*Bueno** na:nah, *es...**, a:x..., a:xka:n ne:, xne:chtapowi se: xiwit nite:kakilia mono:tsa a:xiwit. Xa: tiki:xmattos, ne:n, yehwa i:n xiwtsí:n wa:n 'ne:chtapowi toni ne:n, toni kwaltia *o** toni se: kikwi *o** .... ¡Teh xine:chtapowi tein teh tikmattos! Pos neh niki:xmattok yo:n xiwtsí:n onkak ka:mpa eski ohti. Se: kisentilia yo:n xiwtsí:n ke:man yo:lih se: ito:tolkone:wa:n wa:n se: kintakwalmachtia ika ne:n tot..., yehwa yo:n xiwtsí:n, a:xiwit se: kimana, komo se: kineki iwa:n yo:n to:tolkilit yo:n wehweikowit mochi:wa, ista:k, ista:k xo:chit, xo:chit n..., ne:n, kipia wa:n seki yo:n *color de rositas**. Komo iwa:n se: kinelowa oso yehwa ya ne:n ehkaw, se: sentanelowa iwa:n ya n' a:xiwit. Se: kimana wa:n se: kinintakwalmachtia ika ne:n tapialmeh wa:n, wa:n *hasta** iwki wehweiah se: kinimaka. Neh a:mo nikmati xa: teihsá: pahti yo:n xiwtsí:n, ne:n a:xiwit. A:mo n'mati xa: teihsá: pahti ika. Neh sayoh niki:xmattok ika tikintakwalmachtiah ne:n to:tolkone:meh. Yehwa i:n a:xiwit, ¿ke:niwki n' ixiwyo wa:n ixo:chiotsi:n? Ixo:chiotsi:n *mohmorado**. Mokehketsa mahyá: nejó:n ke:meh tein yo:n kostik xo:chit tikilwiah , no: iwki a ne:n ixo:chiotsi:n, soh *que** ko..., *moraditos**. ¿Wa:n ixiwyotsi:n? Ixiwyotsi:n, ke:meh, tahtamati ke:meh ne:n kahfe:nxiwit. Seki telwehwei mochi:wa wa:n seki a:mo semi. Ke:meh ehkaw ixiwyo no: iwki a n' tamati. Ne:, *bueno** tine:chtapowih ya *que** ka:mpa ya weli mochi:wa, ma:ski ohte:noh oso mi:lah no: mochi:wa. *Más** mochi:wa n' ohte:noh. Mi:lah a:mo semi *o** kahfe:ntah mochi:wa. Kahfe:ntah, kahfe:nte:noh. ¿Wa:n i:pa sayoh yehwa tikihtowa ehkaw wa:n yehwa yo:n tikihtowa xo:chit wehwei, ne:n, iwa:n se: kinelowa oso onkak okseki xiwtsitsí:n ok no: kwali iwa:n se: kinelowa? *Pues** i:ksá: no: se: kinelowa yo:n kekexikilit ixo:..., ixiwyo, yo:n kihtowah para mah a:mo kinixo:xaka:n. Iwa:n se: kimana wa:n no: ne:n epaso:t. Iwa:n se: ki..., kima:nelowa para mah a:mo takwaliska:waka:n, *porque** onkak, onkak seki tokni:wa:n kit i:xchi:ka:wkeh komo kinitakeh yo:n tapialtsitsi:n pe:wa ki..., ye:kcho:kah wa:n a:mo takwah ok, *hasta** iwki mihmikih. Pero yo:n se: kita:lilia yehwa yo:n kekexikilit ixiwyo, wa:n yehwa ya n' epaso:t para mah takwaliskwika:n, mah a:mo takwaliska:waka:n. ¿Wa:n iselti sah xiwit se: kinimaka n' to:tolkonemeh oso iwa:n se: kinelowa tixti? Tixti, tixti oso tao:ltakwe:chol. Neh *lo más** nik..., nikwe:chowa n' tao:l, wa:n iwa:n 'nelowa ya. Mm, wa:n nikintamaka, a:mo nikmantok ok nextamal, para se: 'kwe:cho:s ne: tixti, yehwa sah ne:n tao:l. *Bueno** pos xne:chili moto:ka:y. Pos neh ni..., nimono:tsa niCelina González Nazario. Niwa:le:w ne: San Miguel Tzinacapan.