<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<!DOCTYPE Trans SYSTEM "trans-14.dtd">
<Trans scribe="Eleuterio" audio_filename="Xaltp_Narra_MFC307_Nikaan-panook-see-teetsaawehekat_2009-09-25-h" version="1" version_date="141123">
<Speakers>
<Speaker id="spk1" name="María Ocotlán Fermín Cabrera" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
</Speakers>
<Episode>
<Section type="report" startTime="0" endTime="639.1941875">
<Turn startTime="0" endTime="639.1941875" speaker="spk1">
<Sync time="0"/>
Pos nejó:n ne: a..., o:me xiwit,
<Sync time="4.665"/>
itech *veintido...**, itech sempowal wa:n o:me de agosto,
<Sync time="9.353"/>
niwa:lahka *cli...**, nika:n Cuetzalan,
<Sync time="12.648"/>
wa:n i:pa nikaktiwa:lah itech *carro** monohno:tstiwi:tseh
<Sync time="17.059"/>
*que** yo:n aya:mo yehwa,
<Sync time="19.818"/>
pero soh nimolia nehwa, ke:yeh n' kimatih *que** aya:mo yehwa.
<Sync time="24.095"/>
*Todavía** wa:la:ti *de las dos**,
<Sync time="27.836"/>
de o:me *hora** tio:tak wa:la:ti,
<Sync time="30.894"/>
*más** ok.
<Sync time="32.724"/>
Entó:s nikpano:ltihtiwets ne:n kokoxkeh
<Sync time="36.452"/>
n' *hospital**
<Sync time="38.305"/>
wa:n niman *nimocarrotamo:t**,
<Sync time="41.51"/>
pero niahsik nokalihtik,
<Sync time="44.345"/>
*pero madre santísima**, mah *dios** te:chpale:wi,
<Sync time="49.1"/>
*hasta** pané: moma:malakachowa[h] n' kwomeh.
<Sync time="52.685"/>
Moma:malakachowa, mopi:pitskahka:wa n' ehekat, pero xkita pero telsenka n' *dios**.
<Sync time="59.328"/>
Katka mi:lkone:tah, hko:ntsitsi:n mi:l, hko:ntsitsi:n mi:l,
<Sync time="63.962"/>
*pero parejito** kisowak ta:li:xko.
<Sync time="67.145"/>
Niahsik nokalihtik wa:n *aguacero**,
<Sync time="71.587"/>
pero de mela:w n' kiowi *señor**,
<Sync time="75.359"/>
Niahsik nokali..., nimolia, kihtowa se: *noahijada**,
<Sync time="79.734"/>
a:mo xiow, a:mo xiow kihtowa *madrina** kihtowa *porque** mitswi:kati n' ehekat.
<Sync time="83.819"/>
A:mo ne:chwi:kak[ne:chwi:kas] wa:n komo ne:chwi:ka mah ne:chwi:ka nikilia, xka:wa ya, *porque** neh nikinitas..., nikinitasneki nikilia nopiliwa:n.
<Sync time="89.422"/>
Pero ka:n ta: tikinitas kihtowa, x..., *mejor** x'chia kihtowa *porque** komo a:mo kihtowa mitstamo:tas kihtowa wa:n
<Sync time="97.181"/>
miak a:t yahtok itech n' *carretera**. A:t yahtoya ihkó:n
<Sync time="103.377"/>
de wehka..., de wehkapan.
<Sync time="105.364"/>
Kipa:panawia, kipa:panawi:ti n' a:ohte:noh,
<Sync time="109.159"/>
Ni..., kihtowa, aya:mo xiow kihtowa. Nikilia k..., a:mo, nia:ti nikilia nika:wí:n nikilia. Ampó:n mitspechi:s kowit.
<Sync time="115.244"/>
*Ave maría santísima**,
<Sync time="117.757"/>
ne: tahko *carretera** nia:to ke:meh ka:mpa nna:lkalakiti a para nokalihtik,
<Sync time="121.82"/>
nikmachilia *cristiano de mi alma**, ne:chahkokwi a.
<Sync time="126.409"/>
A:man ke:mah, nimolia, tak nia:ti ahko ya *porque** pos niat..., niahtok a.
<Sync time="130.985"/>
Ne:chahkokwi ika nochi *noa:iloh**, ne:chahkokwi a n' ehekat.
<Sync time="135.382"/>
Pero ke:n n'chi:wati nimolia sayoh..., sayoh wa:n nose:lti,
<Sync time="138.999"/>
i:pa ne:chilia:ya nimolia *que** mah a:mo nikalanki:sa.
<Sync time="142.182"/>
Pero wa:lah se: *manada de** ehekat, pero xkita ne:chwi:ka ahko.
<Sync time="146.892"/>
Ahko, nipanki:sa ya.
<Sync time="150.142"/>
Entó:s nimolia, pero a:mo nikalakiti:w ne:pa, nimolia, nikalakiti *hasta** ne:.
<Sync time="154.763"/>
Kihtowa ne: se: no..., noxwi:tsi:n yetok, yetok *secundaria**,
<Sync time="160.334"/>
momá:n, momá:n, kihtowa, xwi:ki nika:n kihtowa, *porque** telmitswi:kati n' ehekat.
<Sync time="164.709"/>
Pos ihkó:n ya sah n'chi:wtiw,
<Sync time="167.009"/>
wa:n nika:n *puro** nia:paltik, nihxi:ka de a:t.
<Sync time="171.308"/>
Entó:s yo:n nikalak ompa,
<Sync time="173.741"/>
oksé: *mano** wa:lah,
<Sync time="176.04"/>
*ay dios, hasta** ke:meh eskia kikisi,
<Sync time="179.946"/>
ke:meh eskia kikisi nejó:n ehekat wa:n xkita pero moma:malakachowa n' kowmeh.
<Sync time="185.929"/>
*Dios nuestro señor** tapale:wih *que** nokali a:mo teh *kipasaroh**,
<Sync time="191.657"/>
pero ka:mpa yetok se: *nomuchacho**,
<Sync time="194.572"/>
ihkó:n yetok *nomucha...**, ih..., *[co]mo que** nika:n yetok *nomuchacho**
<Sync time="199.237"/>
wa:n nika:n etok se: kowtsapot,
<Sync time="202.34"/>
pos yo:n kowtsapot ya *mero** kiya..., kwali *que** a:mo yahki para ne:.
<Sync time="207.072"/>
Nejó:n kowtsapot yahki para ne:.
<Sync time="209.907"/>
Wetsik para nipawí:n.
<Sync time="212.898"/>
*Bueno**, yahki para nipawí:n,
<Sync time="216.737"/>
wa:n neh nikwik ohti para ne:,
<Sync time="218.899"/>
ihkó:n nipanki:ste:w, *eso** no: ne:chte:mo:ko se: *nomuchacho**, tein nimitsilia momachtih ne:..., nika:n no:.
<Sync time="225.653"/>
*Momacita** kihtowa, xihsiwi, kihtowa *porque** ye:kye:wa ya nimitste:mohtok, neh ntami nemik a kihtowa.
<Sync time="230.988"/>
Pero ne:chiliah kihtowa *que** tiwalah ya entó:s sepa nimokepak.
<Sync time="234.024"/>
A:mo nikilia, ta: ampó:n niahtok.
<Sync time="236.658"/>
Oksé: *mano** wa:le:w *dios**, wa:lah wa:n
<Sync time="240.801"/>
*hasta** se: ke:meh i:n *coladokali**,
<Sync time="243.493"/>
*hasta** pané: uuyoka
<Comment desc="algunas personas dicen &quot;uuyoka&quot; en lugar de decir &quot;wiwiyoka&quot;"/>
 *dios**.
<Sync time="246.14"/>
A:man ke:mah, nimolia,
<Sync time="248.484"/>
a:man ke:mah nimolia, xa: nika:n sah,
<Sync time="251.297"/>
te..., se: kali *colado** itampa timoketsatoh ke:meh i:n kipia tayekawil,
<Sync time="256.958"/>
pero n'machilia *hasta** pané: uuyoka.
<Sync time="260.342"/>
A:chá: nika:n sah nikilia popá:n. Kilia[ne:chilia] ¿ke:yeh?
<Sync time="263.748"/>
Wa:n pos neh nikiwi:ka o:me *escueleritos**.
<Sync time="266.36"/>
¿Ke:yeh?, nikilia. Pos *hasta** pané: uuyoka nikilia i:n kali.
<Sync time="271.106"/>
Ke:mah, kihtowa *porque telfuerte** m' panowa.
<Sync time="274.244"/>
Se: *chorro mo que** yetok n' ahko ke:meh i:n,
<Sync time="277.414"/>
mona:lpi:pitsketsa *pero hasta** ke:meh ne: a:..., ke:meh ne: ka:mpa ne: tantok n' *pretil**
<Sync time="283.485"/>
wa:n mokahka:wa n' a:t.
<Sync time="287.347"/>
Wa:n xkita, 
<Sync time="290.026"/>
*parejo** m' piomeh kimpapatatsaya, pero kimpapatatsaya kiniwi:ka ika n' ehekat.
<Sync time="295.352"/>
I:pa nikimpia piomeh, ki:mpapatatsa m' piomeh.
<Sync time="300.388"/>
*De veras** te..., pano:k nejó:n ehekat pero de mela:wak.
<Sync time="303.973"/>
Kichi:wak a *dos años**,
<Sync time="305.928"/>
kkalakih *tres años** i:n *veintidos de agosto**,
<Sync time="309.299"/>
sempowal wa:n o:me de agosto, ihwa:k i:n *mero pasa:roh**.
<Sync time="313.42"/>
Pero neli *has...**, seki *hasta** cho:kayah ya *porque** pos ka:n t'matiah ok toni t'chi:watih,
<Sync time="318.924"/>
*hasta** totio:pantsin,
<Sync time="321.692"/>
totio:pantsi:n se: *pedazo** kkwa:..., kikwa:ki:xtilih n' i..., n' i..., n' *itejita**.
<Sync time="327.407"/>
Ke:mah, wa:n *pero dios** te:chpale:wih,
<Sync time="331.416"/>
a:mo teh *pasaroh más**.
<Sync time="334.094"/>
*Después de** yo:n, yo:n tio:tak a,
<Sync time="337.644"/>
nimolia pero ox ne:..., ox ne: wa:la:s ok,
<Sync time="340.381"/>
pos kihtowa:yah *que** wi:tsa ok, *siete huracanes** ki:saskia ok,
<Sync time="345.707"/>
*siete** ok ki:saskia, de yo:n ihwa:k *siete** ki:saskia ok.
<Sync time="350.252"/>
Oksé: *viaje** pano:k, a:mo *igual** ok, *menos** ya.
<Sync time="354.73"/>
*Menos** ya nejó:n pano:k, entó:s de yo:n *menos** a m' pano:k,
<Sync time="359.543"/>
se: yowak,
<Sync time="362.57"/>
se: yowak wa:n kihtowa ne: no:..., nox..., noxwi:wa:n ya *casi**,
<Sync time="367.985"/>
¿ka:n t'mowilia momá:n? ¿Pero ke:yeh nikilia n'mowili:s?
<Sync time="371.49"/>
Ta: komo nimikis i:pa nimikis nika:n.
<Sync time="374.941"/>
Wa:n komo ne:chkalanki:xtia pos *sólo** mah ne:chki:xti nikilia ahko, ke:meh tepa:mit nik..., 
<Sync time="380.445"/>
*bueno block** sa:liwtok,
<Sync time="383.169"/>
komo ne:chki:xtia ne:chki:xti:s ahko.
<Sync time="386.843"/>
Ke:mah. *Sólo** ahko nikilia mah ne:chki:xti, pero n'mowili:s a:mo n'mowili:s.
<Sync time="391.307"/>
kwali n'nahna:nkilia nikilia mop..., *moabuelito** nikilia *cuando** kwala:ni,
<Sync time="394.812"/>
wa:n ke:yeh nikilia n' ekintsi:n mah n'mowili. Ka:n n'mowili:s.
<Sync time="398.709"/>
'Me:wa ke:mah, 'motokotsta:li.
<Sync time="401.187"/>
*porque** mo:má:n nikilia *cuando** mitskwala:ntia nikilia *de veras** tiknahna:nkilia.
<Sync time="405.049"/>
A:mo xmotsohtsompacho, n'tila:nilia n' a:ya:t.
<Sync time="409.415"/>
Niki:xtilih n' a:ya:t para mah, mah kimati toni n' tatsakwi:ltilis.
<Sync time="414.928"/>
Semi *violento** siwa:piltsí:n pero
<Sync time="419.192"/>
nikilia xki:xti nikilia n' ti..., n' a:ya:t nikilia wa:n ximote:ka paniá:n wa:n xmoketsa nikilwia, xne:nento.
<Sync time="426.103"/>
Neh nihkatinemi, niman nikihto:skia ke:meh i:n tatane:stok,
<Sync time="430.893"/>
ta: yowak, *hasta** pané: kikisi.
<Sync time="435.916"/>
wa:n motso:tsowi:tekiki ne:n se: *pimienta** ihkak nokali:xpan, ki:tso:tsowi:tekiki n' kali, kitso:tsowi:tekiki n' kali.
<Sync time="445.394"/>
*Hasta** nika:n sah, nimolia. Ta:ká:n ne:ch..., *o mo..., sea que** mokwitakepa nimolia m' *pimienta**,
<Sync time="451.434"/>
*a ver** ka:nika motsontia.
<Sync time="453.398"/>
Komo ne:wí:n, ne:wí:n *o** nika:mpa, nika:mpa, wa:n..., *pero s..., caso es que** ompa tietokeh.
<Sync time="457.729"/>
Ka:n tia:tih, yowak. Pero a:mo,
<Sync time="463.166"/>
*solamente** ka:mpa yetok n' *imagen**,
<Sync time="466.537"/>
*solamente** yehwa *dios** kitak wa:n ta:ltikpak *sólo** ompa mopale:wih,
<Sync time="471.76"/>
*demás** nochi ki:xkepak.
<Sync time="474.305"/>
Pero ka:mpa yetok n' *imagen de** ne:..., katka *nimayordomo de San José**, a:mo teh *pasaroh**.
<Sync time="480.859"/>
Se: kwali *partecito**, ke:meh i:n,
<Sync time="483.752"/>
ke:meh ne:, entó:s ompa nimoketsato.
<Sync time="487.68"/>
Ne:chpale:wi nikilia popá:n,
<Sync time="490.203"/>
*sólo** tehwa tino:pá:n, a:mo a:kin.
<Sync time="492.85"/>
Komo tne:chka:w nikilia [mah] ne:chki:xti n' ehekat nia:ti wa:n komo a:mo nikilia a:mo xne:chma:petsko.
<Sync time="497.605"/>
Ne:chwetskilihkeh nopilwa:n.
<Sync time="501.659"/>
Timo..., *o** tiwe..., ih..., ke:..., a:h..., pero titaneltoka timochi:w kihtowa iwa:n ne: *San José**. Nik..., ke:mah,
<Sync time="509.329"/>
yehwa nikilia ne:chka:wa n' ta:ltikpak,
<Sync time="511.396"/>
i:n tikihtowah nikilia ne: ti..., *como que** a:mo tikwehwelitah,
<Sync time="515.07"/>
pero n' tein ilwikak yetok nikilwia 
<Sync time="517.258"/>
yeh ne:chitstok *que** n'ta:tawtihtok mah a:mo ne:chma:petsko, mah a:mo ne:chma:ka:wa *porque** yehwa ne:chiskaltih,
<Sync time="523.209"/>
yehwa ne:chesyo:tih, yehwa ne:chcho:kilo:tih
<Sync time="526.995"/>
para a:man nika:n nihkak nisiwa:t.
<Sync time="529.441"/>
I:ni, i:n nikilia yehwa *mero** n' kimati
<Sync time="532.232"/>
iwa:n towe:ina:ntsi:n nikilia *virgen concepción**, yehwa nikilia yeh *ipareja**.
<Sync time="537.312"/>
A:mo a:kin, nikilwia, a:mo se: *persona**.
<Sync time="541.844"/>
I:n neh n'mattok nikilwia ka:ni wa:le:wtokeh.
<Sync time="545.161"/>
*Sólo** n' ta:ltikpak nikilwia wa:n ilwikak *porque** n' ilwikak yetok se:,
<Sync time="549.728"/>
tein yo:ltok, tein tahtowa.
<Sync time="553.558"/>
Nika:n tietokeh nikilia i:n a:mo ttamatih,
<Sync time="557.04"/>
tein yo:n ne: okseki, okseki *religión** kipiah
<Sync time="560.634"/>
a:mo nikiwelkakilia, a:mo nikwelita.
<Sync time="563.692"/>
Neh nikwelita ne:chnohno:tsaskia se: ma:ski tehwa:tsi:n,
<Sync time="567.308"/>
pero x'te:ne:wa ne:..., x'te:ne:wa tio:pan,
<Sync time="571.058"/>
'te:ne:wa *santos**,
<Sync time="573.804"/>
tota:tahmeh tikihtowah.
<Sync time="576.585"/>
'Te:ne:wa *lo que** tein ilwikak yetok, tein yo:ltok,
<Sync time="579.688"/>
*uta** yo:n n'welkakiskia.
<Sync time="581.956"/>
Pero onkak nimitsilwi:s ke:meh yo:n s..., yehwa ya yo:n *señora** Camelia,
<Sync time="588.063"/>
n' *Camelia** yo:n a:mo, a:mo, a:mo towa:n tekiti ok.
<Sync time="594.938"/>
Wa:n okseki
<Sync time="601.59"/>
pero yehwa neh nikwelitaskia,
<Sync time="604.394"/>
kihto pos ompa i:n t'teki..., yehwa i:n t'chi:watih iwa:n *dios, que**
<Sync time="608.805"/>
*uta, feliz navidad**.
<Sync time="612.077"/>
E:mah.
<Sync time="617.256"/>
Pos a:mo, *feliz navidad porque**
<Sync time="624.038"/>
*cuando** yo:li *niño dios** tietokeh *feliz navidad**.
<Sync time="628.346"/>
Tehwa:n neli de..., n' tein ta:ltikpak tietokeh a:mo tikwelitah,
<Sync time="633.993"/>
pero tein ilwikak etok ke:mah.
</Turn>
</Section>
</Episode>
</Trans>
