<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<!DOCTYPE Trans SYSTEM "trans-14.dtd">
<Trans scribe="Amelia" audio_filename="Xaltn_Medic_MFC307_Xiwit-ika-see-pahti_2009-09-23-w" version="1" version_date="140912">
<Speakers>
<Speaker id="spk1" name="María Ocotlán Fermin Cabrera" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
</Speakers>
<Episode>
<Section type="report" startTime="0" endTime="389.029208333">
<Turn startTime="0" endTime="389.029208333" speaker="spk1">
<Sync time="0"/>
Pos yo:n xiwit se: ki..., yo:n se: kikowa seki,
<Sync time="6.451"/>
se: kikowa *yerba maestra**, se: kikowa sakatechichi 
<Comment desc="quizá la palnta se llame 'sakatechichi:k'"/>
,
<Sync time="12.424"/>
se: kikowa ne: *mirtos** wa:n se: kikowa ne:n *hinojo**
<Sync time="18.531"/>
wa:n ti:ltikma:ltantsi:n, mora:dohma:ltantsi:n,
<Sync time="23.076"/>
wa:n chi:nahma:ltantsi:n wa:n ista:kma:ltantsi:n.
<Sync time="28.0"/>
Entó:s yehwa yo:n seko sah tika:pachowa *o bien** tikmana *o bien** tika:pachowa ika *aguardiente**,
<Sync time="36.036"/>
komo tika:pachoh ika ne:n *aguardiente** pos entó:s kwaltsi:n mochi:wa se: *botella de, de litro**.
<Sync time="44.286"/>
Yehwa yo:n ti..., kwaltsi:n titai:tos, titai:tos, titai:tos
<Sync time="49.165"/>
wa:n nika:n i:n *hasta** no: yema:nia
<Sync time="53.263"/>
*porque** ke:yeh kiyema:nia ne:n *latido**, tikihtowah.
<Sync time="57.942"/>
Yehwa *bilis, latido**, entó:s nika:n i:n yema:nia, *al ratito** tikwe:lilia ya n' taxkaltsi:n,
<Sync time="66.728"/>
titakwa ya, ke:yeh? *Porque** titai:tok ne:n pahti, xiwpah.
<Sync time="73.527"/>
Tikowas ne:n yehwa tein nimitsilwih xiwtsitsi:n, 
<Sync time="78.094"/>
mm, *yerba maestra** wa:n *ajenco, hinojo, mirtos**
<Sync time="84.331"/>
wa:n m..., ma:ltantsi:n *morado**, ma:ltantsi:n *china**,
<Sync time="90.862"/>
ma:ltantsi:n *blanco**, seko sah titata:lia
<Sync time="95.965"/>
para mochi:wa mahyá:, *[como si fuera ... Como** se: *pelotilla** ya.
<Sync time="101.068"/>
Mm, yehwa yo:n wa:n ke:mah tik..., [ti]tai a, mo:stika titai, t'pe:waltia,
<Sync time="108.47"/>
kwalka:n wa:n tio:tak, kwalka:n wa:n tio:tak titai:tok
<Sync time="113.64"/>
*o** komo tikmana *igual**, tikmolo:ntihtiw wa:n titai:tiw, tikmolo:ntihtiw wa:n titai:tiw.
<Sync time="121.22"/>
Ke:mah, pero we:lik moka:wa *porque** ne: *ajenjo** wa:n sakatechi:chih [sakatechichi:k]
<Sync time="129.537"/>
chichi:k pero chichi:k, mm. kwaltsi:n moka:wa pero te:na:miki seki, mm.
<Sync time="141.961"/>
Yehwa yo:n se: kichi:wa *remedio** para seki se: kinimaka na:nahmeh, seki kinimaka [para] ta:tahmeh,
<Sync time="150.086"/>
seki tikimakas ma:s[ki] pi:pilkone:meh, se: tepitsi:n mah tai:ka:n 
<Sync time="155.492"/>
para kika:was nejó:n nemowtil *porque** n' ma:ltantsi:n, de n' e:yi nochi para nemowtil.
<Sync time="165.336"/>
Mm, yo:n nochi para nemowtil, yo:n a:mo para teisá: tik..., tikihto:s xa: ke:ní:w, yo:n *puro** para nemowtil.
<Sync time="173.274"/>
*Hinojo igual**, mm. *Solo** para *bilis o** de yo:n ne:n sakatechi:chih wa:n *ajenjo** wa:n *yerba maestra**.
<Sync time="183.868"/>
*Ajenjo** se:, *yerba maestra** se:, sakatechi:chih se:, mm. Ke:mah yo:n, kipia ke nochi yehwa tikwitiá:s
<Sync time="195.131"/>
para tikpahti:s nejó:n kokoxkeh, ke:mah.
<Sync time="199.511"/>
Koma:mo t..., koma:mo semi, semi ne:chpolohtok, n' a:mo nimitsilia,
<Sync time="204.859"/>
pero a:mo n'mati ox mitsnesita:rowa nejó:n ta..., *palabra**,
<Sync time="208.364"/>
komo mitskokowa nika:n semi tikchi:wa ne:n tikonex,
<Sync time="214.36"/>
tikchi:wa tikonex, totoktsi:n, totoktik, totoktik,
<Sync time="219.329"/>
ika seki iswat tikta:lia ihkó:n
<Sync time="223.851"/>
wa:n se: t'ta:lia ihkó:n. Na:wi t'ta:lia *cruzado**, 
<Sync time="229.043"/>
ompa t'ta:lia nejó:n kownex totoktik, *carrerita** tikpi:ki.
<Sync time="235.797"/>
Tikpi:ki ika se: tilmah, *orale**, 'tila:na para ne:, 'tila:na para ne:,
<Sync time="242.418"/>
nika:n tikitki, ihkó:n, *parejo, parejo** ihkó:n t'chi:wa, ihkó:n,
<Sync time="250.958"/>
*hasta** kochtiá:s kokoxkeh, sepowi nika:n ipoxko *por** yo:n tikonex, mm.
<Sync time="261.418"/>
kwaltsi:n, kwaltsi:n moka:wa, pero ika nejó:n tikonex komo semi te:kokoh,
<Sync time="267.592"/>
Miakeh ihkó:n nikimpahtia *hasta** koyo:meh *señor**,
<Sync time="273.163"/>
mm, *hasta** koyo:meh. *Por Dios santito**, se: *señor** yetok nika:n La Conchita,
<Sync time="280.909"/>
*semejante** koyo:t, a:mo se: kimati ox, ox kina:miki tikonex, mm,
<Sync time="287.373"/>
wa:n wa:lah nika:n *hospital**, kihtowa, "xine:ch..., [xi]ne:chpahpacho" kihtowa, "*porque** ne:chkokowa noihtik".
<Sync time="295.043"/>
"Toni mitsmaka". Kihtowa isiwa:w "semi corajiento 
<Comment desc="hubiera dicho 'semi tawe:l *o** teltawe:l'"/>
" kihtowa.
<Sync time="299.722"/>
"A:", nikilia, "pos tikpia *latido**, pe:wak n'machilia nika:n, ihkó:n kichi:wtok.
<Sync time="308.776"/>
Ohpa n'pahpacho ompa ne: wa:n *por último**, nikilia, "xikita" nikilia "*señora** i:n kina:miki" nikilia "tikonex
<Sync time="316.289"/>
wa:n nikwa:lkwis", nikilia "kownex.
<Sync time="319.035"/>
Tikalan..., tikalenta:ro:skeh" nikilia, "mokalihtik. 
<Sync time="322.258"/>
Ompa t'toto:niah, ompa n'pi:ki, ompa 'xita:nia *moseñor**
<Sync time="327.294"/>
wa:n tikitas sah". Pos kina:mik. Kina:mik tikonex.
<Sync time="335.142"/>
A:mo takwa:ya wa:n nochi kipiaya 
<Sync time="338.624"/>
wa:n ke:meh we:i *señor** pos a:mo se: ye:kma:ahsi para se: ki..., para se: kite:mpachowa,
<Sync time="345.633"/>
pero we:noh niki:xtilih nejó:n *latido**, a:man kit kwali yetok *profesor**.
<Sync time="352.499"/>
Ta: *profesor, profesor**, de ... ka:ni tamachtia, *por** Zacapoaxtla
<Sync time="359.32"/>
wa:n kipia nejó:n *latido**, mm wa:n kipiaya kalanemi:lis 
<Sync time="365.905"/>
wa:n kipiaya mahyá: *empacho**, kipiaya mahyá: yo:n ..., nika:n i:n pexo:ntok,
<Sync time="372.557"/>
teisá: kikwa, wi:tsa sah. Teisá: kikwa, wi:tsa sah.
<Sync time="375.837"/>
A:mo kisenti:rowa:ya de n' *ico..., icomida**, mm.
<Sync time="382.601"/>
Ke:mah. Pahtik. Yehwa sah.
</Turn>
</Section>
</Episode>
</Trans>
