Pos a:man ke nika:kui:n timona:mikih sepa ti..., tiknekih timonohno:tsaskeh *o** nimitstahtani:sneki ox tiki:xmattok yo:n mo:so:t, ka:ni, ka:ni mochi:wa o..., ox onkak se: taman, o:me taman oso ka:nachi taman onkak mo:so:t, 'neki nimitstahtani:s no: neh. A:, tikneki tikmatis, nika:n ti..., timona:mikih itech i:n ohti pos ... Ke:mah, ke:mah. No: kualtsi:n se: motahtania de ke a:koni ki:xmattok nehjó:n mo:so:t. Ke:mah. Pos neh no: niki:xmati ne:wi:n onkak, ne:wi:n ka:mpa mi:lah, ka:mpa ohte:noh. Mm. Ka:mpa kahkafe:ntah, onkak nehjó:n mo:so:t . Mm. Wa:n yo:n no: kualtia para se: ki..., kikui, no: ke:masá: se: kikui para pahti *o** para teisá: ihkó:n pos no:, no: kualtia. Mm. Wa:n yo:n no: kualtia para ne:n tapala:n. Ke:meh i:n ka:mpa se: imi:lah nehjó:n no:, no: semi se: kite:xi:ma wa:n pala:ni. Ke:mah. No: kualtia para se: ... Tapala:n para se: imi:ltsi:n. Ke:mah. Wa:n yehwa yo:n ne:n mo:so:t no: kualtai iyo:lselo ne:n i:n, yo:n okuiltsi:n kiliah mo..., mote:tekpa:nah yo:n chokoymeh. Mm. Yo:n chokoymeh ka:mpa te:ihixkah ihko:ni, *porque** yo:n ipaniá:n kipia kipia nehjó:n we:weyak, ke..., ke:meskia yo:n iwi..., iwitsio. Ihwitsitsi:n mokehke wa:n yehwa ne:n te:..., se: te:[hi]ixka, se: mahxi:ltia wa:n te:[ih]ixka. Te:ihixka, mm. No: kuali se: mota:lilia, mm. Entó:s se: kima:koto:na nehjó:n ompa se: kikuiti iselo wa:n ne:n tepitsi:n komekaxiw..., n' iselo. Se: kima:xakualowa wa:n tepitsi:n ya ma:talin wa:n se: mota:lilia ka:mpa ne: te:ixka. Pero ne: ka:mpa ne: te:[ih]ixka ne:n no:, no: ko..., [koto:n...,] de ke se:, ihko:ni moka:wa ne:n ti:ltik de ke ka:mpa ne:n se: ki..., te:ixka. Ke:mah. Wa:n yehwa yo:n ne:n te..., te:na:miki no:, no: ke:meskia ne:n se:, se: tata no: se: ise:katan wa:n *después** de ke se: kita:lilia yo:n. Ke:mah to:pitsmeh de se:, se: ise:katan ka:mpa te:ihixka. Mahyá:, mahyá: yo:n to:pitsmeh ya mokalakia kihtowah. Wa:n yo:n pa..., *hasta, hasta, hasta** mi:to:nihtok ne: ka:mpa te:ihixka. Mm, ka:mpa te:kua. Wa:n yehwa yo:n te:iliah mah se: kikuiti a nehjó:n mo:so:t wa:n mah se: mota:lili wa:n ekintsi:n no: nochi kimattokeh wa:n tehwa no: xa:, xa: tikmatis no: wa:n no: yo:n, pos no:, no: niki:xmattok ne:n no: se: taman. Mm. Se: taman nehjó:n chi:chi:..., ista:k ne:n i..., ixo:chio wa:n achi wehkapan. Mm. Wa:n iteyo ne:n wihwitsio. Wihwitstik. Mahyá: sempowalxo:chit iteyo, mm. *Casi** xi:ni ke:meskia yo:n ne:n sempowalxo:chit iteyo. Wa:n yo:n ka:mpa se: kitamo:ta ne:n se: kite:xi:ma nehjó:n ixwa. Ixwa. Ixwa, ka:sá: ika se: kita tsikitsitsi:n yo:n, pero yo:n se: kwihwita wa:n a:mo, a:mo semi takua:wak. Yema:nik, mm. Paniá:n sah, ke:mah, mm. Pa..., payema:nik, paniá:n sah mota:lia, se: kita:tamo:ta ne: wa:n wa:ki. Nehjó:n yehwa yo:n no: semi kuali, kasá: ika se: kita ka:mpa se: tato:ka. Mm. Semi ixwa, e:wi. Ke:mah. E:wi nehjó:n *semillita**, kiliah ne:n mo:so:t, pero yo:n mo:so:t ne:n seki kihtowah ne:, ne: ke:man te:kakilia:yah, *cuando** te:chilia:yah tota:tahwa:n ke we:lik no: para se: kimanaya. Mm. Se: kia:mayaya wa:n se: kima:pa:tskaya wa:n se: ... Kua:yah ne:n tokni:wa:n pero ke:meh ekintsi:n pos a:mo, a:mo tikmatih ox ne:n we:lik. Ke:mah, a:mo se: kimati, para ... Ke:mah. tikitah ne:wi:n, tikitah *solamente** para i:n totato:k, para kahfe:ntsi:n *o** para teisá: tomi:ltsi:n tik..., 'Te:xi:mah wa:n ne:wi:n tik..., tikta:l..., we:noh tiktamo:tah pos ompa pala:ni a wa:n ki..., kipale:wia ya ne:n ta:lmanik. Ke:mah. Entó:s ihkó:n *hasta** ne: to..., totato:k ihkó:n ki..., kipale:wia ya para ne:nke:n moskaltia. Mosema:nelowa iwa:n yo:n ehkaw. Ke:mah, ihko:ni, ke:mah. Ehkaw moma:nelowa ya wa:n pos yo:n nochi yo:n o:me taman *o** e:yi taman semi tel..., teltapala:n. Ke:mah, ata pala:ni. Teltapala:n, yehwa yo:n se: kitsi:nte:te:milia ne:n mi:ltsi:n oso ka:mpa ne: se: kite:xi:ma se: kitamo:ta pos kualtsi:n tapala:ni wa:n sa..., sa..., *hasta** ka:mpa se: tekiti pos se: kitila:na ne: ... Mm. Kualtsi:n ne:n tapala:nyohtok. Ke:mah. A:mo paniá:n moka:wa pero de se: kite:xi:ma oso ke:meh i:n se: kitamo:tas ne:wi:n moka:wa semi paniá:n. Ke:mah. Semi paniá:n, semi moka:wa semi ihkó:n ne:n, semi kwi:ka n' a:t ne:n a:oh..., a:ohpana:t, *casi** moohtia wa:n kikwi:ka nehjó:n tapala:n, n' tahsol. Ke:mah. Mm. Wa:n yehwa yo:n wa:n ekintsi:n pos no:, no: teh xa:, xa: kachi tikmattos de ke, xa: kachi tikmattos de ke para ton yo:n se:, se: kikui. Ke:mah, pos no: tiki:xmattokeh tehwa:n ne: yo:n, no: tiki:xmattokeh mo:so:t, neli mochi:wa mi:lah ke:meh tikihtowa wa:n nehjó:n ista:k ixo:chio wa:n nehjó:n ma:i:xse:sah. Para to:n ki..., se: kikui xa: ... Wa:n neli *cuando** chika:waya ya pos ne: te:kuihkui ata iteyo ne:n, xi:ni xo:chitsi:n wa:n moka:wa iteyo, tekuihkui a komo se: panowa ompakawi:n. Te:kuihkui wa:n no: kuali, no: te:kakiliah neli ke:meh tikihtowa ne: para ke:meh i:n se: motsonteki *o** se: kokot te:kui wa:n se: kima..., se: kima:xakualowa, se: kipa:tska, ia:yo te..., se: kita:lilia. Kina:miki wa:n a:mo te:malowa, ki:xwa:tsa wa:n moskaltia nimantsi:n, i:xpanki:sa, yehwa yo:n t'te:kiliah yo:n mo:so:t i..., yo:n kiliah, mi:lah mochi:wa yo:n no: mo:so:t. Yeh..., a:, yo:n mowi:wila:na itech kahfe:n xiwma:ko. Wa:n onkak o:me taman mo:so:t, ta: se:, se: kuamo:so:t, yo:n koma:pan mochi:wa itech ka:mpa xiwka:wal ata, yo:n, yo:n mowila:na, yo:n kuowyohalaxtik, yo:n a:mo, a:mo *esquinado**, i:n moso:t, ta:lpan tikihtohtokeh, i:n mo:so:t, tein mi:lahmo:so:t, yeh ata *esquinado**, na:wi *esquina** kipia. Moke na..., mahyá: *cudrado** tikihto:ka:n, mm. Na:wi *esquina** kipia yo:n. Na:wi *esquina** wa:n semi te:kuihkui ne: ka:mpa ... Na:wi *esquina** kipia pero te:kuihkui iteyo wa:n i:n seki i:n, i:n kuamo:so:t yeh nehjó:n m..., yeh mihmiliktik ne: ikowyo wa:n takua:wak, semi kakaltik ata. Mehmela:wak wa:n ma:pisi:ltik, yo:n kachi ahko mo..., mota:lia. Yehwa yo:n. Ke:mah wa:n kachi ma:pisi:ltik yeh kuamo:so:t, ke:mah, pero ixo:chio, ixo:chio no: kostik mochi:wa, ika, ika, weh..., wehwei *racimo** mochi:wa ixo:chio. Yehwa yo:n kuamo:so:t tikiliah. No: iwki a wa:n no: iwki a, ke:mah pero kachi *más fuerte** ahwia:k yo:n kuamo:so:t telfuerte ahwia:k ata. No: tikilia ko..., kuomo:so:t *porque** no: *gual** ke:meh ne: oksé: moso:t. Kachi ke n' oksé: ne:n ... Ke:mah, i:n seki a:mo, a:m...., a:mo ahwia:k pero i:n seki ahwia:k, seki kuamo:so:t, niman se: kimati ke katí:n kuamo:so:t. Ke:mah, mochi:wa ka:mpa xiwka:wal, ka:mpa mi:lah, a:mo mochi:wa yo:n, ka:mpa se: tame:wa pos ne: a:mo, a:mo mochi:wa pero ka:mpa xiwka:wal mochi:wa ata yo:n kuamo:so:t. Yo:n wehka:wa onkak, ke:mah, weh..., wehwei taktson mo..., ke:mah, wehwei taktson mochi:wa yo:n, yehwa yo:n. Ka:mpa onkak miak ihkó:n, teisá: kowtsitsi:n, ompa mowi:wila:na, ihkó:n mowi:wila:na wa:n ... Ke:mah, yehwa yo:n pero neli. Ta: tak itahta:i, itahta:i. I..., iwki no: pero i:n itahta:i eski nimolia *o** ke:mah itahta:i. Pos kiliah no: kuomo:so:t, kiliah no: ke:meskia n' itahta:x a tak ne:n oksé:, ne:n mo:so:t, *casi igualito** no: ke:meh ne:n ... Ke:mah, yehwa. *Porque** ne:n no: taman ne:n ... Ke:mah, yehwa yo:n, yo:n a:mo mochi:wa mi:lah, *porque** ke:meh *milah, seguido** se: tame:wa. A:mo mochi:wa wa:n ne: mochi:wa ka:mpa wehka:wa, a:mo niman tam:wah *por eso** ne: wehka:wa yo:n, yo:n kowit mochi:w, n' komekat. Wa:n ... Wa:n yo:n mo..., motaktsonta:lia, wehwei *mata** mota:lia para moskaltia, wehkapan mopa:pacha:nia koma:pan ata. Wa:n okseki niki..., nikita ka:sá: ika nikitstinemi, xa: no: tikita ne: kikuah semi yo:n chapolimeh. Kikuah wa:n ... Mm, ke:mah kikuah. Yo:n chapolimeh ki..., ki..., ima:ko mota:liah wa:n kiko..., kohkoyo:niah. Kohkoyo:niah wa:n yo:n tak semi kwe:liliah no: i..., ima:xiwyo, ima:xiwyo wa:n pos yehwa yo:n ka:sá: ika nikitaka pero ka:sá: ika se: mohtia ... Tak kwe:liliah, kwe:liliah. Wa:n ka:mpa onkak semi te:kuihkui komo chika:waya ya. Chika:waya ya wa:n te:kuihkui wa:n yo:lik a se:, se: ki..., se: mokihki:xtilia itech se: itilmah. Ke:mah, te:kuihkui iteyo, mm. Te:sohso, ke:mah, ke:mah, te:..., te:sohso porin pihpitsaktik, ekapihpitsaktik. Ta: ika ne:n te:neh wa:n tak no: takua:wak sikie:ra tepitsi:n ta: wehkatan moto:ka itech se: itilmah wa:n yehwa yo:n ne:n pos no:, no: kualia de ke timomati:ltiah ke:meh i:n tinentinemih, tite:tekitiliah oso ka:sá: ika kowtah tiowih, tikuohkuowitih oso ke:meh i:n tiowih pos tikitah yo:n mo:so:t. Ke:mah, moto:ka, moto:ka. Mm. Yo:n mo:so:t tikitah kualtsi:n yo:n a:mo, a:mo semi te..., a:mo semi, a:mo witsio. Yo:n a:mo witsioh, alaxtik. A:mo, witsioh i..., iteyo *cuando** chika:waya ya yehwa se: kimowilia tepitsi:n te:..., te:sohso. A:mo witsioh, yo:n alaxtik. Pos te:sohso wa:n pos seki ne:n ... Pero yo:n a:mo, a:mo chichi:k, yo:n, yo:n kualtsi:n sah. Mm, te:sohso. Pos ne: ... Tak ke:mah tak eski *porque** ... Kanah pero tak kikuah tapialmeh, ke:meh pio:tsitsi:n *o** to:tolimeh oso ke:meh yo:n tapial, wehwei tama:manih, ke:meh in *caballitos** kikuah ne:n xiwtsi:n. Oso xa: a:mo se: kimati, ta: xa: ikowyo xa: chichi:k eski. Pos yehwa yo:n kikuah ne:n ... I:wa:n kwi:kah ehkaw, kiteki a:kin kipia tapialts..., kitekih nochi ika ehkaw wa:n mo:so:t, iwa:n kikua. Pio:tsitsi:n oso to:toltsitsi:n Ke:mah, ke:mah, kikuah yo:n. Ke:mah. A:mo witsio, kualtsi:n. Tak we:lik eski a:mo semi se...,se..., *siempre** tak chichi:k eski tak, a:mo se: kimati xa: de s..., Kwe:liliah tapialmeh yehwa:n, yo:n kwe:liliah. Wa:n yo:n nikneltoka no: de ke kualtia para ne:n ka:mpa se: moteki, *porque** ... Ke:mah. Ke:mah, pahti no:. Pahti no:. Tak yo:n tak no: kima:xakualowah wa:n tak de kie:ra de e:yi ki..., kikui. Kie:ra, kie..., De e:yi kikuih para te:na:miki. Ke:mah, kima:pa:tskah wa:n koh..., kohsah ka:mpa se: moteki wa:n te:na:miki a yo:n. Pos yo:n ka:mpa se: moteki nes..., no: nikte:kakih ke no: nikmattok tota:tahwa:n ihkó:n ka:mpa timotekiah. Ke:mah, mm. Mm. Pos para kitsa..., kitsakuilia ya ne:n esti. Mm. Kitsakuilia ya, nehjó:n kipante:te:kiliah, kam..., kima:xakualowah wa:n kima:pa:tskah a:n pos kitsakuilia ya. Mm. Ka:n eski:sa ok, moketsa esti. Wa:n no: para motsakuilia:ya pos no: te:ilpia:yah *o** se: kilpia:ya ika yo:n komekat wa:n kita:lilia:yah yehwa yo:n xiwtsi:n kima:pa:tskayah wa:n kitsakuilia:ya no: Ke:mah. Pos ke:masá: ihkó:n de ke, ka:sá: ika kowtah ne: timo..., timotekiah, timoahxi:ltia:yah ne:n *machete**. Mm. Pos kilpia:yah ne:n tota:tahwa:n wa:n tik..., kitsakuilia:ya nehjó:n esti. Ke:mah, kitsakuilia no:. Ke:mah, kitsakuilia:ya Ke:mah. Ka:n onkak yo:n mo:so:t pos no: kualtsi:n no:, no: tikmattok, yo:n semi kuali para ne:n tapialmeh. Ke:mah, no:ya:n, no:ya:n mochi:wa wa:n seki, ne: ne:pa ne: tehwa:n, nika:n San Miguel para nepaka nochi mochi:wa, ne: ka:mpa ... Milahmo:so:t no: nika:kui:n tetah no: mochi:wa no:. Nika:kui:n mo:so:t tikitah, ohohte:noh *o**mi:lah no: mochi:wa. Mochi:wa, no:ya:n mochi:wa yo:n xiwit, ke:mah. Ke:mah. No: mochi:wa, nowyá:n ne:n mochi:wa sayoh pos nowya:n tikitstinemih, ihkó:n ne:n ... Kuali timoahsih, seki timolwiah ke:ní:w ... Pos yehwa yo:n *compadrito** ne: nimits..., timona:mikih nika:n, timotahtaniah ke ox tiki:xmattokeh pero neli tiki:x..., tiki:xmattokeh yo:n mo:so:t, o:me taman wa:n ika yo:n mah, mah nimitstahtani ox no: tiki:xmattok, neh niki:xmattok o:me taman wa:n tohtoni se: kikui, para toni servi:rowa yo:n. Ika ti..., ni..., neh mah nimitstahtani timona:mikikoh nika:n *porque** neli de a:mo se: ki..., motatsi:ntokia a:mo se kimati ke:ní:w, para toni yo:n xiwit se: kinesita:rowa *o** teisá: kualtia *o** para teisá:, para tapala:n. Pos neh..., Ke:mah, yehwa yo:n n'nekia nimitstahtani:s no: *porque** neli ka:n, seki a:mo tikye:kmatih wa:n a:mo, koma:mo tikmatih pos mah timotatsi:ntoki:ka:n ke:ní:w para timoye:kmela:wiliah ke:ní:w para no: tikmattoskeh nochi kualtsi:n ke tohto..., para toni servi:rowa xiwit. Pos kualtsi:n se: motahtania ke:meh i:n timona:mikih itech ohti pos nehjó:n se:, se: molia wa:n se: kimattiw. Mm, ke:mah. Ke:mah, ihko:ni. Yo:n kuomo:so:t pos *casi** ne: se: mo:so:t wa:n se: kuamo:so:t. Ke:mah kua:mo:so:t, mm No: niki:xmattok, yehwa yo:n itech kahfe:n mowi:wila:na. Ke:mah. Wa:n yo:n pos a:mo nikmati ox, ox we:..., we:lik ne:n neh a:mo ke:man nikita. A:mo, a:mo we:lik pero kikuah ne: yo:n Ne:n kuomo:so:t pos no:, no: *igualito** ke:meh ne:n mo:so:t. Ke:mah. *Por eso** kiliah ne:n kuomo:so:t. Ke:mah, ihko:ni Wa:n yo:n kualtsi:n ahalaxtik wa:n ahalaxtik wa:n a:mo witsioh. Ke:mah, mm. Borrar Pos nika:n ni..., nimitsili:ti nehjó:n mo..., kuo..., kuomo:so:t niki:xmattok ne:n ahalaxtik pero a:mo witsioh. Ke:mah. Wa:n oksé: ... Ahalaxtik, a:mo witsioh wa:n pos no: ce:cerca i..., ima:yo. Ke:mah. Ima:i nehjó:n wa:n no: selia, no: wehka mowila:na. Ka:sá: ika mowila:na itech se: kowit oso ima:pan de n' kahfe:n. Ke:mah. Mm. *O** teisá: kowtsitsi:n ihkó:n ompa ka:mpa yetok, yo:n semi kikuah yo:n tikiliah a:kuetahmeh. Kikuah semi, mm, mm. Yo:n ka:sá: ika se: kinita pata:nte:wah wa:n ompa ne: yetokeh, ta: yo:n kikuah ... A:mo se: kimati ox iyo:lselo oso xa: i..., ima:i tein chika:wak. Nehjó:n a:mo se: kimati ke:ní:w de n' we:lik, ta: kwe:liliah semi ne:n chiktehtsitsi:n wa:n ... Ke:mah. Kikuah chiktehmeh. Pos yehwa yo:n a:mo, a:mo witsioh, ta: yehwa ne: *casi** ahalaxtik ne:n, ik..., ikowyo. Ke:mah. Ahalaxtik wa:n mimiltik wa:n pos a:mo nikihto:s nehjó:n tel..., motohtoma..., seki tohto..., motohtoma:wa wa:n seki ne:n pitsa:wa:k, *mis..., mis...,** pihpitsaktik de n' i..., ima:yo. Wa:n, wa:n mimiltik, mimiltik. Yo:n pihpitsaktik, pihpitsaktik. Ke:mah. Pero de itsi:ntan ne:n mia..., we:i *mata** mota:lia wa:n achi tohtoma:wak itsi:ntan wa:n ye:k ... Yo:n ke:mah, motaktsonta:lia wa:n miak nimah ki:sa yo:n ata ka:mpa e:wa. Ke:mah, ka:mpa e:wi ihkó:n tak ne:n de ikone:wa:n ya wa:n pos yehwa nehjó:n pero a:mo, a:mo witsioh. Ke:mah, mm. Ka:n witsioh, ke:mah. Mm. A:mo witsioh, kualtsi:n nehjó:n kuamo:so:t, yo:n yehwa ne:n kikuah pero a:mo n'mati xa: no: tikmattos kati:n okuiltsitsi:n, xa: kachi seki kikuah. Ke:mah, ka:nah, ka:n ... I:pa nikita kikuah yehwa ne:n a:kuetahmeh kikuah yo:n xiwit wa:n achi ahwia:k yo:n xiwit, achi taman sah ahwia:k wa:n, wa:n nehjó:n yo:n seki mo:so:t, yo:n tein mi:lahmo:so:t a..., yo:n a:h..., ahwia:k pero i:..., i:pa xiwit sah pero yo:n seki telahwia:k i:n, i:n seki ne:n kuamo..., kuamo:so:t kiliah, telahwia:k kuali kikuah ne:n a:kuetahmeh pero yo:n mo:so:t pisi:ltik a:mo kikuah a:kuetahmeh, yeh[wa:n] kikuah ke:meh i:n pio:tsitsi:n oso, oso pitsotsitsi:n, *o** tapialmeh, wehweitapialmeh kinte:miliah. Pos yo:n a:mo kikuah, a:mo tikmatih, ne: de se: ki..., yo:n ahwia:k kihtowah de se: kima:xakualowa. Yo:n niki:xmattok. Ah..., ahwia:k ata, ahwia:k, ke:mah ahwia:k *fuerte**, ke:mah ihko:ni. Ahwia:k ne:n kuamo:so:t, okse: pos a:mo, a:mo kachi ahwia:k pero yehwa kwe:liliah, yehwa ne:n pio:tsitsi:m Ke:mah, yehwa, yehwa kinimakah, mm. Kimpilowiliah, ke:mah ihko:ni. Pitsotsitsi:n, nochi ne:n to:toltsitsi:n, nochi kinmakah wa:n kuiti sikie:ra se:, ihkó:n se: taki:tskil wa:n ki..., kikuitih wa:n ki..., kilpiah ika ne:n *hilito** wa:n kin..., kipilowiliah. Ompa ya ne: ki..., kikuih, ki..., kikuah ya. Ke:mah. Kikuah, mm. Kikohkoto:ntiowih wa:n *hasta** kitamiah ya. Pero no: kikuitih tein a:mo yo:n ma:..., ma:kohkoyoktik, seki ma:kohkoyoktik, ne:n ki..., kikuah tak yo:n ne:n okuiltsitsi:n. Ke:mah te..., te..., ke:mah seki kohkoyoktik ata, mm. Chapolimeh. Sipomeh, yo:n sipomeh, yo:n seki tihti:ltikeh no: ki..., kikuah. Yehwa, yehwa, yehwa ata kikuah. Kikuah no:. Ka:n ta: kikuah yo:n kiliah kopach. Mm, kikuah. *Porque** kopach no: o:me taman onkakeh. Ke:mah, o:me taman, mm, mm. Yo:n ti:ltikeh wa:n yo:n xoxoktikeh wa:n po:ktikeh. N' Wehwei:n no: semi te:ihixkah, no: *igual** ke:meh ne:n chokoy. No: *ig...,** no: iwki a neli, no: iwki a. No: yo:n moka:wa ka:mpa te:ihixka, moka:wa ne:n ih..., ihwiyo. Yehwa yo:n te:kokoh ya, mm. Yeh yo:n ne:n, yo:n kihtowah ne:n ipaniá:n tes..., te:senkui komohkó:n te:..., te:kuik. Ke:mah. Yo:n a:mo mokehketsa ihwiyo, a:mo se: kimati, yo:n te:..., k..., ompa xi:ni itech se: ima:ko *o** se: imetsko ne:n i..., ihwiyo. Kopachsipo. Ke:mah, kopachsipo seki. Mm. Seki teh xa: tik..., xa: tikitani ne:wi:n. Mm, ke:mah tikitanih, yo:n iwitsio moketsa mahyá: mahmaxaleh. Wa:n yehwa yo:n te:kui:ltia, yehwa yo:n te:..., te:ihixka ya no:, yo:n ma..., chokoy no: taman motake:ntia ipanko wa:n ne: kopachsipo, yeh ki..., kiketsa i..., ihwiyo ihkó:n wa:n mahmaxaleh, yehwa yo:n ne: te:sohso ya, te..., te..., te:..., mahyá: ika te:ihixka. Te:ihixka, yo:n seki yo:n xoxoktikeh, yo:n seki we:weyakeh, *hasta** ihko:ko:n wa:n ka:mpa se: kitas ne: mopilowa, ka:sá: ika se: panowa itech, itech xiwma:pan, ompa yetokeh. Ke:mah te:ihixka, ke:mah pos yehwa sah yo:n ika ni..., ke:mah. Mm. *O** itech kahfe:n *o** itech mi:ltsi:n wa:n *cuando** se: kimatis se: ilo:mohko pilkatiw a, itech se: ikami:sah. Ke:mah. Wa:n komohkó:n ne:n itech se: itilmahtsi:n pos ompa ne: panowa, ne: te:ihixka ya. Ke:mah. Ke:mah pos ne: ... Ke:mah, pos yehwa sah yo:n nimitstahtania ke ox tiki:xmati yehwa i:n mo:so:t wa:n ekintsi:n n'matik a no: wa:n soh ne:chili ne: moto:ka:i wa:n ka:n tiwa:le:wak. Kualtia, ta: ya:ken nika:n ti..., timoahsikeh wa:n timolihkeh pos kualtsi:n no:, pos nehwa nik..., nimono:tsa Anastacio Nicolás Damián. Mm. Niwa:le:w ne: San Miguel Tzinacapan. Ke:mah, pos neh no: nimono:tsa niErnesto Vázquez no: niwa:le:w ompa ne: *mismo** San Miguel Tzinacapan. A:, we:noh, tasohka:matik.