<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<!DOCTYPE Trans SYSTEM "trans-14.dtd">
<Trans scribe="TEPOXMANANIJ" audio_filename="Tzinacapan_Ethnography_Celina-Gonzalez_bordado_2010-07-14-h" version="3" version_date="120117">
<Speakers>
<Speaker id="spk1" name="Eleuterio Gorostiza Salazar" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
<Speaker id="spk2" name="Celina González  Nazario" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
</Speakers>
<Episode>
<Section type="report" startTime="0" endTime="731.432">
<Turn startTime="0" endTime="10.853" speaker="spk1">
<Sync time="0"/>
*Bueno** pos ekintsi:n *este** na:nah xite:chtapowi ke:ní:w ne:n nankichi:wah ne:n tahmach.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="10.853" endTime="127.741">
<Sync time="10.853"/>
Tahmachkami:sah. Pos neh pe:wak nikchi:wa itech *cuadrillé**
<Sync time="15.431"/>
nikchi:waya nehjó:n yo:n kilia:yah *hilvánes**, 
<Sync time="19.359"/>
dede.., *colores** nikta:lia[ya], ekinika nimomachti.
<Sync time="21.775"/>
*Des...,**, Ompa nehjo:n nikma:tan 
<Comment desc="nima:tan"/>
 se: *camisa**, nochi n' chikuase:n tahmach,
<Sync time="27.353"/>
sepa pe:wak nikchi:wa, pe:wak nimomachtia yehwa ya de i:n, i:n *camisas**,
<Sync time="33.057"/>
seki mono:tsaya de *zorras** ne:n dibujitos** kipiaya, kue:k..., kue:ktimeh, ke:ní:w kinilia:yah
<Sync time="38.932"/>
wa:n seki yo:n nehjo:n, ke:ni:w kinilwia:yah, *venados**, ma:sa:meh
<Sync time="50.182"/>
yehw yo:ni *nicopia:rowa:ya** itech tilmah, nimone:xtilih sah
<Sync time="54.088"/>
nikpo:wtia:ya, n..., nikpowak *primero** ne:n ekinika, ka:nachi n' tapowal kipia de se:, se: ki:sa
<Sync time="61.416"/>
wa:n nikitak ke ki:sak pos pe:wak niktoka ya, nikchi:wak, nima:tan, nima:tan na:wi tahmach
<Sync time="70.135"/>
[ni]pe:wak nimomachtia de ma:xoloch, nikuik se: *cacho** de tilmah, de *veiticinco centímetros** ihkó:ni
<Sync time="76.776"/>
wa:n ke:mah nikte:nkelpachoh ohka:n wa:n pe:wak a nikpo:wtiw
<Sync time="82.338"/>
nahna:wi n' *como** ke taihtik yetok wa:n paniá:n o:me
<Sync time="87.135"/>
wa:n ke:mah *nikhilotila:na** ya para moxolochowa ya ke:meh i:n, xolochtik.
<Sync time="92.369"/>
Nima:ta:mi a nochi n'chi:wa de n' *tanto** de tahmach, 
<Sync time="95.982"/>
ke:mah niki:xchihchi:wa ya yehwa kilia de i:n Santiaguitos i:n,
<Sync time="100.165"/>
yehwa i:n pe:wak nikchi:wa, nima:tan yehwa i:n pos nik..., nikualtilih oksepa se: no: wa:n ke:mah tikami:sahta:lihkeh,
<Sync time="109.636"/>
ke:mah yehwa yo:ni nik..., nimomachtih wa:n no: niweli de *punto de cruz**, no: nikchi:chi:wa
<Sync time="116.915"/>
*ca[si]** nochi nimomachtih, *lo que es** tein se: kikui nochi nimomachtih, yo:n ika *gancho** no: niwelik tepitsi:n, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="127.741" endTime="136.603">
<Sync time="127.741"/>
Kuali 'te:chtapowi:s ke:ni:w ne:n se: kichihchi:wa n' tahmach, ke:ní:w se: kipe:waltihte:wa wa:n ke:ní:w ne:n se: ma:tamiti a para se: kinamaka ya se: kami:sah.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="136.603" endTime="179.321">
<Sync time="136.603"/>
Pos yehwa se:se:, se:se: *tira** se: 'koto:na tilmah, se: kipowa sah 
<Sync time="140.837"/>
de nika:n ton *tanto** i:n, ka:nachi de i:n tapowal i:n tein ahko paratani
<Sync time="146.118"/>
se: kitamachi:wa tilmah, ton *tanto** de weyak para nika:n se: kichi:wa i:ihkui:ntsitsi:n, nochi ta:tamachi:wtok de i:n 
<Sync time="153.556"/>
e:mah nikchihchi:waya, nima:tami nochi nik..., nikihtsoma, 
<Sync time="159.101"/>
nikowaya tilmah para ki..., kikami:sahta:liah
<Sync time="162.087"/>
'kami:sahta:liah ke:mah ne:chmakah ya, nitaxta:wa, pe:wa ya nikchi:wa *ipico**
<Sync time="167.633"/>
*ipico** n' ta:lilia wa:n mota:lilia
<Comment desc="quizá quiso decir moka:wa ya"/>
 [i]ka:misah pos se: kinamaka ya.
<Sync time="172.757"/>
Ehe wa:n seki pos ke:meh i:n se: makia ya
<Sync time="175.523"/>
a:mo nochi no: t'namakayah, sioh para tik..., *togasto**.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="179.321" endTime="185.024">
<Sync time="179.321"/>
¿Ka:nachi to:nal mitskui:lia ne:n tikpe:waltihte:wa n' tahmach wa:n *hasta** tima:tamiti nochi ne:n mokami:sah?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="185.024" endTime="242.805">
<Sync time="185.024"/>
Pos komo *nimotareahtih pues**, nehi:n, de i:n tahmach achi owih, ne:chkui:lia:ya o:me to:nal se: tahmach
<Sync time="193.462"/>
Mm, o:me to:nal komo *nimotareahtia**, pero komo ra..., komo ra..., sayoh se: o:me *hora** nikui pos a:mo teh semi n'toka *siquiera** se: na:wi we:ltah sah nim..., nim..., nikchi:wa
<Sync time="205.181"/>
sepa iwki nika:wa, pos sepa mo:stika n'ma:toka
<Sync time="208.259"/>
wa:n koma:mo de yowak nimota:lia:ya n'tahtsomaya para nikchi:waya no: 
<Sync time="213.102"/>
iksá: nima:tamia se: samana n..., komo nimotareahtih se: *semana** kuali nima:tamia se: kami:sah, mm.
<Sync time="219.902"/>
pero yowak nitachihchi:waya *porque** pos a:mo te:kuehmolowah pilimeh ok, mm
<Sync time="225.899"/>
yehwa i:n nik..., nikchi:waya wa:n *después** de a:mo nikchi:wa ok
<Sync time="233.151"/>
pos pe:wak nikchi:wa ya yehwa ne:n sentaman, yehwa ya nowi:pilwa:n, *rebozos**
<Sync time="237.883"/>
n' kami:sah nika:w ya, a:mo nikchi:wa ok, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="242.805" endTime="298.515">
<Sync time="242.805"/>
Wa:n k..., ka:nachi taman ne:n tein *este** okuilimeh *o** toni ne:n xo:chit tikta:lilia ne:n tahmachmi:sah 
<Sync time="250.789"/>
Pos ekintsi:n de miak taman ya, 
<Sync time="254.693"/>
a:mo no: n'mahmati ok ke:ní:w seki mono:tsa, se..., wa:n seki nimitsilia yehwa seki *venados**, seki kue:ktsitsi:n 
<Sync time="259.868"/>
seki yo:n *aguilas** pa:patakaxtik nika:n, nikpia ok *dibujo**
<Sync time="265.149"/>
seki yo:n nika:n ni.., iahkolpan kilwiah *pensamiento**
<Sync time="269.446"/>
yo:n seki kiliah e..., *de tres moras**, nochi yo:n *dibujos**
<Sync time="275.18"/>
wa:n seki nikehelka:w ke:ní:w mono:tsah 
<Sync time="277.874"/>
wa:n seki tein *antes** kami:sas kichi:wayah nika:n pané: yo:n,
<Sync time="281.805"/>
kualtsi:n kichi:wayah de nika:n i:n no: nikpia ya ok tahmach pero ke:meh i:n nochi se: ma:sowa
<Sync time="286.071"/>
se: kite:maka mah *k'copia:ro:ka:n** wa:n a:mo ne:chkepilihkeh ok, miak tahmach n'te:makak, mm.
<Sync time="292.899"/>
Pero miak taman, ekintsi:n miak taman okuiltsitsi:n ne:stiw, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="298.515" endTime="305.109">
<Sync time="298.515"/>
Kati:n okultsitsi:n tein achto teh *este** tikihtowa tikpiaya ne:n tahmach wa:n tik..., tikpoloh, ekintsi:n a:mo tikpia ok, ¿Kati:n okuiltsitsi:n tikimpiaya?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="305.109" endTime="337.859">
<Sync time="305.109"/>
Yehwa yo:n de n' kue:ktsitsi:n, kue:ktimeh moto:tohtokayah
<Sync time="310.312"/>
wa:n yehwa ya ne:n *venados, venados** wa:n *aguilas**
<Sync time="319.171"/>
wa:n yehwa ya yo:n nika:n kil..., kiliah yo:n xo:chimekat kiliah yehwa ya *pensamiento**
<Sync time="323.874"/>
kualtsi:n pané: *campanitas** nika:n ya:ya, nochi  nikpoloh, ke[meh] i:n n'te:makak pos a:mo, a:mo ne:chkepilihkeh ok
<Sync time="330.874"/>
wa:n a:man a:mo kikuih ok yehwa, a:man nochi yonkuik *dibujo**,
<Sync time="334.343"/>
e:mah nochi okuiltsitsi:n kita:liliah ya.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="337.859" endTime="341.964">
<Sync time="337.859"/>
A:man tikihtowa yankuik *dibujo**, ¿Kati:n okuiltsitsi:n onkakeh?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="341.964" endTime="375.16">
<Sync time="341.964"/>
Pos yehwa ya de n' a:yo:tsitsi:n, yo:n *este pescados**, 
<Sync time="347.405"/>
yehwa ya ne:n ke:meh i:n *palomas**, de i:n *palomas** o ke:ni:w mono:tsah
<Sync time="352.36"/>
wa:n miak taman kichihchi:wah, seki *hasta ko:ko:chehmeh** kita:liliah ya *kami:sas**.
<Sync time="357.297"/>
Mm, pero neh a:mo nikchi:wa ok *porque** a:mo nim..., a:mo nima:ahsi ok
<Sync time="361.669"/>
e:mah, a:mo ne:, a:mo wel nikchi:wa ok nochi, nikneki nikchi:was pero a:mo ne:ch..., a:mo ni..., a:mo, sayoh o:me sah noma:wa:n, a:mo wel nikchi:wa ok sentaman sepa,
<Sync time="369.082"/>
sentaman sah nikchi:wa pero miak taman okuiltsitsi:n onkakeh.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="375.16" endTime="380.91">
<Sync time="375.16"/>
¿Ka:nachi taman kami:sas teh tiki:xmattok tein monamaka nika:n wi:n?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="380.91" endTime="404.863">
<Sync time="380.91"/>
Pos yehwa de i:n, de i:n *este**, de *hilo de la cadena**
<Sync time="388.023"/>
wa:n onkak no: kichihchi:wa de yo:n, de *colores** pero yeh *más, más** owih
<Sync time="392.106"/>
neh [o]kachi nikowihita *porque** achka se: koto:ntiw *hilitos**
<Sync time="395.488"/>
wa:n de i:n se: *color** sah pos se: kitsa..., se: kita:lia ika o:me ma:it,
<Sync time="399.744"/>
*s[i]quiera** se: *diez vueltas** nikmaka para se: tahmach nikchi:wa.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="404.863" endTime="412.02">
<Sync time="404.863"/>
¿Wa:n *este** yo:n, yo:n [o]kachi *más** e..., pati:yoh tein de *colores**?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="412.02" endTime="434.973">
<Sync time="412.02"/>
*Más** pati:yoh kihtowah, seki *a quinientos, seiscientos**
<Sync time="418.91"/>
e:mah wa:n de i:n no:, no: seki telpati:yoh *cuando** yonkuik ne:sik
<Sync time="423.058"/>
seki *hasta quinientos**, e:mah *quinientos**.
<Sync time="428.832"/>
Pero kipati:yo:tiah porin *dibujos** yankuikeh, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="434.973" endTime="438.426">
<Sync time="434.973"/>
Teh tiweli i:pa tein yo:n se: taman sah *color**.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="438.426" endTime="459.235">
<Sync time="438.426"/>
Ke:mah. Neh i:pa n'chi:wa se:se: taman *color** yehwa ya ke:meh i:n xokotik, oso yehwa ya chi:chi:ltik wa:n xoxoktik
<Sync time="447.582"/>
yehwa ya nextik wa:n ilwikatik, yehwa yo:n nochi nikchi:waya, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="459.235" endTime="460.876">
<Sync time="459.235"/>
¿Yehwa tein okachi kikowah?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="460.876" endTime="475.97">
<Sync time="460.876"/>
Mm, se:se: *color** sah, *o** o:me *color** ite:noh i:ni, ika se: kite:ntsakua, yehwa sah pero a:mo *más de colores**
<Sync time="468.329"/>
pero a:man nikita nochi makiah ya *de colores**, mm, miak taman kiwi:ka.
<Sync time="473.907"/>
Wehka:w a:mo makia:yah de *colores**.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="475.97" endTime="496.329">
<Sync time="475.97"/>
I:pa no: makiah pero a:mo semi miakeh, tatsa:la:n sah, tatsa:la:n sah makia:yah.
<Sync time="481.407"/>
Wa:n a:man pos casi kikuih ya nochi, mm, wa:n tein a:mo se: momati pos a:mo se: makia,
<Sync time="487.813"/>
neh a:mo no: nimakia nio:n *porque** yo:n *estambrekami:sah** a:mo wel nimakia niman pe:wa ne:chahwayo:tia de nika:n, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="496.329" endTime="503.376">
<Sync time="496.329"/>
Ta:ká:n teisá: *más** ok tiknekis 'te:chtapowi:s de ne:n *este** tahmach.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="503.376" endTime="509.079">
<Sync time="503.376"/>
Pos achi..., a:it kati:n, a:it kati:n ya kit tak.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="509.079" endTime="519.782">
<Sync time="509.079"/>
Ta:ká:n 'neki tite:chtapowi:s *este** pos ke:ní:w *este**, ke:ní:w kichi:wah okseki tilmah tein kikuih siwa:meh.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="519.782" endTime="551.899">
<Sync time="519.782"/>
*Solamente** yehwa ya yo:n *blusas** kinchi:wah de, para koyo:meh,
<Sync time="524.321"/>
kita:liliah nika:n *dibujo**, ohka:n *o** de nika:n ihkó:n 
<Sync time="528.641"/>
no: ki..., kihtsomah, neh a:mo nikchihchi:wtok *porque** a:mo n'sema:ahsi ok,
<Sync time="533.149"/>
pero pos kualtsi:n para se: kichi:was yo:n, mm.
<Sync time="536.961"/>
Seki kichi:wah sem..., senki:sa *hasta** tani, *vestido** ya
<Sync time="540.724"/>
e:mah, pero neli nochi, seki kita:liliah nochi *cocolores**
<Sync time="544.383"/>
wa:n seki kichi:wah se: *color** sah ite:mpan wa:n de nika:n, nochi se: *color** sah, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="551.899" endTime="554.04">
<Sync time="551.899"/>
¿*Babero** a:mo tiweli?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="554.04" endTime="594.165">
<Sync time="554.04"/>
Pos yeh a:mo no: niweli *porque** ka:n nikpia *máquina, [por]que** yeh moneki para se: welis pero mah yeto *máquina**, se: kihtsomas, mm.
<Sync time="561.933"/>
N' casi nochi nikowa nochi tama:chihchi:w a, kichi:wah, 
<Sync time="565.085"/>
mm, pero tak niweliskia, niweliskia *porque** pos se: kiitstok ke:ni:w chichi:wtok
<Sync time="569.321"/>
pero a:mo nikpia *máquina** para se: kihtsomas** wa:n para se: kima:ihtsoma pos ye:kyo:li:k, ye:kyo:li:k.
<Sync time="575.93"/>
Mm, a:man kue:it ne: iksá: seki kichi:wayah, tachi:wkue:it ika no: tahkit se: kichi:wa, mm, pero a:man a:mo kichi:wa ok,
<Sync time="586.477"/>
*hasta** nah a:mo no: n'chi:wa, pero komo ne:chtahtani:skiah nimolwia tak nikchi:waskia, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="594.165" endTime="600.743">
<Sync time="594.165"/>
Pos *este**, ka:n n'mati, ta:ka:n *este** tikpia ok teisá: 'te:chtapowi:s.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="600.743" endTime="616.227">
<Sync time="600.743"/>
Pos ka:n n'mati, tak yehwa ya de yo:n, de yo:n se: mokokowa ika pili de *cuando** yo:n se: oli:ni.
<Sync time="607.133"/>
Pues onkak pahtsitsi:n yehwa ya yo:n kiliah witskola:ntoh, ta:lpan mochi:wa,
<Sync time="611.993"/>
we:weyak nehjó:n *cuando** oli..., se: oli:ni pos te:makah.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="616.227" endTime="632.118">
<Sync time="616.227"/>
A:, pos ekintsi:n *este** x'te:chtapowi ta:ka:n tikmati ke:ní:w ne:n ta:ta:man ne:n nakikuih i:n tahmachkami:sah itech i:n xola:lmeh tein nika:wi:n yetokeh.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="632.118" endTime="670.195">
<Sync time="632.118"/>
Pos yehwa ya tehwa:n ne: San Miguel *casi más** tikuih yehwa de i:n *kami:sah**, se: *color** sah.
<Sync time="637.977"/>
wa:n okseki ke:meh nehkui:n Ayotzinapan, Xaltipan no: kikuih ok de i:n *color**
<Sync time="644.79"/>
pero tatsa:la:n kikuih ya *a colores**, sepa ne: San Miguel no: *igual** kikuih,
<Sync time="650.181"/>
*de cocolores** ke:meh tein de ne: Santiago, nika:n San Andrés, nika:n Acaxilo:co, Xiloxochico
<Sync time="660.024"/>
kikuih *kami:sah**, nochi yehwa se: *color** sah, *como que cocolores** nochi kipia *dibujo**
<Sync time="665.711"/>
*mismo** pané: *dibujo** neh nikitani, sayoh ke mopata ika *colores** a.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="670.195" endTime="677.579">
<Sync time="670.195"/>
<Who nb="1"/>
Pero de n' okuiltsitsi:n kipia nochi yehwa sah, mm, yehwa sah mo..., mopata
<Who nb="2"/>
Mopata
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="677.579" endTime="706.024">
<Sync time="677.579"/>
Sayoh ke a:mo kikuih yehwa:n ma:xoloch, yehwa:n kikuih nochi ma:xitaktik sah
<Sync time="681.82"/>
wa:n tehwa:n pos yehwa i:n nochi tikuih, de i:n ma:xoloch, mm.
<Sync time="687.774"/>
Pero no: kuali kichi:waskeh *a colores** ke:meh i:n iahkoltipan nika:n i:n weli kichi:wah no: *a colores**, pero a:mo ya a:kah kichi:wa
<Sync time="695.305"/>
*porque** owih, *porque** de se: achto se: kixolochowa tilmah
<Sync time="699.438"/>
wa:n paniá:n se: ki:xchihchi:wa, ento:s senki:stiw *hilo** tein 'kalakiliah, e:mah.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="706.024" endTime="712.931">
<Sync time="706.024"/>
*Bueno** pues *este** komohkó:n a:mo tikpia ok *más este** toni 'te:chtapowi:s de i:n tahmachkami:sah *pues este**, 'te:chilwi moto:ka:y.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="712.931" endTime="716.411">
<Sync time="712.931"/>
Neh nimono:tsa niCelina González Nazario.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="716.411" endTime="717.833">
<Sync time="716.411"/>
¿Ka:nachi xiwit tikpia?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="717.833" endTime="723.083">
<Sync time="717.833"/>
Nikpia tak *cincuenta y cinco años** tak, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="723.083" endTime="728.302">
<Sync time="723.083"/>
<Who nb="1"/>
¿Ka:n, ka:ni ne:n tiwa:le:wa?

<Who nb="2"/>
Pos niwale:w ne:pa xola:lpan, San Miguel Tzinacapan
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="728.302" endTime="731.432">
<Sync time="728.302"/>
*Bueno** pos tasohka:matik miak
</Turn>
</Section>
</Episode>
</Trans>
