A:man xite:chnohno:tsa i:n tikwa:lkuik kope:peyo:lin, ke:niwki i:n a:skat, ka:ni nemi wa:n ox no: miakeh nemih. Ton kowyo kikuih, ox ta:lpan, ke:ní:w nemih. Yo:n .... Ke:mah, yo:n kope:peyo:lin tikiliah ne: yo:n, yo:n kostik wa:n ne: tahkopitsaktik sah, pitsaktik sah ne:n askatsi:n wa:n yo:n ne:n tikiliah kope:peyo:limeh *porque** komo se: .... Itech kowit mota:liah yo:n no:. Komo se: kitehteki kowit *o** se: tate:xi:ma, se: tama:xi:ma ompa yetokeh yo:n okuilimeh wa:n ye:k, no: tekuih wa:n ye:k, ye:kte:kehtsontinemih, iwki a ke:meh chiikisa:skat no:, no: yo:n okuilimeh pero yo:n a:mo, a:mo tsohya:keh *o** a:mo ahwia:keh ke:meh chiikisa:skat, yo:n i..., i:pa a:s..., a:skameh sah pero a:mo, ma:ski se: kimiktia yo:n a:mo, a:mo, a:mo nejó:n, a:mo ahwia:k. Wa:n yo:n kua:pe:yo..., yo:n tikiliah pero ... tiki:xmatih kuape:peyo:lin pero no: te:kehkehtsontinemi, te:kehkehtsontinemi ke:meh yo:n chi:kil..., chiikisa:skat kichi:wa. No: iwki a no:. Yehwa sah yo:n wa:n itech kowit sah nemi, a:mo nemi, a:mo nemi itech ta:lpan mocha:ntia, sanoke itech kowit no: mocha:ntia yo:n wa:n kuala:ni se: kitawehwelowilia pos te:..., te:kuih wa:n te:kechkehketsoma se: ikechko, se: ipanko, ka:mpa ika eski te:kehketsomah. Ke:mah, *lo que es** kuape:peyo:limeh**. I:n kope:peyo:limeh tein eski kowit kikuih *o** yetok sah. Nochi, nochi mota:liah ompa itech wa:n *cuando** se: kitehteki a pos te:kuih n' okuilimeh, ke:mah. Wa:n yo:n no: kikoyo:niah *o* ka:nika ne:n .... Pos ka:n se: kimati ka:ni, ke:meh se: kite:xi:ma kowit a:mo semi ka:nika yo:n ki:sah pero, pero a:mo, pané: a:mo koyo:niah *porque** takehke:span sah pepechiwtokeh, mati ke:ní:w yo:n. Pero ye:k, ye:kte:kuih *cuando** se: kintawehwelowilia, se: kima:xima kowit *o** se: kitehteki, te:kuih, t'mattokeh tehwa:n ke:meh tikow..., tikkowte:xi:mayah yo:n ke..., timoskaltihkeh, tikamohta:yah ika t'mattokeh ke:ní:w se: ... Te:kui yo:n okuilimeh nochi. Miak, nochi tamameh de n' okuilimeh tiki:xmatih *porque** ke:meh tikowtahtekitiah tehwa:n, ke:mah. A:man i:n *este** yehwa i:n, i:n a:skameh kihtowah te:kuah, a:mo tikmati ox no: kipia inimit *o** ika ininte:noh te:kuah. A:mo tikmati ke:yeh ihkó:n kitoka:itiah. Kanah porin no:, ka:n n'mati ke:yeh iwki kito:ka:itiah, pero tikakkeh tota:tahwa:n ihkó:n kito:ka:itiah kuape:peyo:limeh, sanipa te:kehtsomah wa:n se: mokehkeptiki:sa neli. *por eso** t'matih ke a:mo yehwa ne:n, ne:n chiikisa:skat *porque** yeh a:mo ahwia:k wa:n i:n seki chi:..., kine:xtia porin ah..., ahwia:k semi chiikisa:skat ke:mah, ika yo:n kiliah kuape:peyo:lin. I:n a:mo ke:man tikita ox no: oahtapaltia. Kanah, ka:n, ka:n, ka:n ahtapalehkeh, mm. Moto:ka:i. NiErnesto Vázquez.