We:noh, *este** tehwa:tsi:n *este** sepa nika:n timoahsih, *este** ekintsi:n ne: timotapowi:tih de ne: xi:kohmeh, a:mo n'mati tehwa:tsi:n ka:nachi taman tik..., tiki:xmati yo:n xi:kohmeh mono:tsah *este** de ne:n tein ta:ltan mochi:wah. A: tein ta:lpan mochi:wah wa:n pos neh no: niki:xmattok ne: seki ne:n ta:lpan mochi:wah, a:mo semi wehkatan mo..., moto:kah. Mm. Nehjó:n de n' ta:lpan mochi:wah nehjó:n ihkui:ntsitsi:n wa:n ne:n ahtapalihista:keh. *Eso**. Wa:n yo:n no: te:tokah wa:n pos te:mi:mah nochi se: i:xko wa:n titi:ka. Mm. Titi:ka se: i:xko wa:n pos ke:masá: *hasta** se: ihkopi. Ihkó:n. Entó:s titi:katok sikie:ra e:yi to:nal. Mm. Wa:n yehwa yo:n ne: ke:masá: ka:mpa yetokeh se: koli:nia wa:n ye:kkakistih. Tsahtsih. De moyo:nih kakistih ke:meh ihkoyoka, ke:meh yo:n, yo:n kowa:t. Ihkó:n, ke:mah, ihkoyoka, mm. Ke:masá: xa: tikaki, ke:masá: yo:n nepaniwtok kowa:t wa:n de kuala:ni ... Ihko:ni ihkoyoka ke:meh yo:n se: to:tolin. *Eso**. Wa:n yehwa yo:n ke:masá: wi:tseh ya para ne:, yo:n **siempre** te:mihmi:mah. Mm, te:tokah ya. Wa:n ompa yetok itech i:n ta:ltsi:n ihkui:n de wehkatan n' ta:ltsi:n wa:n ompa yetokeh ke:meh yo:n ko:ntsitsi:n. Ihkó:n, mm. *Eso**. Ompa kipia ne:n, ne:n xo:chit kostik, kohkostik ne:n xo:chit wa:n kipia no: ne:n tsope:k, ne:n *miel** kilia. Ke:mah, ke:mah. Yo:n no: se: kiekowa wa:n tsope:k. No: tsope:k, pil..., pilimeh. Wa:n miak kone:meh ihkui:tsitsi:n, ihista:keh ne: ompa panki:sah ya. Pilimeh. Pilimeh. Ompa panki:sah ya wa:n yehwa yo:n ke:masá: ne:n ompa ne: motetekuinohtinemih ya wa:n yo:n no: se: kinki:xtia para se: kinmiktia, achto seki:n. Ihko:ni.e *Porque** ta:mo a:mo te:ka:wah mah se: yowi, se: kinta:lia seki ne:n pahti wa:n cho:cholowah ya wa:n seki ne:n ompa ya se: kinichkua. De kaxa:nih ya, kuali se: kinki:xtia ya, e:soleh, ihkó:n. Se: kinki:xtia ya wa:n ompa ne: se: kinki:xtia ya wa:n pos ne: kone:meh ompa kinkuah ya ne:n a:skameh. Ompa kinkuah yehwa:n, moka:wah ompa ya, ke:mah, ompa moka:wah ya, mm. Kikuah ya n' a:skameh, moka:wah wa:n moka:wa ihkó:n, pania:n se: kinte:ma ya yo:n ko:ko:ntsitsi:n ihkui:n. Ompa kipia nochi pe:pexo:ntok ne:n kiliah xo:chit, kohkostik. Inixo:chiotsi:n, ke:mah, ke:mah. Mm. Wa:n okseki:n de ne:wi:n nentinemih seki kohkostikeh no:. No: kohkostikeh no: xi:kohmeh, ke:mah, no: xi:kohmeh, ke:mah. Kohkostikeh seki xi:kohmeh, no: xi:kohmeh. Ne: ke:masá: xa: tikita, ke:masá: se: kuahkuawiti wa:n aktok, seki yetokeh, seki ihkó:n kohkoyoktsitsi:n. Mm, se: kinahsi. Mm, se: kiteki wa:n se: ka..., ompa kakistitok a ne:, tsahtsitok. Mm. Se: kiposteki wa:n ne: ke:mah ne:wi:n ki:ste:wa ya. Ki:sa, cholowa, moki:xtia itech kowit. Ki:ste:wa ke:masá: nochi te:ye:yewalowa, te:ye:yewalowa ihko:ni. Ke:mah. Wa:n sepa yowi ne:wi:n, sepa tikitas ne:wi:n yetok a ihko:ni. Ke:mah. Ne:wi:n ne:nentinemi pero no: mihkuania ya. Mihkuania, ehe, mihkuania. Nehjó:n nochi itech nehjó:n ohtat no: mokalakia. No: mota:lia itech n' ohtat, ke:mah, ompa mocha:ntia. Yo:n mokal..., mo..., mokal..., itech n' ohtat, no: ke:masá: se: kitapa:na ihkó:n, se: kita ki:stiki:sa ya. *Eso**, ihkó:n, mm. Kis:tiki:sa ya yo:n xi:koh, yo:n kostik. Tein kostik. Pero nehwa nik..., niki:xmattok yehwa yo:n tein ta:lpan mota:liah. Mm. Yo:n tein achi de, de wehkatan ne: mo..., motachkuiliah tak, ompa kinchi:wah incha:n wa:n ompa taskaltiah ya. Ke:mah, motachkuiliah, motachkuiliah. Mm. Ompa taskaltiah ya ke:masá: itsi:ntan ne:n se: kopalak *o** itsi:ntan kahfe:n. E:soleh. Pos *este** lo:kohmeh, *casi** eliwismeh no:. *Cuando** se: ta..., ihkó:n se: tame:wa ya pos ompa se: kinoli:nia wa:n ye:kte:senkuih ya, moyo:nih, mo..., moyo:nih wa:n yo:n ke:masá: seki te:tokah. Te:tokah *carajo** n' okuiltsitsi:n. Wa:n no:, no: kihtowah seki ne:n tik..., tikitah, ke:masá: no: nikchi:wa ne:n nikinte:te:milia a:skameh. Mm. A:skameh ke:masá: se: kwiti ihkó:n ika se: teisá:. Wa:n se: kinte:milia no:, no: mahchi:wah nehjó:n okuilimeh. A: wa:n yo:n a:skameh se: kinte:milia mah, mah kinkua:ka:n *o** ke:ní:w yo:n. Mah kikua:ka:n ne:n, ne:n tsope:lik tein kipiah wa:n para mah mahchi:waka:n. A: ke:mah, ihkó:n, *eso**. Mahchi:wah, *cuando** se: kitati a ihkó:n a:mo, a:mo tei ok. Mahchi:wah ya ne:n xi:kohmeh Mahchi:wah ne:n xi:kohmeh. Ihko:ni. Wa:n no: kualtia se: ke:masá: no: se: kita:lia tsope:lik ihkó:n para kisenkuih para mo..., motokiah ya ne:n a:skameh. Mm. Wa:n ki..., mahchi:wah ya yo:n okuilimeh ne:n xi:kohmeh. Ke:mah, mah a:mo te:kuehmolo:ka:n. Mah a:mo te:kuehmolo:ka:n. A:, ke:mah. Entó:s se: kitekis se: kowit wa:n se: koli:nia ya ne: pos paniá:n ya mo..., ne: se: kite:ma ne:n kone:meh, ihkui:ntsitsi:n, ista:keh. Mm, pilimeh de xi:kohmeh. Mm, pilimeh. *Eso**, ihkó:n. Wa:n yo:n ka:mpa yetok ne:n xo:chit wa:n seki ne: yo:n tsope:k tikiliah *miel**. Mm. Ihkui:n ke:meh ko:ko:ntsitsi:n ompa ne: kualtsi:n tekpa:ntok. *Eso**. Tekpa:ntok wa:n se: kichkua ihkó:n paniá:n ya se: kite:ma ihkó:n. Mm. Nehjó:n nochi a, yo:n yehwa kikuah a:skameh ya. Yo:n no: kipia in..., ininekyo tsope:k *o** kanah tak. Pos tsope:k no:. A: no: tsope:k, a: ke:mah. Tsope:k no:, tsope:k wa:n ... Pos para tikitas yo:n a:mo nikmatia no: ke:ní:w yo:n se: kininte:milia yo:n a:skameh pero neh nikmattok *este** se: tokni:w no: ne:chilwih ne: ke:man ya ke ka:mpa nikinahsis pos wa:n nikchi:wak a, ne: ke:man ya no: ne:chilwih, kihtowa mah "xikinte:mili *ormisán**" kihtowa "wa:n tikitas ke:ní:w i:n nohjó:n ka:mpa moe:wah, de se: *hora**" kihtowa "tankeh ya" kihtowa "komo semi miakeh" kihtowa "wa:n a:mo moneki" kihtowa "timoinkualtihtos. Kualka:n" kihtowa "xiow, xikimpi:xoli kihtowa *ormisá:n**, koma:mo tio:tak, yowak a" kihtowa, "*porque** tonaya:n a:mo te:makah *lugar**, pos to:naya:n ne:nemih. Wa:n para, para ihkó:n eski" kihtowa, "kualka:n neh nikinchi:wilia" kihtowa "ka:mpa nikinahsi, nikimpahwia". Entó:s nikinchi:w yo:n iwki, nikimpahwih, wa:n neli nikinki:stih ke:meh tikih..., ti..., tehwa:tsi:n tine:chilihtok, a:mo wehkatan motachkuiliah, wa:n neli nikinahsik ne:n pilimeh wa:n ahsik ne: tine:chtapowihtok ko:ntsitsi:n ihkó:n wa:n neli kostik nohjó:n ne:n tak inixo:chiotsi:n, toni yo:n mahyá: ko:n..., ko:ntsitsi:n, mahyá:, mahyá: ke:meh i:n, i:n tepostsi:n kualtsi:n kichihchi:wah no: wa:n tak mati ke:ní:w yo:n ompa moe:wah, ompa, ompa kochih entó:s nikintamipahwih wa:n nikintamitawehwelowilih. Pero *después** a:mo teh nikitak ok. Pero yo:n seki:n *este** xi:kohmeh a:mo t..., a:mo miakeh moe:wah yo:n *este** achi, achi chi:chi:ltikeh. A:mo miakeh. A: yo:n a:mo miakeh. Ke:mah pero i:n tein tikih..., nehyó:n ti:ltikeh, kuita..., kuitakoh..., kuitaihistakeh semi, semi te:..., te:tipi:niah. A: wa:n no: nik..., nikneki nikmatis xa: kachi tikmati ne:n yo:n kohkostikeh ox no: ta:lpan mota:liah, ne:pa, ox no: kipiah incha:n de ta:lpan oso i:pa itech yo:n kowit sah *porque** neh nikita ke:masá: se: kiteki se: kowit oso se: kowte:n. Ke:mah. Ompa kakistitokeh, yo:n achi kohkostikeh ihkui:n achi ihihwiyohkeh nehjó:n, yo:n xi:kohmeh. Ke..., e:soleh, achi ihihwiyohkeh. Mm. Wa:n yehwa yo:n se: kitapa:na kowit ihkó:n oso se: kowtati:l ihkó:n se: kita ompa te:tekpa:ntokeh sikie:ra e:xka:n ne:n kipia ne:n koyokmeh ihko:ni ke:meskia kikohkoyo:niah. Ompa moe:wah. Ompa moe:wah. Mm. Ke:masá: pos de se: kiposteki a kakisti taihtik ne:n itech i:n kowit. *Pues** ... Ihkó:n de wehka kowit wa:n ke:masá: se: kita ki:stiki:sa ya nehjó:n Mm. Pero neh nochipa nikita itech n' kowit. A:mo ke:man nikita ihkó:n mah ta:lpan ne: mah, mah ki:ste:wa ihkó:n mah, mah kipia incha:n. Pos ... Teh xa: tikmattos kuali tine:chili:s ke:meh i:n no: tinentinemi kowtah kuali tine:chili:s ka..., xa: tikita ne: ka:sá: ika kipiah incha:n ihkó:n ka:mpa intapahsol oso ke:meh yo:n itech, itech ne:n tekoch xa: yetoskeh. Pos neh nikinahs..., nikinahsia, nikinahsi yo:n tein tikihtohtokeh ekintsi:n yo:n wehwei:n pohpotoxtikeh, pos sepa nikinahsik itech ne:n ta:l pero a:mo miakeh, na:wi:n sah. Ke:mah, na:wi:n sah. Pero yo:n a:mo semi teh ki..., kichi:wah pero *más** nikinahsi itech kowit wa:n itech kowit no: nik..., nikchi:wilih *lucha** nikintawehwelowilih. Miakeh nikinahsik ompa yo:n ne:n ke:meh se:, a:mo nikimpowak pero ke:meh se: ocho pilimeh, wehwei:n, *puro** ihista:keh. Wa:n yehwa yo:n a:mo n'mati no: ompa tak chi..., mo..., mo..., mosentiliah itech kowit pero n' ta:lpan a:mo, nikinahsika ta:lpan pero nehyó:n a:mo miakeh. A:mo miakeh, ka:nachi tikinahsika. A: na:wi. A:mo miakeh, yo:n a:mo miakeh mochi:wa, na:wi sah, na:wi sah. Ke:mah, entó:s yo:n nikinah..., nikinahsik nikimiktih ompa, yo:n a:mo miakeh mochi:wah pero a:mo no: mo..., a:mo moto:kah. Wa:n nehjó:n na:wi wa:n ... Panián sah no: tahsoltsi:n sah ne: mahyá: ika mopachowah wa:n ompa ne: moe:wah. Pero yo:n ... *Eso** ta:li:xko pero de n' tahsol, ihkó:n mopachowah ika, ompa moe:wah pero ne: nohjó:n is..., ista:keh, tihti..., ti:ltik wa:n ista:k kipia ne:n *color**. Paniá:n de n' tahsol yetoyah. Yo:n semi miakeh mochi:wah wa:n semi tel..., semi telte:tokah. A:mo n'mati tehwa:tsi:n ox nehyó:n no: tik..., tikmattok ke te..., te:tokah, te:tihtipi:niah wa:n okseki:n a:mo no: n'mati ox tik..., xa: no: tikmattok *más** ke:ní:w yo:n mochi:wah. Te:tokah. Pos ok..., okseki:n no: de yehwa no: te:..., te:ne:nemih ihkó:n te:ye:yewalowah pero a:mo, a:mo ke:man nikita mah ne:chtipi:ni ihkó:n oso mah ne:chmi:mah pero n' okseki:n ke:meh yo:n ti:ltikeh ke:mah. Ke:mah. Yo:n achi ihista:k kipia ikuitapan. Pos ihko:ni nimitsilwihtok. Achi yo..., ohololtikeh ihko:ni pero a:mo semi telwehwei:n. A:mo, a:mo, mm. N' okseki:n nochipa nikita ne:wi:n nentinemih itech kowit. Kohkoyo:niah nochi ika itech n' toma:wak ihkó:n kowit se: kita kohkoyoktik ompa ke:masá: aktokeh. Ompa yetokeh. Wa:n ke:masá: yehwa yo:n itech kuapalak se: ki..., ke:meh i:n se: kitehteki kowit ompa ya ki:sah pero a:mo ke:man neh nikita mah ta:lpan ne: yetoka:n pero kuali a ke:meh ekintsi:n tine:chilih, no: ke:masá: se:, se:, se: kinitas ne:wi:n, ke:meh i:n tinentinemih timona:miktinemih pos kuali se: ki..., se: mo..., se: mo..., se: moli:s ke ka:ni yetokeh yo:n xi:kohmeh. Pos mah se: motapowi wa:n mah se: moilwi *mientras que** mah tik..., tikelna:mikika:n *porque** pos yo:n okuiltsi:tsi:n a:mo wel se: kinelka:was *porque** noya:n se: kinahsi *siempre**, yo:n a:mo, a:mo nikihtowa *este** mo..., mone:nekih ka:mpa owihka:n *o** sakatah *o** ... nehyó:n tahsolah semi, ompa moe:wah. Wa:n se: kinahsi *cuando** se: tame:wa *o a veces** se: nemis, se: ne:nemiti sah *cuando** tikitas ne: ki:ste:w ya se: wa:n komo tikincerca:roh, wa:n komo tikinoli:nih *más** pos wi:tseh *más** pos te:tokah ya wa:n komo se:..., a: pos se: kihtowa pos para toni ne:chtipi:ni:skeh se:, mah se: mahchi:wa, koma:mo ompa se: tekititok pos se: kintaka:wilia semi pero komo ompa titekititokeh pos tikitah de ke:ní:w para tikin..., tikini:xpolo:skeh *porque** pos neli ne: se: kimattok ke te:chkohkoko:skeh, a:mo sayoh te:chne:nemiskeh sah, pero a:mo ke:meh se: okuiltsi:n tein a:mo te:tipi:nia, ta: yo:n i:pa tiki:xmattokeh ke te:tipi:niah *pero** ... neli *este** yetokeh sah no: tein te:tipi:niah, a:mo n'mati tehwa:tsi:n *este** ox tikmattok no: kati:ni ne:n tein te:tipi:nia wa:n te:toka. Pos yehwa yo:n nikmattok neh, ke:masá: no: te:tokah *cuando** yo:n to:na. De ihkó:n de ... *Cuando** tasese:ya a:mo no:, a:mo no: te:tokah, ta: ompa ne: yteokeh sah. Mm. Pero *cuando** to:na semi moyo:nih. Ihkó:n. Yehwa yo:n neh nikmattok pero yehwa yo:n ne:n nik tein te:tokah yehwa:n yo:n okuiltsitsi:n ke:meh tein ta:lpan mota:liah. Mm. Pero a:mo semi wehkatan, ne: nikihto:s telwehkatan mochi:wa ne:n i..., incha:n, ihkó:n paniá:n sah. Paniá:n sah, kie:ra de ihkó:n de wehkatan, pero i:n seki ne:n a:mo ke:man nikinahsitok i:n tikihtowa i:n kostik ne:n tikinahsika na:wi:n. Mm. ihkó:n, ihkó:n *deveras**. Na:wi:n. De yo:n de ne:wi:n nimitsilia neh nikinita nochi itech kowit sah. Pos neh nikinahsika ompa ne: *lado**, de ne:, ka:mpa *norancho** niki..., ompa semi *siempre** nochipa nikiahsi ompa *porque** mochi:wa semi sakat wa:n ti..., ihkó:n tiowih, *a veces** tikinahsih, *a veces** ke:meh a:mo nochi tine:nemih. pos ta:l vez yetoskeh ekintsi:n pero *cuando** tine:nemih iksá: ta:ka:n ompa yetokeh ka:mpa tipanowah pos ihwa:k tikmatih ke ke:ní:w yo:ni yetokeh ox miakeh *o** kati:n *color**, ke:ní:w te..., te:chi:wah, ox te:tipi:niah, *o** te:tokah. Wa:n ihwa:k a yo:n se: momaka kue:ntah ke..., ke:ní:w n' okuiltsitsi:n no: yehwa:n mopale:wiah *por eso** nika:n nik..., *que bueno** ke nika:n timoahsih mah timotapowi:ka:n, mah timoyo:lchika:waka:n, mah timo..., mah timoilwi:ka:n tein tikmatih ke:ní:w se: okuiltsi:n *este** mopale:wia no:, *porque** yo:n a:mo *porque** te:ch..., te:chtipi:niah, te:chtawe:litah, ta: yo:n no: mopale:wiah. pero neli a:mo n'mati tehwa:tsi:n *este** xa: no: tik..., xa: tikmattos toni yehwa:n *este** ne: ika motekipanowah. Pos a:mo no: nikmati kati:n ne:n ki..., nikita ihkó:n, neh sayoh nikita ihkó:n ne:nentinemih, a:mo nikita xa: ... Seki kihtowah ne: xo:chitsi:n ki..., no: kipipi:nah wa:n kikuitih wa:n ka:watih itech yo:n ne:n kichi:wah inincha:n no:. Mm. Pero a:mo ke:man neh nikita ihkó:n wa:n neh sayoh nikita ke:masá: itech ke:meh i:n se: kuahkuawiti ihkó:n itech chalawih mota:liah *o** itech yo:n eskowit. Mm. Yo:n nochi ompa ne: kohkoyo:niah, ke:masá: chika:wak, ka:mpa palaktik ne:n kowit pos ompa mokalakiah. Yo:n ke:masá: se: kite:nteki wa:n pohposteki yehwa yo:n se: kita ki:ste:wah ya. Mm. Ki:ste:wa oso se: ihkó:n te:..., te:..., te:ahsikih ihkó:n. Mm. Pero te:ye:yewalo:ki ihkó:n wa:n yowih ya sepa. Ke:mah. Pero a:mo ke:man nikitak mah ki..., kwi:kah n' intakual ihkó:n, ke:ní:w pero seki:n kihtowah ke, ke no: kipipi:nah ne:n xo:chitsitsi:n wa:n kwitih wa:n kikwi:kah ka:mpa ne: ki..., incha:n. Mm. Yehwa yo:n neh nik..., yehwa sah neh nikmati, a:mo ke:man nikita ne: mah, mah ne:wi:n yetoka:n. Pos a:mo tikmati pero neh niki..., nikinitaka. Ika nimota:lia ne:n *cuando** nikinahsi, nikita achto ne: iksá: *cuando a:mo ne:kuehmolowa, *cuando** ne:chkuehmolowa pos a:mo no: nikchi..., nikinta:lia *cuidado** pero ... Se: t..., ke:meh e:xpa ya nikinahsi i..., de ihkó:n, de miakpa ya nikinahsi de ninemi pero de ke:meh e:xpa ya nikita ka..., nikinsenitak, pe:wak kisakah xo:chitsi:n wa:n kwi:kah ka:mpa ne: yetokeh, kikalaki:tih. Kalaki:tih. Xo:chitsi:n ika inte:noh kitkih. Wa:n sepa yowih kwitih xo:chitsi:n sepa kwi:kah. A:, ika inte:noh, a:mo ika inmetsko. Ke:meh, ika ... A:ah, ika inte:noh kinki:tskihtiowih. Tak ox kikehtsontiowih, ke:ní:w, kalaki:tih xo:chitsi:n ka:mpa ne: yetokeh wa:n tak yo:n tak *este** kintasakiah no: tein okseki:n, ke:ní:w yo:n mopale:wiah no: wa:n iwki nohjó:ni motekipanowah pero a:mo nikmati ox sayoh xo:chitsi:n ika motekipanowah *o** xa: yetos okseki ok ika motekipanowah *o** [...] Neli ka:mpa moe:wah pos yehwa yo:n ne:n mosakiliah, ka:mpa semi onkak xo:chitsi:n semi impa:k a. *Hasta** iksá: miakeh mosentiliah wa:n se: kinkaki ompa ne: tsahtsitokeh, se: kimpanowiah iksá: ohti tsahtsitokeh pero pos a:mo t'matih ka:nika yo:ni yetokeh, sanoke *cuando** tikinahsih ya *cuando** ... Ka:mpa yetokeh pos tikitah ya ke:ní:w ne: ka:mpa cha:nchi:wah. Wa:n yehwa ne:n tim..., A:chá: no:, acha: no: mo..., mota:tiah. Mota:tiah no: n' okuiltsitsi:n, mm. Mota:tiah no: n' okuiltsitsi:n wa:n yehwa yo:n pos a:mo se: kimati nochi pero ... Kuali a ke nika:n no: tine:ch..., [tine:]chilihtok wa:n ihkó:n timomati:ltiah. Mm. Ka:mpa i:n timona:mikih pos ti..., timolia wa:n para no: tikpixtia:skeh *cuidado** ke:ní:w no: wa:n tikitaskeh ke:ní:w yo:n okuilimeh ke:ní:w ox te:tipi:niah oso a:mo. Mm. Itech, itech se: kowtsi:n kati:n kowtsi:n, ka:mpa *más** mokalakiah. Wa:n neh niki:xehekowa xa: ompa kwi:kah inintakual. Pos itech, itech kowtsi:n xa: no: ompa kwi:kah wa:n itech ne:n ka..., neh nikinitak ka:mpa yetoyah ompa kwi:kah n' ta:li:xko pero itech kowit tein yo:n kikoyo:niah a:mo nikitak *este** ox kwi:kah ompa xo:chit. Ka:mpa kohkoyoktik. Pero neli ke:meh nikihtowa tikahsih kowtsi:n tein pala:ntok a wa:n tikte:ntekih, pe:wa kakisti n' ahko ne: *este** tak no: momowtiah, mo..., mopale:wia pero komo tiktamo:tkeh yo:n kowit pos. *a veces** wetsiki wa:n yeh ki:ste:wa ya. No: de se: koli:nia ya pos *mismo** yehwa ne:n ... Ihkui, ik..., ihko:ni. Pos yehwa sah yo:n neh nikmati wa:n nehjó:n yehwa sah tein timolihkeh pos neh yehwa sah tein neh nimitsilih wa:n tine:chilih. Pos yehwa ya no: ne: tein nimitstapowih tikta:lih *cuidado** wa:n timotapowihkeh ya *este** ke:ní:w mo..., moe:wah, ke:ní:w te:..., te:tokah, toni ne: ika motekipanowah, ke:ní:w mochi:wah *pues qué bueno que** nika:n timoahsih timoilwiah pos nikatasohka:mati miak ke timonohno:tskeh pos mah a:mo ke:man moelka:waskia *porque** ne: i:n talna:miki:lis neh nikihtowa *pues** mah a:mo ke:man moelka:wa *porque** *cualuier rato** topi:pilwa:n ki..., ki..., a:mo tikinilwi:skeh pos a:mo kimatiskeh ok wa:n a:mo ke:man kiahokuiskeh ok yo:n tik..., tikto:ka:itiah se: okuiltsi:n ke:ní:w ito:ka:i, pero komo tehwa:n tikinilwiah ke:ní:w ito:ka:iwa:n okuiltsitsi:n pos ... A:mo kelka:wah. Ke:mah, wa:n, wa:n tein tamattok se: i..., se: ikone:tsi:n pos kitila:na *lápiz** wa:n kihkuilowa. Pos no: kitstia:skeh ihkó:n ne:n pi:pilmeh oso se: tokni:w. A:mo ke:mah kelka:was ok *porque** se: tahkuilo:l ka:mpa t'ta:liah wa:n komo tike:wah a:mo ke:mah tikelka:wah ok. A:mo tikelka:wah wa:n pos ... Ke:mah, ne:chtapohpolwi miak pos yehwa sah yo:n ti..., timotapowihkeh. Tasohka:matik miak, ne:chilwi moto:ka:itsi:n, ka:ni tiwa:le:wak. Pos nehwa nimono:tsa Anastacio Nicolás, niwa:le:w de ne: San Miguel Tzinacapan. Tasohka:matik, neh nimono:tsa niAndrés Martín Juárez, niwa:le:wak no: ne: San Miguel Tzinacapan. Tasohka:matik miak.