I:n se: siwa:t neli kit..., eliwis, kinem..., kiwelitaya nemis sayoh, sayoh nemis, sayoh nemis, sayoh nemis wa:n makeh (miakeh)ya ta:kameh iniwa:n mota:lia:ya wa:n a:mo ke:man wehka:waya nochi ita:kaw iwki kimatia, kichi:waya siwa:t tein yeh kinekia, ya:ya kampa yeh kinekia ehkoya ke:mah yeh kinekia, *entonces** ta:kameh mo..., tasematiah, a:mo kuelitayah kika:wah i:n sa:te:pan ki:xmatik okse: ta:kat wa:n iwa:n mota:lih wa:n kimattoya ya ta:kat ke:ní:wki, ke:niwki iyo:lo i:n, ke:ní:wki tanemilia wa:n ke:ní:w tachi:wa i:n ta:gat kihtoh neh nowa:n a:mo kichi:was, neh nowa:n nik...nik..., neh nikipia ke nikta:nis wa:n iwa:n mota:lih neli wa:n yo:n ka:mpa yetoyah kaltsi:ntan onkak pahpata wa:n i:n ta:kat kipia pi:pil sayoh isiwa:w a:mo nemia ok, yeh kipia pi:pil, pi:pil ya...yowih *escuela** wa:n se: imomá:n *pero** imomá:n mokokowa, a:mo wel ne:nemi, a:mo, a:mo pa:ki wa:n itech se: ilwit de ompa ne: ka:mpa nemih, ke:meh, ke:meh o:me *hora** ohti, se: ohtoka ka:mpa se: xola:lpan, ompa mochi:waya ilwit tal...tailwiti wa:n kilwia ne:n siwa:t ne:n ita:kaw neh kilwia nikneki niá:s ne: ilwit, nikneki nimoi:xpwta:ni:ti:w, kihtowa siwa:t wa:n kilwia ta:kat, pos komo tia:sneki xiow ne: soh ke ximoihsiwili:s, para achi kualka:n ok tiehkos wa:n *porque** titakua:skeh wa:n i:n siwa:t yahki yo:n ilwitito neli wa:n a:mo ehkok yowak ta: moka:wak ompa ne: onkak onkak neihto:ti:lis, moka:wak ompa ne: yeh, a:mo ahsik nochi yowal, a:mo ahsik ne: icha:n, *hasta** mo:stika tio:tak ahsik we:noh kilia, ahsik wa:n neh niwa:lah ya kilia, no: kualia ke tiwa:lah xi...xa: te:chwa:lkuilih sikiera kakawat ne: ka:mpa tiahka tilwitito a:mo teh kwi:kawa:n yo:n pano:k, sa:te:pan sepa kinemilih ya:s wa:n a:mo kika:wak ok i:n ta:gat ihkó:n ke:meh tikuelita tinemis neh a:mo nimitska:was komohkó:n tikuelita tinemis nika:n sah, tatsakuak icha:n, tahtatsakuak wa:n icha:n tsi:tsikitsi:n a:mo we:i wa:n a:mo kipia, a:mo xe:xeliwtok, takoyaxka:n, ki...kiki:xtih imache:teh ekintsi:n nimitskuetaxwi:ti ika nomache:teh *porque** i:n tein tikchi:wak neh a:mo nikwelita ni...nimitste:moh para nowa:n tietos wa:n timosen...timose:panpale:wi:skeh wa:n komo kasá: tiaskeh, tiseya:skeh wa:n yeh ika okseki ta:kameh mitska:wkeh *porque** tieheliwisti, *pero** nika:n neh nikpahti:ti wa:n ompa yetokeh, ompa etokeh pi:piltsi:n wa:n imomá:n no: ompa etok kikuik imacheteh wa:n se: *machetazo**, se:sah, ikechko koto:nik ikech, wetsito itsontekoh wa:n ki...moihtowa ke pe:wak siwa:t pe:wak kechkotoltik pe:wak ne:nemi ok kalihtik wa:n mochi:waya ne:ch...esti tein ki:saya ne: (mo)ihkui:n mo...panki:sa ika chika:walis wa:n mochi:waya mahyá *arquitos** se: nochi kalihtik neli taeheswih, miak eski kimimiloh *hasta** ke wetsik ne:n siwa:t wa:n ta:gat kuala:nik wa:n kilwih imoma:n komo wa:n, wa:n teh *mamá** a:mo teh tikihtowa komohkó:n i:n siwa:t nehwa nikechkoto:nak wa:n namehwa:n pi:piltsitsi:n a:mo teh nankihtowah ta: komohkó:n nankihtowah no: *ig...** iwki name:chchi:was neh mota:lih ta:gat neli okuilih wa:n ikaltsi:ntan onkaya miak pahpata yo:n ta:gat, pahpatatsi:ntan *cerca de** kali tachkuak, ihkui:ntsi:n a:mo wehkatan, ke:meh tahko *metro** tak tachkuak wa:n yeh *mismo** kititilatstiah siwa:t wa:n ompa kipankalakih wa:n itsontekon no: kipante:milih ta:l wa:n ki...kite...kima:xihxi:mak kitekilih iswat pahpata wa:n ompa kichi:w *cacho** pahpata *tapodaroh** nochi kualtsi:n ompa motaya te:ntok xiwit wa:n pano:k wa:n kitahtania, wa:n pos kalihtik tachkuak, nochi ta:l kiki:ki:xtih para mah a:mo onka esti wa:n tein esiowak tilmah wa:n nochi ihkui:n kixo:taltih wa:n pano:k *tiempo** a:mo kimatih ka:ni yahki yo:n siwa:t kitahtania:ya wa:n siwa:t, pos a:mo nikmati ta: ne:chilia ke yowi *fiesta** ne: xola:lpan wan a:mo mokepak ok ampo:wi:n nentos ta: i:pa kuelita sah nemi, wa:n a:mo ta: i:pa ki...kimiktihka ya wa:n kite:mowah wa:n a:mo kiahsi wa:n i:n siwa:t i...*iparientes** no: kite:mowah wa:n a:mo kiahsih *entonces** kite:ilwilihkeh ta:gat ka:ni kipia siwa:t, *pero** a:mo teh kihto yeh kihto ke a:mo kimati, ta: yahki ilwitito wa:n a:mo mokepak ok, ta: i:pa sah kiwelita nemis yo:n pano:k, pi:piltsitsi:n yowih *escuela** wa:n a:mo kihtowah toni kitakeh, ta: kitakeh *cuando** kechtsontek wa:n *pero** ke:meh no: ihkó:n kinilwih inpopá:n ke no: ihkó:n kichi:was pos pilimeh a:mo kihtowah *pero** se:sepa yo:n tamachtia:nih, pilimeh yo:n ihwa:k yo:n, yo:n tamachtihkeh kinilwih pi:piltsitsi:n, xi...exintsi:n xikihkuilo:ka:n itech namo...namokuade:rnoh namocha:n toni michi:wa namehwa:n xikihkuilo:kan tein, tein, tein a:mo nankuelitah oso tein nankuelitah kihkuilo:ka:n itech namoa:matsi:n wa:n mo:stah nikkalifikaro:skeh yehwa namotarea *pues** i:n pili kihkuiloh ompa nochi tein kichi:w ipopá:n, tein kiitak wa:n ka:ni kito:kak pil...siwa:t wa:n ke:ní:w kichi:w, nochi yo:n pili kimmattok a:mo kihtowa *pero** kihkuiloh, ahsik ompa ne:, *maestro** ki...ki...kintachahkuilowili:ti a ne:n pi:pilmeh ta: ne: *maestro** kintahto:ltihtiw ne: toni kihkuilohkeh pi:piltsitsi:n ompa momakakeh kue:ntah, tamachtihkeh ompa momakak kue:ntah ka:n ahsik siwa:t, ta: *hasta** yeh no: kimattoya, ta: mochi:wka nochi se: kuehmol ka:n ahsik yo:n siwa:t wa:n ompa yehwa kimatik, yehwa kitanawatilih, kikuitoh ne:n ta:kat wa:n kichkualtihkeh siwa:t ka:mpa yetoya wa:n kikui:l...kikowaltihkeh *cajón** wa:n yehwa *mismo** ompa kipankalakih wa:n yehwa *mismo** kiwa:lma:maltihkeh, nehnemik ke:meh *tres, cuatro horas** nehnemik de ka:mpa yetowa *hasta** ka:mpa kua:lkuikeh kima:maltihkeh wa:n *todavia** kitsakkeh, ki:sak de yo:n *cárcel** wa:n sa:te:pan kihtowah pe:wak ne:mia *pero** pe:wak kokolaki, pe:wak kokolispe:wak nochi pilimeh wehweyakeh, moxe:xelohkeh, tamik ise:lti yo:n ta:gat tamik