Aha *Ape:nas** i:n, a:xka:n *quince días** mero, a:xka:n *quince días**, se: pili nemik *media noche**. Wa:n yo:n pili nemik a:mo wel nemia, a:mo wel nemia *porque** takah *por lo mismo de** nika:n kkwitok ne: *niombligo** yahki para ne:, ihko:n yahtok itech nimoma:n wa:n ne:n kechilpitok, ento:s yo:n pili ehkok a:mo kakistik, p[e]ro ke:meh ne:, wenoh neh *niktomarowa cursos ento:s** ne:chilwihkeh ke:nikchi:was, kihtowah, *cuando** se: pili kihtowah ehko wa:n a:mo tsahtsi, *carrerita** kihtowa tikwi de i:n tasa:l, de i:n tasa:l, tikwi i:n tasa:l wa:n nejó:n pili tikwi, nika:n tikchi:xtok i:n pilitsi:n ihkó:n, *asi que** ehkok a nochi, *tiktaparowa nicara** wa:n *carrera** tikchipa:wa ihkó:n, tikchipa:wa *pare:joh**, tikchipa:wa wa:n koma:mo kakisti *mediatamenteh** tikepa ihkó:n, ihkó:n tikchi:wa wa:n nika:n tikmaga ihkó:n ihkó:n *orale** wa:n xihsa, wa:n xihsa a:mo xk, a:mo xkochi xihsa ihkó:n, ihkó:n t'chi:wa wa:n ke:mah tikepa ya ihkó:n wa:n ke:mah ihkó:n se: kichi:wa nejó:n pili, tikitas n' pili ihkó:n kichi:wak a ma:sok a, pos no: timowelita ya n teh *porque** ttata:nik a, mm, ihko:ni yo:n titata:ni porke tikyo:litih nejó:n pili. Ke:mah *de una vez de** tikita moyo:lkwik a, ento:s nika:n t'ta:lia ihko:n, mah ihkó:n yeto *nicarita,** ihkó:n mies ke teh nika:n tikilpia ika n' *ombligo**, teh nika:n tikilpia ika n *ombligo**, tiktamachi:wa de ihih, ihkwí:n ento:s *mediatamente** tikteki, p[e]ro ta: achto tikilpia, achto tikilpia nejó:n pili wa:n ke:mah tkalakilia ya n' *tijera,** a:xka:n *tijera** a:man a:mo tikwis *mache:teh**, nika:n n'teki ihkó:n, ke:mah ne: niktekia wa:n ke:mah nik..., n' *pinza** kipia *niombligo** ka:mpa *señora** yetok, para:mo ne: kihto:s panki:sa, mah panki:sa *como** panki:sa pro mo..., yeh i:pa kipia *que** motsakwili:ti:w, kipia *pinza**, ihkó:n neh ntekiti wa:n se: pili *como** kimati *que** ne:, yo:n ne: tikihtowah *atravesado, ento:s** tikwih wa:n *tiksobarowah** ihkó:n, kwaltsi:n kwaltsi:n nochi *parejo** wa:n ke:mah tiktope:wah ya wa:n tila:na nika:n i:n wa:n ihkwí:n tikwi:ka, ihkó:n, ihkó:n wa:n nika:n t'tila:ntiw ihkó:n t'chi:wa, ihkó:n, ihkó:n tiktokia para nika:n mah yowi *frente** wa:n de yowi *frente** sepa t'machilia nika:n i:n *hasta mismo** te:moma:n a:man x'machili "*a pos** yema:niak, i:n yetok o: nika:n yetok a", *mismo** yeh mitsilwi:s te:moma:n ke yetok *frente** ya ne:n *nicabezita** porke nion nika:n a:mo k'kokowa ok wa:n nion nika:n a:mo k'kokowa ok. *Ora** koma:mo teh kikaki, a:mo te: kaki nejó:n kone:t, anto:s tikwi n' tasa:l, se: tasa:l de i:n wa:n tikalakilia itahkoya:n, tikalakilia itahkoya:n wa:n ihkwí:n t'chi:chi:wa ihkó:n, koma:mo t'patilowa ihkó:n wa:n ihkó:n t'chi:chi:wa ihkó:n, para *t'trataro** de ke moye:kta:li:ti nejó:n pili, a:mo yehwa n' kimatis tehwa n' tikmatis mm, nehwa, ihkó:n neh ntekiti, ihkó:n nikchi:was wa:n kipia ke ne:... wa:n n'ye:ktalia sepa ihkó:n wa:n sepa n'machilia ke:ni:w yetok, ka:nika yetok *nicabeza**, ka:nika yetok *ninalguita**, de nika:n nikwitako:n tikihtowah, nikmachilia, ke ompa ya yetok, ento:s a:xka:n nikilis kwalia, porke ompa yetok a, mm, ihko:ni, porke onkak nikita... Wa:n neh *nopacientes** a:mo xkito mota:lia *bola** nika:n, a:mo, kitstikah n' tode..., *dios**, neh *nopacientes** ke:meh nietok ihkó:n yetokeh ihkó:n melaktsitsi:n, miak *paciente** nikita *bola** mota:lia nika:n, ke:yeh porke a:mo kinpahpachowah, a:mo kichi:wiliah *sobada,** a:mo kimela:wah, yetok *bola,** miak miak ne:pa n' *hospital**... Ke:meh t'tekitih timiakeh, sayoh nikinitstok p[e]ro neh *nopacientes** a:mo ihkó:n. Se: *señora** xiw, xiwtik i:n *julio**, nikita..., *nikinatenderoh** o:me, o:me pilimeh nimah *al tiempo**, se:sah *señora, cuates**, ka:nmotaya kox o:me:n, kitstika *todios nuestro señor** ke a:mo motaya kox o:me:n tave..., *nivelado** yetok ihkó:n wa:n ke ehko se: wa:n se: aktok nika:wi:n ok, *nikina:tende:roh** o:me, o:me pilimeh, kwaltsi:n ne: moki:xtihkeh, ekintsi:n wehwei pilimeh ya kwali nehnemih ya, xiwtik a i:n *Julio**, mm, nehwa *nikinatenderoh hospital**, a:mo, a:mo kinekik n' *señora** mah *katenderoka:n** ne:n *doctores** nehwa mah *nika:tende:ro, nikatenderoh** mm. No: nikmatilia yo:ni ke:ní:w, o v... se:, yehwa ya ke:meh i:n teh tikihtowa xikmatili para se: *embarada**, ke:mah, se: *embarada**, tikwi se: tilmah wa:n tikta:lilia nika:n i:n wa:n tiktetsi:lowa ihkó:n, ihkó:n t'chi:wa ihkó:n, *cruzado**, nika:n wa:n nika:n wa:n niyo:li:ka:n wa:n nika:n, kwaltsi:n t'te:tetekwinowa wa:n ke:mah nika:n tiow a, para itahkoya:n ya, kwaltsi:n moka:wa n' k..., n' *cristianos**. Ihkó:n ne:, ihkó:n ne:, mela:w ihkó:n kihtowah ke miakeh..., ihkwi yo:n ne: kwelitah *notrabajo** seki, ke:meh kwelitah seki wa:n ke:meh a:mo kwelitah pos neh ntekititok. mm, kiwi:ka *veinticinco años** a *de reg, nirregistrado**, mm, ke:mah *veinticinco años** a *nimorregistraroh** ke:mah ¿a:mo se: mikik mokone:t? Gracias a dios** aya:mo teh miki noma:ko aa a:mo teh miki, porke yehwa ya tein mikiskia, yehwa ya nimitsilwihtok ke:ní:w nikchi:wa ihsiwka, *carrerita** nika:n i:n nikma: ikwitako:nko ihkó:n, *parejo hasta** nika:n *niespalda**, nika:n nochi *parejo** ihkó:n maga ihkó:n, *ora** wa:n xihsa wa:n tiowih ta: tikwiti *a ver** to:n..., siwa:pil okichpil *orale** t'tisitih o tak..., tikwohkowitih a:mo xk, a:mo xkochi xiihsa ke:mah, tiowih. Ihkó:n se: kino:tsa nejó:n pili, ke:mah xihsa wa:n tiowih porke tia:tih tikwitih tokwow o tikwit..., timotixili:tih komo siwa:pil pos timotixili:tih, komo okichpil pos tikwitih tokwow tikelna:miktok ata, poliwi kwowit a:mo teh tokwow, ihkó:n nikilia n' pili para mah i:xpeta:ni wa:n pe:wa n'te:npi:tsa komo n'te:npi:tsa wa:n ne:n se: kwetax ihkó:n n'pia, pe:wa nikanihtikka..., ke:meh eskia ika nikax..., nikanihtikpi:tsa, ke:mah niki:xtilia n *plemah** mm, nikpia no: para ki:sas n *plemah** nikpia, mm. Ihkó:n ntekiti. ¿Ke:ni:w tite:pahpachowa? Mm. ¿Ke:ní:w? de: n..., ¿ko:ni? ¿ika to:ni? ¿mm, ko:ni tite:papachoa? pos no mo..., *bueno como** ke:meh i:n tikihtoa ke *embara:dah** sah, *bueno** ta:ká:n nikohkowtik, taka:n ne:chkokowa *nolo:moh** o ta:ká:n ne:, ke:meh iksa: ts..., tehwa:n ne: tikwitih tokwow wa:n tikiowi:lowah wa:n te:chkokowa *tolo:moh**, *o bien** tikwih *refinoh o bien** tikwih se: *pomada** komo yetok, ika yo:ni ihkó:n kwaltsi:n t'yema:nia ihkó:n, ihkó:n wa:n tikyema:nia nii:ka:n ompa ke:mah tiow a para nika:n, *igual parejo hasta** imetsko para se: kiyema:nia nochi n' *cuerpo**, ke:mah, ihkó:n tikchi:wah. Mmm, mm. A:koni mitsmachtih? a:mo a:ki ne:chmachtih, ¿de tite:pahpachoa? ika n' kone:meh a:mo a:ki, mmm a:mo a:ki, neh nose:lti nmone:xtilih porke ke neh *noseñor pobre** a:mo *rico** anto:s yeh yowi tekititi wa:n nehwa nioli:ni ihkó:n tehsa: ika, anto:s nikwi ne:n, nikwi notapech wa:n nimota:lia, nimota:lia wa:n ihkwí:n n'tope:wa nopili, ka:mpa n'machilia ne:chkokowa ompa n'tope:wa nopili wa:n n'tsakwilia nika:n, nika:n i:n n'tsakwilia o ka:nika ne:chkokowa wa:n nika:n n'tope:wa ya i:n *nicabeza**, taka:n ne:chkokowa nika:n nokehke:stsi:ntan pos niktope:wa ihkó:n, mah yowi *frente** wa:n koma:mo komo ne:chkokowa nika:n i:n nochi, pos nikwa:lki para nika:n ihkó:n, ihkó:n mah panki:sa, porke mota:lia ne:n *nicabeza** ihkó:n, antos i:ni n' te:kokoh ke:mah komo mota:li ihkwí:n *nicabeza** wa:n nika:n i:n, entos te:kokoh ya i:n niahahkolwa:n, nika:n mopexo:nti:ki wa:n para:mo *pos mejor** x'kakotila:na. Nehwa a:mo aka ne:chmachtih *mismo nopersonal** nimomachtih, mm wa:n nikitaya niwelia ihkó:n nikchi:wa pos pe:wak neh mismo nimopahpachowa ya, *por fin** ne:, okseki ihkó:n nosiwa:ikniwa:n "a ke neh ne:chkokowa notahkoya:n, a ke neh ne:chkokowa nopox," mote:ka nikili:s mah tspahpacho, "*ale** komo t'chi:wa *favor** xne:chpahpacho" mm n'pahpachowa ya, ke:ntimoka:wak? "kwali nietok, kwali nietok ekintsi:n ntamati:yak" mm, kihto:s "ne:chkokowa:ya nika:n, o ne:chkokowa:ya nika:n, o nika:n i:n, p[e]ro nipah..., ni, nikaxa:nik ekintsi:n kwali nietok" ihkó:n ne:chilwiah mm, ihkó:n ne:chilwiah n' *pobres** tokniwa:n wa:n neh nimolia ke ke:mah neli de se: mopahpachowa pos se: yema:nia. A:mo aki ne:chmachtia nose:lti nimomachtih nehwa mm, a:mo aki ne:chmachtia de..., wa:n, wa:n se: *parte** ekintsi:n nochi neh nika, *nikinatenderohtok** nosiwa:mowa:n, mm, nosiwa:mowa:n nikinpia ne: ma:kwi:limeh nochi neh *nikinatenderohtok** mm,, *cada** se: pili kipiah nikinita nehwa, pro aya:mo se: mikik, mikik se: p[e]ro pos a:mo kipiak, ne: *dos horas** kipiaya ne: *once meses**, mm, we:ia, p[e]ro kokolis kahsik pos a:mo t'matkeh de ihsiwka momikilih n' pilitsi:n mm, yehwa ne:chnohno:tsa de o:n pili tein mikik, pos yeh mikik *porque** ne:, yeh mikik kwa:lkiah nika:n *particular** kwa:lkia nipopa:n, kwa:lkia nimoma:n wa:n kwa:lkwite:wkeh yo:n pili sayoh tatasi wa:n mihso:ta, ento:s k'kalaki:toh ka:mpa se: *loctor** wa:n ento:s ka:mpa yo:n *loctor** i:pa kihtowah ke kinimiktia n' pilimeh. Ke:mah se: *loctor** ampowi:n nemi *por santuariohkopa** ait ka:nika, ento:s *cuando** yehwa kita:lilih yo:n pahti wa:n niman kinnawatih mah kiki:xtika:n, wi:kaka:n ya kit kilia porke miak kalakih *pacientes**. Wa:n kikwikeh ohti para ne: tio:panika:mpa de n' *San Francisco** ompa n' tamito, ohti ke:meh eskia ohti mikik mm, wa:n a:mo teh k'kokowa:ya semi nikihto:s pa:ttok de kokolis, a:mo kwali yetoya, nikilia a:mo x'wi:kanih nikilia *mejor** nika:n x'kitanih nikilia *particularmente** nikilia x'pahtia:nih mm, m *pobrecito** kone:t ekintsi:n weia eskia, se: okichpiltsi:n ihkó:n yetoskia, kipia *tres años** yahtoya se yah..., ke:mah, *tres años** kita:li:skia i:n *Agosto** mm, tein a:xka:n tein *niermano** kwali ne:nehnemia no:, *imenor** ya mm. ¿ento:s ke:manian sepa kineki, nankinekih mah name:chpale:wi:ki, kemanian?. Mmm