We:noh, we:noh, ekintsi:n namechilwi:ti *este** wehka:wkayo:t de ta:tahmeh tein te:chne:xtilia:yah kichi:wayah se: kali de kowxiwit, *este, lo primero** kichi:wayah, kit kite:ntekiah se: kowit wa:n kitamachi:wayah ke:ni:w para tein kimetsyo:lchika:was moto:ka:itia kalikximeh. Pero yo:n a:mo kitamachi:wayah ta:tahmeh ika *metro** kitamachi:wayah soh ika kowit, ika inima:y sah wa:n ika inima:kpal a:man kitekiah wa:n *después** kitokia:yah komo wehka, konkui:ltia:yah kua:koweh kilpilia:yah ika o:me nehyó:n kilia:yah mokowtila:n wa:n kitila:ntia:yah ikua:ko kua:kueh kiliah *yubo**, kua:ilpia:yah ika kuetax. Kahxitia:yah ka:mpa kikuiskeh ya, ompa monol..., chikonechikowa:yah ta:tahmeh, no: nia:ya nehwa nikitaya wa:n nikimpale:wia:ya wa:n de ompa kitamachi:wah ya tein kuali kitamachi:wayah n' kali, ke:ni:w kitachkuili:skeh, kitachkuilia:yah iwki sah, a:mo ke:meh a:xka:n, ika kowit ki..., tachkuayah nohjó:n tekoch kichi:wayah wa:n ahsia ne:n tamachi:w wa:n ompa ne: kitamachi:wah de *qué tanto** de wehkapan eski wa:n ke:mah ki..., kichihchi:wah nohjó:n kalikxit wa:n kipanketsah ya. Wa:n de kipanketsah sepa mo..., mopale:wiah wa:n sepa ki..., ki:xmela:wah, tehwa:n tikilwiah *kinivela:rowah** niki..., a:xka:n de ompa ki..., kitamachi:wah ya ne:n tikiliah ta:nka:yo:meh wa:n kino:nka:ta:liah pero *puro** yehwa no..., ika kowit sah, a:mo ika *metro**. De ompa ke:mah kin..., kinta:liah ya seki tein *mero** yo:lchika:wka, *mero** yo:lchika:wka, tikilwiah *esquineros** a:xka:n kikoyo:niah ika *barreno**, na:wka:n wa:n panki:sa nohjó:n ne:n ta:nka:yo:t kita:liah itech kalikxit wa:n ke:mah kipanki:xtiah ya nohjó:n tein *mero** iyo:lchika:wka:yo eski wa:n panki:sah na:wi:n ya ahko wa:n ke:mah ki..., kitili:ntiah ika n' *kowclavos**. Wa:n ompa ke:mah ki..., kichi:wiliah ya *cuadro** ki..., kualtsi:n ki..., *kipareja:rowah** ya ika *hilo** kitili:ntiah nohjó:n kalikximeh wa:n ke:mah nohjó:n ne:n taihti:yo:meh tikilwiah nochi kinkohnoto:nah ya wa:n nochi ne:n kininpanki:xtiah, *parejo** po:wtokeh wa:n ke:mah ki..., *kimpareja:rowah** wa:n kita:liah ne:n taihtik se: yo:lchika:walo:ni, soh ika kilpiah sah de ompa tate:n ne: ki..., kisohsoh ya ne:n, ne:n a:mo kis..., yo:n a:mo kisoh ok, soh kilpiah sah *este** kita:liah ya kiliah *este** kalte:nyo:lchika:walo:ni de ompa *este** nochi kilpihtiowih, *parejo** ika kuomekat, nochi nohjó:n, *parejo** ika komekat kihilpiah, a:mo tekiti *este teposclavos, puro** kuamekat. Pero no: tein kilpiah ika yo:n kowit mono:tsa komekat, tata:wikkomekat yehwa *más** chika:wak kihtowa:yah ne:n tota:tahwa:n, de ompa nochi kitamiilpiah ya yo:n, *este** ki..., ki..., kuali, kuali moka:wa wa:n ke:mah kintamachi:wah kale:walmeh ki:xehekowah *qué tanto** de wehkapan eski, a:mo, a:mo kikalakia:yah *metro** soh kitah sah *qué tanto** de kuali moka:was para a:mo tahxi:kas, na:wi, na:wi kale:walmeh kininkuih, kinkantiah kitamachi:wah *qué tanto** de ki:stos de tate:n wa:n ke:mah kinkua:ilpiah yo:n na:wi kale:walmeh, iwki sah, *sin** teyi, *sin** teh kitsakuili:s. na:wi kale:walmeh komo we:i kali, e:yi, na:wi seko na:wi, seko no: na:wi, *ocho** seko no: na:wi, pos tik, ne:, ta: ihw..., ihwa:k kilia:yah mahtaktio:mo:me kuomeh. Wa:n de yo:n na:wi, ke:mah, sepa sah mopal..., timopale:wiah tikinahokuiah wa:n seki:n ompa ne: tatahko panki:sah ya, mo..., moch..., mopale:wiah ya, kilpiah ahko yo:li:k wa:n ke:mah kipanki:xtiah se: kiliah *este** takaltsompecho:lo:ni kowit, ompa kihilpiah ika kuomekat kuali kihilpiah *porque** nohjó:n semi taman sah nohjó:n kali, mochi:wa *este** seko pata:wak, seko ne: yo:n semi olo:ch ento:s kuali kilpiah nohjó:n, tatahko sepa k' kalakiliah *pedazos** tsonkeptok, seki tani, seki ahko, tsonkeptok pero nochi ika ta..., ika kuomekat ilpitos wa:n tatampa kita:liliah se:, se: kowit no: a:mo, a:mo kito:ka:itiah yo:n, soh ki..., kita:lia:ya sah nohjó:n kowit, kihilpia:yah ompa kita:liah nohjó:n kale:walmeh tein tsonkeptok. De ompa tami nohjó:n, pos yehwa sah nohjó:n ki..., kita:lia:yah a:mo teh kita:lia:yah *este** tikiliah ekintsi:n itatahkoyo:lchika:wka nohjó:n iyo:la:n mah kitsakuilihto, ta: ihkó:n sah, a:mo teh kita:lilia:yah. Ento:s pe:wa kilpiah ya ne:n tate:n sepa tein ka:mpa ki..., kitamo:tas a ne:n n' a:t *palma**, e:mah *este** moto:ka:itia yo:n kowit kiliah, kuilo:t, pero we:i kita:lia:yah. Kilpia:yah yo:n ohka:n ni:nipaka wa:n ke:mah seki:n kisakah ya, kisakatokeh kowx..., ne:n kowxiwit wa:n seki kima:xi:mah wa:n de ehko no: powtok no: kitekiah *este pues** sekin ki:xtapa:nah no: kowxiwit, mosempale:wiah wa:n seki:n tehkoh ya, sake:ra chikuase:meh ke:mah tahtanih ya ahko, sentapal no: wa:n sentapal no: sekin kinimakatiowih no: kowxiwit pero tso:tsonkeptok a:mo s..., a:mo se..., a:mo seko sah keptok para kitamo:ta n' a:t nochi kalampa, a:mo kalakis kalihtikpa de ompa yo:n tein ika kiihtsomayah nohjó:n kowxiwit ito:kay komekat te:sakamekat te:sakakomekat, koma:mo ne: tatatsinikakomekat, no: okseki. Kihtsomah, kihtsomah *hasta** ahko ya yahtok, tahko, ke:mah tahtanih ya seki kowit kilwiah kalitskuinti. Yo:n iwki mono:tsa, *kisegui:rowah** panki:sah, kilpihtiowih, kilpihtiowih, *hasta** ahko motso:tsonkepa nohjón kowxiwit, *hasta** ma:tamitih ya, de ma:tamih ki..., tahtanih sepa seki kowtsi:n para *este** kiliah tein no: kalitskuinti pero yeh ka:mpa *último** ya, de ompa ke:mah tahtanih ya *último** momots..., moolocho:ti a ahko nochi tahtanih ya sepa tein takua:..., takua:tsako:ni ne:n *palma**. Pero yeh a:mo nehjó:n ihi:x..., ihi:x..., kihi:xtapa:nah ok, *enteros** tso:tsonkeptok nochi tso:tsonkeptok nohjó:n, de ompa ke:mah tahtanih ya komekat tein yo:n ika kilpiah, pero sake:ra *ocho o diez palma** kinepanowah wa:n ke:mah tahtanih ya komekat tein yo:n tata:wikkomekat, kitili:ntiah ya. No: kowit tein kikalakiliah ninipaka, ki..., ki..., kite:nkalakiah ne:n komekat wa:n ke:mah ika kitili:ntiah, de tami a yo:n, a:mo temowah *este** kalihtikpa, ta: temowah ipan ne: *palma**, mopantamo:tah *hasta, hasta** ta:lpan moketsatih ne:n tehkoh. ompa de sa ne:nke:pa de sepa pe:wah inakastan, kilpiah ne:n inakastantsakuil de ne:pa wa:n de nipa *lado**, mopale:wiah, kita:liliah seki kowtsitsi:n, a:mo kito:kaltiah ta: sayoh i..., ipalewi:lo:ni sepa kihilpiah, kilpiah sepa *hasta** tamiti. Nochi tami yo:n komo kualka:n ok tami de ihkó:n de mo..., motasohtah pos seki te:chtahtaniah *favor** mah titatsi:ntsakuaka:n ok, pos titatsi:ntsakua yah se: *parte** timosenpale:wiah tiksemtiliah toni tsakuilo:t wa:n nehyó:n tik..., tima:tamih a:mo tima:tamih, ka:mpa moka:wa ompa moka:wa ya e:mah, yehwa sah yo:n nik..., niktami:ltih yo:n, tasohka:matik, e:mah. Welis tite:chtapowi:s ke:ni:w moto:ka:y. E:mah. ka:nachi xiwit tikpia, ka:ni tinemik, ka:n tikayo:t wa:n tinemi axka:n. Andrés Martpin Juárez Hernández, ninemik Xaltepec. Nnikpia, *edad, este** xiwmeh nikpia *este** cincueta y nueve años pero ninemik *este, año** milnovecientos cincuenta y uno, once de noviembre ke:mah, wa:n a:xka:n ninemi, San Miguel Tzinacapan, kui:ka seis *años** a. Ke:mah. aha, *bueno**. Miak tasohka:mati, aha. ihkó:n, a:mo teisá:, e:mah.