<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<!DOCTYPE Trans SYSTEM "trans-14.dtd">
<Trans scribe="Amelia" audio_filename="Zihuapilaco_Ethnography-Miguel-Francisco_tatoonalnootsalis_2010-07-28-g" version="8" version_date="121120">
<Speakers>
<Speaker id="spk1" name="Eleuterio Gorostiza Salazar" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
<Speaker id="spk2" name="Miguel Francisco Cruz" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
</Speakers>
<Episode>
<Section type="report" startTime="0" endTime="2951.461">
<Turn startTime="0" endTime="9.206" speaker="spk1">
<Sync time="0"/>
Pos a:man *este** ta:to xite:chtapowi ke:ní:n i:n tehwa:tsi:n tiki:xmattok *este** i:n ta:taman nemowtil tein te:kui.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="9.206" endTime="17.886">
<Sync time="9.206"/>
*Bueno, antes que nada** mah timotahpalo:ka:n. Tio:taki:ltih, "tehwa:tsi:n ta:to"
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="17.886" endTime="19.704">
<Sync time="17.886"/>
"Tio:takih"
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="19.704" endTime="1212.448">
<Sync time="19.704"/>
Ti..., neh niwi:tsa de Sua:pila:ko.
<Sync time="24.84"/>
*pertenece:rowa** Santiago Yankuiktlalpan,
<Sync time="27.76"/>
Nomunicipio ompa Cuetzalan.
<Sync time="30.61"/>
Neh nikmati de *cosas** de n', de n', n', nemowtil miak, miak ta:taman onkak, miak ta:taman onkak nemowtil.
<Sync time="38.95"/>
Borrar
<Sync time="43.51"/>
*Porque ke:meh te:chilia i:n tokoyo:tsi:n miak ta:taman ki..., ki:xmati yeh, ista:ka:t,
<Sync time="49.268"/>
ke: sa toni oksé: ma..., mati ton *tanto** ki:..., ki:xmati yeh, *ca..., cada comunidad, cada, cada** xola:l
<Sync time="55.319"/>
ta:taman ti..., tiki:xmatih *cosa** de nemowtil.
<Sync time="58.639"/>
Yeh kihtowa ke ista:ka:t, a:it toni kihtowa wa:n tehwa:n a:mo tiki:xmatih nehjó:n ista:ka:t, tehwa:n tiki:xmatih timoa:mowtihtok, komo timoa:mowtihtok.
<Sync time="66.079"/>
Pos se:sepa timoa:mowtiah itech n' a:t, *quizá** tima:lti:tih
<Sync time="73.207"/>
itech we:ia:t, tiowih tima:lti:tih wa:n san i:pa ta:ka:n yo:n ori:tah tikitak ne:n teisá: nemowtil *o** teh timoa:toktia:ya ke:meskia itech n' a:wei:l.
<Sync time="85.087"/>
Pos ne: ompa timoa:ka:wa ke:meskia,
<Sync time="89.517"/>
timoka:wa itech n' a:t, moka:wa moekawil.
<Sync time="95.107"/>
Borrar
<Sync time="99.203"/>
Timoka:wa ne:n itech n' a:t wa:n moneki mah se: .... Komo niman timomowtih wa:n niman tikte:moh a:koni mitsta:l..., mitsto:nalno:tsas
<Sync time="108.901"/>
Pos a:mo, a:mo mitskui kokolis, *porque** tikmattok ke timomowtih itech ne:ka a:t
<Sync time="114.017"/>
pero koma:mo timochi:w kue:ntah nima:n, yo:n ori:tah,
<Sync time="117.843"/>
tiwehka:wa para tik..., *hasta** tikmachili:s, tipe:wa ya tikuehmolti, teisá: tikmachilia ya kokolis,
<Sync time="123.611"/>
titohtonia *o** a:mo poliwi toni mitskui.
<Sync time="126.901"/>
Entó:s wa:n *hasta** ihwa:k tiknemili:s timote:no:tsalti:tia,
<Sync time="130.801"/>
semi owih ya.
<Sync time="132.311"/>
Owih ya *porque** nankimatih kuali ke n' a:t yeh nehnentok, yeh motalohtok,
<Sync time="137.691"/>
wa:n ne: motalohtok n' a:t pos ta:ka:n a:taw *o** a:me:yal *o** ka:mpa eski,
<Sync time="142.001"/>
wehka yowi.
<Sync time="143.627"/>
Ahsi, ahsi *hasta** itech n' itech we:ia:t, itech *we:imar**,
<Sync time="147.887"/>
ompa kahxitiah moekawih.
<Sync time="150.167"/>
Koma:mo niman tikno:tsa, se:.... Tikchi:wa se: tahkoxiwit *o** se: xiwit, wehka yowi.
<Sync time="155.507"/>
Entó:s tiknemilia timote:no:tsalti:s ok pero *cuando** tikmachilihtok a itech kokolis tietok a, mitskuik a toto:nik, a:mo poliwi toni,
<Sync time="162.727"/>
a:mo titakua ok, tikokolaki a.
<Sync time="166.157"/>
Timolia timote:tonats..., timote:no:tsalti:ti ok,
<Sync time="169.687"/>
pero komo ne: a:kin mitsno:tsa teisá: tahtamatkeh sayeh, a:mo semi kuali, kuali weli,
<Sync time="174.735"/>
a:mo ki:xmati ka:ni mitsno:tsas.
<Sync time="177.575"/>
Pero mitsno:tsa ka:mpa timomowti:to, mitsilwi:s "xikuiti n' a:t,
<Sync time="181.945"/>
kuiti komo tine:chwi:ka, oso ne:chwi:ka ka:ni ne:n timomowtih.
<Sync time="186.905"/>
Pero xine:chchihchi:wili kuali takual, ne:chtamakas.
<Sync time="191.415"/>
Chiwa takual, *mole** oso toni tikchihchi:wati oso se: to:tolin x'mikti
<Sync time="196.055"/>
wa:n xine:chkonsegui:rowili refini:toh para nitai:tia:s wa:n *nocigarrito** para nitachichi:ntias:
<Sync time="201.695"/>
wa:n tia:skeh ne: ka:ni ne:n, ka:ni timomowtih".
<Sync time="205.427"/>
Entó:s *qué sirve** mitswi:kati ok ompa ne:,
<Sync time="208.647"/>
para toni ok mitswi:kati, *acaso** ompa yetok mo..., moekawil, ta: yeh moekawil kwi:kak n' a:t.
<Sync time="213.054"/>
Yahki, nemi itech ne: we:ia:t.
<Sync time="216.23"/>
Entó:s a:mo *igual** ke:meh se: tano:tskeh tein neli, neli kuali kimati te:to:nalno:tsas,
<Sync time="221.97"/>
pero tein kimati te:to:nalno:tsas a:mo mitsno:tsati, ya:s, xikwi:ka ne: ka:ni ne:n timomowtihtok.
<Sync time="228.37"/>
Sanoke yeh mitsno:tsati ika tamatinimeh.
<Sync time="232.19"/>
Mitsno:tsati ika n' *angelitos** te:pianih,
<Sync time="237.63"/>
wa:n ka:ni mitsno:tsati itech ne: a:mali:n,
<Sync time="240.81"/>
*porque** i:n mono:tsa a:mali:n.
<Sync time="243.19"/>
A:t mono:tsa a:mali:n, yeh kipia n' a:t,
<Sync time="246.26"/>
yehwa kiki:tskihtok moekawil, n' a:mali:n.
<Sync time="250.5"/>
Entó:s a:mo, a:mo yetok ka:mpa timomowtih sanoke yeh yahki itech *mar**, ompa timopalakachohtinemi, momalakachohtinemi mo..., moekawil, ke:meskia ne: itech n' a:t.
<Sync time="258.092"/>
Ke:meh tikita n' a:t, we:ia:t, ne:n *mar** tikiliah tehwa:n, tayewalohtok sah,
<Sync time="263.052"/>
momalakachohtok.
<Sync time="265.072"/>
Entó:s kipia de n' a:mo yehwa mitsno:tsati ok a:koni ne: a:mo kinekis takual chihchi:wili,
<Sync time="271.102"/>
si no ke x..., maka sayoh *lo que** tein monekiti.
<Sync time="274.342"/>
Moneki motane:x, *mo..., mo..., moveladorita**,
<Sync time="277.732"/>
ika mitsahchi:was, mitsahchi:wa kualtsi:n
<Sync time="282.142"/>
wa:n ke:mah mitsno:..., mitsto:nalno:tsa ya.
<Sync time="285.542"/>
Pero *espirituamente**, ke:meskia mitsno:tsa,
<Sync time="288.752"/>
ika n' *angelos**, ka:nachi *miles** tamatinimeh,
<Sync time="293.079"/>
ka:nachi *miles** de *angelos**, ka:nachi *miles de patriarcas**, ka:nachi *miles *profetas**.
<Sync time="300.194"/>
Ka:nachi *miles milagrosos**,
<Sync time="301.894"/>
ka:nachi *miles milagro...,** ka:..., *poderosos**, mah mitsmalakacho:tih
<Sync time="306.644"/>
ika ikaba:yoh, ika *iespada**.
<Sync time="310.712"/>
Ika *imachete**, ika *lazada**,
<Sync time="313.675"/>
ika n' *irelámpago**, ka:ni tietok.
<Sync time="317.045"/>
Kox yehwa a:mali:n mitski:tskihtok,
<Sync time="319.785"/>
*o** ka:ni, yeh kimattoskeh ka:ni tiwetstok.
<Sync time="322.415"/>
Kox tiwetstok, kox tihkatok,
<Sync time="324.395"/>
kox tokotsietok, ke:ní:w tiwetsik,
<Sync time="326.865"/>
*solo** yehwa:n kimatiskeh tamatinimeh, mitsmalakacho:ti:wih ika tapeta:nilo:t.
<Sync time="333.185"/>
Mitskuiti:wih ika *espada**,
<Sync time="335.365"/>
ika *iminmachete**, ika *iminlazada**,
<Sync time="338.753"/>
ika iminrelámpago** isiwkatsi:n.
<Sync time="341.973"/>
A:mo tikneki 
<Comment desc="seguramente aqui hubiera dicho moneki que tiene mas coherencia con el contexto del relato"/>
 t'takualchi:wi:s tano:tskeh sanoke
<Sync time="344.752"/>
Yeh ta..., xa: mitsta:tawtili:ti *dios**
<Sync time="347.233"/>
para mah mitsmalakacho:tih ne: ka:ni, ika n' angelos
<Sync time="350.873"/>
ika n' *apos...,** mitsmalakacho..., ka:n tietok pos *solo, solo** yehwa:n kimatiskeh tamatinimeh
<Sync time="355.513"/>
*angelitos** a:mo, a:mo se: kinkaya:was, ta: yehwa:n kimattokeh ka:ni tietok, mitsitstokeh ke:meskia
<Sync time="361.203"/>
wa:n tehwa:n ti..., seki titano:tsah, nikitani pos a:mo ihkó:n, sanoke tano:tsah ta: x'wi:ka ne: ka:ni ne:n timomowtih.
<Sync time="368.583"/>
Wa:n ta: ta:ka:n a:mo sayoh ompa tikpia nemowtil, ta:ka:n sani:nipa timomowtihtok,
<Sync time="373.971"/>
Tikita ya ke:meh tinentokeh, tinemih ka:mpa eski ne:wi:n,
<Sync time="378.871"/>
se:sepa tiowih a:te:n oso a:taw *o** a:te:noh *o hasta** ka:mpa a:me:yal, timomowti:s itech a:t
<Sync time="385.323"/>
*o** xa: ta:lwa:kpan ne:wi:n tiwetsik *o** xa: kanah timopantamo:t.
<Sync time="390.343"/>
Nimitsno:tsati ka:mpa tikelna:miktok, tikelna:miktok, ompa i:n nipe:wak, niwetsik *o** nimoa:mowtih.
<Sync time="397.963"/>
Ompa i:n nipe:wak, pera a:mo mela:w i:pa tikpia okseki nemowtil a.
<Sync time="401.393"/>
Ka:n t'mati xa: kanah ne:wí:n tinentinemi, mitsmowtia se: tapial,
<Sync time="405.523"/>
mitsmowtia se: kowa:t.
<Sync time="407.733"/>
Mistsmowtia se: itskuinti, *hasta** itskuinti no: te:mowtia ke:masá:,
<Sync time="411.571"/>
te:kehtsoma, a:mo poliwi toni, se: kalpano:ti, ne: te:tsikui:nkawia, te:kehtsoma, no: te:mowtia,
<Sync time="415.961"/>
no: se: moto:nalka:wa.
<Sync time="417.851"/>
Ka:mpa tipowetsi, ka:mpa ika eski, ne:kui:n 
<Sync time="420.628"/>
nentinemi pos, *hasta** tikchi:was tawe:l, ke:meskia tikuala:nis kanah ika,
<Sync time="426.618"/>
no: timota:lka:was, moka:wa moekawil.
<Sync time="429.438"/>
N' ekawih a:mo ke:meh seki kihtowah *espíritu** moka:wa,
<Sync time="433.458"/>
*espíritu** a:mo moka:wa, koma:mo a:mo tinemiskia ok komo moka:waskia *espíritu**.
<Sync time="436.828"/>
Moka:wa moekawil, kihtowa koyo:t "eco**.
<Sync time="441.366"/>
Iwki kilia koyo:t *eco**.
<Sync time="444.086"/>
Entó:s *este** yehwa yo:n tikiliah toekawil,
<Sync time="448.274"/>
entó:s ompaka ne:wí:n taka:n timoto:nalka:wtok pos ompakawi:n ti..., tietok, ke:meskia a:mo tietok mokalihtik,
<Sync time="456.144"/>
entó:s *por eso**, ta:ka:n neh nimitsto:nalno:tsati, tine:chmakas moto:ka:y,
<Sync time="461.114"/>
ke:ní:w timono:tsa, wa:n ka:nachi xiwit tikpia.
<Sync time="467.984"/>
*Porque** tikitaya, timiakeh timono:tsah cha neh nimono:tsa niMiguel
<Sync time="475.094"/>
pero a:mo t'matih okseki *personas** xa: mono:tsa Miguel,
<Sync time="478.724"/>
pero moneki *apellidos**, moto:ka:y wa:n ka:nachi xiwit tikpia.
<Sync time="483.004"/>
Yeha yo:n ika nimitsto:nalno:tsas *porque** dios mitsi:xmattok, mitsmakak tane:x itech nehjó:n to:nal.
<Sync time="489.581"/>
Ke:man, ke:meh timono:tsas, *porque** pos sahyoh ta:taman ekintsi:n, titapolowah, se:sepa tima:se:wa..., tehwa:n tima:se:waltsitsi:n
<Sync time="498.261"/>
*más** ta:tomeh, wehka:w.
<Sync time="501.108"/>
*Cuando** todios te:chmaka tane:x
<Sync time="504.748"/>
namomakah kue:ntah ke todios te:chmaka tane:x, itech tahkoyowa:n *mero media noche**
<Sync time="512.53"/>
Kihtowa koyo:t *media noche**, pero tehwa:n tikiliah tahkoyowa:n, moxelowa yowal.
<Sync time="519.462"/>
*Antes** de moxelo:s yowal, se: *cinco minutos** achto,
<Sync time="525.432"/>
se: ma:kui:l *minuto** achto oksé:., oksé: totio:tsi:n ilwititok.
<Sync time="530.088"/>
Panowa de n' tahkoyowa:n *cinco minutos** panowa tahkoyowa:n oksepa se: totio:tsi:n ilwititok,
<Sync time="536.728"/>
a:mo yehwa *mismo** tein ilwititok a:xka:n.
<Sync time="539.478"/>
Pos seki ihkó:n neh nikinino:tsa nehjó:n tokni:wa:n, ne:chmakah oksé: *nombre**, oksé: to:ka:it
<Sync time="547.098"/>
*porque** a:mo yehwa *nombre** tein kua:lkuik *cuando** kimakak tane:x todios.
<Sync time="553.503"/>
Todios kimakak *nombre** ke eskia Jacinto,
<Sync time="557.353"/>
Jacinto *o** Fausto *o** Telésforo, niman tikihtowah, neh a:mo nikwelita no..., nopili mah ihkó:n mono:tsa,
<Sync time="567.953"/>
neh nikwelita nopili mah mono:tsa ke:meh mono:tsa ipopá:n
<Sync time="571.235"/>
*o** ke:meh mono:tsa *itio**
<Sync time="574.015"/>
*o** ke:meh mono:tsa *ipadrino**, ihkó:n nikto:ka:iti:ti nopili.
<Sync time="578.825"/>
Entó:s *manera** ke *este** te:popá:n ya kihkuanilih ya nimah *nombre** tein kimakak todios.
<Sync time="584.203"/>
Todios kimakak Fausto, Fausto eski,
<Sync time="587.453"/>
todios kimakak, *este** yo:lik tane:sna:wak a, katka nehjó:n tine:..., Telésforo,
<Sync time="595.937"/>
pos yehwa nehjó:n *nombre** kipias pili, *porque** dios kimakak tane:x yo:n ori:tah,
<Sync time="601.189"/>
ta:l, ta:l, ta:katik.
<Sync time="603.681"/>
Entó:s yehwa yo:n no: moneki xiwit, ton *horas** yo:lik, ka:nachi xiwit kiwi:ka de yo:lik.
<Sync time="610.491"/>
Borrar
<Sync time="614.871"/>
Wa:n, wa:n ka:ni nemi, pox, pox
<Comment desc="aqui quiso decir pos"/>
 miakeh tikitah timihkuaniah
<Sync time="621.448"/>
ta:katih nika:n ta:ltikpak, neh nita:katik nika:n Sua:pila:ko
<Sync time="625.508"/>
wa:n mah niow ne:wi:n Cuesala:n ya, ompa nipowiti
<Sync time="629.438"/>
pero dios ne:chmakak tane:x Sua:pila:ko, a:mo ne:chmakak Cuesala:n.
<Sync time="633.498"/>
Entó:s, sa..., sanipa ne:chto:ka:iti:skeh kuesalte:koh, nikuesal..., ne: *este** nisua:pila:ko kayo:t, *porque** ompa nikayo:t.
<Sync time="639.288"/>
Entó:s ika nehjó:n toka:it kipia ne:chno:tsas tano:tskeh.
<Sync time="642.828"/>
*Porque** ompa nikayo:t, ompa nita:katik,
<Sync time="645.288"/>
kihtowa ne:n ma:se:wal ompa nika:wak noxi:k, ompa nochi yetok noxi:k, entó:s kipia *fuerza** nehjó:n to:ka:it kipiaskeh.
<Sync time="652.288"/>
Para.... Miakeh nikinilia a:mo x'patili:ka:n iminto:ka:y,
<Sync time="655.549"/>
ta:ka:n nankinekih nankipatili:skeh pero *después** de *bautismo**, x'patili:ka:n ke:meh nankinekiskeh 
<Sync time="660.306"/>
pero tio:pixka:tsi:n kito:ka:iti:s ika *mismo nombre** tein kimakak todios
<Sync time="664.546"/>
para ihkó:n kuali, ki:xmat..., ki:xmattok Dios, a:koni tika:ta:ltih ta:ltikpak,
<Sync time="670.046"/>
a:koni kua:lik, entó:s para *con eso** wa:n tano:tskeh ne: kito:nalno:tsati, pos ika yeh yo:n *nombre** kino:tstok.
<Sync time="677.023"/>
Mm, entó:s kimattok dios ke mela:w yeha yo:n poliwtok,
<Sync time="680.945"/>
a:mo, a:mo teyok *porque** todios kipia ya, kipia ya *cien borreguitos**
<Sync time="688.615"/>
wa:n de *cien borreguitos** kipoloh se:.
<Sync time="691.399"/>
De kipoloh se: kika:wak tepitsi:n ne:n na:wi powal wa:n mahtaktio:na:wi, wa:n kitohtokak oksé: para a:mo ki...,
<Sync time="701.209"/>
para a:mo kidescompleta:ro:s *igente**.
<Sync time="704.389"/>
Kisegui:ros kipias *como siempre** se:, se: taktson, se:, se: pa:nti,
<Sync time="708.177"/>
se: pa:nti *borreguitos** kipiaya.
<Sync time="711.007"/>
Entó:s k..., ihkó:ni ne: tah..., ta..., ta..., tahtanih itech ina:wak dios,
<Sync time="715.767"/>
i:n mokone:tsi:n poliwtok, ke:yeh poliwtok, ka:n yetok,
<Sync time="719.417"/>
ka:ni moka:wak, tehwa:tsi:n timomkas kue:ntah.
<Sync time="722.827"/>
Xa: i:n a:tmali:n kiki:tskihtok,
<Sync time="725.857"/>
oso xa: n' *madre tierra**
<Sync time="730.179"/>
María Nicolasa Trinidad,
<Sync time="732.637"/>
*o** Juan Bautista Trinidad, xa: yehwa:n kiki:tskihtokeh.
<Sync time="738.367"/>
"żKe:yeh a:mo yetok ikalihtik? Ka:n yahki"
<Sync time="742.011"/>
Kite:mowa ipopá:n, kite:mowa imomá:n,
<Sync time="745.176"/>
mo:stah tane:si, tayowa, yehwa:n cho:katokeh, yehwa:n tayo:koxtokeh, kite:mowah inkone:w, kite:mowah inkone:w.
<Sync time="750.777"/>
Wa:n ke:yeh, ka:n yetok.
<Sync time="753.583"/>
*Por favor** note:pixka:tsi:n, tekodios, kinto:toka *moangelos**,
<Sync time="760.135"/>
kinto:toka *moángelos serafines, ángelos profetas, ángeles milagrosos, ángeles poderosos**,
<Sync time="769.247"/>
mah kimalakacho:tih, ka:n yetok,
<Sync time="772.059"/>
ika ikaba:yoh, ika *iespada**, ika *imachete** ika *ilazada** ika *relámpago**,
<Sync time="775.731"/>
mah wi:ki ikalihtik *porque** kite:mohtokeh.
<Sync time="778.253"/>
Xa: maya:na, xa: a:miki, ika ompa ne: yetok, ton, ton kichi:wtok,
<Sync time="782.943"/>
komo itech n' a:t, kipitsochi:wtok a:tsi:n, kimowispolohtok.
<Sync time="786.113"/>
Komo itech *madre tierra**, no: kimowispolohtok,
<Sync time="789.403"/>
ompa ki..., kixihxi:xtok, kihkuitatok, a:mo poliwi toni kichi:wilihtok.
<Sync time="793.704"/>
Entó:s *por eso** ta:tawtia dios *mio**, malakacho:tih, ika namote:pixka:wa:n, mah wi:ki ikalihtik
<Sync time="800.684"/>
wa:n entó:s pe:wa ya, se:, se: kitatsowi:tekilia.
<Sync time="805.894"/>
Ke:man, *cada, cada vez** titatsowi:tekis, tikto:ka:iti:s,
<Sync time="811.034"/>
*cada vez** ke titatsowi:tekis tikto:ka:iti:s.
<Sync time="813.736"/>
*Cada vez** ke titatsowi:tekis t'to:ka:iti:s,
<Sync time="816.196"/>
*cada vez** ke titatsowi:tekis t'to:ka:iti:s, *cada vez** titatsowi:tekis t'to:ka:iti:s.
<Sync time="820.748"/>
*Cada vez** titatsowi:tekis t'to:ka:iti:s,
<Sync time="822.808"/>
*Cada vez** tatsowi:teki..., t'to:ka:iti:s, ke:ní:w mono:tsa, mah wi:ki.
<Sync time="826.848"/>
Kite:mohtokeh ite:pixka:wa:n, kite:mohtok ipopá:n, kite:mohtok imomá:n,
<Sync time="832.495"/>
xa: a:miki, xa: maya:na, ton kichi:wtok ompa ne: wetstok.
<Sync time="835.695"/>
Chiko:meh *viaje** tiktatsowi:tekili:s, chiko:me *viaje**
<Sync time="840.947"/>
wa:n ke:mah tikimpowilia *cada, cada, cada** se:mpa:nti mo..., mo...,*morosario**
<Sync time="851.897"/>
tik..., tik..., kipia mahtakti *rosario**.
<Sync time="856.037"/>
Entó:s *cada** se: panti, tikta:tawtilia n' *madre tierra** oso toni, ka:n momowtihtok, ox a:tmali:n,
<Sync time="863.017"/>
itech a:tmali:n, de ompa yehwa ya *madre tierra**
<Sync time="866.507"/>
no:, no: mahtakti pa:nti,
<Sync time="869.496"/>
de ompa tote:ko Jesucristo, no: mahtakti pa:nti.
<Sync time="873.642"/>
Ompa yehwa ya Santiago Milagroso, *seńor** Santiago,
<Sync time="878.292"/>
no: mahtakti pa:nti, ompa San Miguel, no: mahtakti pa:nti se: kipowilia.
<Sync time="884.923"/>
Wa:n ke:mah tami ya yo:n, tima:tami a tikpo:powak mah..., mah..., komoke mahtak, ma:kui:l *viaje**,mahmahtikti pa:nti
<Sync time="894.102"/>
entó:s ke:mah tik..., timoketsa ya, sema titasowi:teki, sepa *igual**, sepa chiko:me *viaje**, sepa t'to:ka:itia
<Sync time="902.659"/>
kokoxkeh, a:koni mokokowa, sepa t'to:ka:itia.
<Sync time="905.909"/>
Chiko:me viaje t'to:ka:itihtiw, *cada vez** titatsowi:teki t'to:ka:itia, *cada vez** titatsowi:teki t'to:ka:itia,
<Sync time="911.256"/>
*hasta** ahsi chiko:me *viaje** titatsowi:tekis.
<Sync time="914.026"/>
De ompa ke:mah timoketsa ya.
<Sync time="917.476"/>
Timoketsa ya wa:n tikta:tawtia ya nochi ne:n *angelos**,
<Sync time="922.156"/>
nochi te:pianih.
<Sync time="924.334"/>
Ka:nachi *miles** de te:pianih, ka:nachi *miles milagrosos**,
<Sync time="928.544"/>
ka:nachi *miles posderos**, ka:nachi miles *soestianes**.
<Sync time="933.104"/>
Ka:nachi *miles** tamatinimeh,
<Sync time="935.708"/>
name:chta:tawtih itech i:n o:rah, itech i:n *punto**.
<Sync time="940.327"/>
o** itech nehjí:n to:nal *por equis motivo** namokone:tsi:n, tikto:ka:itia i:n a:koni tikno:tstok.
<Sync time="947.716"/>
T'to:ka:itia komo t'no:tstok Jonathan, pos Jonathan, nehi:n Jonathan, ne:chchi:wili:ka:n *favor**,
<Sync time="954.776"/>
a:mo xikelka:waka:n *lo que** name:chta:tawtihtok.
<Sync time="958.076"/>
Malakacho:tih, x'wa:lkuitih, mah wi:ki ikalihtik
<Sync time="962.746"/>
wa:n sepa name:chelna:mikis, a:mo name:chelka:was, sanoke niksegui:ro:s name:chta:tawtihtos
<Sync time="967.886"/>
*hasta** sin que ke a:mo nikitas nehjí:n Jonathan ke pa:ktok, kuali yetok,
<Sync time="973.836"/>
maya:na ya, takuaya, ehkok a ikalihtik *contento** ya yetok a.
<Sync time="979.016"/>
Entó:s ihwak a name:chelka:was note:pixka:wa:n *angelos milagrosos**
<Sync time="985.644"/>
name:chma:ktili:ti *namooraciónes**, name:chma:ktili:ti namotahto:l
<Sync time="989.82"/>
ompa ke:mah tipe:wa sepa se: totahtsi:n ne:, kiliah *padre nuestro**, de ompa n' sepa *dios te salve** we:i.
<Sync time="1001.91"/>
*Dios te salve, reina y madre** wa:n ke:mah tikilia ya *bendito**
<Sync time="1009.12"/>
*bendito, sea alabado, sea santísimo sacramento,
<Sync time="1014.44"/>
del altar, la limpia concepción**.
<Sync time="1016.86"/>
Se mancha carpo rinal,
<Sync time="1019.06"/>
por instante natural, para siempre virgen, madre de dios, amén**.
<Sync time="1025.493"/>
Timomachi:yo:tia wa:n ke:mah timose:wi:ti a.
<Sync time="1029.941"/>
Entó:s ompa timomakas kue:ntah ya
<Sync time="1033.521"/>
yo:n yowak *cuando** timose:wi:ti
<Sync time="1036.371"/>
ompa timomakas kue:ntah ox ehkok a ne:n ekawil.
<Sync time="1041.473"/>
Entó:s para mo:stika tikilwi:s a ne:n *persona**, a:koni *doliente**,
<Sync time="1048.903"/>
ke tikitak a, ehkok a ne:n toni,
<Sync time="1051.543"/>
pero komo tikita a:mo ehko sepa tikta:tawtia mo:stika, *hasta** tikahxiti:s na:wi *viaje**.
<Sync time="1057.033"/>
Tikita ke a:mo tik..., a:mo tik..., a:mo tikehkoltih *porque** a:mo tikitati ehko en *persona**,
<Sync time="1062.413"/>
tikitati ke tikwa:lkuik se: teisá:, se: *pajarito, al según, porque cada persona** tikpiah se: toekawil.
<Sync time="1069.075"/>
Seki tikpiah toekawil de tapial, 
<Sync time="1073.135"/>
seki tikpiah toekawil de *pajaritos**,
<Sync time="1076.755"/>
seki tikpiah toekawil se *golondrinas**,
<Sync time="1080.625"/>
seki tikpia toekawil de kowa:t.
<Sync time="1085.013"/>
Sek..., *cada quien** komo ke tikpiah to..., *diferentes** to..., toekawil, mm.
<Sync time="1092.273"/>
Seki kihtowah *hasta** de kua:kueh no: tikpiah toekawil, yo:n seki lo:kahmeh, lo..., tilo:kohmeh ke:meskia
<Sync time="1098.433"/>
*o** de itskuinti lo:kameh sa..., tilo:k..., tilo..., timo..., timoke..., ticorajientos, ke:meskia titawe:lmeh.
<Sync time="1104.273"/>
Yo:n *porque** a:mo tikpia teisá: de ekawil de oksé: taman okuilin.
<Sync time="1109.083"/>
Entó:s *por eso cada, cada** sehse:meh tikpiah *cada quien** toekawil, mm.
<Sync time="1115.153"/>
Entó:s pero tikitas ehkok a ne: tein tik..., tikno:tstok, toni ehkok, ton tikwa:lkuik, ox....
<Sync time="1121.025"/>
Ox tikwa:lkuik *pajarito**
<Sync time="1122.935"/>
*o** tikwa:lkuik se: *pollito**
<Sync time="1124.625"/>
*o** tikwa:lkuik se: to:toltsi:n
<Sync time="1126.845"/>
*o** tikwa:lkuik se: kowa:tsi:n pero yo:n tikehkoltih, t'mat..., t'mattok kuali ke tikehkoltih 
<Sync time="1130.955"/>
pos x'mati kuali ke ehkok a ne:n ekawil.
<Sync time="1133.875"/>
Pero komo tikita a:mo ehkok, kipia 'segui:ro:s tikno:tstos, *hasta** tikahxiti:x sikie:ra na:wi *viaje**.
<Sync time="1142.114"/>
I:n tehwa:n owih totekiw *puro** tamatinimeh.
<Sync time="1145.822"/>
X'mahmati aha:konimeh tikinto:ka:iti:s *porque** miakeh tikihtowah *cad, cada** se: pa:nti tah..., n' *oraciones**.
<Sync time="1154.314"/>
*Primero** nimitsilia ke toni, toni itech ne: momowtihtok, ox ta:lwa:ktah,
<Sync time="1159.052"/>
komo tel..., ta:lwa:ktah pos yehwa *madre tierra**.
<Sync time="1163.176"/>
Ta:lmanik, to..., tona:ntsi:n, tomomaci:ta de ta:ltikpak.
<Sync time="1169.784"/>
Pero pos komo itech a:t pos yehwa a:tmali:n,
<Sync time="1172.572"/>
komo kowa:t pos n' yehwa *cueva**, mm. Itech se: *cueva**.
<Sync time="1180.713"/>
Komo kowa:t mitsmowtih, komo mitsmowtih *este** tatikui:nilo:t, a:chi:wanimeh,
<Sync time="1187.845"/>
pos ompa itech tepe:meh, no: tepe:meh.
<Sync time="1192.325"/>
Ta:lo:ka:n pos kalaki n' okuilin, ke:meskia mota:le:wa kowa:t, tatikui:ninimeh pos ne: itech tepe:t n' e:wtokeh.
<Sync time="1202.836"/>
Entó:s miak, mah semi moneki x' mahmatili, kahka:ni yetok n' a:koni t'no:tsati
<Comment desc="parece que dice t'no:no:tsati pero debe ser tikno:tsati"/>

</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1212.448" endTime="1229.205">
<Sync time="1212.448"/>
Nochi i:n *este** tamati:lis tein tehwa:tsi:n tikpia,
<Sync time="1217.562"/>
a:koni mitsne:xtilih ika xa: a:ksá: se: ta:totsi:n n' *este**
<Sync time="1221.654"/>
mote:iskaltihka:w *o** a:koni ne:n mitsne:xtilih i:n tamati:lis tein, pos tein ekintsi:n ika tikimpale:wia ne:n nika:n 
<Comment desc="aqui dice tokni:wah pero es tokni:wa:n"/>
tokni:wa:n.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="1229.205" endTime="2922.803">
<Sync time="1229.205"/>
We:noh, kuali yetok nehjó:n netahtani:lis tein tine:chilia.
<Sync time="1233.807"/>
*Lo que** ke:meh nikilih i:n koyo:tsi:n n' tonto:nal,
<Sync time="1237.967"/>
kine[ki] kimatis ke:ní:w ti..., ke:ní:w tehwa:n titapale:wiah,
<Sync time="1242.247"/>
ke:ní:w ta..., tato:nalno:tsah. Pos tehwa:n sepa, se: *parte**
<Sync time="1248.727"/>
sempa:nti ke:meskia ka:mpa, ka:mpa noaweli:tos, *porque** neh niwerfanoh nimoskaltih.
<Sync time="1254.469"/>
Neh nimoskaltih, *porque** a:mo niki:xmatik nopopá:n,
<Sync time="1260.829"/>
*apenas** kipia ya tahkoxiwit *cuando** ne:, nikpiaya tahkoxiwit neh de niyo:lik, momikilih nopopá:n.
<Sync time="1268.166"/>
Entó:s ke:meh nomomá:n komoke sua:pil katka ok,
<Sync time="1271.606"/>
ka:mpa wa:le:wka se: *lugar** kiliah Kua:monoh.
<Sync time="1274.746"/>
Ompa wa:le:wka nomomá:n, ya nopopá:n i:pa de Sua:pila:ko,
<Sync time="1279.176"/>
pero ne:n no:má:n katka de Kua:monoh.
<Sync time="1282.006"/>
ompa kipiaya ipopa:wa:n, imomá:n, entó:s ke:meh siwa:pil katka ok pos
<Sync time="1287.935"/>
de mikik nopopá:n nika:n Sua:pila:ko pos ne:chkuite:w yahki iwa:n i..., ipopá:wa:n sepa nono,
<Sync time="1294.556"/>
yahki iwa:n ne: Kua:mono, ompa ke:meskia nimoskalti:to.
<Sync time="1298.886"/>
Entó:s *este** ke:meh siwa:pil katka ok yeh pos kitakeh ke yetok ompa ne: kalihtik sepa se: siwa:pil
<Sync time="1305.086"/>
pe:wak kiihtanih nono, sepa se: ta:kat kitohtokak ke:meskia wa:n neh nimoka:wak iwa:n noa:weli:tos.
<Sync time="1311.305"/>
Noa:weli:tos semi ta..., ta...., ta..., ta..., tapale:wia:ya, komoke para ta..., to:nalno:tsalis
<Sync time="1316.762"/>
te..., nochi kual *más gente**, miak, miak tokni:wa:n ya:yah ompa kita:tawti:tih mah kiminto:nalno:tsa.
<Sync time="1323.912"/>
Entó:s nikitaya mo:stah, mo:stah yowih wa:n neh ke:meh nitsi:tsikitsi:n katka pe:wak kuali nitakaki a, ke:meskia kuali nitamattok a,
<Sync time="1331.322"/>
pos *seguidi:toh** ne: ka:mpa tano:tsa ne: mowe:ita:ttsi:n, ompa nitokotsietok no:,
<Sync time="1335.822"/>
a:mo nikakisti, nii:xtakatokotsietok, ke:meskia nikaktok nochi, nikaktok ton kihtowa.
<Sync time="1341.734"/>
*Por eso** nikilwih tonto:nal i:n tokoyo:tsi:n ke we:i teh, neh notahto:l, para name:chtapowi:ti nochi i:n tahto:l, name:chpowili:ti pos we:i,
<Sync time="1350.164"/>
tiwehka:watih komo *más** de se: *hora**.
<Sync time="1353.274"/>
Entó:s *este** pe:wal nikta:lia kuida:doh ke:ní:w ta..., tata:tawtia, ke:ní:w taresa:rowa,
<Sync time="1359.464"/>
nochi nikaktiahki, nikaktiahki, nikaktiahki ihkó:n, *hasta** ihkó:n nimoskaltih.
<Sync time="1364.835"/>
*Después** ke:meskia moka:wtiahki nochi notsontenkoko, nochi tein kihtowa:ya yeh n' nowe:ita:ttsi:n,
<Sync time="1371.947"/>
nochi nokua:ko moe:wtiahki.
<Sync time="1373.669"/>
*Porque** a:mo katka tatahtowihkeh ya yeh, yeh a:mo tatahtowihkeh, yeh tamela:wa tato:nalno:tskeh sah.
<Sync time="1379.261"/>
Ta: no: weli, ke:meh i:n teh pos mah nimitsilwi ke kuali titano:nalno:tsas, kuali titato:nalno:tsas sah,
<Sync time="1383.706"/>
pero para titatahtowi:s pos owih, oksé: taman ya.
<Sync time="1386.621"/>
Entó:s *este** n'kaktiahki, n'kaktiahki ihkó:n, *hasta** iwki nimoskaltih,
<Sync time="1392.351"/>
nikahxitih chiko:mexiwit a, entó:s nikahxiti chiko:me xiwit, ne:chno:tskeh *escuela**.
<Sync time="1398.501"/>
Timo..., nemachti:lo:ya:n ya, niahki nemachti:lo:ya:n 
<Sync time="1403.359"/>
pos *este** ne: pe:wak nimomachtia ya ne:, pero ke:meh *antes** katka neli, neli te:chmachtia:yah,
<Sync time="1411.189"/>
a:mo ke:meh a:xka:n ma:wiltiah sayoh, ta: a:xka:n sayoh timo.... Tikalakiah *a las ocho
<Sync time="1416.739"/>
hasta las cuatro** tiki:sayah, *a las cinco**, tiki:sayah ya.
<Sync time="1421.349"/>
Ta: pero *antes** tota:tahwa:n taxta:wayah *escuela**, a:mo, a:mo we:itekiwah ne: xola:lpan taxta:waya,
<Sync time="1429.618"/>
sanoke nika:n tehwa:n timokopera:rowa:yah ke:meskia para ti..., 
<Sync time="1432.952"/>
Taxta:wi:skeh *maes...,** tamachtihkeh, taxta:wi:skiah.
<Sync time="1436.121"/>
Entó:s *este** ihkó:n nikitaya wa:n ne:chyo:la:hsik 
<Sync time="1439.962"/>
yo:n tamach..., nemachti:lo:ya:n ne: ne:chyo:lahsik, niah tak o:me xiwit sayoh, 
<Sync time="1445.082"/>
a:mo nikwelitak, te:tewia:yah.
<Sync time="1447.732"/>
Ke koma:mo tikihtowa, ihwa:k ka:n tikuiah ke:meh i:n a:xka:n a:mat tiki:xta:lihtokeh ompa, ta: katka se: kua:kuagri:toh ihkó:n, *pizarra** kilia:yah.
<Sync time="1457.012"/>
Yehwa iwa:n se:, mahyá: *pizarrín** kilia:yah se: tepos,
<Sync time="1461.822"/>
yeh ika titahkuilowa:yah, tikra:raya:rowah sayoh, tein kihkuilowa ne: *maestro** tamchtikeh 
<Sync time="1467.172"/>
mah ti..., mah ticopia:ro:ka:n ya wa:n ke:mah mah tikle:ro:ka:n ya ne: toni kihtowa.
<Sync time="1472.412"/>
Mm wa:n a:kin a:mo welik kile:roh kuitkuetaxwiah ya,
<Sync time="1476.062"/>
mahtakti tako:t te:so:sowilia:yah,
<Sync time="1479.502"/>
de *guayabo** oso de yo:n kue:tehxiwit tako:t, yo:n ximowi:kili:skia i:pa.
<Sync time="1485.922"/>
Tikui:kas mahtakti kowtako:tsitsi:n, *cada escuelero, cada** kwi:kas, *cada** momachtihkeh kwi:kas mahtakti tako:tsitsi:n
<Sync time="1492.632"/>
para *cada** se: takuala:ntia pos niman kiso:sowiliah
<Sync time="1497.212"/>
wa:n tak *siempre** nik..., nik..., *siempre nikta:lih kuida:doh
<Sync time="1500.193"/>
pe:wa niki:xpowa ya n' a:matsi:n, ma:ski we:wehka niki:xpowtia:ya ihkó:n tein n'ta:lih tein nikitaya.
<Sync time="1506.88"/>
Entó:s *después** nehjó:n ti..., nimokowilih se: no..., noli:libri:toh ya no:,
<Sync time="1511.98"/>
pe:wa:k nikle:rowa ya no: ton kihtowa pero *cosa de, de, cosa de** dios, a:mo nimokowilih ihkó:s sah de *libro cualquiera**, sanoke pero nochi *cosa de dios**, a:mo ....
<Sync time="1522.127"/>
Entó:s pe:wak nikle:rohtiw, n'le:rohtiw, nimochatia ihkó:n, *más, más,
<Sync time="1526.285"/>
cuando** nikpiako *doce ańos** i:pa kuali nitaresa:rowa:ya ya.
<Sync time="1531.535"/>
Nikmatia para nitaresa:ro:s a.
<Sync time="1534.205"/>
Entó:s ihkó:n nitaresa:rowa:ya, ka:n a:ka, mahyá: ka:n teh *rezador** katka,
<Sync time="1540.315"/>
*si no que puro** nochi ne: kikuitoya ok ta..., ta..., tata:tawtia:nin pero we:wehka,
<Sync time="1548.225"/>
se:, se: nemia nika:wi:n *lugar** Istawa:tah
<Sync time="1551.705"/>
wa:n se: nemia *hasta ne:paka de n' a:t
<Sync time="1554.745"/>
wa:n ke mikiki se: ta:totsi:n ompaka ne:wi:n 
<Sync time="1558.055"/>
tikiliah Kua:pan.
<Sync time="1560.215"/>
Ne:paka de Cuahutapa:nalo:ya:n 
<Sync time="1562.975"/>
wa:n wa:lahkeh ne:chta:tawti:koh "teh okichpil kuali titaresa:rowa". Ta: nipiltamatia, kaxto:l xiwit n'piaya ok.
<Sync time="1569.875"/>
"Teh" kihtowa "okichpil kuali titaresa:rowa" kihtowa, "taresa:rowili:ti a:nimahtsi:n" kihtowa "mikik".
<Sync time="1574.903"/>
"Pero neh" nikilia "pos a:mo, ka:n *resador**, aya:mo ta..., tata:tawtihkeh" nikilia "de animahmeh",
<Sync time="1581.153"/>
Kihtowa "a:mo" kihtowa "ta:xiow *por favor**" kihtowa "ta: t'mattokeh, tikaktokeh kuali titaresa:rowa ya" kihtowa "wa:n kuali tialaba:rowa ya".
<Sync time="1588.153"/>
Motelta:tawtiah. Neh nipi:na:waya.
<Sync time="1591.123"/>
Nikpiaya *nomancurenitas** no: ne:n no..., no..., no..., nowa:mpoiwa:n, se: .... Nopi:pilikni:wa:n.
<Sync time="1596.293"/>
Ma:kui:limeh ta: ay timokuiah komo taresa:rowah no:, tita:tawtia:nih
<Sync time="1601.681"/>
wa:n *este** ne: pe:wak nikinilia pos xikinyo:le:waka:n nikilia no:..., komo ya:skeh ne: nocompańeros tein iniwa:n nita..., nitata:tawtia
<Sync time="1609.843"/>
nia:s. Neli tiahkeh.
<Sync time="1613.383"/>
Tiahkeh, tiahsikeh ne: wa:n pe:wak nikpowa ro..., n' tio:tahto:l ke:meskia, ke:mesh i:pa n'mati,
<Sync time="1619.433"/>
ihkó:n niknema:ktilih a:nimahtsi:n wa:n nochi.
<Sync time="1622.683"/>
Pero de *momentito** ne: takuitapan nikaki se: ta:totsi:n resa:rowa nika:n 
<Sync time="1627.585"/>
takah yehwa tein ne: a:na:l vivi:rowa *rezasor**, kimatik ke, takah icompadre** katka ne: tein mikik.
<Sync time="1632.79"/>
Kimatik ke mikik ne:n n' i..., *icompadre** pos wa:lah, ma:ski motamo:tak, komo de *lugar**, pano:k itech n' a:t ika, ika *balsa**,
<Sync time="1639.96"/>
ihkó:n
<Comment desc="aqui dice ihkó:n pero seguramente, de acuerdo al contexto debió haber dicho ihwa:k"/>
katka *balsa** a:mo teh *lancha**.
<Sync time="1642.94"/>
Pano:k *a la fuerza porque** kimatik mikik *icompadre**,
<Sync time="1646.45"/>
entó:s *este** nikaki taresa:rowa nika:n nokuitapan se: ta:totsi:n tein i:pa *rezador**, te:n..., te:ni:mat ke yehwa ya.
<Sync time="1652.86"/>
Fie:roh nipi:na:waya, n'machilia:ya pos neh a:mo *nirezador**,
<Sync time="1656.15"/>
pero no: niktohtokak, n'tohtokak *hasta** ka:mpa niwelik ke:meskia, *hasta** nima:tamik.
<Sync time="1661.47"/>
Entó:s ke nikaki neh, ta:totsi:n kinilia "a:xka:n" kinilia "nankipia kuali narezador** a" kinilia.
<Sync time="1665.98"/>
"A:mo *fuerza**" kilia "niwa:la:s takah kuali nawelih, nan..., nankipiah yankuik *rezador**" kinilia "nika:n.
<Sync time="1670.85"/>
Wa:n iwki a" kihtowa "kichi:wa, de mela:w ta..., ta..., taresa:rowah iwki a" kihtowa "ke:meh neh niweli",
<Sync time="1675.56"/>
*Porque** nichipa nikwelitaya notiohwa:n komoke taa:compańa:rowa:yah ika *cantos**, ika *rosarios**
<Sync time="1681.93"/>
nochipa nikintohtokatinemia.
<Sync time="1684.16"/>
Nochipa nikiwi:kaya, ke:meskia no: nipantakaktok,
<Sync time="1687.42"/>
tein a:mo nikwelitak, oksé: *cosa** de *juegos**, a:mo teh *juegos, más, más que rosarios**,
<Sync time="1692.67"/>
ma:ske *cantos**, mm.
<Sync time="1695.43"/>
Wa:n ne: wehka:w
<Sync time="1698.94"/>
xa: aya:mo tikmatis ta: onkaya semi kilia:yah to:nawis, xa: tikelna:mikis,
<Sync time="1705.53"/>
*o** tikakini *cuando menos**, a:mo tiki:xmatik *o** xa:, xa: tiki:xmatik *todavia**, a:mo ok.
<Sync time="1711.37"/>
Entó:s *este** ne: se: to:nal, ne:chkuik nehjó:n kokolis, tono..., to..., to..., to:nawis,
<Sync time="1719.0"/>
ne:chkuik pero ika *ganas**, nisehsekui wa:n fie:roh.
<Sync time="1723.54"/>
Fie:roh nisehsekui wa:n nitoto:nia, nimotanke:ntia, miak a:ya:meh ne:chpanta:liliah, a:mo,
<Sync time="1730.24"/>
nikpiaya nimitsilia ke *quince ańos apenas** nikpiaya,
<Sync time="1733.42"/>
entó:s *este** ne: nietoya iwa:n nomomá:n, kika:wkeh ne: ka:mpa te:wa:n yetoya,
<Sync time="1740.57"/>
entó:s sepa ne:chahsiko ne: ka:mpa neh nietoya, wa:n nomomá:n sah,
<Sync time="1744.088"/>
pero no: nimochihchi:wilih nokaltsi:n *aparte** wa:n ompa nivivi:rowa:ya ya.
<Sync time="1747.608"/>
Entó:s *este** ne: ne:chki:xtih toto:nik
<Sync time="1754.038"/>
wa:n ne: wehka:w i:pa ne:chkuikeh de ma:lto:moh, niman de San Juanito,
<Sync time="1760.988"/>
entó:s ihwa:k a ne:n ni..., nikilia nomomá:n, n'mattok wa:lahkeh seki pi:piltsitsi:n, ne:chwi:kakeh,
<Sync time="1768.098"/>
*angel**, ke:meh yo:n wehka:w, tikita ne:n pilimeh kininbautisa:rowa:yah mah kwika:n, ika iminxohxochsota:nah ke:meskia,
<Sync time="1776.228"/>
iwki wa:lahkeh yo:n pi:pil, miakeh wa:n ne:chiliah "tiowih" kihtowah "mitsno:tsa *seńor**" kihtowa "xiow**.
<Sync time="1782.096"/>
N'mattok ne:chkuite:wkeh, n'mattok yo:n nimoahokui ehekai:xko, mixtsa:la:n ke:meskia, ke:meskia i:x..., i:xko mixti ke:meskia niahki.
<Sync time="1789.096"/>
Wa:n yo:n n'mattok ihkó:n n'[machi]lia ke i:n ahko nia:ya ya, 
<Sync time="1792.353"/>
nikwa:ilwia no:má:n a:mo xite:chihchi:walti ilwit, a:mo x'chi:wa ilwit, x'te:chi:waltih sayoh *misa de San Juanito** kit nikilia.
<Sync time="1798.036"/>
Sayoh ihkó:n n'mattok nikilh.
<Sync time="1800.086"/>
Entó:s ihwa:n niah, niahki, niahki wa:n ne: pilimeh ne:chapura:rowah niahki ihkó:n, ke:meskia ehekai:xko ne:chwi:kakeh 
<Sync time="1806.026"/>
Entó:s miakpa n'..., tak mela:w ke:meh kihtowa i:n ta:totsi:n, i:n koyo:tsi:n,
<Sync time="1811.696"/>
nikahkaya:wati, ox mela:w, se:sepa a:mo kin..., kineltokah ok.
<Sync time="1815.186"/>
Pero neh niahki ne:, ne: ahko, ilwikak,
<Sync time="1818.486"/>
niahki itech *primera puerta**, nikitak tahtkuilohtokeh.
<Sync time="1824.236"/>
Tahkuilohtokeh koyo:meh.
<Sync time="1826.736"/>
Tokni:wa:n, sepa itech *segunda** nikita..., ihkui:n na:ltachia sepa no:
<Sync time="1831.606"/>
na:ltakawa:ntok kemeskia, ihkó:n, ke:meskia to:natok wa:n miakeh ompa yetokeh ompa tokni:wa:n.
<Sync time="1837.586"/>
Itech *terce..., tercera puerta** niahki a, nikita taxo:tatok wa:n seki ta:totsitsi:n mototo:nihtokeh.
<Sync time="1845.016"/>
Mototo:niah ne:, entó:s *este** ne: nina:ltachiak sayoh, ta: ne: ne:chno:tsah pilimeh, ne:chwi:kah pilimeh, ne:chwi:kah ne: *hasta última puerta**.
<Sync time="1852.596"/>
Sepa ne: itech *cuarta puerta** nikitato yetok se: *solar**, ihkó:n se: *jardín** ke:meh *cuando vivero** kita:liah,
<Sync time="1859.506"/>
kita:liah *vivero** kualtsi:n, ihkó:n *callecitas** ke:meskia yetok, ihkó:n *cruzados** ihkó:n 
<Sync time="1864.166"/>
pero *puro** xo:chit, taxo:chiti, ihkó:n *puro** xo:chit.
<Sync time="1868.906"/>
Entó:s nikita wi:tsa se: ta:kat karreri:tah, karreri:tah, wi:tsa, ne:chdirigui:rowa nowa:n,
<Sync time="1873.434"/>
ne:chilia, kihtowa "tiwa:lah" kihtowa "*hijo**".
<Sync time="1876.064"/>
Wa:n se: notioh nikpia ya *igualito** tamatia ke:meh nopopá:n,
<Sync time="1880.194"/>
entó:s nimolia pos ta: notioh nimolia ne: wi:tsa, "ta: tine:chi:xmati" kihtowa. Nikilia "a:mo, mm".
<Sync time="1887.328"/>
"Tinotioh" nikilia. "A:mo" kihtowa "ta: nimopá:n" kihtowa.
<Sync time="1889.924"/>
"Neh NiJosé de la Cruz" kihtowa. Wa:n ih..., ihkó:n mono:tsaya nopopá:n José de la Cruz.
<Sync time="1894.274"/>
"Neh niJosé: de la Cruz" kihtowa, "*nohermanito** ne:n Eulalio" kihtowa.
<Sync time="1899.384"/>
"Pero xikita sah" kihtowa "titahto:ske" kihtowa "*más**, ne:, ne: mitsno:tsah" kihtowa "ne: pi:pil, ˇXiow!! kihtowa.
<Sync time="1904.714"/>
Nikilia "ke:mah, ne:chno:tstokeh" "Tipanowa" kihtowa "de *vuelta** wa:n titahto:skeh" nikilia "*bueno**".
<Sync time="1909.894"/>
Wa:n ne: pi:pil yeh mela:w ne:chihsiwi:ltiah, tiowih itech *cinco puerta** ya,
<Sync time="1913.894"/>
cha sepa tahkuilohtokeh, miak *gente** tahkuilohtok, miak yetokeh.
<Sync time="1918.147"/>
Itech *seis puertas sepa takawa:ntok, ke:meskia komo mahyá: *focos** yetokeh,
<Sync time="1922.977"/>
itech *siete puertas**
<Sync time="1925.379"/>
ompa ya ne:n wetstok se: *seńor** ke:meh i:n itech, itech *icama**,
<Sync time="1929.924"/>
kochtok ihkó:n, ke:meh tikita wetstotikah, "żTiki:xmattok wetstotikah?"
<Sync time="1934.245"/>
Ihkó:n wa:lwetstok kit ihkó:n, ihkó:n wa:lkochtok,
<Sync time="1937.104"/>
ne:chiliah pi:pil pos yehwa kihtowah ne: *seńor** kihtowah mitsno:tsa,xikalaki kihtowah, ne: mitsno:tsa.
<Sync time="1942.01"/>
Entó:s neli ne: niahki wa:n nikno:tsa, nimotankua:ketsak, nikmattok ke niwetstotika, ne: wetstok
<Sync time="1949.525"/>
nimo..., carrera nimotankua:ketsa "*seńor**" nikilia "niwa:lah,
<Sync time="1952.885"/>
paraké:s tine:chneki", nikilia "tine:chno:tsa".
<Sync time="1956.197"/>
Pos a:mo ne:chna:nkilih, sepa nikno:tsa, ika ohpa ya.
<Sync time="1961.744"/>
"*seńor** nikilia "niwa:lah, timose:wihtok.
<Sync time="1965.041"/>
Ni..., niwa:lah para ton tine:chneki, ne:chno:tsak". Pos a:mo ne:chna:nkilia.
<Sync time="1970.119"/>
Sepa n'no:tsa *más fuerte** sepa nono, "seńor**" nikilia, "niwa:lah,
<Sync time="1974.15"/>
nika:n nietok a, para ton tine:chnesita:rowa".
<Sync time="1976.932"/>
Ihkó:n nikita ke ihsak a, ke ihsak a ne:n ta:katsi:n,
<Sync time="1980.588"/>
moi:xkepa ya ihkó:n, mopani:xkepa, ne:chpanita ya ihkó:n,
<Sync time="1983.947"/>
"A:" kihtowa "tehwa" kihtowa mitskuitoh",
<Sync time="1986.494"/>
nikilia "ke:mah" "Neh ne:chwa:lkuikeh"
<Sync time="1988.682"/>
"Pero teh" kihtowa "a:mo nimitsnesita:rowa nika:n ya, 
<Sync time="1991.369"/>
teh xiow" kihtowa "Tikinsalva:ro:ti *almas" kihtowa.
<Sync time="1996.197"/>
"Tikinsalva:ro:ti *difuntos**, tikinsalva:ro:ti moribombios.
<Sync time="2003.088"/>
xiow" kihtowa, tikinsalva:ro:ti" kihtowa "*imágenes**
<Sync time="2007.322"/>
wa:n *hasta** neh nikmati ke:maniá:n nimitsno:tsas".
<Sync time="2011.682"/>
"Entó:s a:mo tine:chnesita:rowa" nikilia. Kihtowa "a:mo" kihtowa
<Sync time="2015.338"/>
"A:mo ta: neh nikmati" kihtowa "*hasta** ke:maniá:n nimitsno:tsas,
<Sync time="2017.619"/>
teh xiow" kihtowa,
<Sync time="2019.291"/>
"xi..., xikui nehjó:n ohti nimitsmakatok" kihtowa, *derechito** xiow, a:mo kanah xichi:..., chi:chikokalaki.
<Sync time="2025.979"/>
A:mo xikui" kihtowa "tein ne:n *veredas** kihtowa "xikui nehjó:n ohti, yahtok we:yoh, *derechito**" kihtowa "xiow**
<Sync time="2032.572"/>
"we:noh".
<Sync time="2033.885"/>
Entó:s n'mattok nimopersina:roh, ta: n'mattok yehwa wetstotikah ne: wetstok,
<Sync time="2037.354"/>
n'mattok nimopersina:roh ihkó:n kualtsi:n wa:n ke:mah niwa:le:w.
<Sync time="2040.338"/>
Nihsatiki:s, ka:n teh ne:chkokowa, nio:n teyi, nipa:ktok, ke:meh ekintsi:n nietok,
<Sync time="2045.166"/>
*nisano** nietok,
<Sync time="2047.119"/>
nikita cho:kalo:tok miak *gente** ya, mosentilihkeh ya,
<Sync time="2050.807"/>
miak *gente** ne:wi:n seki yetokeh, nochi cho:katokeh, nopopa:wa:n, noa:welitos cho:katokeh ya.
<Sync time="2055.291"/>
Pos kihtowah ke de *las nueve de la mańana** nimikik,
<Sync time="2058.619"/>
chikna:wi o:rah de tahkah, *hasta** e:yi o:rah tio:tak ni..., nihsako,
<Sync time="2062.697"/>
pero nihsako a:mo teh ne:chkokowa nio:n teh toto:nik, para nehjí:n to:nal nika:n nietok.
<Sync time="2067.291"/>
Nikpiaya *quince ańos** wa:n ekintsi:n nikpia *ochenta y uno**, ka:nachi xiwit a:mo nikpia.
<Sync time="2072.666"/>
*Desde entonces** pe:wak ni..., nikintahtowia tokni:wan,
<Sync time="2080.432"/>
Se: viaje kikuik kokolis se: ta:totsi:n ompaka ne:, neh a:mo nitapahtihkeh katka,
<Sync time="2084.572"/>
kikuik se: kokolis ompa ne:, se: ta:totsi:n kiehehkana:mik,
<Sync time="2088.682"/>
kito:tokakeh *mandado** ne: Santiago mah kuiti *chileancho**, mah kuiti *manteca**
<Sync time="2094.791"/>
*porque** yo:n mo:stika ya:yah tato:katih ta:ke:walmeh, *o** tia:yah titato:katih, ke no: ompa nita:ke:wal neh, no:.
<Sync time="2099.723"/>
ti..., ke:meh nikpiaya *quince, diesciseis ańos** i:pa nite:tekitilia:ya ya,
<Sync time="2103.775"/>
entó:s *este** tia:yah titato:katih iwa:n noa:weli:tos.
<Sync time="2109.657"/>
Entó:s *este** ne: tik..., tiwa:lahkeh kualka:n titekitikih, ne: a:te:n titekitiah tahta..., ta:lpantane:si a *hasta** tapoya:wi,
<Sync time="2122.723"/>
tota:lpane:si tiwa:lahkeh, ne: také:s ka:mpa ne:n, ka:mpa tito:katih, ompa yetok ta:katsi:n pero a:mo wel moketsa ta:totsi:n.
<Sync time="2131.801"/>
*Porque** ta:wa:nak wa:n ehekana:mik, yo:n se: ta:kat kiliah Claudio Nichebuena,
<Sync time="2137.192"/>
ompa kaltani kit wetsik wa:n ompa kihtowa kipanowih itskuinti,
<Sync time="2141.333"/>
kipanowih se: itskuinti we:i, pacho:ntik.
<Sync time="2144.052"/>
Kipanowih ihkó:n, sepa yahki, sepa wa:lah, sepa yahki ne:wi:n, ke:mah a:mo mokepak ok kit.
<Sync time="2149.552"/>
I:xpeta:nik a ke:meh, ke:meh o:..., ke:meh o:me o:rah de kualka:n,
<Sync time="2153.442"/>
*las dos de la mańana** ya, entó:s i:xpeta:n ya ke:meskia,
<Sync time="2157.911"/>
ke entó:s *este** ne: a:mo wel moketsak ok.
<Sync time="2160.833"/>
Ihkó:n yahki *de bajada**, motitilatstiw, motitilatstiw,
<Sync time="2163.771"/>
pos tikahsikoh ompa ne: ka:mpa tite..., ka:mpa titato:katih ompa cho:katok,
<Sync time="2167.661"/>
pe:wak kimpa:pata ya ta:tomeh, kimino:tsa, mah kipahpachowili:ka:n imets, mah kipahti:ka:n.
<Sync time="2174.833"/>
Entó:s miakeh mopa:patakeh, nochi tein tato:kanih *hasta** se: *isobreno** komoke no: ompa ta..., no:, no: ompa ne: tato:kaya,
<Sync time="2182.255"/>
timiakeh, mon ka:n *doce** meh katka tatekinih, miakeh 
<Comment desc="Aqui debió haber dicho asi &quot;timiakeh, kemeh ka:n *doce** meh katka tato:kanih, miakeh"/>

<Sync time="2185.552"/>
Neh ika *doce** ke:meh eskia, neh ika mahtaktio:mo:me ya.
<Sync time="2189.802"/>
Entó:s *último** ya kelna:mik ke neh nitaresa:rohkeh,
<Sync time="2193.224"/>
entó:s kilwi, kino:tsak ne: nop..., nowe:ita:t a mono:tsaya José Pedro.
<Sync time="2198.958"/>
Kilia "Pedro" kilia "xiwi:ki" kilia. Kilia "ke:yeh" "kili" kilia "moxwi:w mah ne:chtaresa:rowili:ti *mejor** tio:pan" kilia.
<Sync time="2205.036"/>
"Pero ke:ní:w" kilia "ya:s wa:n ekintsi:n mits..., ekintsi:n tekititok, 
<Sync time="2209.114"/>
kuala:nis" kilia "na:notsi:n". Ke:meh ne: na:notsi:n moke a:mo, a:mo ki:saya.
<Sync time="2213.536"/>
A:mo kanah ki:saya ok, kalihtik sayoh yetoya, yeh ta:totsi:n ya:ya kinkuida:ro:ti ta:ke:walmeh,
<Sync time="2220.536"/>
kilia "pero tekititok" kilia "a:mo, a:mo ya:s" kilia.
<Sync time="2225.083"/>
"A:mo ta: xikilwi" kilia "A:mo xima:loh" kilia "Pedro, xikilwi moxwi:w mah neh..., mah ne:chchipa:wa ika *veladora**" kilia
<Sync time="2231.27"/>
"wa:n ika xo:chit, ika se: *cera**" kilia
<Sync time="2233.614"/>
"wa:n mah ne:chka:wili:ti tio:pan, mah ne:ch..., ne:chtaresa:rowili:ti.
<Sync time="2237.849"/>
Wa:n miakpa nikinilwia tokni:wa:n tak nitatsiwia no:, ne:chno:tskeh, nikta:kamat,
<Sync time="2243.864"/>
Ne: kihtowa "Okichpil" kihtowa "A:mo xima:loh" kihtowa "ne:chtaresa:rowili:ti" kihtowa"ne: tio:pan"
<Sync time="2250.099"/>
"Ne: pero neh a:mo nitapahtihkeh" nikila "a:mo nitapele:wihkeh"
<Sync time="2252.896"/>
"A:mo xima:loh" kihtowa *por favor**" kihtowa "ne:chtaresa:rowili:ti.
<Sync time="2257.786"/>
Xikui" kihtowa "ve..., *cerita**" kihtowa "wa:n xo:chitsi:n, x'teki ampó:n, sempowalxo:chit" kihtowa "onkak,
<Sync time="2262.661"/>
ika xine:chahchi:wa" kihtowa "nometsko" kihtowa "Ehekat nikna:mik" kihtowa "Ta: ihkui:n wa:n ihkui:n ne:chpasa:roh".
<Sync time="2267.396"/>
Entó:s neli ne:, neli ke:meh nikinilia tokni:wa:n tak nitatsiwia, niki:ste:w mela:w,
<Sync time="2273.536"/>
te:ta:kamat, n'metsahchi:wak ika xo:chit wa:n *cera** wa:n niahki tio:pan Santiago.
<Sync time="2279.63"/>
Nikahsito ka:mpa *seńor Santiago**, pe:wak nikta:tawtia, ke:yeh yo:n ta:totsi:n ihkó:n kipasa:roh.
<Sync time="2284.567"/>
"Dios mio" nikilia "ke:yeh" nikilia "ihkó:n kipasa:roh i:n *seńor**, mah moketsa, 'ahokui, mah me:wa,
<Sync time="2292.396"/>
kihkuanili ika *moespada**, ika momachete, ika *molazada**, ika *morelámpago** ika *momilagro**.
<Sync time="2298.143"/>
Chipa:wa tehwa nehjí:n ta:totsi:n, mah moketsa, te:kne:ltih, mah kisufri:rohto,
<Sync time="2303.412"/>
mah nehjó:n tayo:koxto, ne: kalihtik mah wetsto, a:mo, a:mo wel moketsa, motitilatsa".
<Sync time="2309.271"/>
Neh n'ta:tawtia acha wa:n nimokowilih notahto:l, no..., no..., notahto:l *oracióntsi:n** niweli,
<Sync time="2315.693"/>
wa:n ke:mah niahki sepa nikinahsito ne:n tato:kanih.
<Sync time="2319.006"/>
Nikahsito ta:totsi:n kuali ne:nemi a, moketsa ya, pahtik a.
<Sync time="2322.99"/>
Kuali ne:nemia, ihkó:n yo:li:k, ika *bordón** pero kuali ne:nemi a, pos *acaso** wel moketsaya,
<Sync time="2327.459"/>
entó:s motasohka:matik ta:tahtsi:n, pero ke: *sirve** yo:n tio:tak neh nimote:kato ya,
<Sync time="2333.162"/>
a:mo ne:chka:wa ok mah ni..., mah nime:wa.
<Sync time="2336.115"/>
Wa:n niktila:na *norosario**, nitaresa:ro:sneki, a:mo wel nitaresa:rowa, nikita *seńor**, se: *seńor** ne:chwi:kasneki,
<Sync time="2342.506"/>
kihtowa "ke:yeh timokalakih teh" kihtowa "*semejante burro**" kihtowa "*muchacho**" kihtowa.
<Sync time="2347.287"/>
"Ton motekiw" kihtowa "teh". Takah kichi:wilihtoyah *maldad pobre** ta:tsotsi:n, *por eso** ehekana:mik.
<Sync time="2354.271"/>
Nikilia "pero neh" nikilia "ne:chta:tawtih" nikilia "*por eso** nimokalakih". "Pos ekintsi:n" kihtowa "tehwa tiowih".
<Sync time="2360.74"/>
Nihsatiki:s ihkó:n, ke:meskia ni..., niktila:na *norosario** nitaresa:ro:ti,
<Sync time="2365.724"/>
pos a:mo teh, a:mo teh *razón** wa:n taresa:ro:s ke:yeh a:mo niweli,
<Sync time="2370.537"/>
nikita yehwa *seńor** ne:chtaka:waltia.
<Sync time="2373.631"/>
Ihkó:n, ihkó:n, yo:n ta:tahtsi:n ompa ne: tak i..., *icuńado** katka tak,
<Sync time="2378.178"/>
*mismo icuńado** kichi:wilihtoya, kiwihwi:kaltihtoya, entó:s *por fin** yo:n ke:meh, ke:meh o:rah de tane:si a,
<Sync time="2387.318"/>
se: ta:tahtsi:n niki:xmattoya de nika:wi:n Piliancha:ko [Pilinchia:ko],
<Sync time="2391.131"/>
ompa tato:kaya ne: ka:mpa ne: ka:m..., ka:mpa neh nokali, paratani.
<Sync time="2395.615"/>
Ompa ka:waya n' a:tso:tsokol, ompa ka:waya isalo:n, kite:palo:tia:ya,
<Sync time="2402.068"/>
nikaki ahsito ke:meh o:me o:rah kualka:n.
<Sync time="2404.896"/>
"Tane:sik" kihtowa "*hermano**". Nimolia wa:n nitaresa:rohtok neh,
<Sync time="2410.896"/>
nikuik *norosario** nikna:lta:tih ihkó:n para mah a:mo ne:chita, nimolia i:n yehwa nehjó:n ta:totsi:n,
<Sync time="2416.756"/>
entó:s sepa ne:, sepa nikita a:mo ne:si, a:mo kakisti, sepa nechilia "tane:sik *hermano**".
<Sync time="2424.787"/>
Ne:chtahpalowa.
<Sync time="2427.171"/>
Ne: a:mo n'na:nkilia sanoke nime..., nimihkuani wa:n ne: nimota:li:to ihkó:n, pe:wak n'na:lita a:koni, a:mo ne:si,
<Sync time="2435.553"/>
nimihkuani sepa wa:n a:mo ne:si, a:mo nikita a:koni,
<Sync time="2439.538"/>
sepa ika e:xpa ya ke:mah, sepa ne:chno:tsa kihtowa "tane:siki *hermano**",
<Sync time="2444.475"/>
nikiliah "Tane:sik" nikilia.
<Sync time="2446.334"/>
Ihwa:k ke:mah tila:nato ya *puerta** wa:n niktapowilih [niktatapowilih] ya.
<Sync time="2451.866"/>
"A:mo" kihtowa "ta: nika:n sah" kihtowa "neh niow ya" kihtowa "nitachiati nomi:lah".
<Sync time="2456.834"/>
"A poco tane:sik a" nikilia. "Ke:mah" kihtowa "tane:sik a" "a: vaya" nikilia.
<Sync time="2462.584"/>
"Entó:s nehjó:n tine...," "ta: nitachiati". Nikuik se: ikpal, nikpiaya yo:n nahnakas yeh,
<Sync time="2470.038"/>
n'ta:lilih ihkó:n, mah mota:li, "A:mo ta: nihsiwi" kihtowa "nipantachiati nomi:lah".
<Sync time="2474.928"/>
Entó:s yahki ta:totsi:n, pero nitachia n' ahko, pos *apoco** tane:sik a, pero ta: yowak.
<Sync time="2481.288"/>
Entó:s *este** ne:, ne: nikita isalo:n a:mo ne:si. Ta: ompa yetok isalo:n, a:tso:tsokol ompa yetok, nimolia pos ton kichi:wato ta:totsi:n.
<Sync time="2491.897"/>
A:mo tekitito pos ka:n teh e:lo:t, ta: *apenas** tahko mi:l ke:meskia, pos ta:ltata:lwi:listah,
<Sync time="2496.975"/>
nimolia pos we:noh ke:yeh, entó:s nikuik *norosario** wa:n pe:wak nitekiti sepa, ta..., tata:tawtia.
<Sync time="2504.46"/>
N'xo:taltih *novelita** tata:tawtia, nikaki no:má:n ne: *cocina** pero *fuerte** tena,
<Sync time="2511.007"/>
pos neh nima:ki:sak a, pero no:má:n kuitiki:skeh ya, yehwa kwi:katih.
<Sync time="2516.319"/>
Wa:n *keja:rowa, mokehja:rowa wa:n tano:tsa ke mah nikechili *santito porque** mikiti,
<Sync time="2522.71"/>
mah n'no:chili se: *icomadre** ke:meskia yetok ihkó:n *cerca**, yeh n'no:tstiwetsito, mah kikuida:ro.
<Sync time="2529.319"/>
Entó:s a:it ke:ní:w n'nemilih, we:noh nimolia, *pesadillas** ke:yeh, yo:n tane:sik ke:meh *las cinco** nikta ahsito yeha ne:n ta:totsi:n,
<Sync time="2536.288"/>
tein ka:wtok itso:tsokol, "[ta] niwa:lah, pero niwa:lah" kihotwa "*hermano**" "A we:noh nikilia ximose:wi.
<Sync time="2542.132"/>
"Pos ye:wa nikitak tiwa:lah a:mo titekitiko" "Nehwa" kihtowa "a:mo niwa:lahtok"
<Sync time="2546.038"/>
"Ke:mah" nikilia "ta: tiwa:lahka tine:chnohno:tsak" "A:mo mela:w, *por dios** a:mo mela:w" kihtowa "a:mo niwa:lahtok".
<Sync time="2551.475"/>
"Tiwa:lahka" nikilia "wa:n neh nikihto titekitito ya, takah nikita motso:tsokol ampó:n yetok wa:n mosalo:n",
<Sync time="2556.882"/>
"Ka:n niwa:lahtok" kihtowa "ta: ekintsi:n niwi:tsa de Pilinchia:ko".
<Sync time="2560.225"/>
"Tehwa" nikilia "ta: nimitsi:xmat ke tehwa, *hijo de la** nimolia wa:n ke:yeh ne:chilihtok ke a:mo yehwa.
<Sync time="2567.491"/>
"Pos a:mo" kihtowa "x'machili notaxkal" kihtowa "totoktsi:n" kihtowa "nikwa:lkui  de ne: Pilinchia:ko,
<Sync time="2572.132"/>
neli nikita kitila:n isalo:n wa:n ne: a:tsotsokol wa:n yahki tekitito ya, tane:sik a.
<Sync time="2577.585"/>
Pero pe:wak nitanemilia, pe:wak nitanemilia pos a:koni, ke:yeh, a:koni i:n ne:chnohno:tsak pos yowak,
<Sync time="2583.257"/>
entó:s ke:meh nikmatia ke yetoya se: tamatkeh ne: Espinal,
<Sync time="2589.022"/>
*este** ne: nikilia no:má:n "nikwi:kati" nikilia "*quince pesos**,". Ka:xto:l pe:soh n'piaya,
<Sync time="2595.616"/>
ika ne: tomi:n, ne: wehka:w tomi:n ya katka kaxto:l pe:soh.
<Sync time="2599.116"/>
N'tila:n kaxto:l pe:soh wa:n niahki, nikilia yo:n na:notsi:n, iko..., *icomadre**
<Sync time="2602.678"/>
"Kuida:ro" nikilia "no:má:n, *por favor**" nikilia, "neh niow" nikilia "nikitati ton pasa:rowa. Ke:yeh i:n niko..., nikitak *pesadillas** ke:meskia".
<Sync time="2611.007"/>
Entó:s niki:ste:w, niahki *hasta** Espinal, noma:ko nosombrero,
<Sync time="2615.678"/>
nimotalowa, nimotalowa, nimotalowa, niahka *hasta** Espinal,
<Sync time="2624.022"/>
Mm, ekin *las diez** mahtakti o:rah, niahsik a [I:xta:lan] Espinal.
<Sync time="2628.303"/>
Ne:chilia ta:totsi:n "ton mitspasa:roh" kihtowa "semi *tiapresurado** tiwi:tsa" kihtowa, timoti..., timoka:wi:tsa",
<Sync time="2634.46"/>
"ne: pos ihkui:n wa:n ihkui:n" "a ver" kihtowa "xiwi:ki", niman ne:chpano:ltih itech ime:sah.
<Sync time="2639.507"/>
Nikilia "pos ihkui:n, ihkui:n wa:n ihkui:n ne:chpasa:roh" nikilia "neh, nitaresa:rohtoya" nikilia "wa:n nikitak seki *pesadillas** nikilia.
<Sync time="2646.1"/>
"Se: ta:totsi:n ne:chno:tsato" nikilia "wa:n a:mo yehwa katka"
<Sync time="2650.007"/>
"Wa:n ika yo:n" kihtowa "timohmowtia, a:mo ximowi" kihtowa "Katka dios *nuestro seńor**" kihtowa.
<Sync time="2656.897"/>
"Tikitak yehwa yo:n *persona** pero a:mo yehwa, ta: katka dios *nuestro seńor**" kihtowa.
<Sync time="2661.194"/>
Yo:n ta:totsi:n *sabio** katka, yo:n *dios nuestro seńor** mitsmakak se: ohti" kihtowa,
<Sync time="2665.944"/>
"mela:w" kihtowa "mitsilih ke xikui se: ohti *derechito**",
<Sync time="2668.632"/>
Nikilia "ke:mah, ne:chilwih *derechito** mah a:mo nichi:chikokalaki".
<Sync time="2671.616"/>
"Pos katka *dios* Je..., Jesús" kihtowa "mitsmakak n' ohti.
<Sync time="2675.725"/>
"Mitsnawatih" kihtowa ke xikinkuida:ro" kihtowa "ne:n kokoyanih,
<Sync time="2680.835"/>
xik..., xik..., xikservi:ro:ti *difuntos**" kihtowa.
<Sync time="2684.632"/>
"Xi..., xikintaresa:rowili:ti *santitos**" kihtowa "a:mo xikinka:wa,
<Sync time="2688.772"/>
pos yo:n ohti" kihtowa "tikuik *muchacho**" kihtyowa "a:mo xikelka:wa ok.
<Sync time="2692.286"/>
Yehwa yo:n" kihtowa "*mi camino, salva dios**, yehwa nehjó:n x'segui:ro,
<Sync time="2696.272"/>
*hasta** yeh kimati ke:maniá:n mitsno:tsas, ihkó:n mitsilwih" kihtowa. "Ke:mah" nikilia "ihkó:n ne:chilih",
<Sync time="2701.46"/>
"Pos entó:s" kihtowa "ton ika ai timohmowtia, xiow" kihtowa "wa:n xi...," "A: pos nimohmowtia" nikila "ekintsi:n no:má:n" nikilia "nikwa:lka:wte:w *grave**.
<Sync time="2710.038"/>
Tanawtok" nikilia "no:má:n niwa:l..., niwa:l..., nehjó:n nikwa:lka:wte:w.
<Sync time="2714.444"/>
"Ka:n ximowi" kihtowa "mo:má:n pahtik" kihtowa "ekintsi:n, teh tiwa:le:w" kihtowa "yeh pahtik a, takuah ya" kihtowa.
<Sync time="2721.038"/>
Pos a:mo n'neltokilih.
<Sync time="2723.054"/>
Nimolia pos ke:yeh wa:n tanawtok [nikua:le:w] nika:wte:w,
<Sync time="2727.007"/>
karre:rah sepa niwa:le:w, *como a las cinco** niehkok nokalihtik sepa, nikita no:má:n tokotsieyok tikote:noh ya, ka:n teh kikokowa ok.
<Sync time="2735.616"/>
Katka todios *cuando** ne:chnohno:tsak yowak, mm, yehwa ne: niahka ne: ahko wa:n sepa ne:chnohno:tsako ta:ltikpak,
<Sync time="2745.007"/>
*hasta** para i:n *fecha**, para nehjó:n to:nal, *hasta** ekintsi:n a:mo ke:mah teh nikmachilia teisá: kokolis.
<Sync time="2751.538"/>
Nio:n tataxis, nio:n semi, mah semi nitatastinemi ihkó:n *primero dios**, entó:s *después** de nehjó:n ta:totsi:n nikpahtih,
<Sync time="2760.257"/>
ne:chohkuikeh ya, se: to:nal nika:wi:n se: *lugar** talwiah Ka:xa:ltepe:k,
<Sync time="2766.533"/>
kokolispe:wak se: ta:totsi:n, kokoliskuik, no:, no: ehehkana:mik.
<Sync time="2770.21"/>
Pe:wak kitsi:ntoka ke:ní:w, yehwa yo:n ta:totsi:n ne: *iamigo** katka tak ne:, tein nikpahtihka, kilih ke neh nikpahtih,
<Sync time="2778.647"/>
pos ompa ne:chohkuikeh ya, ne:chohkuikeh, *poco rato**, se: nika:n Chikue:ia:ko no: kokolispe:wak, se: moehekana:mik,
<Sync time="2784.866"/>
sepa ne:chkuitoh ne:, mah nikno:tsa.
<Sync time="2788.381"/>
Mah n'to:nalno:tsa wa:n n'ta:tawtili *dios, hasta** para ekintsi:n.
<Sync time="2794.303"/>
A:mo, a:mo nikpia *separación** ok, *todavia** nitekitia ok *campo, hace como cuarenta ańos**, ke:meh o:..., o:me powal xiwit,
<Sync time="2802.474"/>
*todavia** nia:ya ok, nitekititi, nia:ya *rancho**.
<Sync time="2806.584"/>
Pero de pe:wak niahsi *norancho**, ne:chno:tsah *hasta** nikcholwihka i:n tekit,
<Sync time="2811.412"/>
i:n tein nikpia i:n tekit *hasta** nikcholwihka.
<Sync time="2814.896"/>
Nivivi:rowa:ya i:pa nika:n Sua:pila:ko wa:n ke:meh nikwelita nitekitis *campo**, nikwelita nitato:kas,
<Sync time="2821.662"/>
entó:s nitato:kaya notekipan ihkó:n, *apenas** niah notekipan, ne:chno:tsah ya, ne:chte:mowah.
<Sync time="2827.287"/>
Ihkó:n, ihkó:n we:ititiahki,
<Sync time="2830.584"/>
*después** nikilia ne: nona:nahtsi:n nikilia "a:mo, a:mo tietoskeh nika:n" nikilia, "a:mo wel nitekiti ok, moneki ta:ke:wal a,
<Sync time="2836.849"/>
wa:n a:mo ki:sa para n', a:mo ki:sa para ne:n n'taxta:wi:s ta:ke:wal.
<Sync time="2841.709"/>
Ihwa:k n'ta:nia *dos pesos** para nikintahtowi:s tokni:wa:n, mm.
<Sync time="2846.834"/>
Pos *dos pesitos** wa:n *dos pesos** to:naltekit,
<Sync time="2850.865"/>
tahta..., tahtaniah ya tokni:wa:n.
<Sync time="2853.24"/>
Nikilia "a:mo ne:chki:sa" nikilia "*mejor** tiowih" nikilia paratani titato:katih". Tahkeh ne:wi:n Arroyos Arco, 
<Sync time="2860.702"/>
ompa nikonsegui:roh se: ta:l, ompa nitato:kaya.
<Sync time="2863.318"/>
Pero *lo mismo**, ya:yah de nika:n temowa:yah tokni:wa:n ne:chte:mohtiowih ompa ne:, kimattoyah ke nimemi Arroyos Arco.
<Sync time="2870.599"/>
Ompa ne:chnepachowihkeh sepa de Arr..., Arroyos Arco, wehkakayo:meh, de ne:wi:n Buena Vista ihkó:n, Palmar,
<Sync time="2876.756"/>
pos ne:chki:sak *lo mismo** a:mo kanah wel nitekiti, *puro** ta:ke:wal 
<Sync time="2880.369"/>
wa:n nika:n no:, no:, ka:mpa notaktsoyohka:n ne: taximiktok nokali.
<Sync time="2885.99"/>
Nikilia nona:nahtsi:n, nikilia "A:mo, tiowih" nikilia "*mejor** sepa tokalihtik"
<Sync time="2889.459"/>
Nikinilia tokni:wa:n tein ompaka ne: ne:chnepachowia:yah ya, "axka:n konta:l nane:chte:mo:skeh Sua:pila:ko" nikilia.
<Sync time="2896.568"/>
Ompa nietoti Sua:pila:ko.
<Sync time="2898.896"/>
Kipia *como cuarenta ańos** kali..., *como cuarenta y dos ańos** nietok kalihtik, a:mo kanah niki:sa ok, sayoh *por gu...** neh,
<Sync time="2904.338"/>
notekipan a:mo nikmati ok ke:ní:w tachi:wtok.
<Sync time="2906.678"/>
*Pobre nomuchachos** yehwa:n tekitih ya, *hasta** para i:n to:nal, mm. A:mo ta: i:n owih.
<Sync time="2915.943"/>
Entó:s.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="2922.803" endTime="2934.178">
<Sync time="2922.803"/>
Pos tasohka:matik ta:to ika tite:chtapowih ke:ní:w ne:n tehwa:tsi:n ti..., timone:xtilih ika i:n chi:walis tein a:man tehwa:tsi:n *este pues** tikpia, a:man xite:chili ne:n moto:ka:y.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="2934.178" endTime="2951.461">
<Sync time="2934.178"/>
*Bueno**, neh nimono:tsa, ni..., niMiguel Francisco Cruz, *niconocido** ka:mpa yeski,
<Sync time="2943.099"/>
ahko, paratani, para *atravesa:ro:s** a:mo kanah nikpata nono..., noto:ka:y,
<Sync time="2947.256"/>
i:pa Miguel Francisco Cruz ne:chi:xmatih, ka:mpa yeski.
</Turn>
</Section>
</Episode>
</Trans>
