Axka:n tiknekiskia xite:chtapowi, tikihtowa ke teh, tehwa:tsi:n weli tikinki:tskia chiktehmeh Tiknekiskia xite:chtapowi ke:ní:w tikchi:wa ne:n ke:man tikinki:tskia Mm. *Es que** ne:ka, ne:ka *tiempo, cuando** tehwa:n tipi:pil ok katka tikitayah tehwa:n *este** to..., tota:ywa:n ke:ní:w kinchi:wayah, kintsi:tskia:yah yo:n okuiltsitsi:n, yo:n okuiltsitsi:n mono:tsah *este** kuitatohtokmeh Ento:s yo:n ka:mpa, ka:mpa tapachowa yo:n okuiltsi:n. Tikmattokeh ka:mpa tapachowa okuiltsi:n tik..., tik..., kuali se: kinki:tskia ompa ika yo:n kiliah posa:l. Yo:n posa:l kito:ka:ytiah, ke:yeh kito:ka:itiah posa:l *porque** kil..., kilpiliah se:, kita:liah mahyá se:, mahyá: se:, mahyá: se:, kitapowah *pues**, kilpiah wa:n kitapowah. *Entonces cuando** yo:n ho:rah kalakikia yo:n ihwa:k to:nal kalakiki a *pajarito**, ne:n chiktehtsi:n ka:mpa nankitah yowi motate:moli:ti wa:n wi:tsa ya, wi:tsa ya itech ne:n i..., itapech *entonces** yo:n, yo:n bosa:ltsi:n a:mo kita. Yo:n bosa:ltsi:n *este** a:mo kiita *cuando** yeh wi:tsa wa:n mokalaki:ki itech itapahsol wa:n *cuando** sepa ihwa:k ki:ste:wati a *entonces** okuiltsi:n mopilowa itech ne:n, mopilowa itech posa:ltsi:n wa:n de *cuando** motila:nte:wa ya ento:s molpia. Motili:ntia, wa:n *después** de yo:n motili:ntia pos a:mo wel ki:sa ok, ihwa:k *cuando** ki:sasneki pos a:..., a:mo wel, a:mo wel ki:sa, ke:yeh *porque** ompa moti:tila:ntok sayoh. *Entonces cuando** tehwa:n tiowih tikitatih ya, tia:yah tehwa:n tikitatih ya, ento:s tikitah okuiltsi:n ompa pilkatok a. Ento:s tein tikchi:wayah tehwa:n tikuiah wa:n tikchipa:wayah wa:n tikmahse:wayah *porque** pos tikmattokeh ke nehjó:n okuiltsitsi:n no: we:lkeh. Wa:n ihwa:k yo:n tikchihchi:wah *primero se: kitekiti ne:n ikuitapi:l ne:n *caballo** tein yo:n *más** we:weyak, yo:n xa: tikitani ke:mansa: yo:n ikuitapi:l *caballo** tein i..., iekapayo we:weyak, *entonces** se: kiteki, se: ki..., se: kintekilia *caballitos** wa:n n' tapialtsitsi:n se: kintekilia wa:n se: kimali:na. Se: kimali:na mahyá: se: kichi:wa se: *hilito** pero de ixe:yi *o** de, de i:xna:wi para a:mo kikoto:na ne:n o..., ne:n chiktehtsi:n ihwa:k *cuando** mopilo:ki. Ento:s ompa yo:n se: kimali:na wa:n ke:mah se: kilpilia ya. Se: kilpilia para yehwa ya okuiltsi:n ika mo..., ika mopilowa ya. A:xka:n oksé: (y)onkak de miak, miak taman, miak taman *este, este** para se: kinkuis yo:n okuiltsitsi:n. Onkak se: kuitatohtok, tehwa:n tikiliah ochpa:n. Yo:n ochpa:n kichi:wa, se: kichi:wa ki..., kow..., se: kiteki kowtsitsi:n wa:n ke:mah se: ki..., se: kichi:wa ihkó:n, mahyá: se: kitohto:ka. Se: kitohto:ka wa:n, se: kitohto:ka wa:n se: kita:lilia ne:n nini..., ni..., yehwa *mismo** yo:n bosa:ltsitsi:n no: *mismo** yehwa bosa:ltsitsi:n se: kita:lilia, se: kilpilia ka:mpa wa:n se: ki..., *primero** kihtowa se: kita:lilia ihkó:n yo:n korra:ltsi:n. Tehwa:n tiki..., tehwa:n tikiliah tik..., tikwi:pa:nah yehwa ya kiliah wito:n por se: kwi:pa:na, *este** ne:n ochpa:n kiliah *porque** se: kwi:pa:na yo:ni korra:l ento:s se: kwi:pa:na yo:n *corral** ihkó:n se:, kuali se: kitekpa:na wa:n ompa tate..., ompa se: ka:wilia ya se: mahyá: se: i..., ka:mpa, ka:mpa na:lkalaki okuiltsi:n se: ka:wilia ka:mpa mahyá: se: ohti tatahko de yo:n, de yo:n, de: yo:n *este** n' ochpa:n kilwiah se: kita:lia xokotsi:n, kie:ra e:yi xokot tatahko de yo:n ochpa:n kilwiah. Ento:s ihwa:k kalakiki okuiltsi:n, ento:s yeh kiitstiw ne:n takualo:t ka:mpa yetok n' xokotsi:n ka:pa se: kita:lilia xokotsi:n *o** pahpatatsi:n, *a ver** toni se: kita:lili:s ento:s *claro que** n' okuiltsi:n de maya:ntiwi:ts yeh kalaki, yeh kite:mowa ka:nikawi:n na:lpano:s, ka:nikawi:n kalakis. Pos ihwa:k kalakiki a, yeh kite:mowa para kalakiti, ihwa:k kalakiti a *entoces** ne:n yehwa yo:n posa:ltsi:n mo..., mometskalakia *o** mokechkalakia wa:n yowi motila..., yowi kahsiti ne:n takualo:t, ento:s ompa mopilowa ya *entre** ohka:n, ne:wi:ni *o** nika:wi:ni, ka:mpa se: kinekis kuali se: kita:lia ompa yo:n no:, yo:n, yo:n ochp..., ochpa:n kilwiah ento:s ompa yo:n, komo tiah niman tikitato, *todavia** tikahsiti:w okuiltsi:n yo:ltok. Wa:n komo tiknehneki wa:n tikwelita pos tika:wa, tik..., tik..., we:noh tik..., tikitstok ompa no: okuiltsi:n. Se: ki..., se: kika:wa pues mah yo:lto wa:n koma:mo se: o:rahtik, koma:mo semi se: ihsiwkatsi:n se: ihsiwka kah..., kahsito *entoces** ihwa:k se: ahsis miki..., i:pa mikik a. Pero a:mo *porque** mikik a tikihto:tih *pues** mah moa:wilchi:wa yo:n okuiltsi:n *si no que todavia** tikuah. Kuali se: kichipa:wa wa:n se: kimahse:wa ok, ke:mah. Yehwa yo:n, yehwa yo:n te:..., tikitayah, *bueno** neh ne:chmachtihkah *notiohwa:n** ne:..., ne:ka *tiempo** ke:meh yehwa:n no: semi ika tekitiah no: yo:n okuiltsitsi:n *porque** pos se:sepa ke:meh i:n tik..., se: kinahwia:kmati *porque** yehwa:n no: taman we:lkeh. A:mo *igual** we:lik ke:meh se: piotsi:n, *porque** se: piotsi:n no: taman we:lik wa:n se: chiktehtsi:n ke:meh yo:n nimitsilia kuitatohtok *o** yehwa *lo que, lo que es** yo:n chiktehtsitsi:n no:, no: taman we:lkeh. Telahwia:keh neh nikilia *cuando** se: kinin..., se: kinchipa:wa wa:n se: kintipawa:tsa wa:n se: kita:lia na..., ne:n a:ko:lin, mah se: kue:choli wa:n iwa:n sake:ra se: chi:lpitsa *o** chi:ltekpin ke:meh a:xka:n onkak chi:ltekpin. Mah se kue:choli wa:n mah se: kime:diokoko:li kualtsi:n we:lik, no: ahwia:k. Yehwa yo:n a:mo nikmati xa: oksé: talna:miki:lis nak..., nane:chtahtani:skeh pos ho:rah nika:n etok. I:pa sioh kuitatoh..., kuitatohtok..., kuitatohtokmeh tikinkuiah ika yo:n *este caballo** ikuitapi:l. Ke:mah, tehwa:n i:pa *solamente** yehwa sah ika yo:n tikinkuiah kuitatohtokmeh *porque** tikmatis ke: yehwa:n, yehwa:n kimattokeh toni kikuah. Ke:yeh. Ke:meh i:n tie:mpo de xokot, onkak xokot yehwa tehwa:n tik..., wa:n *siempre** yehwa:n *lo más** tehwa:n tikinki..., tikintsi:tskia:yah yehwa i:n kiliah kuitatohtokmeh e:mah, yehwa tehwa:n semi tikintsi:tskia:yah ne:, ne: ke:man, mm. A:mo t'pia ok toni teisá: tein kuali tite:chtapowi:s, tein teh tikelna:mikis ok, de n' chiktehtsitsi:n ke:ní:n tikintsi:tskia:ya ok..., oksé: taman ke:ní:w kuali se: kintsi:tskia, i:pa yehwa sah yo:ni. *Pues** a:mo, onkak se: talna:miki:lis, ne: ke:man tehwa:n a:mo tiki..., ke:man tikintsi:tskia:yah ika yehwa, ika yo:n ochpa:n *o** ika yehwa yo:n posa:l nimitsilia wa:n ke:man a:mo, ke:masá: a:mo tiki..., tiki..., kowayah ne:n, tikchihchi:wayah se: cha:rpekowit tikilia:yah tehwa:n, tikowayah yo:n *este** ke:ní:w moko..., ke:ní:w mono:tsa *este** a:xka:n kiliah koyo:kopa *hule**, cha:rpeh, tehwa:n, tehwa:n tikiliah tikto:ka:itiah tocha:rpeh. Ento:s yo:n tikowayah yo:n se: *metro de hule** wa:n tiktekiah se:, se: kowkamachal, tikix..., kualtsi:n tikxihxi:mayah wa:n tiktekiah *casi** sa se:, sa se: *parejo** sah ka:mpa tikua:ilpia:yah yehwa yo:n *hule**. Tikua:ilpiah nika:n wa:n nika:n, *entoces** tik..., tiktekiah se: *cacho** d..., se: *cachito** de yo:n se:, ta: se: tsikitsi:n de yo:n ik..., i..., kuetax..., kuetaxtsi:n tein pipi:nik *ya** de yo:n de n', de n' ke:ní:w *zapatos** ikuexyotsi:n tiktekiah wa:n tikchihchi:wayah. Tiktekiah sake:ra [...] wa:n tikchihchi:wayah wa:n tikohkoyo:nia:yah wa:n ompa tikilpilia:yah, yo:n mono:tsa *este** tehwa:n tikiliah, mono:tsa cha:rpeh. A:mo nikmati, *o** xa: no:, xa: no: tiki:xmatia teh pero tehwa:n tiki:xmatih cha:rpeh yo:n. Ento:s se:sepa yehwa tehwa:n ika tikim..., tikimo:tayah, yo:n tikimiktia:yah, ke:meh i:n *a veces** tikwelitayah tiki:sayah ihkó:n ka:mpa yo:nkak yo:n, telonkak yo:n ti:ltsapot semi ompa teltakua:yah okuiltsitsi:n, ompa a:mo sayoh kuitatohtok, ompa takuah miak taman okuiltsitsi:n. Ke:meh yo:n kiliah wilikiso:t, chahkuis, kua:sa:me:t, kowchito ne:n yo:n ki..., kiliah ayakach..., ayakach..., ayakachtsitsi:n kiliah ihxayakani, tehwa:n tikiliah i..., kipia o:me to:ka:it, mono:tsa ihchayakani wa:n ayakach, ayakachtsi:n. A:mo n'mati ox no: tiki:xmattok teh yo:n pa..., yo:n okuiltsitsi:n tehwa:n, yo:n chiktehtsitsi:n, yehwa:n yo:n semi tikiwelitayah *porque solamente** yehwa:n semi ka teltakua:yah ika yo:n, ka:mpa, ka:mpa onkaya ti:ltsapot oksitok yo:n semi yehwa intakual katka no: nehjó:n. Ento:s tehwa:n tikwelitayah tik..., tik..., tikte:mowa:yah to..., yehwa yo:n charpeh, tikowayah ne:n ma:na:mik wa:n tikchihchi:wayah wa:n tia:yah tikin..., tikinonmo:tayah ika ne:n ika charpeh pero a:mo sayoh, a:mo sayoh *hule, si no que** tehwa:n t'te:mowa:yah yo:n tet, tet tein achi *más este** tsikitsitsi:n No tikitayah tein kuali kitamo:tas *porque** onkak tet tein wehwei pos a:mo no: kitamo:ta cha:rpeh *porque** cha:rpeh no:, no: etok tamachi:w sah kati:n kitamo:ta. A:mo eliwis tikuitih wehwei tet wa:n tikta:liliah wa:n tiktila:nah wa:n tiktamo:tah sah, *si no que** yeh no: yetok sah kati:n tet kitamo:ta ne:n cha:rpeh kilwiah. Ento:s tehwa:n tikwelitayah tikololo:tih yo:n a:tawtet, a:tawtet, yo:n a:tawtet tiehkoh wa:n tiktahtapa:nah wa:n tiki:xtiah tamachi:wtok sah no: ke:meh kikuia ne:n, ne:n cha:rpeh tikiliah. Pos yehwa ika tikimtia:yah okuiltsitsi:n. *A veces**, se:sepatika timo..., tikinkuiah sake:ra, sake:ra e:yi *o** na:wi pos timowelistiwi:tseh ya, tiehkoh wa:n te:chchihchi:wiliah ya yo:n tapalo:ltsi:n pos ika tik..., ika titamahse:wah ya. *Porque** se:sepa ke:meh ne: ke:man tehwa:n timoskaltihkeh name:chili:ti, tehwa:n timoskaltihkeh *este** pos semi tatasohtia, *bueno**, tak tatasohtia, *o** a:mo n'mati ke:ní:w *porque** pos, de a:mo, a:mo wel tik..., tikte:mowa:yah toni *más** tikmahse:waskeh ke:meh i:n nakatsi:n, kua:kownakatsi:n *o** pitsonakatsi:n *o** *o** teisá: pos yehwa, yehwa yo:n chiktehtsi:n ika timopano:ltia:yah *o** pio..., pionakatsi:n ke:man, ke:masá:, ke:masá: pos yehwa ya chiktehtsitsi:n ika timopano:ltia:yah, kowtah, mah tikihto:ka:n tehwa:n kowtahokuiltsitsi:n, mm. Yehwa yo:ni tehwa:n ika timotekipanowa:yah ne: ke:man *porque** pos tikitayah neli *este** a:mo, a:mo ahsi a taxta:wi:l, *hasta** a:man tikistiwi:tseh a:mo ahsi taxta:wi:l pos pero a:xka:n tehwa:n no: ti..., tisiowkeh ya a:mo no: tiwelih tikinte:mowa ok tehwa:n ke:meh i:n pos o:rah, mah nikihto ke:mah tehwa:n to..., ti..., timopi:na:wmatih ya mah tik..., mah tikte:mohtinemika:n ne:wi:n kowtah ika ne:n kowtahokuiltsitsi:n. A:xka:n a:mo semi a:kin kite:mowa ok pos ika yo:n *este** ika yo:n kuetax tikihtowa tein se: kowaya wa:n namehwa:n nankichihchi:wayah kowkamachal, nankite:mowa:yah kowkamachal. A:mo a:kin semi kikui ok. *Pues** kita *este todavia** no..., nopi:pilwa:n moskaltihkeh kinekiah ok pero nikita neh a:mo weli, tikmatis ke:yeh, *porque** a:xka:n okuiltsitsi:n tikmatis a:mo no:, a:mo no: wel semi se: kinte:mowa *porque** a:xka:n no: semi tasohtih ya wa:n ne: ke:man *cuando** tehwa:n timoskaltihkeh yo:n okuiltsitsi:n semi tel, telonkayah, telonkayah *hasta** kaltsi:ntan ke:meh i:n tikitayah tehwa:n tikpiayah se: kowtsi:n ti:ltsapot *o** se: kowtsi:n xokotsi:n tikitas teh yo:n *cuando** pe:wa mixkiowi a ompa ya mote:makih okuiltsi..., telonkayah okuiltsitsi:n wa:n a:man pos a:mo, no: tasohtoh ya a:man, a:mo no: teyi:n ok. Ma:ski tiknekiah mah tikihto:ka:n topi:pilwa:n kinte:mo:tih pero pos a:mo no: A:m.... Se:sepa a:mo no: kuali, a:mo no: wel a:mo no: wel kinte:mowah ok *porque** a:man neli tikihtowah tehwa:n *este** te:ch..., te..., tech..., onkak, onkak tatsakui:lti:lis para se: kinimikti:s okuiltsitsi:n a:man. Ke:yeh. *Porque** a:xka:n a:mo, a:mo, a:mo ke:meh ne: ke:man katka pos a:mo onkaya tatsakui:lti:lis. Nochi a:kin, a:kin kinekia *pues** ya:ya motate:molia:ya kowtah wa:n kwa:lkuia okuiltsi:n pero a:xka:n a:mo kinekih, a:mo kinekih komo, mah komo, komo, ihkó:n mah semi eliwis se:, mah se: kinimikti okuiltsitsi:n pos timattokeh no: tantiowih ya, a:mo ke:meh ne: ke:man yelonkayah nochi yo:n ti..., nika:n tikitayah, ne: ke:man neli tel..., telonkayah sa tehtena:mo o..., chiktehtsitsi:n, sa tehteina:mo okuiltsitsi:n pero a:xka:n tikitah ka:mpa, ka:mpa ya weli a sah se: kikaki okuiltsitsi:n, a:mo semi we:i tei:n ok, mm. A:mo nikmati xa: teisá: *más** tatsi:ntokalis *o** xa: yehwa sah, pos nika:n namoma:ko nietok para nane:chtatsi:ntiki:skeh. Yo:n tikihtowa kowkamachal nankitekiah wa:n nankixihxi:mayah kualtiaya kati:n eski kowit oso tein eski sah oso no: yetok sah kati:n kowit nankikuiah. A:mo ta: *este** yo:n kowtsi:n tehwa:n t'te:mowa:yah semi tikwelitayah kahfe:nkowit *porque** kahfe:nkowit semi telkualtsi:n moskaltia ata *cuando** yo:n, moskaltia wa:n kipia i..., kipia ikamachaltsi:n nipa wa:n nipa xeliwtok ento:s yehwa tehwa:n tikwelitayah semi *porque** a:mo no: wel semi ke:meh weli kowit tikuih *solamente** no: se: kitaya sah *porque** tein tikitayah no: achi mela:wak wa:n tein kualtsi:n ikamachal kipia ya no: *porque** tikmatis mah no: eliwis mah se: ki..., mah se: kiteki tein weli kowit sah, a:mo kualtia *porque** a:mo wel se: ki..., a:mo wel se: kixihxi:ma wa:n a:mo wel se: kix..., se:, ke:ní:w nikihtowa neh mah se: kikamachaltapo kualtsi:n. *entonces** kipia ke no: yo:n para tikchihchi:wayah tehwa:n yo:n cha:rpehkowit, tehwa:n tikilwiah. Tikchihchi:wayah pero no: yetok sah, tamachi:wtok ka:nachi mahpil de n' tapo:tos de n' ka:mpa, ka:mpa, ka:mpa kitamo:ta tet, *tanto** ke:meh tani etok ka:nachi mahpil sah. Tani weli t'ta:liliah o:me mahpil, 'tamachi:wayah o:me mahpil tani wa:n ahko ka:mpa tamiti a, ka:mpa tikua:ilpiayah ya ne:n, yehwa *hule** ento:s ompa yo:n, kipia kipias e:yi, e:yi mahpil, a:mo se:, a:mo se: tamachi:w sah, sanoke ka:mpa n', ka:mpa, ka:mpa momaxalohtok kowtsi:n kipia ke o:me mahpil wa:n ahko kipia kipias e:yi mahpil *o hasta** na:wi mahpil. Pero *más** kualtsi:n semi, semi e:yi mahpil. Ke:mah. Yo:n para, yo:n para tikihtowah tehwa:n tamachi:wtok sah tet tein kitamo:ta wa:n a:mo no:, a:mo no: eliwis se: kitila:na wa:n tikihto:ti, *no** pos niktila:nati wa:n n'tamo:tati, siem..., ta: *siempre** no: se: kitas ka:nikawi:ni se: kitamo:tas yo:n tet *porque** pos mah no: eliwis se:, se: kikui wa:n mah se: kita:tamo:ta tet pos i:pa no: ne:nkah se: kinimohmowti:s sah okuiltsitsi:n, n' chiktehtsitsi:n, mm. Tikihtowa e:yi mahpil oso na:wi mahpil yo:n kowit moi:itstokeh, ka:mpa kuahkua:ilpitok. Yehwa yo:ni nimitsilia o:me mahpil ka:mpa, ka:mpa tatsi:ntan, ka:mpa tsi:ne:tok ne:n kowkamachal wa:n e:yi mahpil *o** na:wi mah..., na:wi mahpil ka:mpa kua:tami a ne:n, ka:mpa kua..., ka:mpa se: kilpia ya ne:n *hule** tein se: kitila:na ya *más**, mah nikihto, tein kitamo:ta tet. Ke:mah. Pero yo:n no: tamachi:wtok sah, ke:meh nitsilia neh a:mo wel *más** tapo:tos wa:n nio:n *más** teltsaktos *por eso** nimitsilia neh se: kita:lilia o:meh mahpil tein tani wa:n e:yi mahpil ahko, mm. *Porque** komo no: komo teltapo:tok, mah tikihto:ka:n tani *o** mah teltsakto, komo teltsaktok kipia o:me, o:me, o:me taman no:, komo teltsaktok a:mo kitamo:ta tet. Mokepa tet se: itechkopaka. Wa:n komo tapo:tok de o:me mahpil pos sa yehwa sah aki tet se: kitamo:ta wa:n yowi. A:xka:n ahko *por**, ahko *igual**, ahko no:, no: iwki Ahko tikmatis, ahko kipia ke tapo:tos *más** tepitsi:n para ne:n *hule cuando** se: kitila:na pos ke:meh nimitsilia a:mo mokepas se: itechkopaka n' tet, a:mo motelowa, pero komo tsaktok *desde** tani *hasta** ka:mpa kua:ta..., ka:mpa kua:ilpitok wa:n mah ka:mpa pe:wtok kowkamachal mah, mah tsakto ento:s ihwa:k se: kitila:na wa:n se: kitamo:ta *entoces** ne:n tet, tetsi:n tein se: kitamo:tasneki motelo:ti itech wa:n mopiswia se: itechkopaka koma:mo ne:wi:n seko yowi. Ento:s yehwa yo:ni se: kitstiw, nochi tehwa:n, *bueno** tehwa:n neli ne:li *tiempo** te:chmachtihkeh no..., to..., totiohwa:n, tota:iwa:n, tota:iwa:n tein ne:ka *tiempo** ika tekitiah no:, no:, ke:meh pi:pil no: *cuando** moskalti..., timoskaltihkeh tehwa:n wa:n yehwa:n no: me:diopi:pil ok katka pos te:chilwia:ya ke:ní:w se: kichi:was Yehwa ya ke:meh mame:chilia neh, ke:meh yehwa ya yo:n se: ka:mpa, se: kinin..., kinkuia n' okuiltsitsi:n ika yehwa yo:n ochpa:n *o** yehwa ya ne:n cha:rpehkowit tehwa:n tikiliah. yehwa yo:n tehwa:n semi tik..., yehwa, yehwa tehwa:n semi tikuelitayah ne:, ne: ke:mantika ti..., tinemiah tehwa:n tipi:pil timoskaltihkeh, ke *cuando** se: pi:pil pos san teina:mo sah se: kita, sa, sa, nochi se: kinehneki, se: kwelita se: kinte:mo:s okuiltsitsi:n pos a:xka:n neli, ke:meh a:xka:n tehwa:n no: ti..., ika i:n xiwtsitsi:n tein tikpiah, tikpiah a:mo no: tiknekih ok, ke:mah. Weli tine:chilwi:s moto:ka:y. *Este** neh nimono:tsa ni..., niRubén Macario Martínez, neh niyo:lik nika:n Chilcouta. Chilcouta, Chilcouta *casi este** powi, powi San Miguel Tzinacapan, San Miguel Tzinacapan, ke:mah. Neh nikpia, nikpia no:, no:, nikpia *cincuenta y seis años** niktamih ya i:n, i:n octubre ti..., tikalakkeh *cincuenta y seis años** nia:ti para *cinsuenta y siete años, ke:mah. Ni..., Miak tasohka:matik. A:mo teisá: *este** ta:ka:n okseki talna:miki:lis, tatsi:ntokalis nank..., nankinekih pos kuali nane:chtatsi:ntoki:skeh wa:n tietokeh para name:ch..., name:chna:nkili:skeh.