Na:nah pos ekintsi:n mah timonohno:tsaka:n de yo:n kapolin nipawi:n kowtah mochi:wa, ne: ox no: tiki:xmati, ta:taman ttikto:ka:itiah ne:n ... kapolin tein nika:wi:n onkak. Neh a:mo n'mati ke:ní:w ne: tikto:ka:itia, ata ma:we:weyak wa:n *este** mahyá: iwkitikisneki yo:n ixta:wat mochi:wa, sayoh ke ne: se: kita ne: yehwa yo:n kapolin ista:k ne:n i..., ixo:chio ata wa:n pané: yo:la:nkohkostik wa:n pos no:, no: mopilowa kapolin pero a:mo, a:mo ika taolo:ch ta: ata sehse: ne:n mopilowa wa:n ne:si no: oksi, xa: no: tiki:xmattos eski. Niki:xmattok wa:n neh niki:xmattok mono:tsa nehjó:n kapolkowit porque** porin sehse:sah ne: iteyotsi:n, mochi:wa n' kapolin, sehse:sah a:mo miak wa:n yo:n, yo:n ne: xa:lkapolin yeh ye:kmiak mopilowa wa:n i:n neli, i:n tein nimitsilia sayoh niki:xmati nehjó:n kapolkowit kito:ka:itiah. Pos *este** ta:taman tiki:xmatih *porque** neh ni..., neh i:pa nikinkakilia a:ksa:meh tokni:wa:n ke:meh yo:n *este** te:iliah ke:ní:w mono:tsa, yehwa yo:n kapolin, kiliah to:toli:xkapolkowit wa:n pos nika:wi:n tehwa:n tikuih nochi ne:n ke:meh yo:n se: kali kichihchi:watih kualtia, komohkó:n no: onkak we:weyak wa:n i:xtohtoma:wak. Ke:mah. Pos kikuih ne:n taihti:yo:meh oso kale:walmeh. Kale:walmeh oso kuilo:t, nochi kualtia tein pihpitsa:wak mochi:wa. Ke neli, yo:n neli mochi:wa ye:kwe:weyak wa:n mehmela:wak. Mehmela:wak, entó:s kualtia ne:n para n' kuilo:t kiliah, yo:n *cintas** a, a:man kito:ka:itiah, yeh kuilo:t kiliah. Ke:mah. Pero yehwa yo:n neli a:mo nikmati ox mono:tsa to:toli:xkapolin, nikmattok kapolkowit. Pos seki ... Wa:n xa:lkapolin, xapal..., xa:lkapolkowit no: ta:man. Ke:mah, yo:n a:mo, yo:n a:mo ne:, a:mo nikihto:s we:i a okachi, yo:n i:pa, i:pa tsikitsi:n sah mochi:wa pero yehwa i:n se: kapolin de a:mo se: kimati ox *este** porin telwe:i kowit motami yehwa, tak yo:n sehse:sah kapolin mopilowa Tak yehwa ika, yehwa ika sehse:sah ne:n mota:lilihtiw ita..., ita:kyotsi:n pero neli xo:chitsi:n pané: no: ye:kkua:oholo:chtik mochi:wa. Ke:mah, pero neli no: sehse:. Sehse:sah, sehse:sah ne:n mochi:wtiw ne:n kapoltsi:n *cuando** oksiti a, neli semi no: tsope:k. Ke:mah, ke:mah, ta: ihwa:k oksi ata ti:le:wi kualtsi:n. Tsope:k ik..., Ke:mah, ye:ktihti:le:wi wa:n ye:kneli tsohtsope:k, ka:mpa se: kiahsi neli se: kima:ta:lia, se: kikui. wa:n neli pos chihchi:wtok neli pané: se: to:toli:xtololo:t. Xa: yehwa ika kito:ka:itiah seki iwki, eski. Ke:mah, ke:mah pero neh niki:xmati yehwa kapolkowit sah. Ke:mah, ke:mah pero yo:n *este**, yo:n ata ihwa:k motami yo:n kanah ika xiwka:walah wa:n ompa yo:n es..., pos ye:ke:wa wa:n ihwa:k mota:tamia, seki ihkatoya:wa:ki, yo:n no: kualtia para ke:meh yo:n komo tikuahkuawito. Mm. Para kowtati:l, kowtati:l se: kitehte:xi:ma wa:n se: motehtekilia ya, se: kua:lkui wa:n se: kitatia ya, neli kualtsi:n xo:ta. Ke:mah, ke:mah soh ke seki a:mo kwelitah porin *este** telkownexyoh. Ke:mah, mm. Telkownexyo, yo:n semi nochi kownex sah pero se: kwelita *porque cuando** xo:ta ya ye:kneli telmimilika kualtsi:n. A:, ke:mah, ke:mah soh ... Ke:mah wa:n nehjó:n semi kownex, komo tepitsi:n se: koli:nih ne:n ikownexyo, neli poto:ni. Ke:mah, ke:mah wa:n ye:k..., ye:kse:wtiw sah. Telpoto:ni. Ke:mah, ta: pos i:xmiktik, ta: ika kiliah nehjó:n kapolkowit sah. Ke:mah, ka:n..., nochi iwki ne:n ka..., kapolkowit ne: i:pa nochi iwki pané: yehwa yo:n kapolkowit. Ke:mah nochi. Nochi iwki tein *lo que es** ne:n kapolkowit kito:ka:itiah xa:l..., xa:l..., xa:lkapolin wa:n yehwa ya ne:n, ne:n ke:ní:w kiliah seki ne:n kapolkowit a. Nochi se: kikuiti:w, se:, se: kwelita se: kiwa:lkui pero neli ye:kniman i:xmiki, a:mo, a:mo taxi:kowa para wehka:wa i..., ne:n tekol. Ke:mah. Ke:mah, telniman se:wi, ke:meh yo:n se: kiketsa se: ipopo:chtsi:n ne:n sa:ntohi:xpan, se: ketsas wa:n sepa se: wa:ltemo:s, se:wik a, ta: pos i:xmiktik n' tekol. Ka:n kualtia, yo:n ka:n kualtia. Ka:n kualtia, ke:mah, nochi kownextsi:n sah. Ke:mah. Ke:mah, pos yehwa sah i:n. Ke:mah wa:n, wa:n ne:n yehwa yo:n kowit, neli we:weyak mochi:wa ka:mpa yo:n xiwka:walah wa:n ... Pos tak mah nehje:n tikihto:ka:n no: mopitsa:nia kualtsi:n, ompa ya yo:n tikihtowa teh kikuitih para ke:meh yo:n komo kichihchi:watih se: kali wa:n kinekih kuilo:t, pihpitsa:wak. Pos semi telonkak ata ne:kui:n ne: a:tekohkomolkopa, nochi *hasta** ne: *finca** tato:ka:itiah, ne: *máquina**. Ompa nochi yehwa onkak. Ke:mah, ke:mah wa:n ompa nika:n i:n *este** nochi i:n a:tekohkomolkopa nochi moye:kchi:wa. Nochi yehwa wa:n ... Nochi yehwa, nochi yehwa, telkualtsi:n mochi:wa yo:n kowtsi:n. Ke:mah, pos yehwa sah ne: ne:n timonohno:tskeh ika ne: i:n tikto:ka:itia kapolkowit wa:n neh n'to:ka:itia to:toli:xkapolkowit. Ke:mah, ta: ... Pos ... Neh noto:ka:i Eleuterio Gorostiza wa:n nikayo:t nika:n San Miguel. Ke:mah, pos neh no: iwki, neh no: nimitstasohka:matili[a] tine:chilih *porque** neh ka:n nikmatia ke:ní:w mono:tsa. We:noh, i:pa n'mattok ke kapolkowit, pero a:mo nikmatia ox to:toli:xkapolin kito:ka:itiah. Yehwa yo:n nimitstasohka:matili:ti tine:chye:kahsika:ilwih ke:ní:w mono:tsa wa:n miak tasohka:matik, neh nimono:tsa niCelina González Nazario wa:n niwa:le:w San Miguel Tzinacapan.