A:man xite:chnohno:tsa de istama:ma:ni. A:, de istama:ma:ni, Pos i:n nehjó:n *lo mismo de que** niahka nika:n kowtah, niahka yowipta, o:me, *casi** o:me, o:me to:nal nikchi:wak nik..., ninemik nikte:mo:to n' okwiltsitsi:n wa:n nik..., nikahsik ne:paka de n' a:t, [tso], ka:mpa seki kopalak yetoya, entó:s ompa niow nikita ompa ne:nentok nehjí:n, tatampa de se: kowit nehi:n istama:ma:ni [...]. A:to..., nike:kita ke:niwki, nikita takah xoxoktik, nikitak ompa ne:. Entó:s ompa ne: yetok, ne:paka oksé: yetok, oksé: yowi takah ipaniá:n kowit yowi, pos enhjó:n ompa nikita ne: yahtok ihkó:n sepa se: ne: de yehwa i:n, a:mo n'mati ox n' te:momá:n *o** te:popá:n, a:..., a:mo nikmati pero *todos**, nik..., nikilia ne:, we:noh nik..., nikilia se: nokni:w iwa:n niahka ompa ne:. Nikilia "nika:n yowi se: istama:ma:ni de i:n" Kihtowa "ke:niwki" nikilia "nehjó:n pané: alaxtik", nikilia "pané: yo:n achi nextik", "A:", kihtowa "pero i:n se: kita pané: yo:n nehjó:n tahtamati ke:meh kahfe:n." Nikilia "a:mo ta: nextik" nikilia "*porque** nochi i:n ima:wa:n" nikilia, "A: kihto:s ka:nika yowi." Entó:s yahtoya ipaniá:n se: mowit wa:n nepaka ihkó:n mota:lih wa:n ke niki:tskia, ihkó:n motetekwinoh, ihkó:n mochihkoloh. Entó:s yo:li:k nikwik wa:n nik..., nikta:lih itech ne:n tapalkat, entó:s ompa nik..., nikta:lih pos a:mo choloh, ta: de i:n a:mo cholowah, i:n nehjó:n soh se: kinimowtia wa:n ihkó:n tepitsi:n nochihkolowah, ihkó:n se:, se: kinkwia pero mo..., motetekwinowah ihkó:n mo..., mochihkolowah, *casi** motetekwinowah. Mochi:wa se: yowal..., yowaltik ke:meh ihkwi:ni, ke:mah se: yowaltik ke:meh yo:n ke:masá: se: kiyewalowa teisá: ihkó:n *de que**, tikyewalowah teisá:, ihkó:n mochi:wa de se: ki:tskia ihkó:n. Wa:n oksé: no: ya:ya, yeh no:, yo:n no: cholowa:ya pero yeh ihko:ni kichi:wak tepisti:n, ihko:ni, *después** niki:tskih *mismo** ika ne:n i..., ima:wa:n ne:n milpih, ompa ne: molpih ihko:ni. Entó:s ompa, ompa ya niki:tskih wa:n sepa nikpankalakih itech ne:n tepalkat de ne:, ompa ke:mah nikwik ne:n ite:ntsakka wa:n niktapachowilih wa:n nik..., nik..., nik..., nikte:ntsakwak. Wa:n ompa ke:mah ni..., niwa:lah nika:mpa, se: nik..., nikitak kachi we:i, ihkó:n we:i, ompa yo:n ista:k. Ista:k pero a:mo wel nikwik, a:mo wel nikwik yo:n istama:ma:ni, yeh, yeh nochi ista:k, *hasta** niahtapalwa:n, nochi *parejito**, nochi n' i..., ima:wa:n, nochi de yo:n tsikitsitsi:n nochi, nochi nehjó:n ista:k. Pos ompa nehjó:n *cerca** etok se:, se: tet, se: tet ompa itampa nehjó:n kalaki, ke:meskia ioh tak yetoya ihkó:n, ompa kalakito ne:, a:mo wel nikwik ne:n, pos a:mo mohka:t pero a:mo wel nikwik pos de tanto, entó:s iwki niwa:lah, nehjó:n iwki niwa:lah, *mejor** nikine:wak a i:n o:me wa:n niwa:lah ya. Pero ta: pos nimolia ka:n ... Yehwa i:n nikinahsik wa:n sepa *después** pos ompa ya nik..., nikahsik yehwa i:n, nehi:n tikiliah ne:n ... i:n, yo:n tikilia koko..., komaxal, pero tikiliah *tijerilla**. Seki okwiltsitsi:n ihkó:n kwitapi:lehkeh, mahmaxaltikeh, ke:mah, entó:s ompa nikiahsik no: *cerca**. *Este** tikihtowa teh ke onkak ke ista:k wa:n ne:n tein *este** istama:ma:ni. Ista:k, ka:nachi tamameh tikini:xmattok, xite:chili kehke:niwkeh tein tikini:xmattok. A:, ista:keh. Nochi ista:k wa:n tein tein tikini:xmattok, ka:nachi tamameh onkakeh istama:ma:nimeh. Pos neh nikini:xmattok na:wi:n, de na:wi taman, ke:mah de na:wi taman, mm. Xite:chili sehseyahka: ke:niwkeh. A: we:noh, se: yehwa ya i:n, ne: xoxoktik wa:n se: i:n achi nextik, wa:n se: ke:meh yo:n kiliah pané: kahfe:n, achi, achi po:ktik wa:n se: yehwa ya ista:k, ista:k *parejo** ista:k. Achi tepitsi:n ihkó:n tepitsi:n toma:wak wa:n ihkó:n tepitsi:n de weyak. Ke:mah, weyak wa:n i:n seki nehjó:n we:weyakeh wa:n pos oksé:, yo:n ista:k a:mo semi, a:mo se: te..., tetekwinowa, se: kiki:tskia wa:n ihkó:n tepitsi:n melaktik mochi:wa. Ke:mah, a:mo motetekwinowa, i:n seki:n ke:mah, ke:mah, na:wi nikini:xmattok, na:wi ne:n istama:ma:nimeh, ke:mah. A:mo tikmati toni kikwah. Pos yo:n a:mo nikmati toni kikwah, ta: nemih ihkó:n ne..., neh nikita ihkó:n nentinemih pero a:mo nikita toni, a:mo nikmati toni kikwah, ke:mah, a:mo nikmati, mm. Nochipa itech kopalak nemih. Pos ke:masá: neh nikita ta:lpan, ke:masá: itech kopalak ki:sah wa:n yowih ihkó:n ta:lpan nentinemih, ihkó:n. Ke:masá: no: se: kita itech n' ohti ihkó:n pano:tiki:sah yowih, ke:mah pero, pero *más** a:mo nikmati toni kikwah, ke:mah, yehwa yo:n a:mo nikmati toni kikwah, ta: pos yeh nikita ne:nemih pero a:mo nikita toni kikwah, ke:mah. Niki:xehko[wa] xa:, xa: ki:sah itech kopalak, itampa de kolalak xa:, ke:meh yo:n pala:ni a ne:n kowtsí:n pos ompa ne:, xa: ompa ki:sah, ke:mah, ompa ki:sah. I:n a:mo te:kwah. A:, in a:mo, i:n a:mo te:kwah, mm, i:n, i:n a:mo te:kwah i:n okwiltsitsi:n, mm. A:mo no: se: kinkwa. A:mo, i:n a:mo, i:n a:mo se: kinkwa, ke:mah i:n sayoh nentinemih ihkó:ni, mm, ke:mah. Xa: tikmati ke:yeh mono:tsa istama:ma:ni. Pos kihtowah ne:n ihkó:n mono:tsa *porque** ke:meskia yo:n, yo:n tikiliah tehwa:n ne:n istat ki..., kima:mahtiw, de yo:n, de yo:n ista:keh se: kita pané: nextik, *por eso** kiliah ne:n istama:ma:ni, mm. *Porque** istat yeh nehjó:n ista:k, ke:mah. *Este** a:mo tikpia teisá: *más** ok de te:chtapowi:s de i:n istama:ma:ni. A: i:n a:mo. Nochi a. Nochi a. We:noh xte:chili moto:ka:i. Nimono:tsa Anastacio Nicolás, ke:mah. Nehwa ni..., ninemi nika:n Tozán, pertenece:rowa nika:n Jonotla. Tozán Jonotla pero pos ekintsi:n nika:n ni..., neh nika:n Xopanako, San Miguel Tzinacapan, mm. Ka:nachi xiwit tikpia. Ni sesen..., n'pia *sesenta y tres ańos**, niculpli:roh ya [...], Niahtok para *sesenta y cuatro**, pero *sesenta y tres** x'ta:li:ka:n.