urn:nl-mpi-tools-elan-eaf:becbb157-b397-4ad7-8200-daee166ab06e 151

Ekintsi:n xte:chnohno:tsa i:n xiwit mochi:wa i:n kahkaltsi:ntan i:n teh tikto:ka:ytia xokotatopo:nxo:chit. ¿Ka:nachi taman tiki:xmati wa:n xa: tikmati ke:yeh yo:n iwki kito:ka:ytiah? ¿Wa:n ne:n, i:n i:pa sentaman sah? ¿Wa:n i:n, i:n ixiwyo ke:niwki? ¿Wa:n i..., i..., iteyo no:, no: ta:ki? ¿Wa:n ikowyo tohtoma:wak mochi:wa? I:n mochi:wa komo se: kito:ka, ¿oso i:pa mochi:wa sah? ¿I:n kowtah ka:n mochi:wa? I:pa yehwa sah, ne:n, tein teh tikmattok, ne:n, .... De i:n teh tikilia xokotatopo:n, ¿i:pa yehwa sah i:n kowit kwaltia oso onkak okseki kowmeh tein no: ihtikoyo:ni? Pos komohkó:n, *este**, nochi a ne:n i:n tein tite:chtapowih sayoh xte:ili, ne:, xte:chili ne: moto:ka:y wa:n moxola:l. report {esto es, como Commelina spp.} {Lobelia cardinalis} {Solanum nigrescens y especies relacionadas dentro del grupo S. nigrescens} {Croton draco} Mm. A:, yo:n x..., xokotatopo:nxo:chit, kiliah, tehwa:n tikiliah xokotatopo:nkowit, yo:n xo:chit pampa etok xo:chit. Kiliah xokotatopo:nkwowit *porque** n' ikowyo, ikowyo nejó:n ihti..., ihtiyo:loh ke:meh po:chne. Wa:n yehwa yo:n, *bueno** tehwa:n tipi:piltsitsi:n a:mo onkaya *más** a:wiltsitsi:n te:chkowilia:yah n' tota:tahwa:n, wa:laya de parahko, *de plástico**, te:chchih..., timochihchi:wilia:yah *o** te:chchihchi:wilia:yah n' tota:tahwa:n seki tein tanehnekih. Tiktekih kowtsitsí:n wa:n tikihtiye:ktiah, wa:n yo:n ko..., yo:n nejó:n de kihtiye:ktiah ya mochi:..., ihkoyoktik mahyá: se: *tubo** moka:wa yo:n kowtsí:n. Ompa ke:mah te:chakayah se: ohtatsí:n wa:n yo:n tikwiah xokotatopo:n *porque** tika:wiltiah xokoe:wat ika, ke:meh i:n *tiempo** xokot ya. E:..., t'tekitih xokot wa:n tikihki:xtiliah n' ie:wayo wa:n ika tik..., tikte:..., t'te:ntiah tepitsi:n, kite:xihxi:mah, mahyá: te:neh, para se: itatsi:n ima:kowa:n se: ki..., kitahta:lia ihkó:n, mahyá: se: kiteki a ika yo:n xoko..., yo:n xokoe:wat. Wa:n ke:mah se: kita:lia ika yo:n ohtatsí:n, kitope:wa *hasta** i..., ka:m..., *cerca** ki:sati a ikwa:pan, n..., no: tiki:xeheko:s ka:n tamiti:w wa:n ke:mah sepa se: tiki:xtia oso e:yi. Wa:n t'tope:wa sepa sah topo:ntiki:sa, kiliah xokotatopo:n tiki:xmatih yo:n, ika..., iwki moto:ka:ytia yo:n pa[ra]kwaltia para a:wil. Yehwa yo:n tikwiah tehwa:n toa:wil tehwa:n wehka:w, ekintsi:n pos a:mo kikwih ok m' pi:pilmeh, ekintsi:n kikwih *bicicletas, co:cochemeh**. Tehwa:n tiki:xmatkeh tota:tahwa:n, ke:mih *pobres**, te:chihchi:wiliah ne: a:wil pero de nika:n ti..., tein tehwa:n mochi:wa. A:mo wa:lah de parahko. Yeh ika tikiliah xok..., ika mo..., mo..., mono:tsa yo:n kowtsí:n xokotatopo:nkwowit. Wa:n no: kwaltia *para corral** semi, yo:n kito:kah ka:mpa *tacorraltiah**, kite:mowah yo:n *porque** ihi:xeh wa:n itsmoli:ni kwaltsi:n yo:n, kwaltsi:n itsmoli:ni yo:n xiwit, a:mo mone:neki. Mi:xtohto:ktiw mahyá: ma:talin. E:..., *por eso** kwelitah *para tacorraltiah** ika. Ke:mah, yehwa sah yo:n, a:mo teihsá: *más**, *más** kitatekiwtiah, nió:n para kowit, soh *para corral**. *Pero para** kowtati:l, no: kwaltias tak, *pero más** kikwih *para corral** n' tikitah. pero semi a:yoh, ke:mah, yehwa yo:n. Wa:n nikahkwí:n sah mochi:wa, nika:n xola:lpan, nika:n San Miguel onkak. Ika *tacorraltiah** tikitanih. Ta kwowtah a:mo mochi:wa yo:n, a:mo mochi:wa. I:pa sentaman sah, i:pa sentaman sah tiki:xmatih. Ixo:chio kostik wa:n weyak mochi:wa n..., mokehketsa ihkó:n pané:, pané: yo:n, te:..., te:e:kaeski:xtia:nixo:chitmokehketsa no: ke:meh mahyá: ike:span mo..., motahta:lia ihkó:n, e:witika, mochi:wa kostik. Ke:mah. Xokotatopo:nxochi:t n' ixiwyo ne: ma:ahalaxtik, yo:n xoxoktik no:. Ke:mah, ma:ahalaxtik, xoxoktik wa:n ma:ahalaxtik, ke:meh tomakilit*igual** tamati. Ke:mah, ahalaxtik ne:n ii:xko, wa:n nejó:n *medio** tehtekontik. I:n achto ke:meh i:n ya:ya nejó:n, nika:n ka:mpa ika n' i:n, it.... Kali:ka:n talwiah, ka:mpa ekintsi:n mocha:ntihkeh ne:n Miliano ipi:pilwa:n, nochi yehwa n' onkaya yo:n no:, katka se: ohtsí:n panki:saya ka:mpa n..., Abelino icha:n katka, ka:mpa Modesto Martínez, panki:sayah *hasta** ne: ahko, ka:mpa Francisca icha:n, ka:mpa Tellezko se: panki:saya ihkó:n. Nochi yo:n ohti, nochi yehwa n' onkaya. Wa:n *baños**, a:mo onkaya *baños** ke:meh ekintsi:n de nochi, de kalan tiowih n' kalihtik, a:man tiowih *baño** kalihtik ya. Achto tia:yah kalan ne:wí:n xiwtah ya:yah, nochi San Miguel ompa ya:yah n' ka..., yo:n xokotatopo:nxiwtah. Ompa ne:n yowih wa:n yo:n xiwit kikwiah ika mopo:powayah yo:n xiw..., ixiwyo kwaltsi:n no:. Yehwa yo:n kikwiah ika. Pero a:mo kikwiah a:mat ke:meh ekintsi:n de koyo:meh ya. A:mo, ihwa:k a:mo tiki:xmatiah a:mat. Ya:yah ne: xiwihtik, mota:li:ti wa:n yowi a n' kalan. Ke:mah, pero ekintsi:n a:mo, ekintsi:n nochi mopatak, ekintsi:n nochi kalihtik, ne:n, yowih n' kalan. Achto kihtowa:yah n' ta:tahmeh a:mo niá:s, a:mo niá:s kalan kalihtik mihkwitaka:n, n' ka:n nimisto:n, mihkwitah kalihtik misto:meh. Iwki ti..., ne: kalan tia:yah n' tehwa:n te:..., timokalawi:tih kalan. Ke:mah, pero ekintsi:n a:mo wel se: yowi ok, ta: no:, no: *lo mismo porque**, ekintsi:n ne:, timiakiakeh ya, para se: mota:li:s ne: ohti, te:wa:litstokeh ya n' tokni:wa:n, *mejor**, kachi kwali se: motachihchi:wia, se: tatsaktok kaltsi:ntan, ompa se: yetok. Se: yowi kalan ya. A:mo no: wel se: yowi ok, ekintsi:n nochi kalmeh ya. Achto pos kwali tia:yah *porque** a:mo miak kalmeh onkayah. O:me, eyi, ne: tehwa:n kalika:n a:mo, a:mo miak kali onkaya. O:me, e:yi sah yetoya n' kaltsitsí:n. *Por eso** kwali tiá:s ne: timota:li:ti:w ne: ahko, a:mo a:kin mitswa:litstok. Ke:mah. Yehwa yo:n kwaltia ika mochipa:wah n' tokni:wa:n yo:n iwki katka, n' ixiwyo. Ke:mah. Ka:n teh mochi:wa iteyo yo:n, soh xo:chit sah pan..., pawetsi de kostik wa:n *después de que, de que** chika:waya pawetsi wa:n a:mo teh mochi:wa iteyo. Ke:mah, a:mo teh. Wa:ki ompa n' itsihtsi:nkaxyo wa:n ompa tami. Yo:n xiwtsí:n, xo:chitsí:n a:mo ..., onkak ata seki de xo:chit, i:pa sayoh xo:chit sah wa:n ompa tami. A:mo teh kipia k..., momaka ta:kilo:t. Ke:mah, yo:n koyo:kopa kiliah ne: yo:n xo:chit ne:, *masculinos** ata kiliah. Wa:n xo:chit tein *femeninos** yehwa n' ta:ki. Ke:mah. Yehwa yo:ni mahyá: okichxo:chit, a:mo teh, mm, poso:ni wa:n powetsi wa:n ompa tami. Yo:n selia ikowyo, a:mo, a:mo selia ita:kilo. Ke:mah. Yehwa yo:n. Pihpitsaktsitsí:n ke:meh i:n se: imahpil sah. Ke:meh se: i..., we:i ke:meh se: iwe:imahpil sah, *más** a:mo mochi:wa. Wehwei. Wa:n tahkoxihxikitik ke:n..., ke:meh, mahyá: t..., tahkoxihxikitik, ka:mpa i:xheka:n [tah]koxihxikitia. [*Por eso**]kwaltia kiliah xokotatopo:n *porque** tein, tein ka:mpa a:tik wa:n se: kite:ntia wa:n se: kiteki ne:n, ne:n xokoe:wat, wa:n i..., ike:ch motiti:chaki:ki a wa:n yo:n topo:ni a. Ki:stiki:sa sepa sah. *Por eso** ne:, kwali topo:ni *porque**, te:nkoya:wak ne:n kowit, wa:n ahko pitsa:wak a. Ke:mah, iwki yo:ni, *por eso** topo:ni. Ke:mah. Pos te:..., kanah,kas..., ka:sá: ika kikwitih *semilla**, se: k..., se: kinehneki wa:n se: kito:ka ya, para selias. Yo:n *que** semi kwaltsi:n kiteltsakwilia *para corraltsí:n** wa:n a:mo, a:mo poliwi ok. Yo:n sepa se: *kisemillarowa** a:mo poliwi ok. Mochi:wa nochipa ya. Ke:mah. Wa:n wehwei *mata** mochi:wa, wehwei, nochi tako:tsitsí:n, a:mo mochi:wa wehwei tohtomaktik. I:pa tako:tsitsí:n sah. Ke:mah. Kowtah a:mo se: kita tei, a:mo se: .... Ke:mah, ompa a:m..., a:mo onkak. E:..., mochi:wa kaltsi:ntan, ka:mpa se: kita:lia *corral**. I:pa yehwa sah, yehwa sah ne:n n'mati neh. Ke:mah. Para xokotatopo:n se: kichi:wa no: kwaltia yo:n eskowit. No: se: kichihchi:wa xokotatopo:n, se: ki..., no: kwaltsi:n, no: kwaltsi:n ki:sa n' eskowit. Ke:mah, soh tohtoma:wak mochi:wa yeh wa:n i:n xokotatopo:n pitsaktsitsí:n mochi:wa. Ke:mah, wa:n takwa:wak n' ikowyo *porque** mahyá: ohtat. Ke:mah, yeh ka..., *por eso** ki..., *más** se: kwelita yehwa yo:n, *bueno** tikchi:wayah n' a:wil yehwa n' achto. Ke:mah, kwaltsi:n kiteki ne:n xokoe:wat *porque** se: kite:nkana:wka:xi:ma moka:wa mahyá: te:neh. Ke:mah. Wa:n yo:n eskowit a:mo kwaltia, no: kwaltia koyoktik no:, pero semi ye:mani:k, a:mo kiteki xokoe:wat. Ke:mah, niman xixipochtia n' ite:mpan, a:mo kiteki xokoe:wat. Wa:n ne: xokotatopo:nkowit takwa:wak ke:meh ohtat ne:n ie:..., i..., ikowyo. Ke:mah. Yehwa sah yo:n niki:xmati neh. Ke:mah. Pos neh de, neh nimono:tsa niErnesto Vázquez, eh, niwa:le:w nika:n de San Miguel Tzinacapan. Eleuterio Gorostiza Salazar Ernesto Vázquez Chanico Eleuterio Gorostiza Salazar Ernesto Vázquez Chanico Eleuterio Gorostiza Salazar Ernesto Vázquez Chanico Eleuterio Gorostiza Salazar Ernesto Vázquez Chanico Eleuterio Gorostiza Salazar Ernesto Vázquez Chanico Eleuterio Gorostiza Salazar Ernesto Vázquez Chanico Eleuterio Gorostiza Salazar Ernesto Vázquez Chanico Eleuterio Gorostiza Salazar + Ernesto Vázquez Chanico Ernesto Vázquez Chanico Eleuterio Gorostiza Salazar Ernesto Vázquez Chanico Eleuterio Gorostiza Salazar + Ernesto Vázquez Chanico Eleuterio Gorostiza Salazar Ernesto Vázquez Chanico All values that are allowed for Transcriber Turn.mode attribute spontaneous planned All values that are allowed for Transcriber Turn.fidelity attribute high medium low All values that are allowed for Transcriber Section.type attribute report nontrans filler All values that are allowed for Transcriber Turn.channel attribute telephone studio