*Bueno**, axka:n nehji:n, nehji:n tehwa:n tikpiah oksé: yankwik talna:miki:lis de tochi:waliswa:n ke:ní:w timotekipano:skeh nika:n ta:ltikpak, tikelna:mikika:n ne:, ne: ke:man onkaya okseki talna:miki:lis a:xka:n tehwa:n tiknemiliah tipataskeh ya. Ke:yeh tikpatasnekih ya, *porque** ne:ka *tiempo cuando** ne:n mo...motek...tikta:lia:yah nehjó:n *este abonos químicos**, *por ejemplo** ke:meh *matayerba**, ke:meh *abonos químicos** ke:meh nejó:n *diesciocho, dose, seis, urea, su..., este, sulfato de amonio** nochi yo:n, tikmatiah tehwa:n semi kwali, wa:la:yah wehweikoyo:meh wa:n te:chilwia:yah mah t' ta:lili:ka:n yehwa tota...totato:k. Toni tikchi:wayah, tehwa:n tikta:lilia:yah yo:n, tikta:lia:ya yehwa yo:n *químico** pero *después** timomakakeh *cuenta** tehwa:n ke a:mo kwaltia ¿Ke:yeh? *porque** ne: ke:man *cuando** a:mo kita:lia:yah nehjó:n *abono, abonos** tein a:xkan, tein i:n *después** moi:xmatik, mochi:waya mi:ltsi:n, mochi:waya kahfe:n, mochi:waya miak taman tato:k *sin que** tikta:lili:skeh de yo:n, de yo:n *este**, tapala:n, tapala:n *este** koyo:tapala:n *porque** neh ni:xpeta:nik, ihwa:k nikpiaya, nikpia *este, siete años, ocho años**, nikitaya kahfe:n ke:ní:w ta:kia, ta:kia kahfe:n pero ke:meh a:wil, ma:wilowa:ya *hasta a veces** ma:wilowa:ya itech ikowyohka:n, ¿ke:yeh? *Porque** teltata:kia ne:ka *tiempo** wa:n nehjó:n *tiempo** a:mo a:kin ke:man kita:lilia:ya *abonos químicos** ke:meh i:n *después** tikitah pe:wkeh tiki:xmatih, pos wa:lah okseki yankwik talna:miki:lis. *igual** onkaya mi:...onkaya tikto:kayah tao:ltsi:n. Taoltsi:n tikta:lia:yah *en vez de** t'ta:li:skeh *este abono** tikta:lia:yah *este** ke:meh i:n kalihtiktahsol *este**, pio...pio:...pio:kwitat nochi yo:n tein ka:mpa kochi piomeh se: kololowa nochi yo:n tapala:n wa:n se: kite:mili:ti mi:ltsi:n. nochi yehwa yo:n ika tekitiah ne:ka *tiempo** pero i:n *después** wa:lah okse: yankwik talna:miki:lis de koyo:meh ya pe:wkeh te:ch...te:chix...techil...te:chilihtoyah mah tikta:li:ka:n yo:n *abonos químicos, ya que** ke:meh *diesciocho, doce, seis** ke:meh *urea** ke:meh *sulfato de amonio** wa:n okseki taman, taman tapala:n de n' koyo:meh. To:n pasa:roh a:xka:n de pe:wkeh tikta:liah yo:n, pe:wak mo..., momal...mo..., momatik a ta:ltikpaktsi:n no:, tikmachtihkeh ya totato:k kemeh, mahyá: tikihtowa tehwa:n ke:meh *cuando** tikihtowah tikpiah se:, se: kone:t moskaltia. Komo tehwa:n tiktekipanowah yo:n kone:t ke:meh tehwa:n timotekipanowa:yah ne:ka *tiempo, pues** kone:t no: ihkó:n momati. Wa:n a:xka:n se: koyo:pili yehwa:n kitekipanowah ika *puro** yahkwik, *este**, tikihto:ka:n tehwa:n koyo:takwalis. *Por eso** yo:n tehwa:n tikitah moskaltia se: koyo:...koyo:pili, toma:wak wa:n se: ma:se:walpili tikithaskeh tehwa:n, se: ma:se:walpili de se: xiwit de se: xiwkayo:t ma:se:walpili wa:n ne: koyo:pili de tahkoxiwkayo:t, ¿Ke:yeh?, *porque** yeh kwali kite:ntekipanowah, *igual** a tehwa:n totato:k, *igual** a tehwa:n totato:k, komo a:mo t' ta:lilihkeh a:xka:n komo a:mo t' ta:lilihkeh ne:n tapala:n, totato:k a:mo no: kineki moskalti:s ok yehwa ya yo:n moskaltia, ompa, ompa tso:yo:akia no: tato:ktsi:n koma:mo no: mota:lia ya ne:n, ne:n tao:l...*bueno** ne:n e:lo:tsi:n pero semi tsikilitsi:n yehwa ya tehwa:n tikilwiah molkatsi:n, ¿ke:yeh? *porque** tehwa:n tikpiah tahtakol, tehwa:n tiki:xmachtihkeh ya ta:ltikpaktsi:n para tik...tikta:li:skeh yehwa yo:n koyo:...koyo:...koyo:tapala:n. Ento:s a:xka:n tehwa:n tiknemiliah oksé: talna:miki:lis tikwi...ti...tikwikeh ok, oksé: talna:miki:lis tikpiah, a:xka:n tiknemiliah tikta:li:skeh ne:n, tikpatasnekih totalna:miki:lis de ikan, ika n' tapala:n *de n', de** n' ta:ltikpatsi:n, tikchihchi:wtokeh a:xka:n seki, seki *este** tapala:n de kal...*de, de** kwowtah, kwowtahtahsol mah tikihto:ka:n. yo:n kwowtahtahsol mono:tsa *composta** ¿Ke:yeh? kilwiah *composta** *porque** yo:n *composta** kilwiah *porque mismo** tehwa:n tik...tiksentiliah xiwit, yeh ke chalawitahsol *o** yeh ke sakatsi:n, tein xohxowik wa:n tein wa:kik, tiksentiliah ne:n kwa:kowkwitat, tiksentiliah ne:n kownextsi:n, tiksentiliah *este**, ne: pah...pahpatae:wat *o** tehteiweli ihkó:n tiksentilia:yah, pio:...pio...piote...pio:tekakawat nochi yo:n. Ento:s nochi tiksentiliah seko sah wa:n tikma:nelowah iwa:n yo:n ta:l, tikchi:wtiowih *por, ora si, ora si** nik...nehnepanohtiowih, nehnepanohtiowih *hasta** se: *montón** tikchi:wah. Ento:s ompa yo:n tichi:wah para e:yi me:tstika, tiki...tikwa:lkwitih ya yo:n tapala:n, pe:wa kwaltia ya, tik..., niman timomakas *cuenta, cuando** pe:wa kwaltia ya, mochi:wa ya mahyá: ta:ltsi:n, pero ti:ltik, ti:ltik ta:ltsi:n. A:xka:n yehwa yo:n tehwa:n tiknemiliah t'ta:lili:skeh totatokwa:n ¿Ke:yeh? yo:n, yo:n yo:n kwaltsi:n *porque** a:mo tikihto:tih ke kiwehwelo:ti ta:ltikpaktsi:n, *sino que** [sanoke] ta:ltikpaktsi:n sepa yekka: moye:kta:lia ke:meh i:pa *antes** tekitiah, mm. A:xka:n *por eso** tehwa:n tikihtowah a:xka:n *más** miak kokolis onkak, ke:yeh *porque** mah tik...mah tiknemili:ka:n tehwa:n *mismo**, ne:ka *tiempo** towe:ita:twa:n a:mo ke:man tikitayah ko...ko...mokokowah sanoke nochipa chika:wkeh katka *porque** yehwa:n a:mo katka *químicos** yehwa:n katka *este**, ... motekipanowa:yah pero ika *puro** kalampa...kalampatakwalis tein nika:n tehwa:n tiki:s, ti...tikonkaltia:yah. A:xka:n i:n *después** nikita neh pos santehte:na:mo kokolis ne:stiw, pero tehwa:n *mismo** timochi:wiliah, a:mo *porque** tikihto:skeh no: pos, *todios** ihkó:n te:chkas...te:ch...te:chti:tanilia yo:n kokolis, a:mo mela:w, ta: tehwa:n *mismo** timochi:wiliah, tehwa:n *mismo** timote:moliah tonika timokokoliskwi:lti:skeh, mm. *hasta, hasta** a:xka:n tapialmeh, ne: ke:man towe:ita:twa:n a:mo ke:man ki:xmattkeh pio:granja, a:mo ke:man ki:i:xmattkeh pitsogra:nja, a:mo ke:man kii:xmatkeh kwa:kowgranja ke:meh a:xka:n tehwa:n se: pitsot moskalti:s ika *puro alimento**, se: pio moskalti:s ika *puro alimento** wa:n ne: ke:man towe:ita:twa:n yehwa:n ta..., kimpiayah piomeh, kimpiayah pitsomeh, kimpiayah kwa:kwehmeh, ika toni kin...kintoma:wayah pitsomeh, ika *puro** tao:l sah, *puro** tao:ltsi:n kinimakayah *hasta** nakat no: ahwia:k katka, pos ke:yeh *porque** nakat, a..., nakat katka a:mo, a:mo katka tapahwi:l ke:meh a:xka:n tapahwi:l. piomeh ne:ka *tiempo** ne:, niki...nikelna:miki neh *cuando** neh nikpiaya ... Ihwa:k nikpiaya mahtakti xiwit, nikitaya nowe:ina:n wa:n nowe:ita:t kimpiayah piomeh pero miak. kele:wiah se: pio yehwa:n ki:tsi:tskiah ompa wa:n ki..., kimiktiah wa:n kikwah kele:wiah pio:tetsi:n pos kimattokeh kimpiah tata:sanih de piomeh, ne: pos kikwitih wa:n kichihchi:wah n' tapalo:ltsi:n wa:n kikwah *hasta** ahwia:k tapalo:l no: moekowa. *Tanto** ke:meh piote...piote...piotetsi:n ahwia:k *tanto** ke:meh nakatsi:n ahwiak ke:yeh *porque** nochi, nochi ika, ika tao:ltsi:n moskaltia:yah, xiwtsi:n moskaltia:yah ika *o** okwiltsitsi:n motate:molia:tah, n' tapialtsitsi:n ika, ika yo:n. A:xka:n a:mo, a:xka:n se: pio ne:wi:n kikorra:ltsaktokeh, kite:ntekipanohtokeh ika *puro alimento**, se: pitsot ne: ki...kie:wtokeh, impo:rtah n' *alimento** se: ki, kimakatoskeh se: kwa:koweh no: *igual** moi:xmas..., kii:xmaxtihkeh a:man se: kwa:kwehmeh para motoma:was *o** para kie:kchi:waskeh moneki *alimento**. Tehwa:n tikihtowah semi kwaltsi:n *porque** se: pitsot tiki:xtiah, a..., na:wi me:tsti, e:yi me:tsti, ki:sa ya se: pitsot, tik...*para, para ki..., para** tikwa:skeh ya. Pos tikwelitah tehwa:n *porque** ihsiwi sah, se: pio tehwa:n tikwelitah tikwa:lkwitih se: pio de e:yi me:tskayo:t, na:wi metskayo:t pos kwaltia ya para tapalo:l, *hasta** chia:wak tikihtowah tehwa:n, tikwelitah chiawak wa:n, wa:n mante:kayoh pero ton pasa:rowa yo:n tein tikihtowah tehwa:n tikwelitah, tehwa:n tikwelitah *porque** pos tikitah ke chia:wak. Pero pos a:mo tikmatih ton..., ton..., toni timochi:wilihtokeh tehwa:n *mismo**, ika *mismo** tehwa:n timokokoliskwi:ltihtokeh. *Entonces** yehwa yo:n neh miak nikitstiwi:ts, a:xka:n *por eso** nik...tiknemiliah *por medio de** neji:n *organización**, nehji:n *cooperativa**, miak taman talna:miki:lis tikwitiowih. ¿Ke:yeh? *Porque**, onkak miak nemachti:l a:xka:n ke:ní:w para, tik...tikye:kta:li:skeh tota:ltikpak..., tota:ltikpaktsi:n ke:meh ne:ka *tiempo** katka tekitiah to..towehka:wkayowa:mpoywa:n. *Por ejemplo, este**, tiknekih ekintsi:n tikye:kta:li:skeh ok *pues** tikye:ktaliah a:mo nimitsilwia ke a:mo, pero a:mo *igual** ok tikye:kta:li:tih ke:meh ne:ka *tiempo motekitia, ke:yeh, *porque** tehwa:n *mismo** tikchi:wiliah. titatsiwih para timi:lme:waskeh o para ta:i:xme:waskeh o para tachipa:waskeh impo:rtah ke nochi tikwi *matahierba**, yehwa yo:n tein, tein ika kimiktiah xiwtsi:n, ika kipolowah xiwit, ika kipolowah saka...kipolowah sakat, kiliah *faena, este, glifos, gramoxone**. Miak taman, miak taman, miak taman *este**, xiw...xiwwa:tsalo:ni kikwih yo:n tehwa:n tikihtowah ihsiwka:tekit tikchi:wah, ihsiwka:tekit, ihsiwka:tekit, pero ma:s[ki] a:mo tikmatih toni tehwa:n timochi:wilihtokeh, toni tehwa:n kokolis timokwi:ltihtokeh. Ento:s nochi yo:n mah tiki..., nochi yo:n timomakatiowih *cuenta** a:xka:n tehwa:n, tiki..., ke:meh tikitah de n', tikitah *este, organización** ke te:chi:xyeka:nah okseki, okseki towa:mpoywa:n kinemiliah ke ye:ktekitiskeh ke:meh yehwa:n, ke:meh yehwa:n n' talna:miki:lis pos neh nikwelita *porque** ke:yeh neh *mismo** nimomakatok *cuenta** ke toni kwaltsi:n. Tik..., [tik]inekih timoahchi:wili:skeh kokolis para tehwa:n tiknekih timo...timo...tik...tikahchi:waskeh ne:n ... tein mah tikihto:ka:n tehwa:n *para, para, para a:mo tikoko:skeh ta:ltsi:n, para tikye:kta:li:skeh ta:ltsi:n. *Porque** i:n tehwa:n nochi de yo:n, tein yo:n nimitsilwihtok ekintsi:n, *de químicos**. Ke:meh tehwa:n timoma:lchi:wah *tanto** ke:meh ta:ltikpaktsi:n tikma:lchi:wah. A:mo sayoh tehwa:n sanoke *hasta** ta:ltikpaktsi:n tikma:lchi:wah, ke:yeh, ka:mpa yo:n tarosia:rowah a:mo mochi:was n' chi:ltekpin, a:mo mochi:was ok ayohtsi:n, a:mo mochi:was ok ne:n kahfe:ntsi:n o witstsi:n ke:meh, ke:meh ne:ka *tiempo** mochi:waya. Ento:s ompa yo:n mah nochi timomakatia:ka:n *cuenta** ¿Ke:yeh* porque** ta:ltikpaktsi:n tehwa:n tikmatih sayoh ta:ltikpaktsi:n, pero ta:ltikpaktsi:n kimpia miak okwiltsitsi:n wa:n yo:n okwiltsitsi:n pe:wah tekitih. Ento:s de pe:wah tekitih yo:n okwiltsitsi:n pos yehwa:n tikihtowah tehwa:n kiskaltiah miak, miak tapala:n, ke:meh yo:n nextekwilimeh kinilwiah, nextekwilimeh. ke:meh yo:n ta:lkwitaxkolmeh, ke:meh yo:n *este**, istama:ma:nimeh. nochi yo:n okwilimeh yo:n kone:walim..., kone..., ko..., kilia ko:newal yo:n okwiltsitsi:n mahyá: *este**, seki ihkochtsitsi:n sah. Se: kitas pane: a:mo teh, a:mo teh chi:wanimeh, pero yo:n yehwa:n tein, tein, yehwa:n tein kitekiti:ltiah ta:ltikpaktsi:n, tein kia:bona:rowah wa:n ka:mpa tik..., wa:n ka:mpa yo:n tarosia:rowah, nio:n okwiltsitsi:n a:mo teyi:n ok, ke:yeh *porque** nochi kinimiktia yo:n pahti. *Entonces** yehwa yo:n semi telimpo:rtah mah tikmatika:n tehwa:n. Neh nikelna:miki ne: ke:man, kemeh nimits..., oksepa ye:ka nimitsilwi:ti *cuando** ihwa:k nikpiaya *siete años, ocho años**, se: *mata** kahfe:n tiki:xtilia:ya, niki:xtilia:ya *diez kilos hasta, hasta catorce kilos** se: *mata de** kahbe:n. Neh nikelna:miktok, ¿Ke:yeh? *porque** se: *mata** kahbe:n moskaltia:ya wa:n ni:nipaka mota:lia:ya ne:n nima...ni...ni...nimaxalwa:n ya. Mokone:tia:ya kahbe:n sanipa mowila:naya, se: *mata** kahbe:n wehka takwia, *entonces cuando** pe:wa tiktekiah ya, *cuando** pe:wa yoksitia tiktekih ya para a:mo wel, a:mo wel tik...ti..., a:mo wel tik...tiktokah *más**, kwalia tiktekih to:nal sikie:ra se: chikwase:n *mata** kahbe:ntsi:n, ompa tipanowa ya to:nal. *Porque** ne: ke:man neh nikelna:miktok *cuando** motachi:waya nimitsilwia ika yo:n, yo:n *tiempo** mochi:waya kahbe:n, mochi:waya kahbe:n *hasta** ikowyohka:n ma:wilowa:ya, a:mo nochi tikololowa:yah ok, *por lo mismo** ne:n tato:ktsi:n de tao:l, tikta:lia:yah se: *cuarto**, se: kwa:rtohpah *de, de** ta...tato:ktsi:n de n' tao:l, tiki:xtilia:yah semi a:mo miak tiki:xtilia:yah *de veite a veinticinco costales por cuarto, hasta veite costales**, semi a:mo miak *veinte costales por cuarto**. A:xka:n a:mo. A:xka:n se: *mata** kahbe:n, semi miak, semi miak *como** tiki:xtilih se: *kilo** o:me *kilo de** se: *mata de** kahbe:n *entonces** ompa tehwa:n timomakatokeh *cuenta**, ke ta:ltikpaktsi:n tiki:x..., tehwa:n *mismo** tikokohkeh, tehwa:n *mismo** tikma:lchi:wkeh *por, por m..., por medio de que** yo:n koyo:meh te:chmakakoh miak yo:n, koyo:tapala:n tikihtowah tehwa:n. *Abonos químicos**. Neh nikelna:miki yo:n *tiempo** minitsnohno:tstok. *cuando**, tehwa:n tikitayah *hasta** owat, nochi tato:k tein, tein ika timopale:wia:yah, owa:t, owat moskaltia:ya, se:, se: *garrucha de** owat ki:saya sikie:ra mahtakti o chikwe:yi tatek. Chikwe:yi tatek de se: de sehse: *metro de** we:weyak, neh nikelna:miki yo:n *tiempo**. ¿Ke:yeh?, *porque** katka ta:ltikpaktsi:n tel...tela:bona:doh katka wa:n moteltachi:waya ok. A:xka:n a:mo, a:xkan nikita n' owatsi:n a:man, se: *mata** owat ki:sas o:me tatek sah, *o** e:yi tatek semi telweyak n' owatsi:n, e:yi tatektsi:n ki:sa wa:n para tikahxiti:s se:, ke:meh ne: ke:man tapa:tskayah, tikitayah tehwa:n kipa:tskayah se:, se: *doce**, mahtatio:mo:me *tercio de** owat. a:xka:n a:chá: tekitahxiti:s, kipia ke tiktekis tahko *tarea para** tiowatekis para tikahxiti:s nochi yo:n. Wa:n ne: ke:man a:mo, ne: ke:man nikelna:miki neh, tiktekiah se: mahtakti *mata**, mahtakti *mata de** owat tikahxitia:yah ya *lo de** se:, *lo de** se: *pailada pues**, tehwa:n tikihtowah se: *pailada**, ka:mpa tiki:xtia:yah se:, se: *marqueta o mancuerna de, de sehsent...de sesenta a cincuenta mancuernas de panela**. Yehwa tehwa:n tikihtowah *cincuenta kilos**. Wa:n a:xka:n a:mo, a:xka:n nikita neh, a:mo mochi:wa o:k, motachi:wa ok ke:meh ne:ka *tiempo** motachi:waya, a:xka:n *por eso** yo:n talna:miki:lis ti..., tikihtowah tehwa:n, tasohka:matili:ka:n *organización cooperativa**, kikwitokeh sepa yankwik talna:miki:lis yehwa a:man, a:xka:n mote:ne:wa *este, productores orgánicos**. Yo:n *productores orgánicos** kinilwiah ye..., yehwa tein nimitsilwia neh kinekih kie:walti:skeh tato:ktsi:n, kahfe:ntsi:n o mi:ltsi:n o tein weli tato:k, pero ika nochi ta:l...ta:ltik...*mismo** ta:ltikpama:, ta:ltikpaktapala:ntsi:n. Tein mochi:wa kahfe:ntah sepa yehwa *mismo** kiteki..., yehwa *mismo** sepa tikpala:ntiah para tikta:li:tih ne:n totato:k wa:n yehwa yo:n semi kwali. ¿Ke:yeh?, *porque** yo:n a:mo te:chkoho..., a:mo te:chkoko:ti, *porque** yo:n a:mo se: kokolis, a:mo *químico**, nehjó:n se: ... *Por eso** kinilwiah *este, productores orgánicos porque** kimattokeh ke a:mo kikalaki:tih nio:n se:, nio:n se:, nio:n se: taman, nio:n se: taman *de químicos**, sanoke, *ora si** mah tikihto:ka:n tehwa:n *puro, puro este**, kwowtahtapala:n. Wa:n yehwa yo:n semi kwaltsi:n neh nikwelita. Nikwelita ke:yeh *porque** pos topilwa:n, *ojalá** topilwa:n tikini:xpeta:nihtiá:skeh *más después**, mah no: iwki tekitika:n ke:meh a:xka:n, a:xka:n tiktsi:mpe:waltihkeh ya. Mah tiknekiskiah mah nochi, nochi, mah nochi ihkó:n tikchi:waka:n ya para tikitaskeh sepa ye:kka: yankwiknemi:lis ke:meh ne:ka *tiempo** tiki..., tikitstiwa:la:yah. Tiktiknekih tikmahpe:waskeh kokolismeh *porque ... cuan..., como** tikmahse:wkeh se: tein ... *Por ejemplo** se: tato:ktsi:n *de, de orgánico**, tikmahse:wkeh se:, a:xka:n tehwa:n titayih, te:chkwe:choliah i:n tokahfe:ntsi:n, *este, café orgánico**, pos tikmahpe:wah kokolis. Ke:yeh *porque** pos tikmattokeh ke a:mo, a:mo, a:mo kipia *químico**. Oksé: tein motekititok a:xka:n de n'..., de n' piomeh, tikihtowah ke:meh i:n te:chmakah piomeh mah tikintekipano:kan ika *puro** tao:ltsi:n, ika: *puro** okwiltsitsi:n mah ika takwa:ka:n ke:meh i:n yowih, ta:..., tikinte:miliah tao:ltsi:n yowih nemitih tapialtsi:n, pos chipa:wkeh mah tikihto:ka:n tehwa:n. ¿Ke:yeh? *porque** moskaltiah *tanto** ke:meh pitsomeh *tanto** ke:meh piomeh mah moskalti:kan ika *puro** tao:l, tekmahpe:wah kokolis, *porque** komo tiksegui:rowililah kemeh tik..., mah tiksegui:ro:ka:n ke:meh, ke:meh, ke:meh i:n tipe:wkah ya ika, ika, ika *químicos, por ejemplo, alimentos quimicos** para n' tapialmeh wa:n *abonos químicos** para n' totato:k. Ento:s a:mo ke:man tikmahpe:waskeh kokolis, nochipa ya tehwa:n tisenkokolis...tisenkokoliskwitoskeh, ¿Ke:yeh?, *porque** tehwa:n *mismo** timochi:wilihtokeh, tehwa:n *mismo** timokokohtokeh. A:xka:n a:mo ... A:xka:n a:mo ke:meh ne:ka *tiempo**, neh nikelna:miki nowe:ita:t, nowe:ina:n ne:chilwia:ya, ka:n ke:man tikakis teh, *no** pos, neh ka:n wel nitayi kahbe:n *porque** ni...ni..nikpia i:n kokolis. A:xka:n miak kokolismeh ne...ne:stiwits, tehteiweli kokolis, ke:yeh, *porque** pos *por medio de, por medio de químicos. Entonces** yehwa yo:ni neh ni..., yehwa yo:n neh ni..., ni..., nik...niknekiskia nochi tokni:wan, *parejo**, tokni:wa:n, towa:mpoywa:n tein pi:pil moskaltihtiowih mah kikwiskiah i:n talna:miki:lis ke:meh a:xkan tik..., a:xka:n tokni:wan. Towa:mpoiwa:n kitsi:mpe:waltihkeh ya, kinemiliah tekitiskeh ika i:n *productores orgánicos, entonces** yo:n semi nikwelitaskia neh para mah timota:kamatiskiah, para mah tikchi:waskiah, ¿Ke:yeh?, *porque** pos tikmahpe:wah toko...,tikmahpe:wah kokolismeh ne:wi:n. Tikye:ka:kwiskeh sepa ye:kka:nemi:lis ke:meh, ke:meh *antes** towe:ita:twa:n nemiah. Yehwa sah yo:ni nimitsilia.