I:n okwilin ke:ní:w mono:tsa Yo:n *este**, ne: i:n mono:tsa ne:, ke:ní:w 'tsili:s, tsa:wanitsi:n. Tsawanitsi:n mono:tsa, nehjí:n a:mo *malo**, no: nemi sah ihkó:n sah, a:mo teisá: kichi:wa, yo:n piotsitsi:n no: kikwah, kinkwa piomeh, kikwa piomeh nohjó:n semi. Wa:n i:n *este** ka:nachi taman tiki:xmatok i:n, i:pa sentaman sah. Oso miak tamameh tsa:wanitsi:n. A:mo ta: se: ok, se: tsa:wani etok *más** we:i *parejo verde** *parejo verde** we:i, nimtswa:lkwili:s, komo nankinekih nikwa:lkwis, nikte:mos mo:sta nikwa:lkwis onkak se: tein *más verde**. *Parejo verde**, yo:n tsiktsi:n, yo:n tsiktsi:n, onkak *parejo verde** Wa:n i:n okachi tsikitsi:n kwali nohjó:n we..., we:i, *mismo** yehwa, ke:meh tehwa:n *ticristianos** seki t'nohne:lmeh, seki telwehweimeh , ihkó:n nohjó:n no:. Wa:n i:n a:mo kipia iahtapalwa:n. Ke:mah kipia iahtapaltsitsi:n, a:mo tikita, kipia iahtapaltsitsi:n tsikitsitsi:n, ke:mah. No: pata:ni *o** nehnemi sah. No:, no: pata:ni, ata no: pata:ni, no: pata:ni, no: tsikwi:ni. Wa:n i:n a:mo, a:mo teh se: kikwi A:mo, a:mo teh *servirowa**, a:mo teisá:, para se: kikwis a:mo tei..., a:mo teis..., para tehwa:n, sayoh nemi sah *porque** no: ihkó:n dios kika:wak nemi sah pero *demás** a:mo teyi *sólo** para piotsitsi:n kikwah komo kahsikeh kikwah no: piomeh. Wa:n i:n ka:ni se: kinahsi. Ompa ne: *rancho** onkakeh, ompa onkakeh *siempre**, xiow ihkó:n xiwtah se: kita ompa ne: yetokeh. Xiwtah nemih Xiwtah nemih, xiwtsi:n ika motekipanowah, *por eso** a:mo *dańeros**, mm. I:n a:mo ke:man tikakilia a:kin ox we:lkeh, mah se: kinkwa. A:mo, a:mo ke:man, nohjó:n a:mo we:lkeh, we:lkeh *todavia** nohjó:n okseki okwilimeh, ke:meh yo: kwow..., kwa:okwilimeh ne:pa ka:mpa tietoyah ekin, ata ompa yetok yo:n se: we:iko..., ompa kimpia yo:n okwilimeh we:lkeh, wa:n yo:n kiniliah xo:no:okwilimeh, kihtowah yehwa:n no: we:lkeh kihtowah pero tehwa:n a:xka:n a:mo tikwah ok pero tota:tahwa:n kinkwa:yah. A:mo tikmati ke:yeh kito:ka:yiah tsa:wanitsi:n. A:mo, a:mo n'mati ke:yeh, a:mo, ihkó:n de ni:xpeta:n pos i:pa kiliah, kilia *noabuelito** kilia tsawanitsi:n, tsa..., tsawanitsi:n, ke:mah, wa:n se: we:itsa:wani *más verde, más** xoxoktsi:n, *más** xoxoktsi:n *más** we:i, mm. I:n i:pa tsikitsi:n sah. I:pa no:, i:pa ihkó:n sah, yo:n i:pa ihkó:n sah. Nik..., nikwa:lkwis oksé: komo nankininekih nankitaskeh nikwa:lkwis tein we:i tsa:wani pero atox akis, atox akis nohjó:n *botellitas**, atox akis, pero *bueno** nikwa:lkwis ma:ski itech se: *topo** nikwa:lkwis, mm para nankitaskeh. *Bueno** x'te:chilwi moto:kay. Pedro Santos Castańeda.