A:man *este** ox no:ki:xmmatok yo:n so:sokitsi:n kiliah, yo:n okwilin, xite:chnohno:tsa, ke:niwki. Ke:mah, nehjó:n yo:n mota:lia itech ka:sá: kaltampa, itech *teja o** itech se: wapal i..., itampa. Wa:n kichi:wa ne: i..., icha:n de sokit wa:n mahyá: se:, mahyá: se: koyok kita:lia sokit kichihchi:wa ihkó:n *hasta** a:it ka:ni tamiti, tsi:tsikitsi:n, ke:meh se: *geme** kihtowa icha:n Kite:tekpa:na sake:ra o:me oso e:yi kite:tekpa:na wa:n ke:mah ya kalaki wa:n yo:n, yo:n kichihchi:wa icha:n ompa, ompa tata:sati. Yo:n okwiltsi:n tsi..., ti:ltik ke:meh pana:l, pero tepitsi:n we:i ke pana:l. Yo:n ti:ltik okwiltsi:n, a:mo teh kichi:wa yo:n, tak no: te:kehtsomas komo se: koli:nih ka:mpa yetok, ke:mah, pero i:n a:mo, a:mo n'mati ke:ní:w ox nekyoh oso ke:ní:w, a:mo, a:mo, n'mati ke:ní:w. Nikiyani sah ka:mpa ta..., tama..., tachihchi:wa *después** ompa ka:wte:wa icha:n sepa yowi seko. Ke:mah, kichi:wa mahyá:, mahyá: kana:rtsitsi:n pero sentsaktok, mi:miltik, ke:meh aki sah motachihchi:wia n' okwiltsi:n, yehwa yo:n okwiltsi:ni. Yo:n *este**, yo:n kichihchi:wa pos ompa tata:sa. Ompa tata:sa, *por eso** kichihchi:wa icha:n. Ompa tata:sa, ke:meh i:n chiktehmeh motapahsoltiah, ompa tata:satih, motachihchiwiah, *igual** no: ne: chiktehtsi:n, i:n okwiltsi:n acha. yeh no: kichihchi:wa icha:n para ompa, ompa tata:sati wa:n ompa kimpia ipili wa:n sepa ki:sa, sepa seko yowih, yeh ika kichihchi:wah yo:n, ke:mah. A:mo tikmati ox no: yetok sah ke:maniá:n yo:n mocha:ntia. Kanah, ka:n, ka:n ke:man tikchi:wah kwe:ntah, pero tikitanih ke onkakeh yo:n sokitsitsi:n, ke:mah. Wa:n teh a:mo teh tikwi ne:n yehwa yo:n so:sokit Kanah, ka:n ke:man, ka:n nikwi neh para teisá:, ka:n, ka:n ke:man nikwi neh. A:mo ke:man tikitak. Seki kikwih pahti. Kihtowah pahti pero neh, neh ka:..., ka:n ke:man nikwi yo:n, ke:mah. Seki kikwih pahti ke:meh yo:n *este**, yehwa yo:n so:sokit. Kiki:xtiah ya wa:n ki..., kiaha:wiah ika se: to:tomo:ch wa:n mochi:wa mahyá: sokit a sepa komo ke wa:n ihwa:k ne:n ki..., kikwih pahti yo:n ke:meh yo:n *este** niman se: to:pitsiti. Yehwa yo:n *este** te:ohohsah. Ta: soh ne nikitaya ne:n no:má:n te:chta:lilia:ya *cuando** tinohne:lmeh katka wa:n i:ksá: yo:n se: moteki *o** yo:n se: *este**, teisá: se: mochi:wilia se: imets oso se:ima:i wa:n se: to:pitsti. Wa:n yehwa yo:n *este** kikwiah, a:mo n'mati tak, nohma kikwih eski pero pos *este** ekintsi:n pané: a:mo a:kin xikakili ok to:pitsti, ekintsi:n ke:mah Kanah, ekintsi:n nochi, nochi moko:pahtiah ya. A:man to:pits mokoyo:pahtiah ya, ekintsi:n de yo:n nika:n wa:n seki ka:n teh t'chi:wah kwe:ntah sake:ra. Yo:n *porque** t'tatsiwiliah para timota:lili:skeh pahti de yo:n iwki, *mejor** koyo:meh t'tohtokah wa:n ompa tika:wah pahti, tehwa:n tiwelih no: soh a:mo tikchi:wah kwe:ntah. Ke:mah, ke:mah, neli. Ke:mah. A:mo tikchi:wah kwe:ntah sah, ay tiktohtokah koyo:meh, te:chtsopo:ni:ka:n, okachi kwali yehwa:n. Mm, ke:mah, nochi eskia de i:n *este** so:sokitsi:n. Ke:mah. A:man xite:chili moto:ka:y. A:, Ernesto Vázquez, de Tzinacapan.