mah, no: niki:xmattok yo:n, yehwa yo:n xiwit, yo:n kiliah kue:tehxiwit. Pero neh nite:kakilia ke komohkó:n se: mikia:niliskui, pos kimolo:ntiah wa:n s..., mote:te:kiliah ka:mpa yo:n imets, imets, imetsko mote:te:kiliah ka:mpa kokowa imets, de n' mikia:nalis. wa:n komohkó:n se: i..., te:kokoh se: ihtik ne: tatikoixkal, kitetekuinowah ika iswa:t wa:n kitikotamo:tah ta..., tatahkotiko wa:n kiki:xtiah ya wa:n kia:lpi:chiah ika refi:noh wa:n te:poxta:liliah wa:n se: iyo:li:ka:n, nika:n ikuitte:nte:noh wa:n yehwa yo:n te:pahtia kihtowah, ihkó:n nite:kakilia Te:poxta:lilia:yah. Pos no: *igual** nehjó:n seki ne:n, ika ne: ... Kal..., ke:mah. Ke:mah te..., ke:mah ki..., kitikoixkah, tatikoixkal, mm. We..., yo:n kiliah, kiliah tatikonexpacho:l kiliah yo:n kitikonexpachowah yehwa yo:n kue:tehxiiwt. Wa:n kia:lpichiah ika refi:noh para te:na:miki a yo:n, yo:n xiwit toto:nik. Teka..., mahyá: yo:n *ruda** kiliah, yehwa no:, no:, no: *igual**, no: iwki a kichi:wa yo:n kue:tehxiwit, te:pahtia no: ika se: ihtik. Kihtowah, ihkó:n nite:kakilia no:. Toto:nik. Pos no: kihtowah ke ka:mpa yo:n se: ki..., metskuahkuawtitok, kihtowa:yah ke ne: ke:maniá:n ika refini:toh Kima:xakualowa:yah wa:n no: ika te:ko:tspahpachowa:yah ihkó:n, se: iko:tsko no:. Ke:mah tak eski. Ke:mah. Yo:n ka:sá: ika te:kokoh, ke:meskia mikia:nalis, nowya:n ne:nemi. Ke:mah. Se: imetsko wa:n se:, se: ipoxko. Ke:mah. Yo:n a:mo sayoh nikihto:s se: ipoxko ne: te:kui, ta: yo:n *hasta** ata se: imetsko. Ke:mah, tak neli yo:n. Se: imetsko, se: metssehsepowi *o** ke:ní:w wa:n kihtowah ke *antes** no:, no: te:ta:lilia:yah, ika te:metsxakualowa:yah nehjó:n. Ke:mah eski. Wa:n ... Ke:mah. Yehwa yo:n ki..., de se: ipoxko pos yehwa yo:n ti..., tikownex ika kikuetowa:yah wa:n te:ta:lilia:yah iwa:n kihtowa:yah wa:n sepa ekintsi:n pos yehwa no: tik..., ika te:ch..., te:chpahtiah. Mm, ke:mah, ke:mah. Ke:mah. *O** kone:tsitsi:n ika kimpahtiah. Ke:mah, ihko:ni. No: kihtowah ne:n komo kinta:lilihkeh yo:n ka:masá: seki moxwitia se: ikone:tsi:n pos wa:n kuitapanta:liliah ika ne: ... No: ki:xtia kit pero a:mo se: kimati. Ke:mah eski. Wa:n teh no:, teh xa: tikmattos ne:n ke:masá: ke:meh i:n se: nentinemi pos ke:masá: se: monohno:tsa wa:n se: momati:ltia. Ke:mah. Pos se: molia xa: komo kuali nehjó:n xiwtsi:n pos kuali se:, se: kuiti:w. A:, ke:mah, pa..., wa:n yo:n a:mo, a:mo se: kowa, soh mah se: kuiti sah wa:n mah se: kichi:wa. Se: kikui wa:n a:mo ... A:mo se: kowa wa:n yo:n se: kikuitiwetsiti ne:wi:n ka:mpa ixta:wat ihkó:n, ka:mpa takuah ne:n kua:kuehtsitsi:n pos ompa se: ki..., kikuiti wa:n se:, se: kahsi. Ke:mah. Ke:mah, ihko:ni. Se: kahsi wa:n niman se: ki..., se: kichi:wa nehjó:n, se: pa..., ki..., se: kimattok kuali para se:, se: ipah. Ke:mah. Se: ... Para se: ipah *o** para n' kone:meh ihkó:n pos se: ki..., se: kikuiti wa:n se: kikuiti ne:n iswat de ne:n pahpata wa:n se: ki..., kixka, se: kita:lia ya. Pahti, pahti yo:n. Ke:mah. Se: kipi:ki. Ke:mah. Se: kipi:ki wa:n ika mah te:poxtahtati:ka:n, ta: ma:ski i:n se: wehwei:n no: se: kimachili:s yo:n mikia:nalis. Ke:mah, se: kimachilia. Yo:n a:it ke:yeh ox ne:n de, de se: pox sese:ya oso se: poxkawa:ni, a:mo se: kimati nehjó:n ta: te:kokoh. Te:kokoh, te:kokoh i:n Te:kokoh. Ke:mah pos yehwa sah yo:n 'nekia nikamtis no: wa:n nehjó:n ne:chili:skia mo..., moto:ka:i wa:n de ka:ni tiwa:le:wak. Pos nehwa ni..., nehwa nimono:tsa Anastacio Nicolás Damián, niwa:le:w de ne: San Miguel Tzinacapan. Pos neh no: iwki, nimono:tsa niErnesto Vázquez wa:n niwa:le:w San Miguel Tzinacapan. A:, we:noh, tasohka:matik. Borrar