<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<!DOCTYPE Trans SYSTEM "trans-14.dtd">
<Trans scribe="Eleuterio" audio_filename="Xaltp_Cuent_MFC307_See-siwaat-kikahkayaaw-itaakaw_2009-09-25-d" version="8" version_date="141103">
<Speakers>
<Speaker id="spk1" name="Jeremías Ortiz Cabrera" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
</Speakers>
<Episode>
<Section type="report" startTime="0" endTime="1443.714">
<Turn startTime="0" endTime="1443.714" speaker="spk1">
<Sync time="0"/>
'Pe:wa.
<Sync time="2.723"/>
Ke:mah. Kit kilwia ne:n, ne:n *señor**, a:mo wel nimitsnohno:tsa kit kilwia.
<Sync time="8.902"/>
Pero yo:ni *como que** mah tikihto:ka:n se:,
<Sync time="13.002"/>
se: ke:meh ne: *rendijita**,
<Sync time="14.842"/>
ka:mpa tapa:ka *señora**.
<Sync time="16.972"/>
Kilia, a:mo weli.
<Sync time="18.812"/>
Kilia, pero niwi:tsa tio:tak.
<Sync time="20.932"/>
¿Tiwi:tsa? Kilia, ke:mah, niwi:tsa. ¿Ton *horas**?
<Sync time="24.472"/>
Pos niwi:tsa de chikwe:i *hora** yowak. A:, *bueno**.
<Sync time="28.122"/>
¿Wa:n to t'chi:was para ne: kwali nimitsnohno:tsas?
<Sync time="31.522"/>
Pos a:mo tei kit kilwia,
<Sync time="33.722"/>
tikpia kit kilwia ne:n *hojas de** n' sinti. Kilia, ke:mah.
<Sync time="37.142"/>
Nikpia *dos bultos**.
<Sync time="39.112"/>
Entó:s kit kilia ne: xka:wati kit kilia ompa i:n,
<Sync time="42.232"/>
wa:n xte:ma kit kilia ke:meh eskia akah ne:, ke:meh eskia akah ihkó:n kita:lih
<Sync time="46.492"/>
wa:n seki kit kilia xine:chpante:mili:s.
<Sync time="49.382"/>
Teh xkili kit kilia *moseñor que** tikpi:xo:ti nejó:n tahsol.
<Sync time="52.682"/>
*Bueno**.
<Sync time="54.372"/>
A:, de neli n' *señor**,
<Sync time="56.132"/>
kke:chpano:to n' *señora**, kwi:kaya n' ika m' *bulto** ne:n to:tomoch, kite:mato ke:meh i:n
<Sync time="61.272"/>
wa:n ne:n se: yeh yetok *listo**. Ke:meh ne: *señor** yetok *listo**,
<Sync time="65.692"/>
mota:li:to ya. Wa:n teh kilia no: xieto *tilisto**,
<Sync time="69.342"/>
ti..., ke:meh eskia xmopeta:wto.
<Sync time="71.702"/>
wa:n neh kilia niwi:tsa *como que** no: niow *baño**.
<Sync time="74.802"/>
Entó:s de niow *baño**, neh ompa nimota:li:ti:w.
<Sync time="78.042"/>
Ompa nimota:li:tiw kit kilia itech n' to:tomo:ch. A:, *bueno**.
<Sync time="82.422"/>
Entó:s neli kit ki..., yo:n kit kilwia nimitswi:ka *baño** kit kilwia.
<Sync time="86.002"/>
A:mo *importa** tiahtos kilia, 'ne:chchia wehka.
<Sync time="89.432"/>
Neh niow *baño de dos** kit kilwia. A:, *bueno**.
<Sync time="92.962"/>
*Así que** ne: yahkeh ya ne:n..., yahki a m' *baño señora**,
<Sync time="97.022"/>
pero n' *señor** wa:litstok,
<Sync time="98.882"/>
ke:meh ne: mota:li:to.
<Sync time="101.222"/>
Kilia, *así que** ne:
<Sync time="103.742"/>
mela:w ne: kitamichi:w n' i...,
<Sync time="106.232"/>
n' *imaloyo**, kit kilia,
<Sync time="108.742"/>
ihi:ch kilia, ihi:ch, ka: t'mati kit kilia to nikchi:wtok,
<Sync time="113.272"/>
ihi:ch, niahtok *baño** kit kilia yeh neh.
<Sync time="116.802"/>
Wa:n ke:mah kit ne:
<Sync time="119.142"/>
ke:mah kit ne: moketsak ya *señora**
<Sync time="121.772"/>
wi:tsa ya.
<Sync time="123.242"/>
Wa:n ne: para a:mo kitas ne:n ita:kaw,
<Sync time="125.932"/>
sepa kikwik se: *bola de** yo:n *hojas de** n' sinti,
<Sync time="129.472"/>
wa:n kipampi:xolih ya para mah a:mo moita komohkó:n ompa etok nejó:n *señor**.
<Sync time="133.552"/>
Entó:s wa:le:wak,
<Sync time="135.622"/>
kilia p..., ¿tikwali a? Ke:mah, nikwali a. A:man tiowih.
<Sync time="140.702"/>
*Pero n' señor** a:mo no: yo:lopachiwik
<Sync time="143.932"/>
*a ver** kit kilia, mah nimitsmachili.
<Sync time="146.642"/>
Entó:s kimachilia kit n' *iseñora**
<Sync time="149.202"/>
Pero teh *o**..., kit kilia, tiahka *baño o** t'chi:wato *cosas**.
<Sync time="153.352"/>
A:mo, kit kilia, neh niahka *baño**.
<Sync time="155.582"/>
Soh kit kilia nikpia *norelación** kit kilia de,
<Sync time="158.812"/>
*de nomes**,
<Sync time="160.102"/>
para kikahkaya:wa ya. Pero ke:meh a:mo no: semi tak kochtok n' *señor**,
<Sync time="164.962"/>
entó:s ne: ki...,
<Sync time="167.002"/>
yeh kikwik ke:meh eskia *desconfianza porque** i..., ii:xna:mik,
<Sync time="171.772"/>
*[des]confianza** kikwik wa:n ki:ita.
<Sync time="173.832"/>
A:mo kit kilia, i:n de se: *persona**.
<Sync time="176.252"/>
Entó:s mokepte:wa kit yeh yah...
<Sync time="178.332"/>
Niow nikitati kit kilwia ne:n,
<Sync time="180.612"/>
ne:n a:kin tiknohno:tsato.
<Sync time="182.892"/>
I:n a:ksá: t'nohno:tsato kit kilia, *por eso** tne:chilia kit kilia ihi:ch.
<Sync time="186.402"/>
Ihi:ch kit kilia *porque** neh a:mo, a:mo niah kit kilia nimitsahsito.
<Sync time="190.222"/>
*Así que** ne: yahtok a, yo:n *hora** kkwowihtselowa kit ne: *señor**
<Sync time="194.372"/>
kikowihtselowa n' *hojas para** mocholtih,
<Sync time="197.512"/>
ihkó:n yahki ke:meh me:wtiki:sa wa:n yeh yahki.
<Sync time="200.852"/>
Entó:s kit yeh n' *señora** no: tsikwi:ni kit wa:n sa..., me skia kitokate:w.
<Sync time="206.142"/>
pero pos *señora** ke:meh tak kinehneki mela:w n' to:tomo:ch para kima:ma:s, entó:s ne:
<Sync time="212.492"/>
mahyá: yo:n akah kite:milihtiw kit n' to:tomo:ch, ihkó:n kwi:kak,
<Sync time="217.155"/>
ke:meh *hasta** ka:mpa yahki *señor** ompa kiki:tski:to pero n' to:tomo:ch pi:xowtiw, pi:xowtiw, 
<Sync time="222.525"/>
mahyá: yeh itech kihki:stiw a *señora**, a:mo ok akah kite:mili:to, pero sa ki..., yeh mahyá: pi:xowtiw a sah, pi:xowtiw a sah,
<Sync time="230.205"/>
¿Ke:yeh? *Porque** kinehnekik n' to:tomo:ch, ke:meh eskia 
<Sync time="233.615"/>
kima:..., ke:n tikihto:skeh, ika *moburlaroh porque** yeh ika tio:ltokeh n' iyo:lotsi:n.
<Sync time="239.465"/>
Entó:s yahki ne: *señor, señora** wa:n *señor** kiyeka:na,
<Sync time="243.995"/>
pos ke:meh *en lugar de** kiki:tski:skia ne: *señor** ompa, a:mo ta: pi:xowtiw nejó:n to:tomo:ch, pi:xowtiw.
<Sync time="249.255"/>
Pi:xowtiw, yahtok.
<Sync time="251.745"/>
*Bueno**, yahkeh, de kika:wato ya,
<Sync time="255.155"/>
kilia a:mo..., xmokepa kilia, xmokepa tiowih kilia, kilia kachi kwali.
<Sync time="258.355"/>
Ka:n teh mo..., ka:n teh chi:wi kilia ta: a:mo,
<Sync time="260.695"/>
Pero ke:mah kiliah *porque** nimits..., mi..., *mismo** neh nimomakak *cuenta** kilwia, ton tikchi:wak.
<Sync time="265.815"/>
Pos *por eso** kit tne:chilia *que** ihi:ch, a:mo n'mati ton nchi:w..., to t'chi:wtok, neli kilia a:mo n'mati pero,
<Sync time="270.865"/>
pero n' *dios** kit kilia a:mo kochi. Wa:n
<Sync time="274.185"/>
tikchi:wa kit kilia ta:ltikpak, ta:ltikpak tikixta:was, 
<Sync time="277.235"/>
*porque cuando** timiki:s kilia timopahpalo:s.
<Sync time="280.435"/>
*Cuando** timiki:s kilia timopahpalo:s kilia *porque** ne: *señor** xa: mitsmaka tomi:n *por eso** timotamo:ta *por** yeh.
<Sync time="286.115"/>
Entó:s kit neli *señora**...
<Sync time="289.285"/>
kit yeh a:mo ne:chaka tomi:n kilia, pero ne:chmakatok *nogasto**.
<Sync time="292.825"/>
*A ver**, ¿toni *gasto**?
<Sync time="294.625"/>
Pos nikpia sinti. ¿Pero sinti ke:yeh? Pos ke:mah, nikpia sinti.
<Sync time="299.795"/>
A:, *bueno** kilia tikpia sinti,
<Sync time="302.655"/>
wa:n ne:..., a: pos yehwa ne: kit kilia ne:chiliah kilia *que** takwa:ki n..., takwa:ki nepantah.
<Sync time="307.535"/>
Ne:n *señor** ke:meh ne: yeh yowi a tekititi,
<Sync time="311.025"/>
miakeh kilwiah,
<Sync time="312.815"/>
*señor**, ¿titekititi? Ke:mah, nitekititi.
<Sync time="315.685"/>
*Hijuemala** kit kilia, pero semi *mitsmalchi:wtok** kit kilia *moseñora**.
<Sync time="320.415"/>
Kilia, ¿ke:yeh?
<Sync time="322.475"/>
Pos wi:tsa kit kilia se: koyo:t, nepantah wi:tsa se: koyo:t.
<Sync time="326.535"/>
Wa:n *moseñora** kitamaka,
<Sync time="328.815"/>
kichihchi:wa se: pio, kichihchi:wa se: to:tolin *o** kichihchi:wilia *blanquillos** wa:n kitamaka wa:n kitixilia toto:nik,
<Sync time="334.625"/>
wa:n teh kilia *por titonto** kilia titekititok ne: mi:lah
<Sync time="338.405"/>
wa:n yo:n kit kilia de titekititok nejó:n mi:lah,
<Sync time="341.405"/>
teh ompa tisiowtok, ompa timi:to:nihtok, ompa tia:miki, ompa timaya:ntok,
<Sync time="345.555"/>
wa:n *moseñora** kilia kwaltsi:n kitamaka nejó:n k..., yo:n koyo:t.
<Sync time="349.375"/>
Se: koyo:t semi *ojos, ojos chacos**.
<Sync time="352.905"/>
Kilia, *bueno**.
<Sync time="354.555"/>
O:me, e:yi kilwihkeh, o:me, e:yi kilwihkeh, entó:s ne:
<Sync time="358.245"/>
*más** kit *moarrepentiroh** ya n' *señor**, ox ne: neli.
<Sync time="362.145"/>
Molia *que** ke:mah, neli eski.
<Sync time="364.565"/>
Entó:s ne:
<Sync time="366.205"/>
a:man kit kilia niow, 'ne:chpi:kili kilia ka:n o:me notaxkaltsi:n,
<Sync time="369.815"/>
wa:n no..., niow ntekititi, niwi:tsa kit kilia *hasta** tapoya:wi.
<Sync time="373.645"/>
Kilia, *bueno**. ¿Titekititi? Ke:mah, ntekititi.
<Sync time="377.435"/>
Entó:s kimakak n' it..., itaxkaltsi:n *iseñor**.
<Sync time="381.035"/>
Wa:n ne:n *señor**
<Sync time="382.645"/>
a:mo yahki, *so que** tehkok itech se: kowit.
<Sync time="385.485"/>
Wa:n xmota:li kit kilwia, kilwia ne: i..., iwe:wehikni:wa:n ya,
<Sync time="389.555"/>
*que** mah mota:li itech se: kwowit. Entó:s mota:lih.
<Sync time="393.007"/>
Wa:n xko:nitsto kit kilia *cuando** kalakiti:w.
<Sync time="395.707"/>
Wa:n *señora** kit kilia xta:li *cuidado** kit kilia komo a:mo teihsá: *comida** kichihchi:wtos *cuando** tie:was.
<Sync time="401.247"/>
Neli kit yeh n' *señora** kkwitinemi se: to:tolin,
<Sync time="404.417"/>
kichihchi:wati para takwa:tih,
<Sync time="406.387"/>
para kitamakati nejó:n *señor**.
<Sync time="409.117"/>
Entó:s n' *señor** tein ne:n tekit..., o:n tekitiskia,
<Sync time="412.609"/>
temo:k wa:n wa:lah,
<Sync time="414.079"/>
Kichiak ke:meh mah:..., ke:meh mah..., ke:meh kikechilihtokeh m' *plato mesahpan**,
<Sync time="418.859"/>
entó:s ne: pe:wak takwa ya.
<Sync time="421.699"/>
Kalakiko nejó:n *señor**,
<Sync time="424.839"/>
A:, kit kilia ti..., titamahse:wa. Kilia, ke:mah, nitamahse:wa.
<Sync time="428.549"/>
Wa:n teh *señora** kit kilia
<Sync time="433.169"/>
¿i:n *señor** kit kilia ox mo:..., mo:pá:n *o** ke:yeh kit kilia t'tamakatok?
<Sync time="437.439"/>
Kilia, a:mo kilia, sayoh *que** ne:..., ne:chilih kilia *que** mah n'wa:nti n' taxkaltsí:n,
<Sync time="441.999"/>
*porque** i:pa iwki kilia nimitsilihtok *que** ne: mitstekipanohtok.
<Sync time="445.801"/>
Komo mitstekipanohtok kit kilia, *pero de una vez** xwi:ka.
<Sync time="449.041"/>
*De una vez** xwi:ka kit kilia wa:n
<Sync time="451.111"/>
para ne: timomatis kit kilia *que de veras** mitstekipanohtok.
<Sync time="454.951"/>
Wa:n ne:n *señor** pos mahyá: ma:ke:mantik, entó:s kikwik ne:n *tapojo**
<Sync time="461.511"/>
wa:n *de veras** kiso:sowilih nejó:n *tapojo**,
<Sync time="464.941"/>
kima:k *hasta** ka:mpa welik.
<Sync time="466.641"/>
Wa:n nejó:n *señor** mote:makak mah kimaga.
<Sync time="469.251"/>
Pero i:pa kihtoh kit,
<Sync time="471.131"/>
mah ne:chma: *hasta** ka:mpa welis,
<Sync time="473.521"/>
mah *a ver hasta** ka:mpa taxi:ko:s,
<Sync time="476.101"/>
mota:lih wa:n ki..., mah kimaga wa:n nochi mokeptinemi kit mah kimaga.
<Sync time="480.211"/>
Sayoh pe:wak poso:ni, poso:ni, poso:ni nejó:n ok..., yo:n *persona**,
<Sync time="484.451"/>
tikitstokeh *persona** ma:ski a:mo *persona**,
<Sync time="487.821"/>
kima: wa:n *kitapojearowa**,
<Sync time="491.001"/>
wa:n kitahto:ltihtiw ox sepa ihkó:n kichi:was.
<Sync time="493.341"/>
Kilia, a:mo, kilia, a:mo n'chi:was ok.
<Sync time="495.641"/>
Yehwa ya kilia tein tine:chma:k, yehwa ya.
<Sync time="499.131"/>
*Bueno**, ompa *después**,
<Sync time="501.731"/>
mo:stika, wi:ptika,
<Sync time="504.561"/>
kikaki kit nejó:n ka:mpa yetok sinti,
<Sync time="507.601"/>
wa:n yo:n piomeh ka:mpa tata:salo:tok,
<Sync time="510.141"/>
tata:sah m' piomeh, tata:sah to:tolimeh, tata:sa ne:n
<Sync time="514.021"/>
*patitos**, ata tikihtowah no: tikimpiah *patitos**,
<Sync time="517.191"/>
tata:sah de n' e:yi, e:yi taman okwiltsitsí:n
<Sync time="520.671"/>
*después** ke:mah kita kit nejó:n,
<Sync time="523.851"/>
kita kit nejó:n ne:n sinti,
<Sync time="525.991"/>
ihsanaka, ihsanaka, ihsanaka,
<Sync time="528.711"/>
mahyá: yo:n akah kkwehmolohtok,
<Sync time="531.961"/>
pos takah ki:stokeh n' okwiltsitsí:n, yo:n tikihtowah iokwilotsitsi:n, ata nanki:xmattokeh n' iokwilotsitsi:n sintsí:n,
<Sync time="538.041"/>
yowih ya, yowih ya,
<Sync time="540.271"/>
pero mokwite:w xkita,
<Sync time="542.334"/>
mokwite:w *hasta** pané: tayowaya:ntiak *por medio de** nochi yo:n okwiltsitsí:n
<Sync time="548.083"/>
ka:mpa yo:n sinti yetok.
<Sync time="550.713"/>
Ka:mpa yo:n sinti etok ki:ste:w, kilia,
<Sync time="553.703"/>
a:xka:n kilia ne:,
<Sync time="555.693"/>
a:xka:n kilia xtamahse:wa, 'tamahse:wa kilwia,
<Sync time="559.543"/>
i:pa nimitsilwih
<Sync time="562.423"/>
*que** ne:chtekipanohtok nejó:n *persona**,
<Sync time="564.733"/>
pero a:mo tikakik wa:n nimi..., ta:ká:n a:ksá: mitskahkaya:w wa:n tikneltokilih,
<Sync time="568.523"/>
*mucho mejor** kilia *que** t'neltokilih, 'tasohka:mati miak ke:mah.
<Sync time="572.643"/>
A:.., ekintsi:n kit kilia timoka:watih *mano cruzado**.
<Sync time="577.213"/>
Pos mela:w.
<Sync time="579.143"/>
Yahki nochi nejó:n kak..., yo:n tao:ltsí:n mochi:w *cuerito, cuerito, cuerito**, taoltsí:n kakawatsí:n mochi:wak wa:n sayoh moka:w n' olo:tsí:n
<Sync time="588.195"/>
*pero lo que es** n' iihtikyotsi:n nochi yahki.
<Sync time="591.517"/>
Yahki ne: wa:n no: n' tapialmeh *por igual**,
<Sync time="594.927"/>
pe:wkeh tamih, pe:wkeh tamih, poliwih wa:n poliwih wa:n poliwih
<Sync time="599.661"/>
*hasta por fin** tase:wik. A:xka:n ke:mah kilwia xkalyeto,
<Sync time="603.411"/>
'kalyeto kit kilia pero tehwa sah, pero kit kilia *mejor** nimihkwani:ti de nika:n.
<Sync time="607.751"/>
Kilia, ¿pero ka:ni n' tia:ti?
<Sync time="610.171"/>
Entó:s nejó:n *señor** mota:lih pe:wak cho:ka.
<Sync time="613.551"/>
Cho:kak *hasta** ka:mpa welik pero ip..., pos a:mo wel ki..., ki..., a:mo wel kitila:na ok nejó:n tatekipanohkeh.
<Sync time="620.041"/>
*porque** kitekipanohtoya mela:w nejó:n yo:n..., wa:n yo:n kitami..., me skia kitamikwetaxwih wa:n motetekwinoh, mokeptinemik,
<Sync time="631.041"/>
pero yahki a:mo, a:mo *persona** ok.
<Sync time="633.871"/>
Yahki se: *semejante** masa:kowa:t, pero masa:kowa:t, *dios de mi alma**.
<Sync time="639.983"/>
A:mo, se: tsikitsi:n nikihto:s xa: ihkolontsi:n, ta: masa:kowa:t pero we:i kit.
<Sync time="645.783"/>
Yahki, yahki, yahki *hasta** x'mati ka:ni n' kalakito.
<Sync time="649.793"/>
Pero kwali kkwetaxwih nejó:n *señor**.
<Sync time="652.713"/>
Ke:mah, ihko:ni yo:n ne: nikinkakilia:ya n' ta:tahmeh wa:n tak..., tikinkakilia:yah wa:n tak xa: mela:w *porque antes, de..., desde antes a:mo teh t'chi:wah *cuenta**
<Sync time="662.343"/>
pos ki..., kichi:wak n' *itontera** nejó:n *señor**.
<Sync time="666.513"/>
Wa:n oksé: ata kihtowah,
<Sync time="669.013"/>
kilwia ne:n,
<Sync time="670.863"/>
neh niow ntatokati. A:, *bueno** xtatokati.
<Sync time="674.103"/>
Kinkwiti ma:pachimeh, kkwiti pe:sohmeh, kinkwiti ne:..., kwow..., *lo que es** kowtahokwiltsitsí:n, yo:n *antes** onkayah,
<Sync time="681.143"/>
kihtowah kwapitsot, kwapi..., kwapitso..., ne: kwowtu:sameh,
<Sync time="685.633"/>
yowi kinkwiti *señortsi:n**.
<Sync time="688.263"/>
Yeh wi:tsa ne:n *señor**, oksé: n' *amigo** takwa:ki.
<Sync time="692.993"/>
*Bueno** takwa:..., takwa:ki a n' *amigo**, kilia n' oksé: ke:meh ne: *señor** pos yeh mo..., *al ratito** mowihtihtok yeh yowi sepa kinte:mo:ti n' okwiltsitsí:n.
<Sync time="701.483"/>
Pero kinye:itstok yo:n iitskwiwa:n kana..., ka:nika n' kalakte:wkeh.
<Sync time="706.003"/>
Se: *cueva** kalakte:wkeh
<Sync time="709.043"/>
wa:n kilia ne:n 
<Sync time="711.273"/>
tas..., teh xtakwa kit [ki]lia, teh a:mo teh xmolwi,
<Sync time="714.253"/>
ta: *al ratito** kilwia sepa kinkwiti:w kit kilia *noseñor**.
<Sync time="717.603"/>
No:ta:kat[nota:kaw] kilia sepa kikwiti:w ne:n okwiltsitsí:n wa:n tehwa:n ttakwa:skeh, mah yowi kikwiti.
<Sync time="722.553"/>
Nikintamakili:ti kwalka:n iitskwiwa:n ke:mah.
<Sync time="725.477"/>
Kintamaka siwa:t n' itskwimeh wa:n kiniwi:ka ya.
<Sync time="728.629"/>
Kinitstok n' *señor**, kiniwi:kak sepa,
<Sync time="732.639"/>
kkwite:wkeh se:..., *bueno** n' okwilimeh mahyá: yo:n pitsokone:meh,
<Sync time="736.959"/>
kininkalaki:toh *cueva**, pos itskwimeh nochi ompa yahkeh.
<Sync time="741.189"/>
Kilwia ne:
<Sync time="743.849"/>
wa..., yahki no:, kintohtokak,
<Sync time="747.109"/>
kintohtokak nejó:n itskwin..., iitskwintsitsí:n kintohtokak ne:n *señor**,
<Sync time="751.489"/>
ahsik ne: ka:mpa etokeh,
<Sync time="753.849"/>
ke:meh eskia n..., kinin..., mahyá: kininki:tskihtokeh, a:mo kinka:wah ok mah ya:ka:n kanah.
<Sync time="760.001"/>
para a:mo kimakakah *vuelta** para yowih n' ok..., para kalampa, kinki:tskihtok nejó:n *personas** tein ompa yetokeh.
<Sync time="766.531"/>
Kilia ne:, tiwa:lah. Kilia, ke:mah, niwa:lah.
<Sync time="770.271"/>
¿Ton tikneki? Nikineki notskwiwa:n, nika:n nikinitak kalakikoh.
<Sync time="774.151"/>
Ke:mah, ekintsi:n a:mo tikiniwi:kati motskwiwa:n.
<Sync time="777.061"/>
'kwiti *moseñora**, 
<Sync time="779.131"/>
*pero parejito** kilia xtaololo:ti kilia n' itilmah wa:n xkwiti *moseñora**,
<Sync time="783.723"/>
wa:n xkili kilia *que** ne:pa tiowih,
<Sync time="785.913"/>
Ika nochi, ika nochi kit kilia ne:n it..., itasa:ltsi:n xwa:lkwi
<Sync time="790.813"/>
wa:n tikitas kit kilia nika:n toni m' *pasaroti**,
<Sync time="794.423"/>
*porque moseñora** kit kilia a:mo yehwa sah n' kimahse:wa ne:n t..., to..., to..., topiliwa:n.
<Sync time="799.715"/>
Topiliwa:n kilia kimakatok oksé:.
<Sync time="802.755"/>
Wa:n xiow xkwiti kilia wa:n ekintsi:n timitschiah kilia wa:n ekintsi:n timitsimakah motskwiwa:n.
<Sync time="807.855"/>
Wa:n ekintsi:n sepa tikwi:kas *moseñora**.
<Sync time="811.405"/>
Entó:s yo:n neli kichi:wak kit, yahki kkwito n' *iseñora**,
<Sync time="815.465"/>
ika nochi ne:n itasa:l, *parejito** kikwito.
<Sync time="818.855"/>
Ehkok ompa ne: sepa no: kalakito ne:n *cueva**, yeh a:mo kineki kalakis n' *cueva porque** mowi.
<Sync time="824.245"/>
A:mo, kilia ta: takwalya:n, ne:pa tiowih, tiowih takwalya:n ya.
<Sync time="827.555"/>
Tiowih, tiowih kilia wa:n tiowih wa:n tiowih,
<Sync time="830.045"/>
*porque** nika:n kalakkeh kilia n' totskwiwa:n.
<Sync time="832.285"/>
A:, *que** nika:n. Pos komo n..., nika:n kalakkeh notskwiwa:n nia:ti. Ke:mah, nika:n kalakkeh. A:, *bueno**. Kalak *señora**.
<Sync time="839.785"/>
Nehwa yeh nikwiskwia, ompa ne: ahsik, kilia nikwa:lwik *noseñora**.
<Sync time="843.735"/>
A:; tikwa:lwik *moseñora**. A:, *bueno**.
<Sync time="846.745"/>
Entó:s kilia komo tikwa:lwik *moseñora**,
<Sync time="849.155"/>
xikin..., ne:chintamakili kit kilia ne: nopitsokone:wa:n.
<Sync time="853.546"/>
Ke:m..., 'na:lta:li kit kilia ka:mpa ne: pitsokone:meh.
<Sync time="857.066"/>
Kina:ltamo:t a kit siwa:t ka:mpa pitsomeh,
<Sync time="859.906"/>
nejo:n, yo:n ta:kat *mismo, mismo** yeh kina:ltope:w n' *iseñora**
<Sync time="865.446"/>
wa:n tikwi:kati kilia oksé: *moseñora**,
<Sync time="868.696"/>
*porque** yeh cho:ka *de que** kkwalihkeh nejó:n pitsomeh ne:n *iseñora** yeh cho:ka,
<Sync time="873.366"/>
*porque** yeh a:mo kimati ke:yeh.
<Sync time="875.866"/>
A:, n..., a:mo xcho:ka kit kilia,
<Sync time="879.136"/>
wa:n timitsakatih ki..., ma:..., *mismo de** ne:.
<Sync time="882.006"/>
Timitsmakatih kilia wa:n xwi:ka.
<Sync time="884.276"/>
Wa:n xkiwi:ka motskwiwa:n.
<Sync time="886.196"/>
Sayoh kilia timitsmakatih,
<Sync time="888.996"/>
a:mo xikno:tsa kilia *siete días**.
<Sync time="891.356"/>
Chiko:me to:nal mah a:mo kino:tsa nejó:n *iseñora**.
<Sync time="895.156"/>
Ke:mah, mah a:mo kino:tsa *porque** komo kino:tsak,
<Sync time="898.826"/>
entó:s yeh kimagas.
<Sync time="901.106"/>
*Bueno**, yahki, kwi:kak.
<Sync time="903.856"/>
A:mo x'no:tsa kilwia, teh soh xpanawihtinemi wa:n *mitsatenderos** kilia,
<Sync time="908.056"/>
ke:[meh] *mitsatenderowa:ya moseñora**.
<Sync time="910.746"/>
Kilia, *bueno**. Entó:s yo:n
<Sync time="915.336"/>
meh eskia kimakatok, *bueno** meh eskia ki..., ke:meh eskia kimakatih ya nejó:n *señora** n' oksé:
<Sync time="921.356"/>
wa:n kita ne:n pitsomeh kit yahkeh ya *baño**,
<Sync time="924.636"/>
yahkeh ya *baño, pero de** yo:n *baño** yahkeh
<Sync time="928.276"/>
sepa *moreuniroh** nejó:n *señora**,
<Sync time="930.926"/>
oksepa *señora** mochi:wak, se: sah sepa,
<Sync time="933.986"/>
*porque** ke:yeh, a:wilnemia.
<Sync time="937.496"/>
Entó:s nejó:n sepa de yo:n mochi:wak se: *señora**,
<Sync time="941.396"/>
oksepa kikwahkeh n' okwilimeh.
<Sync time="943.446"/>
De kikwahkeh sepa n' yo:n okwilimeh,
<Sync time="945.866"/>
pos sepa *por lo mismo**, kkokototskeh, komo mote:nkwi:kwi:lihkeh wa:n
<Sync time="950.266"/>
ne: meh eskia ne: kimakatokeh ya n' *iseñora** mah kwi:ka ya
<Sync time="953.626"/>
wa:n iitskwin kinka:wilihkeh mah kiniwi:ka.
<Sync time="956.076"/>
Nika:n etok itasa:l, nika:n etok nochi *moperritos**, xkiniwi:ka.
<Sync time="960.046"/>
A:, *bueno**, tasohka:matik.
<Sync time="962.356"/>
Tikmakatasi nextamal, tikmakatahsi kilia toni n' kimahse:was wa:n xwi:ka.
<Sync time="967.326"/>
Pos neli yahki, kwi:kak n' *iseñora**.
<Sync time="970.888"/>
A:mo kino:tsa, ke:meh kinawatihkeh *hasta** chiko:me to:nal para kino:tsas nejó:n *señora**.
<Sync time="976.138"/>
Ompa ne: yetok, nentok, nehne:nentok,
<Sync time="980.088"/>
wa:n yowi, yeh yowi tekititi.
<Sync time="982.788"/>
Entó:s wa:lah kit ne:n tein i..., meh eskia i:pa kalpanohkeh,
<Sync time="986.378"/>
kite:te:mo:ko ya n' oksé: *señora**, tein yo:n kkwahkeh n' okwilimeh.
<Sync time="990.398"/>
Kilia, pos ne:, ¿ka:ni kilia n' tinemi?
<Sync time="993.468"/>
A:, n' tatapowa kit ke:meh ne: kitope:wa m' *puerta** ne: ke:man ata tiketsayah sah ke:meh i:n wa:n tik...,
<Sync time="998.868"/>
komo timokaltapowah pos tiknepanowah m' *puerta, porque**
<Sync time="1002.438"/>
sayoh tikinkehketsa n' *tablitas**,
<Sync time="1005.018"/>
na:lkwa:tope:wa wa:n mona:lkwa:kalakia.
<Sync time="1007.538"/>
¿Ke:n tikwala:ntok? A:mo xkwala:nto.
<Sync time="1010.038"/>
Yeh kalaki wa:n yeh ki..., ke:meh eskia kinawa:to ne: ka:mpa tistok.
<Sync time="1014.798"/>
*Ave María Santísima, dios de mi alma**, mowa:lkepa kit
<Sync time="1018.958"/>
mowa:lkepa, motetekwinowa wa:n kit ohpa wa:n *órale**,
<Sync time="1023.188"/>
kititipitsak kit nejó:n ne:n okwilin,
<Sync time="1026.842"/>
wa:n se: iohtsi:n,
<Sync time="1028.532"/>
*hasta** ka:mpa kikwito ompa sepa ahsik.
<Sync time="1031.362"/>
Kilia, ¿ton tikahsik?, kilia n' ipopá:n.
<Sync time="1034.642"/>
A:mo tei, kilia ta: *ne:chjoderotinemi** kit kilia oksé: *señor**,
<Sync time="1038.262"/>
Nehwa n' ta: tne:chte:makak kit ki..., iwa:n n' oksé: *señor**, a:mo yehwa yo:n.
<Sync time="1043.172"/>
Ompa n'ta:lih kit kilia.
<Sync time="1045.112"/>
Ompa n'ta:lih kilia, mah kita a:koni n' ki..., *kirespetarowa:ya**.
<Sync time="1049.092"/>
Ompa kwa:lte:kte:w nejó:n okwiltsí:n.
<Sync time="1052.162"/>
*Porque** a:mo kima:k se: *piquete** sah,
<Sync time="1054.572"/>
kima:k *más de** se:
<Sync time="1057.202"/>
*más de** se: *cien piquetazos**, pos kikwihkwik, kikwihkwik wa:n se: iohtsi:n.
<Sync time="1063.092"/>
Wa:n ompa moka:w nejó:n ta:gat, yahki,
<Sync time="1066.142"/>
yahki siwa:t.
<Sync time="1067.872"/>
Kilia, tiwa:lah. Kilia, ke:mah.
<Sync time="1070.182"/>
¿Ton tikahsik?
<Sync time="1071.492"/>
Pos nikwa:lte:kte:w kilia ompa se: *cristiano**.
<Sync time="1074.712"/>
Kihtowa *bueno**. Se: nokni:w kilwia, pos ta: yeh n' okwiltsitsí:n tokni:wa:n.
<Sync time="1079.082"/>
Kihtowah, a:mo t'matih ox mela:w.
<Sync time="1082.132"/>
Nikwa:lte:kte:w kilia se: nokni:w.
<Sync time="1084.902"/>
¿Wa:n mota:kaw? Yeh yahki tekitito.
<Sync time="1089.252"/>
Pos a:man kilia kit ne: a:mo teh xmolwi, wa:la:s, mitskwiki:w.
<Sync time="1094.652"/>
Wa:la:s. Entó:s yo:n tio:tak neli wa:lah.
<Sync time="1099.132"/>
Kilia, ¿tiwa:lah *m' hijo? Kilia, ke:mah, niwa:lah. ¿Wa:lah mosiwa:pil? Wa:lah.
<Sync time="1103.532"/>
¿Ton tikahsik n' kalihtik?
<Sync time="1107.112"/>
Kilia, pos a:mo tei, kilia se: ta:kat kilia ompa ne: kwa:lta:..., a:mo n'mati kilia ox...,
<Sync time="1112.002"/>
ox yehwa kwa:lta:lihte:w ompa oso a:koni.
<Sync time="1114.554"/>
Kilia, ke:mah, yehwa.
<Sync time="1115.924"/>
Ompa tatahkokali kita:lih kihtowa kilia *porque** ne: ki..., tikwala:ntia[kikwala:ntia] yeh kikechnawahtinemi.
<Sync time="1123.694"/>
De ompa xkita kit kilia komo a:mo mela:wak ton, ton timitsilwihkeh.
<Sync time="1128.744"/>
Wa:n teh kilia semi tikiwi:kasneki motskwiwa:n *a lo...**, ke:meh eskia timoyo:lchika:wa semi.
<Sync time="1134.114"/>
Pero a:mo ximoyo:lchika:wa kilia *que** tikiwi:kas motskwiwa:n, tikiwi:kas tikiwi:kas pero pos nimitspatilih mosiwa:w.
<Sync time="1139.834"/>
¿Wa:n ton tikahsik kilia n' kalihtik? Pos yehwa i:n kilia.
<Sync time="1143.754"/>
A:, *bueno**, kilia, pos ompa xmomaka *cuenta**,
<Sync time="1146.744"/>
komo *de veras** kit kilia mo chipa:wka:..., ka chipa:wka:yo:tsi:n mosiwa:w kilia, a:mo, a:mo tikahsiskia nejó:n *cristiano** ompa wetstok.
<Sync time="1153.394"/>
Ke:mah, pero neh kilia nimitsmakak,
<Sync time="1156.134"/>
ne: *loco** kit kilia semi,
<Sync time="1159.554"/>
*por eso** kwa:lmagate:w kilia wa:n wa:le:w.
<Sync time="1162.264"/>
Wa:n nika:n etok, ka:n tikcholtiah, tehwa:n a:mo t'cholti:skeh, nika:n etok.
<Sync time="1166.104"/>
Komo tikwi:kas teh t'mati. Ke:mah, nikwi:kas.
<Sync time="1169.204"/>
A:, *bueno**. Sepa kwa:lkwite:w.
<Sync time="1171.414"/>
Ika, ika na:wi to:nal yo:n kichi:wtok a ne:n siwa:t yahki ne: iwa:n ne:n ta:gat.
<Sync time="1176.684"/>
Wa:n tikno:tsas kilia *hasta** sepa e:yi to:nal, a:xka:n a:mo x'no:tsa i:n na:wi to:nal.
<Sync time="1181.794"/>
A:mo x'no:tsa teh xiow 'kahsiti wa:n x..., ompa ne: 'ne:nento kit kilia ne: x..., teh xtai kilia *a ver** ton tikahsis, teh xtakwa wa:n xiow
<Sync time="1191.156"/>
'tekititi.
<Sync time="1192.416"/>
Kilia, *bueno** ntekititi:w.
<Sync time="1194.676"/>
¿Wa:n neli ttekititi? Ke:mah, neh ntekititi.
<Sync time="1197.836"/>
Ke:mah, kilia, teh tichipa:wak tinemi, *pero moseñora** a:mo chipa:wak nemia. 
<Sync time="1202.516"/>
Kilia, *bueno**. A:man kilia ntekititi.
<Sync time="1206.636"/>
Mo:sta sepa ttekititi. Mo:sta sepa ntekititi.
<Sync time="1209.106"/>
*Bueno**.
<Sync time="1210.566"/>
Entó:s, kilia xtekiti kwaltsi:n kilia wa:n kwaltsi:n xmotekipano wa:n teh *hasta..., hasta por fin** kilia tikahsis to t'mahse:was.
<Sync time="1217.006"/>
Pe:wak ne: de yo:n kipatilihkeh n' *iseñora** pe:wak
<Sync time="1221.558"/>
kiniskaltia piomeh, kiniskaltia to:tolimeh, kiniskaltia yehwa ya m' *patitos**,
<Sync time="1227.326"/>
*lo que es** tapial tein kinekis, mah nochi moketste:wah,
<Sync time="1231.316"/>
ke:yeh, *porque de veras tacuidarowa** nejó:n siwa:t.
<Sync time="1234.206"/>
Ihkó:n tein ne: mota:lia mahyá: tikihto:ka:n se: *responsable**,
<Sync time="1239.206"/>
*para kincuidarowa** nejó:n tapialmeh.
<Sync time="1241.206"/>
Wa:n a:mo kikwa:s kilia nio:n *zorra**,
<Sync time="1244.146"/>
a:mo kikwa:s nio:n *javilán**, a:mo teh kikwa:s kilia mopiowa:n,
<Sync time="1248.366"/>
*únicamente** kilia, *xmocuidaro**, *únicamente** xmo:..., a:mo teh xchi:wa n' tehwa.
<Sync time="1254.006"/>
Komo a:mo kilia *mismo** nosiwa:pil ya:s mitsmagati:w ka:mpa tietok.
<Sync time="1257.836"/>
Ka:mpa tietos kilia ompa tikitas kilia, ompa mitsmagati:w.
<Sync time="1262.386"/>
'Matto, kilia i:n nimitsye:kilia kilia *que** ta:ká:n no: t'pia *moamigo, moamiga**, kilia, pos xka:wa.
<Sync time="1269.756"/>
*porque** nosiwa:pil moye:kapampa mota:li:ti:w wa:n mitsmagas.
<Sync time="1273.976"/>
Entó:s kite:mohmow..., *bueno** tak a:mo kite:mohmowtih, tak me:la:w pa..., chi:wiskia,
<Sync time="1278.676"/>
pos 'ki:xeheko ke:meh okwiltsí:n pos neli ya:s wa:n kimagati:w n' ta:gat.
<Sync time="1283.176"/>
*'Mocuidaro** kit kilwia.
<Sync time="1285.376"/>
Kilia, *bueno**, tasohka:matik.
<Sync time="1287.356"/>
Wa:n *tikentenderowa** kilia *que timocui...** Ke:mah, *nikentenderowa** kit kilia pos ta: nane:chilwihtokeh.
<Sync time="1292.126"/>
Wa:n neh kilia i:pa *nimocuidarohtok**.
<Sync time="1294.416"/>
Pero yehwa kilia no..., *noseñora** kilia tak a:mo *mocuidarowa:ya**.
<Sync time="1297.736"/>
Neh ntekititi a:mo niwa:litstok.
<Sync time="1300.026"/>
Nio:n no: nikwa:l..., nikchi:wa *cuenta** ox
<Sync time="1303.466"/>
ox tekititok oso ke:ní:w, ox ti..., kichi:wa ichi:walis, ox yowi nemiti.
<Sync time="1308.176"/>
Neh kilia niow, ntekititi.
<Sync time="1310.536"/>
Nik..., nikneki, no: n'nekiskia kit kilia mah n'pia sinti,
<Sync time="1314.226"/>
pero nejó:n sinti kit kilia mahyá:..., ompa tami, ka:mpa nik..., ka:mpa nikta:lia ompa tami.
<Sync time="1319.666"/>
Ompa nikwiti wa:n nikwiti kilwia e:lo:tsí:n wa:n ompa tami.
<Sync time="1324.286"/>
Ke:mah, kilia *porque** a:mo *mocuidarowa moseñora**.
<Sync time="1327.228"/>
¿*A poco** kilia yehwa ika? Kilia ke:mah, yehwa ika.
<Sync time="1329.898"/>
A:, *bueno** pos a:man kilia *nimocuidaroti** a kilia wa:n mah..., *ojalá** kilia *que** ne:chmakaskiah ne: no...,
<Sync time="1336.268"/>
not..., note:tapohpolwi:lis kit kilia mah, mah onka nosintsi:n.
<Sync time="1340.418"/>
Ka:n tei kilia, tikpias sinti, pero xta:li wa:n xtachipa:wi
<Sync time="1344.678"/>
wa:n mochi:was kit kilia mosin, pero kwahkwali sinti.
<Sync time="1347.908"/>
Pe:wak tato:ka ya yo:n *señor**,
<Sync time="1350.23"/>
Pos mochi:wa ya n' isin, pero wehwei sinti kit, wehwe:i, pero sa tehte:pa:k sinti, e:lo:t.
<Sync time="1355.382"/>
Mochi:wa ya *porque** pos ne:n a:kin kipia kalihtik ne: mela:w yehwa n' *tacuidarowa**
<Sync time="1360.472"/>
wa:n yehwa n' kimati *porque** te:n ta:ltikpak, ta:ltikpak moe:wa.
<Sync time="1364.842"/>
Entó:s yo:n *después de** yo:n, kilia ne:n i...,
<Sync time="1370.382"/>
ita:tahwa:n ya siwa:t,
<Sync time="1372.562"/>
¿ke:n tietok? Pos nietok kwali.
<Sync time="1376.002"/>
¿Mitstekipanowah? A:, pos ta: niktamaka kwalka:n wa:n yowi tekititi.
<Sync time="1380.232"/>
¿Wa:n tika:wili:ti n' taxkal? Neh nika:wili:ti n' taxkal.
<Sync time="1383.314"/>
Nika:wili:ti kwalka:n, nika:wili:ti kilia ne:n ialmasa:l, nika:wili:ti nepantah.
<Sync time="1388.284"/>
Ya: n' tio:tak pos kikwahtehko ya.
<Sync time="1390.444"/>
Pero ne..., nepantah nika:wili:ti wa:n ialmasa:l, yeh kwalka:n yowi.
<Sync time="1394.374"/>
Kilia, *bueno**. ¿Tikchi:wilia n' ato:l? *Atolito** ke:mah.
<Sync time="1397.924"/>
¿*Atolito** ox nikmaka?, ki... Nik..., nikwi:kilia kilia para ne: mah se:wi n' iyo:lotsi:n *porque** ompa ne: xiwtatatok n' *icorazón**.
<Sync time="1405.864"/>
¿Wa:n a:mo timoma:..., a:mo timomaka *cuenta** kilia ox tayo:koya?
<Sync time="1410.754"/>
Kilia, a:mo tayo:koya kit kilwia.
<Sync time="1414.096"/>
Ka:n teh molwia kit kilwia. Yetok *contento** kix...
<Sync time="1417.766"/>
A:, *bueno** kilia, pos komo yetok *contento** kwaltsi:n xmotasohtaka:n, kwaltsi:n xmopiaka:n.
<Sync time="1422.566"/>
Ke:mah, ihko:ni yo:n,
<Sync time="1424.736"/>
ne:, *bueno** t...,
<Sync time="1426.486"/>
a:mo t'matih ox *cuento** oso x neli,
<Sync time="1428.766"/>
pero neh nikakilia:ya nota:tahwa:n,
<Sync time="1431.246"/>
ke:ní:w nejó:n pano:keh.
<Sync time="1433.506"/>
Ma:..., s..., e..., María Ocotlán Fermín Cabrera.
</Turn>
</Section>
</Episode>
</Trans>
